Van der Hoek
Documenten

Vanderhoek-Lijn (Friesland)

Generatie 5 (betovergrootouders)

VANDERHOEK-LIJN (FRIESLAND)

  1. Wolter Freerks VAN DER HOEK, geb 17-8-1795 te Benedenknijpe (Schoterland, FR), doop 6-9-1795, arbeider, rond 1832 vermeld als praamschipper, ovl 30-9-1849 te Het Meer op 54-jarige leeftijd, tr 10-6-1821 te Bovenknijpe, hij 25, zij 22, met
  2. Grietje Bonnes BOUWMA (BOUWMAN, BOUMAN, BOUMA), geb 27-4-1799 te Rotstergaast (Schoterland, FR), doop 2-6-1799 te Oudeschoot (haar moeder Grietje in kraambed overleden), ovl 6-9-1882 te Het Meer, 83 jaar oud, weduwe. Bij huwelijk wordt document van de Nationale Militie Provincie Vriesland overlegd waaruit blijkt dat Wolter, lichting 1815, bij de loting voor de dienstplicht het lot nr 3 trok, zodat hij in dienst moest (één jaar actief en vier jaar paraat). De naam van het regiment, derde bataljon, is helaas niet meer te lezen, anders hadden we zijn signalement kunnen opzoeken. De ondertekening van de huwelijksakte: “Wolter Freerks verklaart niet te kunnen schrijven.” Bij de familienaamregistratie van 1811 volstond ook Freerk Tammes, de vader van Wolter, met het zetten van een kruisje.

Uit het huwelijk: Hendrikjen Van der Hoek, geb 7-9-1822 te Langezwaag (Opsterland, FR), ovl 19-10-1822, 7 weken oud. De beide beppes van Hendrikjen overleden eerder in het zelfde jaar: (stief-)oma Lamkjen BAKKER, die Grietje Bonnes BOUWMA van de wieg af had verzorgd, sterft 13-2-1822, 42 j; oma Hendrikjen Wolters (BIJMA) (kw 33), moeder van Wolter Freerks VAN DER HOEK, sterft 4-10-1822, 58 j, twee weken voor de dood van baby Hendrikjen. Bonne Wolters Van der Hoek, geb 26-4-1824 te Langezwaag, ovl 16-5-1824, 3 weken oud. Hendrikje Van der Hoek, geb 12-7-1825 te Langezwaag, ovl 16-4-1863 des ochtends 2 ure in huis nr 12 te Het Meer (Schoterland, FR), bijna 38j oud, ongehuwd, zonder beroep. Bonne Wolters Van der Hoek, geb 28-10-1828 te Langezwaag, ovl 11-12-1914 (Schot, Het Meer), 86 jaar oud, ongehuwd. Hij woonde samen met zijn broer Freerk, die in 1901 weduwnaar was geworden, in een huisje bij de Asbrug te Het Meer. Freerk Wolters Van der Hoek, geb 25-4-1832 te Akkrum (Utingeradeel, FR), ovl 6-3-1925 (Schot/Aengw), 92j, weduwnaar. Trouwt 13-5-1871 met zijn nicht Afke KROM, dochter van Joukjen Freerks Van der Hoek (zie kw 32). Uit dit huwelijk geen kinderen. Afke overlijdt 27-3-1901, 71 jaar oud. Blijkens de geboorteakte van Freerk was het gezin (Wolter Freerks, Grietje Bonnes en de twee kinderen Hendrikje en Bonne) van Langezwaag naar Benedenknijpe verhuisd en was Wolter praamschipper geworden. Freerk werd in het schip geboren, te Akkrum. In de akte wordt Wouter in plaats van Wolter geschreven: “Wouter Freerks VAN DER HOEK, 36 jaar, praamschipper gedomicilieerd te Beneden Knijpe, (..) welke ons heeft verklaard dat op den 25 dag dezer maand april n.m. te 5 uur in zijn praamschip liggende te Akkrum uit hem en dezelfs huisvrouw Grietje Bonnes BOUMA, oud 32 jaar, zonder beroep, is geboren een zoon, aan hetzelve zij de voornaam geven van Freerk Wouter.” Jan Wolters VAN DER HOEK (kw 8), geb 6-4-1835 te Nijehaske (Haskerland, FR), ovl 23-9-1927 te Terband (Aengwirden, FR), 92j oud, weduwnaar. Ook in de Haskerlandse geboorteakte wordt Wouter in plaats van Wolter geschreven. Het gezin woont nu te Nijehaske en met de schipperij is het wellicht alweer gedaan, want Wolter wordt vermeld als zonder beroep: “Wouter Freerks VAN DER HOEK, 39 jaar, zonder beroep, wonende te Nije Haske, (..) welke ons verklaard heeft dat op den 7e dag van april des avonds 9 uur te Nije Haske uit hem en zijn echtgenote Grietje Bonnes BOUMA, 35 jaar, zonder beroep, is geboren een zoon genaamd Jan Wouter.” Deze zoon Jan is van de 7 kinderen uit huwelijk van Wolter en Grietje het enige dat via huwelijk met Hiltje Jans LUKKES (kw 9) volgende generaties in deze VAN DER HOEK-lijn inbrengt. Zie kw 8/9. Joldert Wolters Van der Hoek, geb 19-7-1841 te Terband (Aengwirden, FR), ovl 2-7-1857 te Het Meer, bijna 16j oud. In de Aengwirdense geboorteakte wordt weer Wolter geschreven: “Wolter Freerks VAN DER HOEK, 45 jaar, arbeider, wonende te Terband, heeft verklaard dat v.m. 8 uur ten zijnen huize is geboren een zoon uit Grietje Bonnes BOUMA. Zij geven hem de naam Joldert Wolters.”

Betovergrootvader Wolter wordt slechts 54 (zijn vader en grootvader haalden ruim de 80), ovl 30-9-1849 te Het Meer. Doodsoorzaak niet vermeld. Overwegend als arbeider vermeld, rond 1832 als praamschipper. Van de 5 kinderen in leven bij zijn overlijden is dochter Hendrikje, 24j, de oudste, ongehuwd en zij blijft ongehuwd, zoon Joldert, 8j, de jongste. Joldert overlijdt in 1857, geen 16j oud, Hendrikje 1863, geen 38j oud. Betovergrootmoeder Grietje wordt 83, ovl 6-9-1882 te Het Meer, en weet dan 3 zonen nog in leven: Bonne, dan 53, ongehuwd en ongehuwd gebleven, Freerk, dan 50, sinds 11j gehuwd met Afke Arends KROM, dochter van Wolters oudere zus Joukje (kort na geboorte van Afke overleden, Afke was 41, ongehuwd gebleven, toen zij met neef Freerk trouwde, geen kinderen) en zoon Jan Wolters VAN DER HOEK (kw 8), dan 47, sinds 21j getrouwd met de timmermansdochter Hiltje Jans LUKKES, en in 1882 vader van voor Grietje 3 kleinzonen en 2 kleindochters.

De 83-jarige Grietje overlijdt als weduwe begin september 1882 te Het Meer in huis nr 42. Het kan zijn dat dit toen ook het adres was van Freerk en Afke. Zeker niet het adres van Jan en Hiltje en de kleinkinderen, want die woonden toen al te Terband en daarvoor een tiental jaren aan de Grintdyk te Oudeschoot/Oranjewoud.

  1. Jan Johannes LUKKES (in geboorte- en overlijdensakte: Jan LUCKES), geb 23-1-1813 te Het Meer (Schoterland, FR), timmerman, ovl 17-4-1869 te Heerenveen, 56j oud, tr 19-5-1838, hij 25, zij 23, met
  2. Bonjé Durks WOUDSTRA, geb 18-2-1815 te Tholen (ZEELAND), ovl 29-03-1876 te Heerenveen (Aengwirden 34), 62 jaar oud, weduwe.

Betovergrootvader Jan Johannes LUCKES is 23-1-1813 den ‘s avonds ten agt uren te Het Meer, geboren volgens de aangifte die zijn vader Johannes Cornelis LUCKES (kw 36) twee dagen later doet. Zoon van hem, 42j, huisman (kleine boer) te Het Meer en van zijn echtgenote Hiltje Hanzes. Bij de naamsregistratie van 1811 werd LUCKES- of LUKKES-naam niet ingeschreven. De hoogbejaarde Kornelis Jans (kw 72) zou zich formeel hebben moeten melden, vader van Johannes Cornelis, maar deze liet de “Franse frats” aan zich voorbij gaan. Omdat inschrijving op achternaam vanaf 1811 toch wel verplicht was kwam LUCKES of LUKKES daarna voor (zonder duidelijke reden). Betovergrootvader Jan Johannes wordt timmerman, zijn vader was boer (“huisman”). Betovergrootmoeder Bonjé Durks WOUDSTRA is 18-2-1815 te Tholen ten 5 uur in de morgen in wijk C nr 225 geboren. De voornaam Bonjé heeft zij aan de Zeeuwse inschrijving te danken. De Friese uitspraak van Bontje (gebruikelijke naam in de familie) werd in Zeeland als Bonjé ingeschreven en zo naar Friesland overgebracht. Dat vond ze wel leuk en bijzonder later. De aparte schrijfwijze van de voornaam bleef in latere akten bestaan, hoewel naar haar vernoemde kleindochters in het duffe Friesland weer als Bontje of hooguit Bonje werden ingeschreven.

Betovergrootmoeder Bonjé heeft haar vader, door wie ze in 1815 in Zeeland werd geboren, vrijwel niet meegemaakt. Vader Durk Eelkes WOUDSTRA (kw 38), schipper te Joure (Haskerland, FR), was als weduwnaar, ca 60j oud, en met al volwassen kinderen uit eerste huwelijk, getrouwd met de rond 20j oude Jacobje Wybes uit Joure. Volgens de beschikbare gegevens voer Durk hierna nog regelmatig op vrachtvaart (zeilend) van Friesland naar Zeeland/Westbrabant en terug. De prille echtgenote Jacobje Wybes voer mee, want derde kind wordt in Zeeland geboren. Durk is 65-plusser wanneer dit gebeurt. “Simon van Dijk, oud 63 jaren, van beroep dagloner, wonende te Tholen wijk C nr 225, dewelke ons heeft aangeboden een kind van den vrouwelijke seye. Geboren den 18 van de maand Februari de jaars 1815 te Tholen ten 5 uur in de morgen in wijk C nr 225, uit Dirk Hillekes, turfschipper, en zijne huisvrouw Jacoba van der Werf, wonende te De Jouwer in Vriesland, waaraan zij verklaren te geven de naam Bonjé.”

De huwelijksakte betreffende Jan Johannes en Bonjé Durks meldt: “Jan Johannes Lukkes, 25 jaren, timmermansknecht, geboren en wonende in het Meer, zoon van Johannes Cornelis Lukkes, in het Meer overleden 30 augustus 1829, en van Hiltje Hannes Ronduite, zonder beroep, wonende het Meer, en Bonjé Dirks Woudstra, 23 jaren, zonder beroep, geboren te Tholen Prov. Zeeland, wonende in het Meer, dochter van Dirk Eelkes Woudstra, abusievelijk in het geboorte-extract gesteld onder de naam “Dirk Hillekes”, te Joure overleden 24 september 1817, en van Jacobje Wiebes van der Werf, zonder beroep, gehuwd met Wilt Haayes Swart, wonende in het Meer, korenmolenaar.” Na het overlijden van Durk is Jacobje (kw 39) getrouwd met weduwnaar Wilt Haayes Swart.

Jan Johannes Lukkes is timmerman te Het Meer en Bonjé Dirks Woudstra stiefdochter van de molenaar aldaar.

Uit hun huwelijk: Hiltje Jans Lukkes (kw 9), geb 29-2-1840, in 1861 getrouwd met Jan Wolters VAN DER HOEK (kw 8) Durk Jans Lukkes, geb 13-6-1842, ovl 14-12-1860, 18 jaar, ongehuwd Johannes Jans Lukkes, geb 7-10-1844, ovl 1-7-1848, 3 jaar oud Jacoba Jans Lukkes, geb 9-8-1847, trouwt 30-5-1878 (Schot 65), 30 jaar oud, met Jan Tjibbeles KAMP, weduwnaar van Akke Johannes Smit die 25-5-1877 was overleden, 43 jaar oud (Hask 72), in het kraambed – ook de baby dood. Jan Tjibbeles Kamp trouwt een jaar later met Jacoba. Hun eerste kind wordt slechts 1 jaar oud (Jan Kamp, ovl 6-5-1880, Aeng 29). Op 5-6-1885 wordt een dochter geboren: Bonjé Kamp (Hask 106). Het gezin leek hierna verder onvindbaar, tot we bericht uit Grand Rapids/Michigan tegenkwamen: geb aldaar 11-5-1887 een dochter Sadie Kamp. Waarschijnlijk in 1886 zijn Jan Tjibbeles KAMP en Jacoba Jans LUKKES naar Amerika geëmigreerd. Verdere gegevens te Grand Rapids na te zoeken. Johannes Jans Lukkes, geb 6-5-1852. Johannes trouwt 3-12-1876 met Bontje DIJKSMA uit Oudeschoot, geb. aldaar 14-3-1851. Johannes is 24, zijn ouders zijn overleden. Moeder Bonjé, 61 jaar oud, nog maar kort ervoor (29-3-1876), vader Johannes, 56 jaar, zeven jaar geleden. Net zoals zijn vader is Johannes timmerman. Welke kinderen het huwelijk van Johannes en Bontje opleverde, nog niet nagetrokken. Bontje DIJKSMA ovl 10-12-1925, 74 jaar oud (Schot 171), Johannes LUKKES ovl 16-3-1926, 73 jaar oud (Schot 40). Van de vijf kinderen uit het huwelijk van betovergrootouders Jan en Bonjé was onze overgrootmoeder Hiltje (kw 9) de eerste en oudste. Twee broertjes sterven jong (18 en 3 jaar oud), alleen zus Jacoba (geëmigreerd naar de VS) en broer Johannes blijven over.

Jan Johannes Lukkes is 55 wanneer hij 31-12-1868, samen met zijn collega Roel Egberts SLUITER die van dezelfde leeftijd is, naar het gemeentehuis te Heerenveen gaat om de verdrinkingsdood te melden van zijn 6 jaar oude kleindochter Grietje Jans Van der Hoek, oudste dochter van Hiltje. Timmerman Roel Sluiter was 6 jaar eerder ook op dat gemeentehuis aanwezig voor de geboorteaangifte van deze Grietje.

Enkele maanden later overlijdt Jan Johannes Lukkes zelf, 17-4-1869, 56 jaar oud. Uit de overlijdensakte: “Eeltje Engberts Boomsma, oud 56 jaar, koopman, wonende te Heerenveen, en Jan Molle Prins, oud 54 jaar, timmerknecht, wonende te Heerenveen, verklaren dat Jan Luckes, oud 56 jaar, timmerman, geboren in Het Meer, wonende te Heerenveen, gehuwd met Bonjé Durks Woudstra, zonder beroep wonende aldaar, zoon van Johannes Cornelis Luckes en Hiltje Hannes, 17 april 1869 ’s morgens 3 uur in het huis nr 50 te Heerenveen is overleden.” Betovergrootmoeder Bonjé Durks Woudstra wordt 61 jaar. Als weduwe van timmerman Jan Lukkes overlijdt ze zeven jaar later, 29-3-1876, te Heerenveen (Aengw 34). Het timmerbedrijf wordt door zoon Johannes voortgezet. Dochter Jacoba is 28 en nog niet getrouwd. Aan de Grintdyk te Oranjewoud was een jaar eerder Bonne Van der Hoek (kw 4) geboren, achteraf gezien de jongste zoon van dochter Hiltje (kw 9).


VANDERHOEK-LIJN (ZUID-HOLLAND)

  1. Nicolaas (Pieterszn) ROEM, geb 6-10-1799 te Naaldwijk, vlassersknecht, ovl voor 1857, trouwt te Naaldwijk 20-4-1822, hij 22, zij 21, met
  2. Angenita MULDER (Agnita, Agnes, Agnies), geb 25-3-1801 te Den Haag, overl 21-2-1879 te Naaldwijk, 77 jaar oud.

Betovergrootvader Nicolaas is niet in 1834 overleden zoals we eerder stelden (een zoon Nicolaas Roem overleed toen). Hij stierf niet op 34-jarige leeftijd dus, maar als 50-plusser. Het merkwaardige is dat we geen overlijdensmelding voor hem vinden. Melding beroep “vlassersknecht” stamt uit de huwelijksakte van toen hij 22 was. Hij kan daarna andere dingen hebben gedaan. Betovergrootmoeder Angenita trouwt (2) 16-5-1857 te Naaldwijk met Pieter VAN DIJK. De huwelijksakte meldt dan dat zij 56 is en weduwe van Nicolaas ROEM en dat Pieter van Dijk 25 is. Best een opmerkelijk leeftijdsverschil. Pieter is 3-3-1832 te Naaldwijk geboren, zoon van Pieter van Dijk en Wilhelmina van der Gaag. Hij is 47 wanneer Angenita overlijdt en trouwt anderhalf jaar later, 28-8-1880, te Naaldwijk, met Antje GROENHEIJDE die dan 44 is en weduwe van Martinus KORENBLOM. Pieter wordt 75 en overlijdt te Naaldwijk 18-12-1907 (Antje overleeft hem).

Uit huwelijk Nicolaas ROEM en Angenita MULDER: Pieter, geb Naaldwijk 31-7-1822, 3 mnd na huwelijk van de ouders, ovl 14-10-1827, 5j oud Elizabeth, geb 3-7-1824, ovl 27-1-1845, 20j oud (vernoemd naar moeders moeder Alleberta Elizabeth van Loon (kw 43)) Willem ROEM, geb. 3-5-1826 te Naaldwijk, ovl 8-5-1907 (kw 10). De enige van de 9 kinderen van wie verder nageslacht bekend is. Pieter Roem, geb 9-3-1829 te Naaldwijk, ovl 17-1-1890, 70j oud. Hij trouwt op 7-5-1859 te Naaldwijk met de 40-jarige Johanna KEMMERS, weduwe van Hendrik KLAPWIJK. Zij was dochter van Arij KEMMERS en Aagje Joosten BENTVELSEN en 30-10-1819 geboren. Ze overlijdt 12-2-1890, 80 jaar oud, aan een zware buikgriep. Pieter overlijdt ruim drie weken eerder. Misschien aan dezelfde kwaal. Pieter was 30 toen hij met de tien jaar oudere weduwe trouwde. Uit het huwelijk geen kinderen. Johannes Roem, geb 29-9-1831, ovl 8-4-1867, 35 jaar oud. Hij trouwt 3-11-1860 te Naaldwijk met de 44-jarige Hendrika Berendina HULSCHER, weduwe van Cornelis REDEKER (ovl te Naaldwijk 8-8-1857, 41 jaar oud, “boodschaplooper”). Hendrika, geb 20-2-1816 te Zutphen, dochter van Bernardus HULSCHER en Gardina RUNNEBOOM, was 30 toen ze 7-5-1845 (Zutphen akte 21), trouwde met de uit Naaldwijk afkomstig Cornelis REDEKER, zoon van Hendrik Redeker en Jaapje VAN DER EIJK. Ze gaan te Naaldwijk wonen en krijgen daar 5 dochters, van wie drie als baby overlijden. Toen Johannes ROEM in 1860 met Hendrika trouwde, waren alleen de dochters Dina Jacoba REDEKER en Martina REDEKER nog in leven. Laatstgenoemde ovl 20-3-1865 te Naaldwijk, 15 jaar oud. Dina wordt 75 en ovl 4-6-1923 te Delft, weduwe van Adrianus VAN MOURIK. Hendrika HULSCHER wordt 60 jaar oud en ovl 16-9-1876 te Naaldwijk. Johannes Roem was 29 toen hij met de 15 jaar oudere weduwe trouwde. Uit het huwelijk geen kinderen. Nicolaas Roem, geb 11-3-1834, ovl 7-8-1834, bijna 5 mnd oud Johanna, geb 12-12-1836, ovl 31-1-1837, 6 weken oud Johanna, geb 13-3-1839, ovl 13-8-1839, 5 mnd oud Nicolaas, geb 11-8-1842.

  1. Christiaan VAN (DER) BEEK, gedoopt 13-7-1788 te Naaldwijk, overlijdt aldaar 28-1-1866, 77j oud, weduwnaar, trouwt 28-11-1828, 40 jaar oud met de 23-jarige
  2. Neeltje VAN LEEUWEN, geb 11-9-1805 te Naaldwijk, ovl aldaar 20-6-1861, 55j oud.

Betovergrootvader Christiaan is 40 wanneer hij met de 23-jarige Neeltje trouwt. Was het voor hem een tweede huwelijk? Gegevens ontbreken daarover. Christiaan was 22 toen onder Franse bezetting de militaire dienstplicht werd ingevoerd (hij oproepbaar, huwelijk verboden). Maar we hebben nog niet de gegevens die kunnen bevestigen dat hij in dat net verstrikt raakte. Misschien ging het anders.

Kinderen uit het huwelijk: Geertruij, geb te Naaldwijk 21-7-1829 (8 mnd na huwelijk), ovl 26-3-1837, 7j oud Antje VAN BEEK (kw 11), geb 8-4-1832, ovl 26-3-1905, 71j oud, tr Willem ROEM (kw 10) Jacoba van Beek, geb 14-1-1835, ovl 26-3-1906, 71j, weduwe, tr 29-5-1869 te Naaldwijk, zij 34, hij 31, met Pieter Roem, zv Adrianus ROEM en Johanna van den Bos (geen familie van voorgenoemde Willem ROEM) Jacobus van Beek, geb 26-9-1838, ovl 14-8-1859, 20j oud Arend van Beek, geb 7-8-1843, ovl 21-11-1909, 66j, gehuwd, tr 22-5-1869, hij 25 uit Naaldwijk, zij 22 uit Monster, met Gerritje Haaring, dv Cornelis Haaring en Catharina van der Hoeven Nikolaas, geb 21-11-1849, ovl 28-7-1858, 8j oud

Bij overlijden van betovergrootvader Christiaan begin 1866, 77j, weduwnaar, zijn van zijn zes kinderen drie nog in leven en alleen dochter Antje getrouwd, in 1861 met Willem ROEM. Antje trouwt 11-5-1861, haar moeder Neeltje VAN LEEUWEN maakt dat nog mee, maar overlijdt vijf weken later, 20-6-1861, 55j oud.

DEJONG-LIJN (HASKERLAND, FR)

  1. Jacob Piers DE JONG, geb 3-2-1797 te Oosterzee (Lemsterland, FR), doop 19-2-1797 aldaar, ovl 29-11-1850 te Haskerhorne (Haskerland, FR), 53j, boer, trouwt 11-6-1824 te Doniawerstal, FR, hij 27, zij 23, met
  2. Geeske Jochums OENEMA, geb 26-12-1801 te Westermeer (Haskerland, FR), doop 17-1-1802 te Joure (Haskerland, FR), overl 4-8-1879 te Haskerhorne, 77 jaar oud, weduwe, rentenierse.

Jacob Piers en Geeske Jochums ontmoeten elkaar te Doniaga (Doniawerstal) aan het Tjeukemeer (Friesland). Daar groeien ze samen op.;

xxxxxdoorgaanxxxxx Volgens de huwelijksakte van 1824 is Jacob Piers dan boerenknecht, 27 jaar, en was hij niet uitgeloot voor de militaire dienst. Hij had het lotnummer 12 (lichting 1817) “hetwelk tot heden niet opgeroepen zijnde hem tot genen dienst heeft verplicht.”

De eerste drie kinderen uit het huwelijk van Jacob en Geeske worden te Doniaga geboren. De zes anderen te Haskerhorne. Het kerkboek van de Hervormde kerk Haskerhorne-Oudehaske schrijft Jacob en Geeske per 25-7-1832 in als overgekomen van de kerk Tjerkgaast-Doniaga. Jacob wordt eerst 1834 als lidmaat ingeschreven (belijdend lid).

Betovergrootvader Jacob Piers is 14 jaar oud in 1811. Zijn vader Pier Jacobs (kw 38) overlijdt n 1806 en moeder Epkjen (kw 39) is door huwelijk met boerenzoon Klaas Douwes DOUMA een nieuw gezin begonnen. De zes kinderen van haar en Pier hoorden als stief-kinderen van Klaas Douma tot dat gezin. Bij de naamsregistratie van 1811 worden ze niet gemeld. Pas daarna komen ze als DE JONG in de akten.

Jacob groeide op in het boerenbedrijf van zijn stiefvader en/of van zijn oom Hans FRANKENA (kw 54), broer van Epkjen. Oom Hans was in die tijd ook te Doniaga in bedrijf en dat Epkjen na overlijden van Pier vanuit Oosterzee te Doniaga terecht kwam kan hiermee hebben samen gehangen. Oom Hans gaat niet lang erna terug naar Haskerhorne. In dit deel van het familieverhaal is sprake van regelmatig vestigingsverkeer tussen Haskerhorne en plaatsen in Doniawerstal.

We zien dat de zonen van Pier Jacobs en Epkjen uit Doniaga vertrekken. De boerderij van stiefvader Klaas DOUMA is niet voor hen bedoeld maar wel voor de jongere halfbroer Douwe DOUMA uit huwelijk van Klaas en Epkjen? Zo kan het geweest zijn. Wanneer deze Douwe oud genoeg is om het bedrijf over te nemen, vertrekt ook Jacob Piers om te Haskerhorne voor zichzelf verder te gaan.

Negen kinderen uit het huwelijk van Jacob Piers en Geeske Jochums OENEMA:

Pier Jacobs de Jong, geb. 20-5-1825 te Doniaga (kw 12). Jogchem (Jochum) Jacobs de Jong, geb. 7-11-1828 te Doniaga (Donia 59), overlijdt 8-8-1902, 73 jaar (Hask 97), gehuwd, trouwt 15-5-1857 (Schot 21) met Pietertje Pieters SIERDSMA, deze overlijdt 17-9-1906, 74 jaar (Hask). Uit het huwelijk de kinderen: Jakob (28-2-1858), Antje (7-6-1866) en Geeske (17-12-1871). Pietertje is dochter van Pieter Geerts SIERDSMA en Antje Thees YKEMA die 14-6-1828 trouwden (Hask 13). De vader van Pieter SIERDSMA wordt in 1811 niet genoemd, maar ws waren zijn ouder Geert Pieters (Haskerhorne) en Martzen Jacobs (Haskerhorne) die 22-5-1796 aldaar trouwden. Geert Pieters Sierdsma ovl 17-1-1829, 65 jaar, weduwnaar (Schot 10). De ouders van Antje Thees YKEMA waren Thee Klazes YKEMA en Pietertje Feikse OOSTING. In 1811 meldt haar vader zich te Haskerhorne met de kinderen Jantje (7), Antje (4) een Klaas (1). De door Jochum aangetrouwde familie heeft dus al diepere Haskerhornster wortels. Epke Jacobs de Jong, geb. 1-4-1831 (Donia 27), overl 21-11-1842, 11 jaar (Hask 28). De derde zoon van Jacob en Geeske wordt nog net te Doniaga geboren. Gezin verhuist in het volgende jaar naar Haskerhorne. Helaas wordt Epke er slechts 11 jaar oud. Trijntje Jacobs de Jong, geb. 14-3-1833 te Haskerhorne (Hask 27), overl 25-9-1865, 32 jaar oud. Zij trouwt 4-11-1864 (Hask 49) met Feite Ytzens DE HAAN die eerder 20-4-1856 (Hask 6) was getrouwd met Itske NAUTA (Idske Harings Nauta). Uit dat huwelijk waren vier kinderen geboren, waaronder 23-3-1861 een tweeling, Ytzen en Haring. Itske overlijdt 14 dagen later, 5-4-1861, 30 jaar oud (Wymbritseradeel 63). Ytzen wordt 11 maanden oud, Haring 32 jaar. Trijntje is 31 wanneer ze met de weduwnaar trouwt. In het volgende jaar, 12-9-1865, wordt een dochter Geeske geboren (Wym 276), overlijdt Trijntje, 25-9-1865 (Wym 175), en vervolgens ook baby Geeske, 27-11-1865, zes weken oud. De eerste dochter van Jacob en Geeske trouwt dus met Feite DE HAAN, 36 jaar oud, veehouder te Loënga (Wymbrits), die al voor de tweede keer weduwnaar is. Trijntje is 31 dan. De bevalling van haar eerste kind maakt een eind aan haar leven. Feite trouwt 16-9-1876 vierdens met de weduwe Sytske Jentjes BOSMA (Baarderadeel 36). Overlijdt 19-8-1897, 69 jaar oud, gehuwd (Hask 120). Klaas Jacobs de Jong, geb. 24-4-1835 (Hask 48), overl 20-3-1852, 16 jaar (Hask 6). Jacobje Jacobs de Jong, geb. 22-2-1837. De ambtenaar van de Burgerlijke Stand denkt abusievelijk dat het om een jongetje gaat. Geslacht bij vonnis d.d. 23 januari 1856 verbeterd in vrouwelijk (Hask 29). Dan is Jacobje bijna 19. Misschien had ze trouwplannen en kwam daardoor de vergissing in de akte aan het licht. Wanneer ze plannen had om met Jentje Jans DE GLEE te trouwen hebben ouders misschien dwars gelegen. Jentje is ruim twee jaar jonger en nog beslist minderjarig, geb. 23-10-1839 Schot. Ze moeten wachten tot 2-10-1863 voordat het huwelijk (Hask 42) mag doorgaan. Jentje is dan bijna 24 en Jacobje is 26. Uit het huwelijk worden de kinderen Jacob (1865, overlijdt 1 maand oud), Jacob (1866) en Antje (26-1-1870, Hask) geboren. Jentje de Glee wordt slechts 30 jaar, overlijdt 14-10-1870 (Hask 132). - Jacobje trouwt tweedens 1-11-1874 met de 44-jarige weduwnaar Tiede Romkes DE JONG (huwelijksakte Donia 1874 nr 30), zoon van Romke Sikkes DE JONG en Jikke Pieters BIJMA volgens akte bij zijn overlijden, en krijgt bij hem nog drie kinderen: Oene (1876), dochter Jikke (1878) en Pieter (1880). Het wordt een druk huishouden want Tiede had uit eerste huwelijk al 8 kinderen. Eerste vrouw Afke Beenes BLES werd 39 jaar en stierf 15-4-1874 met kind in haar negende kraambed. - Jacobje tenslotte overlijdt 19-4-1905, 68 jaar oud (Hask 44), Tiede 25-9-1908, 78 jaar oud (Donia 58). Bij het overlijden van Jacobje (des avonds 6 uur, aangevers: Laadze HOLTROP, 57 jaar, koopman, en Pieter SCHAAFSMA, 42 jaar, koopman) wonen ze te Haskerhorne. Tiede de Jong overlijdt drie jaar later in Doniaga. Alle kinderen van hem, bij Afke en bij Jacobje, zijn in Doniawerstal geboren. De Haskerhornster periode moet dus pas na 1880 zijn begonnen. Zie ook de voetnoot. Minne Jacobs de Jong, geb. 15-7-1839 te Haskerhorne, overl 1-9-1914, 75 jaar oud, gehuwd (Hask 62). Trouwt 26-10-1866 met Lolkjen DE VRIES (Donia 30). Minne is dan 27 jaar, van beroep koopman, wonende te Haskerhorne, en Lolkjen is 23, van boerenbedrijf, geb 11-9-1843 te Broek, dochter van Pieter Durks DE VRIES en Marijke Thomas ENGELSMA, wonende te Broek. Minne en Lolkje krijgen de kinderen: Geeske (1867), Geeske (1869), Maria (1871), Jacob (1883), doodgeboren (1885). Lolkje overlijdt 10-8-1924, 78 jaar, weduwe (Donia 58).

De dochter Geeske de Jong, 2-9-1869 te Joure geboren, trouwt 25-5-1890 met Jelle VAN DER HOEK, geb 1-12-1868 te Joure, 21 jaar en schipper van beroep, zoon van Rouke Jelles VAN DER HOEK, koopman te Joure, en van Gatske Hylkes DE JONG, 30-7-1887 te Joure overleden. In de betreffende huwelijkakte staat Minne Jacobs de Jong als veehouder te Haskerhorne vermeld. Jelle Roukes VAN DER HOEK en Geeske Minnes DE JONG krijgen samen de dochters Gatske (geb 3-5-1891) en Lolkje (geb 16-11-1894) en dan overlijdt Geeske, 15-7-1895, 25 jaar oud. Haar dochter Gatske VAN DER HOEK wordt slechts 18 jaar oud en overlijdt 31-1-1910 te Oudehaske (maar aangifte te Leeuwarden akte 60).

Oene Jacobs de Jong, geb. 21-6-1842 (Hask 47), trouwt 4-6-1869 met Trijntje SCHAAP (Uting 23) en krijgt met haar een dochter: Geeske 1-10-1870 (Hask 181). Helaas overlijdt Oene kort erna, 3-1-1871, 28 jaar oud (Hask 4). Weduwe Trijntje hertrouwt 3-11-1872 met Eldert Meines JANSMA (Hask 46), geb. 12-3-1835, zoon van Meine Klazes JANSMA en Maaike Jeens VAN DER LAAN, weduwnaar van Akke Fokkes MINNESMA. Epke Jacobs de Jong, geb. 9-8-1844 (Hask 95). De eerste zoon Epke wordt slechts 11 jaar en overlijdt november 1842. De tweede Epke overlijdt 31-3-1845, zeven maanden jong (Hask 8).

Na overlijden van de tweede Epke worden geen kinderen meer uit het huwelijk van betovergrootouders Jacob Piers en Geeske Jochums geboren. Zeven kinderen zijn nog in leven. Met de Epkes ging het mis.

Vijf jaar na het overlijden van de jongste zoon Epke gaat het mis met Jacob Piers de Jong zelve. Hij overlijdt 29-11-1850, 53 jaar oud. Overlijdensakte extract: “Feike Klaas YKEMA, 65 jaar, boer, en Roel Sikkes OOSTING, 60 jaar, boer, beide wonende in Haskerhorne, hebben verklaard dat Jacob Piers de Jong, oud 51 jaar, boer, geboren te Oosterzee, wonende te Haskerhorne, gehuwd met Geeske Jochums Oenema, zoon van Pier Jacobs de Jong, overleden, en Epkjen Meyes Frankena, boerin te Doniaga, op den 29 november 1850 in het huis met nr 4 in Haskerhorne is overleden.”

Feike YKEMA en Roel OOSTING die het overlijden van Jacob Piers DE JONG aangeven zijn van bekende Haskerhornse families. Zie hierboven bij schoondochter Pietertje Pieters SIERDSMA, getrouwd met Jacobs tweede zoon Jochum.

Oudvader Pier Jacobs (kw 48) wordt weinig ouder dan 35 jaar. Betovergrootvader Jacob Piers DE JONG weinig ouder dan 50 jaar. De respectievelijke weduwes overleven hen vele jaren. Oudmoeder Epkjen Meyes Frankena (kw 49) begint nog een tweede huwelijk. Betovergrootmoeder Geeske Jochums Oenema is bijna 49 wanneer Jacob Piers overlijdt. Ze gaat als “boerinne” en daarna als “renteniersche” verder en wordt wordt 77 jaar oud, ovl 4-8-1879 te Haskerhorne.

Haar oudste zoon, Pier Jacobs DE JONG (kw 12), was bij het overlijden (1850) van zijn vader 25 jaar en het huis uit. Getrouwd in 1846 met Joltje Fokkes VELDSTRA (uit Haskerhorne) en gemeld als boer te Haskerdijken, vanuit Haskerhorne gerekend aan de noordoostelijke overkant van de Hasker polders, een aantal kilometers verderop. Overgrootvader Pier Jacobs trekt rond 1855 nog verder van Haskerhorne vandaan en start een bedrijfje (boerderij, paardenfokkerij, veenbaas) te Nieuwehorne in het Schoterlandse gebied voorbij Mildam en Katlijk. Zie bij hem (kw 12).

  1. Fokke Feddes VELDSTRA, geb. 6-10-1791 te Haskerhorne, overl aldaar (in ongenummerd huis) 12-5-1861, 69 jaar oud, veehouder, trouwt 8-12-1820, hij 29, zij 20, met
  2. Lijsbert Hanzes FRANKENA (Lysbeth), geb. 3-7-1800 te Doniaga, overl 17-12-1871 te Haskerhorne (in huis nr 5), 71 jaar oud, weduwe, renteniersche.

Uit het huwelijk acht dochters en twee zonen:

Janke Fokkes Veldstra, geb 5-5-1821 te Haskerhorne, ovl 8-10-1889 (Schot 218), 68j, weduwe. Zij trouwt 18-12-1842, zij 21, hij 26, met Harmen Jacobs CLOO, zoon van Jacob Tymens CLOO en Hylkjen Gerrits KELDERHUIS. Harmen werd 9-8-1816 te Nijehaske geboren, was boer te Oudehaske, ovl 6-6-1876, 59 jaar oud (Schot). Janke en Harmen krijgen acht kinderen: Jacob (1843), Grietje (1845), Hieke (Hylkjen) (1847), Fokke (1850), Gerrit (1853), Lijsbert (1856), Margjen (1859) en Joltje (1862). Harmen Jacobs CLOO koopt 21-1-1848 (notarisakte) voor 500 gld een boerenhuis en schuur met hiem en land te Oudehaske. Eind van dat jaar, 2-12-1848, leent hij 500 gld (obligatie) van Gjalt Arjens Brouwer te Woudsend. Op 1-5-1869 (notarisakte) huurt hij 16 percelen weid- hooi- en rietland te Haskerhorne van Andries Foppes de Jong. Tijdens de jaren hierna is hij met gezin naar Schoterland verhuisd, waar hij in 1876 overlijdt (St.Johannesga? – akte nog te lezen). Dochter Hylkjen Harmens CLOO te Nieuweschoot, eerst weduwe van Marten Hanzes van den Berg, laatst van Jelke Tjammes Hoekstra, en kinderen, verkoopt in 1909 enig vee en landbouw-gereedschap (opbrengst 4560gld), een perceel weiland te Rottum (koopsom 1951gld) en hooiland te Oldetrijne (koopsom 2738gld). Zoon Gerrit Harmens CLOO koopt in 1911 voor 2300 gld wei- en hooiland te Rotsterhaule, in 1912 een deel uit de verkoop door Tjerk Johannes Greevelink (geemigreerd naar Kalamazoo in Michigan, USA) van een boerenhuis met hooi- en weilanden te StJohannesga, in 1913 voor 416 gld een mesthoop te StJohannesga (van dezelfde Greevelink), nadat hij eerst een som van 15.000 gld (a 4% rente) leende bij geldschietster Hendrika Margaretha Sillevis te ‘s Gravenhage, in 1914 huurt hij verdere hooilanden te StJohannesga. Joltje Fokkes Veldstra (kw 13), geb 18-3-1823 te Haskerhorne, ovl 10-4-1900 te Mildam (Schoterland, FR), 77j, weduwe. Trouwt 30-8-1846, zij 23, hij 21, te Haskerhorne met Pier Jacobs DE JONG (kw 12). Rond 1855 verhuizen ze naar Oudehorne (Schoterland, FR) om daar nieuw boerenbedrijf op te zetten. Overgrootouders in deze kwartierstaat, zie kw 12-13. Grietje Fokkes Veldstra, geb 5-4-1825 te Haskerhorne, ovl 4-1-1845, ’s middags om 4 uur in het huis met nummer 3 te Haskerhorne, 19j, ongehuwd, naaister. Jacobje Fokkes Veldstra, geb 1828, ovl 21-12-1828, oud 10 maanden. Fedde Fokkes Veldstra, geb 20-1-1830 te Haskerhorne. Het was bitter koud. Fedde overlijdt 22-1-1881, 51j oud (’s nachts ten eenen ure te Haskerhorne in de huizinge nr 6 – aangifte gedaan door de twee Haskerhornster veehouders Minne Jacobs DE JONG, 41, en Klaas Meinesz JANSMA, 50j. Fedde trouwt 9-5-1869, veehouder te Haskerhorne, hij 39, zij 32j oud, met Akke Kerstes POSTMA, geb 8-3-1837 te Sint-Johannesga, ovl 30-8-1889, 51j, weduwe), dochter van Karst Willems POSTMA en Saakjen Jans AKKERMAN. De beide ouders van Akke waren overleden. Van Fedde leeft moeder Lijsbert Hanzes FRANKENA nog, “veehoudersche te Haskerhorne”. Uit huwelijk van Fedde en Akke 6 kinderen: Fokke 16-2-1870, Saakjen 10-8-1871, Elisabeth 10-6-1873, Kerst 27-4-1875, Hans 19-3-1877 en Douwe 4-12-1879. De oudste is 19 en de jongste 9 wanneer in 1889 ook moeder Akke overlijdt. Zoon Fokke is misschien oud genoeg om (met bekwame knechten) de veehouderij voort te zetten (geen notarisakten over boedelscheiding). In 1903 is er een boedelscheiding binnen de POSTMA-familie van (overleden) moeder Akke waarbij aan haar kinderen enig wei- en hooiland te StJohannesga wordt toebedeeld (waarde 3650 gld). Van haar 6 kinderen wordt dochter Elisabeth dan niet meer genoemd. Zonen Fokke en Hans en dochter Saakje zijn te Haskerhorne woonachtig, voor zonen Kerst en Douwe Feddes VELDSTRA worden bij deze gelegenheid de woonplaatsen Bellingwolde resp Vriescheloo vermeld. De jongemannen (Kerst 27, Douwe 23) zaten toen dus in Oost-Groningen in het verveningsgebied tegen de grens met Duitsland aan. Enkele maanden later, op 10-8-1903 (notaris Velding te Joure), wordt bij een boedelscheiding (geen details) jongste broer Douwe niet vermeld, wel Fokke, Saakje en Hans te Haskerhorne en Kerst, de laatste niet meer in Oost-Groningen maar in noordoost-Friesland wonend (Kollumerpomp). De Fedde/Akke-lijn is nog verder uit te werken. Jacobjen Fokkes Veldstra, geb 9-1-1832 te Haskerhorne, ovl 21-6-1906, 74j, weduwe (Schot 108). Trouwt 10-5-1867, zij 35, hij 38, met Hendrik Johannes GREEVELINK, geb 28-3-1829 te St.Johannesga (Schot), zoon van Johannes Tjerks GREEVELINK en Geertje Hendriks DE GLEE. Uit het huwelijk van Jacobjen en Hendrik de zoon Johannes GREEVELINK, geb 16-5-1868. Verdere info nog toe te voegen. Hansje Fokkes Veldstra, geb 22-2-1833 te Haskerhorne, overl 2-2-1913 (Utingeradeel 7), 79 jaar, weduwe, trouwt 29-4-1858 (Utingeradeel) met Ids Sybes SCHAAP, ovl 1-6-1896, 60 jaar oud (Ut 37), zoon van Siebe Wouters SCHAAP en Anna Cornelis ROMKEMA. Uit huwelijk van Hansje en Ids: Elisabeth, Grietje, Fokke, Sybe, Anna en Aaltje Idses Schaap (Utingeradeel). Margjen Fokkes Veldstra, geb 2-5-1836 te Haskerhorne, ovl 26-9-1908, 72 jaar oud, weduwe (Schot 177). Trouwt 9-5-1862 (Hask 10) met Roelof Jans HOLTROP, geb 9-9-1836 te Delfstrahuizen, van beroep boerenbedrijf, zoon van Jan Ypes HOLTROP en Sietske Foekes DIJKSTRA. Zij krijgen vermoedelijk de kinderen: Sytske (28-2-1863 Schot) en Elizabeth (6-9-1864 Schot) etc. Hans Fokkes Veldstra, geb 12-7-1838 te Haskerhorne, ovl 3-5-1916 (Utingeradeel), 77 jaar, gehuwd. Hans werd voor de lichting 1857 van de Nationale Militie ingeschreven en kreeg bij de loting het nummer 26, wat foute boel was. Terwijl zijn oudere (en enige) broer in 1849 het geluk had een hoog nummer te trekken, wees het lot Hans aan voor vervulling van de dienstplicht. Misschien vonden zijn ouders dit begrotelijk en kon vader Fokke zijn jongste zoon op de boerderij niet missen. In ieder geval trok hij de beurs open (een remplacant of “verwisselaar” vroeg vaak vele honderden toenmalige guldens) en werd op 30-4-1857 niet Hans maar zijn vervanger ingelijfd bij het Regiment Grenadiers en Jagers. Hans trouwt 9-5-1869 (Hask 6), 30 jaar oud, veehouder te Haskerhorne, met de 25-jarige Bregtje Thaekes DE GROOT, zonder beroep te Akmarijp. Aktenr 6 in het Haskerlandse huwelijksregister van 1869, aktenr 5 in datzelfde register was voor oudere broer Fedde, zie hierboven, die dezelfde dag trouwt en in dezelfde zaal. De broers konden de receptie leuk combineren. Bregtje Thaekes DE GROOT is 9-3-1844 te Akmarijp geboren (Utingeradeel 13), dochter van Thaeke Murks DE GROOT en Uilkjen Hylkes HYLKEMA. Ze overlijdt 30-3-1919, 75 jaar oud, weduwe. Uit het huwelijk van Hans Veldstra en Bregtje werden zes kinderen geboren (Utingeradeel): Thaeke (1870), Fokke (1874), Uilkje (1877), Fedde (1881), Elisabeth (1883) en Hiltje (1886). Het huwelijk duurt op een week na 47 jaar, want 3-5-1916 overlijdt Hans Veldstra, 77 jaar oud, veehouder te Akmarijp. Fokjen Fokkes Veldstra, geb 19-10-1841 te Haskerhorne, overl 8-3-1916 te Terkaple (Utingeradeel), 74 jaar oud, ongehuwd gebleven. In de overlijdensakte staat ze als zonder beroep vermeld, maar wat wil je, met 74. De aangifte wordt gedaan door Hendrik KROES, 38 jaar, arbeider te Terkaple, en Durk VISSER, veldwachter te Oldeboorn. Kroes namens de buurt waarschijnlijk en veldwachter Visser als toegevoegd getuige op het grietenijhuis te Akkrum. Zeker in de moddertijd viel de tocht van Terkaple of Akmarijp naar Akkrum niet mee. Bijna twee maanden later (3-5-1916) gaat dezelfde Hendrik Kroes opnieuw naar Akkrum om het overlijden van Hans Fokkes Veldstra, veehouder te Akmarijp, broer van Fokje, te melden. En opnieuw is daar dan veldwachter Durk Visser aanwezig om de akte mede te tekenen.

Fokke Feddes wordt 69 jaar, veehouder te Haskerhorne, 1861 overl aldaar in een huis zonder nummer. Lijsbert Hanzes (Hannes) wordt 71 jaar, overl 1871, weduwe, “renteniersche”, overl te Haskerhorne in huis nr 5.

Betovergrootouders Fokke Feddes VELDSTRA en Lijsbert Hanzes FRANKENA kregen tien kinderen, vooral dochters. Tweede dochter Joltje Fokkes VELDSTRA (kw 13) wordt overgrootmoeder binnen onze familie, door huwelijk met Pier Jacobs DE JONG (kw 12).

De twee zonen van Fokke en Lijsbert, Fedde en Hans, leveren geen uitgebreid VELDSTRA-nageslacht op (via mannelijke lijn, familienaamvernoemingen). Wij hebben vooral de DE JONG-lijn voor ogen, die volgde uit huwelijk van Joltje (soms: Jeltje) en Pier.

DEJONGLIJN (STELLINGWERF, FR, STEENWIJKERWOLD, OV)

  1. Anne Pieters SCHIPPER(S), geb 27-10-1776 te Steggerda (Weststellingwerf, FR), ovl aldaar 1-7-1867, 90j oud, arbeider, trouwt aldaar 10-3-1811, hij 34, zij ca 25, met
  2. Trijntje Hendriks KIELSTRA (KIJLSTRA), geb ca 1786 te Drachten (Smallingerland, FR), ovl te Steggerda 15-1-1864, 77 jaar oud.

Bij de naamregistratie van 1811 wordt Anne Pieter SCHIPPER te Steggerda ingeschreven met zoontje Pieter van 3 maanden oud. De achternaam SCHIPPERS begint na 1822 in gebruik te raken. Zoontje Pieter is 14-10-1811 geboren, aangifte ervan werd 20-12-1811 gedaan (misschien vlak voor de naamsregistratie). Anne en Trijntje worden per 30-3-1836 als belijdende leden van de Hervormde gemeente te Steggerda ingeschreven. Toen was Anne zestig.

In de overlijdensakte van Trijntje Hendriks Kielstra (1864) staat aangetekend dat aan de geburen de namen van haar ouders onbekend zijn. Anne leefde toen nog, ze hadden het hem even kunnen vragen. Bij het overlijden van Anne Pieters Schipper (1867) verhaspelt men de naam van zijn moeder tot Rinske Riens in plaats van Rinske Heeres: “Aangifte door Anne Jans de Groot, 60 jaar, arbeider te Steggerda, en Sjoerd Jans Velzenga, 37 jaar, arbeider te Finkega. Van overlijden van Anne Pieter Schipper, 90 jaar, zonder beroep, wonende te Steggerda, geboren aldaar. Weduwnaar van Trijntje Hendriks Kielstra. Zoon van Pieter Annes Schipper en Rinske Riens. Overleden 1 juli ’s nachts half drie in het huis nummer 115 te Steggerda. De mannen die aangifte deden, verklaarden niet te kunnen schrijven daar ze dat niet geleerd hadden. Derhalve heeft één van ons ondertekend (gem.ambt).”

Kinderen uit het huwelijk:

Pieter Annes Schipper, geb 14-10-1811 te Steggerda, ovl 1876 in ambt Almelo (Overijssel), 65j, gehuwd, trouwt 26-9-1838 (WSW 46), hij 26, zij bijna 21, met 26 jaar oud, met Grietje HOEK, geb 16-10-1817 te Broek op Langedijk (NrdHoll), ovl 1879 in ambt Almelo. Steggerda grenst aan Frederiksoord waar sinds 1821 vestiging begint van “opvoedingskolonies” vanuit de Maatschappij van Weldadigheid. Rond 1835 bestaat dit project al rond 15 jaar. Grietje HOEK (vanuit NoordHolland) woont er dan. Pieter SCHIPPER (Steggerda) wordt verliefd. Ze trouwen 26-9-1838, maar het duurt nog 11 maanden voordat Grietje formeel uit het gezin van haar (kolonie-) ouders wordt ontslagen. Pieter en Grietje trekken daarna naar Alkmaar (NrdHoll) waar zoon Anne Pieters 17-5-1840 wordt geboren. – Per 8-11-1840 besluit de subcommissie Alkmaar van de Maatschappij van Weldadigheid dat Pieter en Grietje tot kolonie-ouders te Frederiksoord, preciezer: kolonie 3 WILLEMSOORD, worden benoemd. Dit houdt in dat Pieter met gezin in een betaalde functie te Willemsoord terecht komt. Als “kolonie-ouder” krijgt hij te maken met vnl weeskinderen uit Amsterdam en Rotterdam die hij binnen gezin aan een opvoeding moet helpen.
– Pieter en Grietje krijgen te Willemsoord zelf nog 6 kinderen: Neeltje (10-3-1843), Arien (8-9-1844), Jurjen (10-2-1847, overl 14-7-1854), Trijntje (18-11-1849), Hendrik (4-9-1852) en Jurritje (5-9-1855).
– In 1858 bouwde de Maatschappij van Weldadigheid nieuwe boerderijen waar kolonisten als vrije boer aan het werk konden. Pieter Annes Schipper werd ook zo’n kolonist-vrijboer te Frederiksoord, maar voelde zich daar kennelijk niet goed in. Per 1-1-1862 wordt hij weer als kolonist ingeschreven en per 3-1-1862 wordt gemeld dat zijn oudste zoon Anne Pieters (21 jaar nu) uit de kolonie is weggelopen (gedeserteerd, in 1859 waren de kolonies door de Staat overgenomen, en de bewoners golden min of meer als “in staatsdienst”). Het hele gezin “deserteert” vijf maanden later, 2-5-1862. == Pieter en Grietje trekken naar Twente, ambt Almelo (werk in textielfabrieken?), waar Pieter in 1876 overlijdt, 64 jaar oud, en Grietje in 1879, 62 jaar oud. Dochter Trijntje trouwt verm 29-8-1868 in Ambt Almelo met Adriaan SCHLOSSER. Jongste dochter Jurritje trouwt in Ambt Almelo 14-10-1876 met Willem BAKHUIS. Hendrik Annes Schipper, geb 6-12-1813 te Steggerda, verm ovl in 1898 te Steenwijkerwold (Overijssel), ca 85j oud, weduwnaar, tr 9-5-1845 met Jacobje HULSTRA. Huwelijksakte: “Hendrik Annes Schipper, oud 31 jaren, arbeider, woonachtig te Steggerda, geboren aldaar. Hebbende overlegd het vereischte Certificaat van voldoening van de wet op de militie. Zoon van Anne Pieters Schipper, van beroep arbeider, en van Trijntje Hendriks. En Jacobje Hulstra, oud 40 jaren, van beroep boerendienstmeid, woonachtig te Idzardigaburen te Oldeholtpa, meerderjarige, natuurlijke, niet-erkende dochter van Grietje Jelles Hulstra, van beroep arbeidster, wonende te Zevenhuizen Provincie Groningen.” Jacobje overlijdt 1-4-1869 ’s morgens 5 uur in het huis nr 32 te Nijeholtwolde, “74 jaar, wonende te Nijeholtwolde, geboren te Oldeholtpa, gehuwd met Hendrik Annes Schipper”. (Wanneer ze bij overlijden 74 was, moet ze bij huwelijk 50 zijn geweest). Geen melding van kinderen. Jelke Annes Schipper(s), geb 5-4-1816 te Noorderdrachten (Small 15), ovl Noordwolde (WSW) 12-11-1859 (‘s middags 3 uur in huis nr 122 in Wijk B), 43j oud. Jelke trouwt (1) 28-7-1843 te Steggerda met Aaltjen BROUWER, “oud 28 jaar, van beroep dienstmeid, woonachtig te Steggerda, doch aldaar nog geen zes maanden gevestigd geweest. Voor dezen het laatst gewoond hebbende te IJsveen, gemeente Steenwijkerwold, geboren te Steenwijkerwold, dochter van Gerrit Piers BROUWER, timmerman, en Hendrikjen Fransen VAN ASFEN, Blesdijke.” Kinderen uit het huwelijk zijn niet bekend. Aaltjen overlijdt (niet in Friesland). Jelke, arbeider te Noordwolde, trouwt (2) 20-8-1853, te Noordwolde, met Sjoukje Riens EKHART, “32 jaar, geboren te Surhuizum, arbeidster te Noordwolde, weduwe van Jan Simons FRISO, dochter van Rienk Pieters EKHART, arbeider, en van Antje Ruurds DIJKSTRA, wonende Veenhuizen, gemeente Norg.” Veenhuizen (Drenthe) klinkt weer Maatschappij van Weldadigheid, maar dat verband hoeft er niet te zijn. Sjoukje was al jong weduwe van Jan Simons FRISO, met wie ze woonde te Smilde (Drenthe). Een dochter Grietje is te Smilde geboren 10-7-1843 en overleden 11-4-1847. Te Noordwolde wordt 16-9-1850 Rienk Ekhart geboren, zv Sjoukje Rieks EKHART en niet genoemde vader. De aangifte wordt gedaan door: Jelke Annes SCHIPPERS. Misschien was hij niet de biologische vader en slechts behulpzaam gebuur. Feit is wel dat Jelke en Sjoukje 3 jaar later officieel trouwen, ruim 2 maanden voor geboorte van gezamenlijke dochter Antje. Er waren dus intieme contacten. Kinderen uit het huwelijk: (1) Antje SCHIPPERS, geb Noordwolde 1-11-1853, tr 21-9-1872 te Achtkarspelen, FR, zij 18, hij 31, met Foppe OPHUIS, weduwnaar van Fetje Tjerks van de Velde, hij geb te Surhuizum, zv Antje Sints OPHUIS en niet genoemde vader (!). (2) Geert SCHIPPERS, geb Noordwolde 10-12-1857, tr 5-6-1877 te Achtkarspelen, hij 19, zij 29, met Wibbigje ELZINGA, geb Surhuizum, dv Jan Joostes Elzinga en Geertje Klamer. Vader Jelke overlijdt in 1859 te Noordwolde, 43j oud. Moeder Sjoukje kwam oorspronkelijk uit Surhuizum (Achtkarspelen, FR) en lijkt daar met de kinderen te zijn heengetrokken. Zij overlijdt 15-5-1895, 83j oud, weduwe (Achtk 91). Renske Annes Schipper, geb 11-12-1819 te Blesdijke (Weststellingwerf, FR). Haar naam verder niet tegengekomen. Dit kan zijn omdat ze de provincie-grens overtrok en we haar in Overijssel moeten zoeken. Jurjen Annes Schipper (kw 14), geb 4-9-1822 te Oldetrijne (Weststelling-werf, FR), arbeider, ovl 29-10-1908 te Oudehaske (Haskerland, FR), 86j oud, tr 12-11-1864 met Janke Hendriks WIEKEL (kw 15), geb Nieuwehorne 20-1-1840, ovl 12-1-1908 te Nieuweschoot (Schoterland, FR). Overgrootouders (zie kw 14/15). Tetje Annes Schipper(s), geb 25-5-1825 te Steggerda. Geen huwelijk bekend. Vermoedelijk overleden te Steenwijkerwold (Overijssel) in 1875. Zoals bij de oudere zus Renske moeten gegevens “over de grens” te vinden zijn. Jantje Annes Schipper(s), geb 15-11-1828 te Steggerda, trouwt 27-10-1860, 31 jaar oud (WSW 64) met Alexander Johannes MAAS. Op 17-8-1861 wordt aangifte gedaan van de geboorte van zoontje Anne MAAS (WSW). Daarna gaat het gezin waarschijnlijk de grens over naar Steenwijkerwold. In Steenwijkerwold overlijdens van Alexander Maas (1867) en Jantje Schipper (1876). Zij zou dus slechts ca 38j zijn geworden.

Geboorte-aangifte van Jantje gebeurt op 17-11-1828 te Wolvega door de heer Lambertus Petrus Prins, 29 jaar, Med.Doctor en Vroedmeester, woonachtig te Wolvega. Hij meldt dat het gaat om een dochter “uit Trijntje Hendriks Kijlstra, huisvrouw van Anne Pieters Schippers, aldaar woonachtig, doch thans te Steenwijkerwold Prov. Overijssel zijnde te werken en daardoor afwezig”.

De “Stellingwerfse” betovergrootouders Anne Pieters SCHIPPER(S) (1776-1867) en Trijntje Hendriks KIELSTRA (ca 1786-1864) beginnen hun huwelijk in 1811 te Steggerda. Er is een korte periode (1816 Noorderdrachten, 1819 Blesdijke, 1822 Oldetrijne), Anne is dan 40-50j oud, van geboorten elders. Per 1825 is het Steggerda en de volgende halve eeuw (Anne en Trijntje overlijden pas op hoge leeftijd) blijft het Steggerda. En terecht want het omringende landschap is er fraai. De geboorte-aangifte van 1828 (dochter Jantje) die door de jonge vroedmeester Lammert PRINS wordt gedaan omdat vader Anne afwezig is, thans te Steenwijkerwold zijnde te werken, doet iets vermoeden van het grensoverschrijdende arbeidersbestaan van Anne: hij was vaak niet thuis (bij geboorte van Jantje is hij 52). Zoon Jurjen Annes SCHIPPERS (1822-1908, kw 14) was ook zo’n “losse arbeider” die bij geboortes van kinderen elders was. Dat zoon Jelke in 1816 te Noorderdrachten (Smallingerland, FR) is geboren, hoeft niet in te houden dat vader Anne daar toen werkzaam was. Moeder Trijntje kan naar Drachten zijn gegaan, waar haar moeder Tetje Johannes (kw 59) na tweede huwelijk weer was gaan wonen, ‘Anne was toch druk en niet thuis’ (interpretatie). Dochter Renske in 1819 te Blesdijke geboren, klopt ook met toenmalige verblijfplaats van Tetje Johannes (na overlijden van tweede echtgenoot te Drachten). Het waren verhuiskisttijden. Zoon Jurjen in 1822 te Oldetrijne geboren is weer een ander feit.

  1. Hendrik Durks WYCKEL (WIEKEL), geb 23-2-1780 te Luinjeberd (Aengwirden, FR), doop 2-4-1780 in de Hervormde kerk te Terband, schoenmaker te Nieuwehorne (Schoterland, FR), ovl 20-6-1861 ‘s ochtends 3 uur in huis nr 16 te Oudehorne, 81j oud (in overlijdensakte Wykel geschreven), trouwt (1) 20-4-1804 te Nieuwehorne (Schoterland, FR), beiden Nieuwehorne, hij 24, zij 27j oud, met Grietje Hanses (BIJKER), ovl 20-6-1812, 36j oud, uit dit huwelijk 3 kinderen. Hij trouwt (2) 26-11-1820, hij 40, zij 19j oud, met
  2. Fokjen Jans VAN FLEEREN, geb te Delfstrahuizen (Schoterland, FR) 3-2-1801, doop 12-2-1801, ovl Nieuwehorne 9-2-1860, 60j oud, uit dit huwelijk 8 kinderen.

Bij de naamsaanneming van 1811 wordt Hendrik Durks te Nieuwehorne (mairie Mildam) met de kinderen Durk (6), Hans (4) en Maaike (1) als WIJCKEL ingeschreven. Maar “wijkel” klinkt anders dan “wiekel”. Diverse ambtelijke schrijvers hebben voor variaties in de akten gezorgd: WYCKEL, WYKKEL, WYKEL, WIEKEL. Bij zijn overlijden in 1861 werd onze betovergrootvader als Hendrik Durks WYKEL uitgeschreven. Zijn kinderen kregen ook met verschillende inschrijvingen te maken, zodat afstammingslijnen met licht afwijkende achternamen konden ontstaan. Via overgrootmoeder Janke Hendriks WIEKEL (kw 15) is de WIEKEL-naam ons meest vertrouwd. Janke is 7de kind uit 2de huwelijk van Hendrik Durks (ook wel Dirks geschreven).

Hendrik Durks was op 3-jarige leeftijd beide ouders kwijt. Eerst vader Durk Rinzes (kw 60), daarna moeder Maaike Hendriks (kw 61). Moeder Maaike was wel snel hertrouwd 17-11-1782 te Terband, zij 34, hij 21, met Durk Jacobs (JAGER), maar door overlijden van Maaike duurt dit huwelijk slechts een maand of wat. Durk Jacobs trouwt opnieuw 7-12-1783, met Pytje Sakes, bij wie hij 7 kinderen krijgt. Uit derde huwelijk 1-7-1798, met Engbertje Andries DRIEST, volgen nogeens 6 kinderen. Het is nog niet duidelijk of en hoe de kinderen van Durk Rinzes en Maaike Hendriks na overlijden van laatstgenoemde werden opgevangen. Durk Jacobs (JAGER) was een wel heel prille stiefvader. Hij zorgde snel voor een nieuwe (stief-)moeder, maar vermeerderde ook snel het kindertal in het gezin. Hendrik Durks (WYKEL) kan Durk Jacobs (JAGER) en Pytje Sakes als nieuwe ouders hebben meegemaakt. Hij was 3 toen Durk Jacobs en Pytje trouwden. Rond 1794 misschien al als schoenmakers-leerling in dat ambacht gezet en deels of geheel het huis uit, dat een toenemende kinderschaar moet herbergen. Hendrik wordt schoenmaker te Nieuwehorne en zal dat daar verder blijven. Hij is 24j oud wanneer hij in 1804 te Nieuwehorne trouwt met Grietje Hanses, dan 27j oud, geb 8-6-1776, doop 16-6-1776, dochter van Hans Johannes en Antje Annes. Bij naamsaanneming van 1811 laat oudste broer Johannes Hanses (geb 1764) zich met 5 kinderen als BIJKER inschrijven. Grietje Hanses BIJKER heet Grietje bij Burgerlijke Stand slechts eenmaal, namelijk in de huwelijksakte in 1841 van zoon Hans Hendriks WYCKEL. Dat is bijna 30j na overlijden van Grietje op 36-jarige leeftijd in 1812. In alle verdere meldingen betreffende haar geen BIJKER-achternaam.

Het doopregister van de Herv.Gem Oudehorne-Nieuwehorne-etc meldt doop van Aaltje 8-3-1801 (geb Nieuwehorne 8-1-1801), onecht kind van Grietje Hanses – “onecht” wil zeggen dat Grietje echt wel de moeder is, maar dat Grietje toen ongehuwd was. Of deze Grietje Hanses dezelfde is als de Grietje Hanses die in 1804 op 27-jarige leeftijd trouwt met Hendrik Durks (WYKEL), 24j oud, is te vermoeden. Maar niet zeker. Over de dopeling Aaltje geen verdere gegevens. De Aaltje-vernoeming past niet in familiale traditie (misschien wel in die van de ongenoemde vader).

Hendrik Durks trouwt 20-4-1804 te Nieuwehorne met Grietje Hanses en uit dit huwelijk 3 kinderen (door Hendrik ook in 1811 gemeld):

Durk Hendriks Wykkel, geb Nieuwehorne 26-2-1805, doop 10-3-1805, ovl 2-1-1879, 73j oud, weduwnaar. Trouwt 14-5-1837, hij 32, zij 30j oud, met Jeltje Hanzes WOUDSTRA, geb te Oudeschoot, dochter van Hans Hendriks WOUDSTRA en Aafke Jans HOTTINGA, ovl 4-8-1874, 67j, gehuwd. Volgens registers uit huwelijk van Durk en Jeltje slechts 1 kind, de zoon Hans Durks WYKKEL, geb 10-7-1839 te Oranjewoud, ovl 3-1-1873, 33j, gehuwd. Deze Hans trouwt 1-6-1862, hij 22, zij 24, met Eelkjen Alberts VEENSTRA, geb Oudehorne, dochter van Albert Jans VEENSTRA en Hendrikjen Jans KERKHOF. – Uit archief van notaris A.R.van Voorst te Heerenveen melding dat bij finale toewijzing per 8-7-1850 een perceel land te Knijpe door Marten Pieters Libbenga te Oranjewoud wordt verkocht aan Lomme Wiegers de Boer te Brongerga en Durk Hendriks WIEKEL te Oranjewoud, koopsom 1300 gld en 190 gld. Een half jaar later verkoopt Durk Hendriks WIEKEL te Oudeschoot voor 400 gld een perceel land te Knijpe aan de jonker Hans Willem DE BLOCQ VAN SCHELTINGA te Oudeschoot. Het lijkt alsof hij in 1850 het kleinste deel van het perceel van Libbenga kocht (voor 190 gldn) en een goede winst maakte doordat de jonker dit een half jaar later voor 400 gldn wilde overkopen. Waarom het ging weten we nog niet. Ruim 20 jaar later, 22-4-1872, de melding (zelfde notariskantoor) van een obligatie (lening) van 300 gldn door Durk Hendriks Wiekel te Oudeschoot, schuldenaar, bij Albert Jans Veenstra te Oudeschoot, schuldeiser. Albert Jans Veenstra is de schoonvader van Hans Durks WYKKEL, de in 1839 geboren zoon van Durk Hendriks. Hans getrouwd in 1862 met Eelkjen Alberts Veenstra, overlijdt 3-1-1873, vooraf aan dit overlijden leent vader Durk 300 gld (via notarisakte) van Hans’ schoonvader Veenstra en erna, 28-4-1873, nogeens 200 gld. Waarom en waarvoor. Veenstra en Wiekel vonden het nodig de obligaties notarieel vast te leggen, over afdoening (royement) geen bericht in het archief. Durk overlijdt in 1879, 73j oud. Hans Hendriks Wykel, geb Nieuwehorne 11-8-1807, doop 30-8-1807, ovl 6-2-1846, 39j oud, gehuwd. Trouwt 13-6-1841, hij 33, zij 21, met Aaltje Jans DE VRIES, geb te Katlijk, dochter van Jan Andries DE VRIES en Ymkjen Hendriks HEIDA. Volgens registers geen kinderen uit het huwelijk. In de huwelijksakte wordt Hans’ moeder Grietje Hanses BIJKER genoemd. Hans overlijdt 6-2-1846, 39j oud. Op diezelfde dag passeert bij notaris Peeting te Heerenveen een akte betreffende verkoop van zathe en landen met huis en schuur te Hoornsterzwaag uit erflating van Lourens Jans VONK. Volgens de akte zijn er 40 erfgenamen die hun deel uit de opbrengst (totaal 3075 gldn, per erfgenaam ruwweg iets van 75 gldn) moeten delen. In die akte wordt Hans, die dag overleden, niet vermeld. Wel zijn broer Durk en zus Maike. En Arent Hanses BIJKER, jongste broer van moeder Grietje Hanses, naast 4 kinderen van haar oudste broer, Johannes Hanses BIJKER. Welke relatie met de Bijkers en erflater Lourens Jans VONK (ovl 26-10-1841, 78j, gehuwd) of diens weduwe Trijntje Hendriks OOSTWOUD (ovl 27-5-1845, 75j) bestond nog nader te bekijken. Maike Hendriks Wykel, geb Nieuwehorne 16-1-1810, doop 28-1-1810, ovl 21-8-1881, 71j, gehuwd. Trouwt 23-11-1843 met Jacob Aebeles DE JONG, zij 33, hij 25j oud, hij zoon van Aebele Jacobs DE JONG en Jeltje Sjerps VAN DER MEULEN. In huwelijksakte wordt Grietje Hanses BIJKER als moeder van Maike vermeld. Volgens registers 3 kinderen uit huwelijk van Maike en Jacob: (1) Abel de Jong 2-9-1844 Opsterland, Jeltje de Jong 19-2-1846 Opsterland, Grietje de Jong 16-1-1851 (Schoterland, Benedenknijpe).

Ruim 8 jaar na overlijden van Grietje Hanses trouwt schoenmaker Hendrik Durks WYKKEL opnieuw. Hij is 40, timmermansdochter Fokje Jans VAN FLEEREN is pas 19. Voor Hendrik moet een akte van bekendheid worden opgemaakt. Vier personen ondertekenen de akte waarin zij verklaren “zeer wel gekend te hebben Durk Rinzes en Maaike Hendriks, in leven echtelieden woonachtig te Luinjeberd, en te weten dat zij aldaar overleden zijn voor ruim dertig jaar. Dat deze echtelieden de ouders zijn geweest van Hendrik Durks Wykkel ten wiens verzoeke de comparanten dit attesteerden.” Van de vier getuigen noemt een “voor reden van wetenschap” dat hij met de moeder van de verzoeker gehuwd is geweest. Dat was dus Durk Jacobs JAGER, wiens huwelijk met Maaike Hendriks (kw 61) helaas slechts enkele maanden kon duren.

Uit huwelijk met Fokje krijgt Hendrik 8 kinderen:

Pytje Hendriks Wykel, geb Nieuwehorne 17-9-1821, ovl 16-2-1889, 67j oud, weduwe (Weststellingwerf 50), tr 30-4-1847 te Oldetrijne (WSW), zij 25, hij 26, met Jelle Andries DETSTRA, zoon van Andries Jelles DETSTRA en Fransjen Annes SCHOTANUS, geb Oldetrijne 26-11-1820, ovl aldaar 8-3-1888, 67j oud. Uit huwelijk van Pytje en Jelle slechts 1 kind, de dochter Fransje, geb Oldetrijne 6-8-1848, ovl 31-5-1916 (WSW 131), 67j, weduwe. Fransje trouwt, zij 23, hij 29, 11-5-1872 met Hendrik Jans DE GRAAF, geb Sonnega 9-2-1843, ovl 3-3-1888, 45j, gehuwd, zv Jan Hendriks DE GRAAF en Grietje Jans VAN DEN BERG. Uit huwelijk van Fransje en Hendrik 6 kinderen: Grietje (1873), Jelle (1875), Jan (1877), Pieter (1878) en de tweeling Pietsje en Anne (1881). Jan Wiekel, geb Nieuwehorne 15-11-1823, ovl 13-8-1824, 9 maanden oud (Jan Hendriks Wykkel). Trijntje Hendriks Wykel, geb Nieuwehorne 9-1-1826, ovl 20-7-1868, 41j, gehuwd (Wiekel), tr 19-11-1848, zij 22, hij 22, met Willem Martens DE JONG, geb Nieuwehorne 6-9-1826, ovl 5-7-1898, 71j, gehuwd, zv Marten Willems DE JONG en Antje Tjibbes KERKHOF. Het huwelijk van Trijntje en Willem begint wat kinderen betreft met een dochter die 3-8-1849 wordt geboren maar niet levensvatbaar blijkt. Daarna 7 kinderen DE JONG, Fokje geb Oranjewoud, de anderen Nieuwehorne: Fokje (1850) tr 28-5-1876 Jan Gerrits Hylkema, Marten (1853), Hendrik (1856), Antje (1859), Dirk (1861), Yntske (1864) tr 17-6-1889 Willem Lammerts de VOS. en Wiepkje (1867). In het jaar hierna overlijdt moeder Trijntje, 41j oud. Weduwnaar Willem Martens DE JONG trouwt drie jaar later, hij 45, zij 22, 19-11-1871 met Willemke Willems WESTRA, geb te Echten (Lemsterland, FR), dv Willem Lefferts WESTRA en Tjitske Kerstes SCHIPPERS. Uit dat huwelijk nogeens 6 kinderen. Jan Hendriks Wykkel, geb Nieuwehorne 25-12-1828, tr Leeuwarden (akte 42) 14-5-1859, hij 30j oud, met Ruurdtje NIJDAM. Kinderen uit het huwelijk: Fokje Wykkel (geb Rauwerderhem 31-10-1860), Sierd Wykkel (geb Rauwerderhem 5-1-1863), Pietje Wykkel (geb Sneek 13-6-1865), Idzert Wykkel (geb IJlst 2-9-1867). – Jan Hendriks WYKKEL is 25 wanneer hij zich als plaatsvervanger meldt voor de Nationale Militie: nummerverwisseling (notaris de Jong Posthumus, Joure) 7-4-1854, loteling Franke Feddes Koksma te Mildam, zv Fedde Frankes Koksma, plaatsvervanger Jan Hendriks Wykkel te Oudeschoot. De pet past hem want Jan wordt hierna politie-agent (zie akte IJlst, bij geboorte van Idzert is hij 38) met wisselende standplaatsen. Na IJlst vermoedelijk buiten Friesland. Verdere gegevens nog niet gevonden. Rintse Hendriks Wyckel, geb Nieuwehorne 16-9-1833, ovl 8-1-1915, 81j, weduwnaar, tr 7-10-1883, hij 50, zij 38, met Margje Roelofs DE VOS, geb Bovenknijpe 6-5-1845, dv Roelof Bouwes DE VOS en Wokke Feddes VAN DER MEER. Uit huwelijk van Rintse en Margje 2 kinderen geb te Nieuwehorne: Fokje Wykel 25-1-1885, Fedde Wiekel 25-4-1887. Margje was weduwe, gehuwd 4-2-1865, zij 19, hij 44 (en weduwnaar), met Binne Jeeps KLAVER. Uit dat huwelijk nam zij kinderen mee. Rintse schijnt niet eerder getrouwd te zijn geweest. In Teltsjes oer it Bokster Gea (nr 49) is over Rintse en zijn jongere broer Durk geschreven die samen bij Bontebok (Schoterland, FR) hebben gewoond. Dit verhaaltje was een tijd op internet te vinden. Ik kom het nu (2007) niet meer tegen en ben mijn aantekening erover kwijt doordat de computer van destijds het leven liet. Durk Hendriks Wyckel, geb Nieuwehorne 16-12-1836, ovl 16-2-1906, 69j, gehuwd (Schoterland 36, Wrekel gelezen), tr 11-5-1862, hij 25, zij 36, met Margjen Geerts DE JONGE (ook: De Jong), geb Tjalleberd (Aengwirden, FR) 26-4-1825, dv Geert Jans DE JONG en Roelofje Hendriks VAN ZWOL(LE). Geen kinderen uit huwelijk Durk en Margjen, voorzover bekend. Janke Hendriks WIEKEL (kw 15), geb Nieuwehorne 20-1-1840, ovl Nieuweschoot 12-1-1908, bijna 68j oud, tr 12-11-1864 met Jurjen Annes SCHIPPERS (kw 14), hij 42, zij 24. Verdere info bij kw 14/15. Bontje Hendriks Wiekel, geb Nieuwehorne 24-3-1842, ovl 18-12-1912, 70j, gehuwd, tr 7-11-1880, zij 38, hij 46, met Gerrit Sakes BOSMA, geb Oudeschoot 22-7-1836, ovl Heerenveen 14-3-1925, 88j, weduwnaar, zv Sake Ydes BOSMA en Hiltje Gerrits BLOEMSMA. Uit het huwelijk van Bontje en Gerrit geen kinderen (dus: van Bontje geen nageslacht). Gerrit Sakes BOSMA, arbeider, was eerder getrouwd, 11-5-1865, hij 28, zij 23, met Rinskjen Gooitzes BROUWER, geb Oranjewoud 10-6-1842, ovl 18-1-1880, 37j oud, dv timmerman Gooitzen Foppes BROUWER en Antje Innes VISSER. Uit huwelijk van Gerrit en Rinske: Sake (1866), Gooitzen (1868), Aaltje (1870) en Aaltje (Aantje?, 1879).

Wolter Freerks Van der Hoek, oud 54 jaren, arbeider te Beneden Knijpe, wonende het Meer nr.238, gehuwd met Grietje Bonnes Bouma, zoon van Freerk Tammes en Hendrikje Wolters. Overleden 30-9-1849 ’s nachts om 2.30 uur in het huis nummer 238 Heerenveen. De buurschap Het Meer aan de oostkant van Heerenveen wordt al vaak gewoon Heerenveen genoemd. In de overlijdensakte van Wolter kom je beide plaatsnamen tegen betreffende dezelfde woning. Overlijdensakte: “Gerhardes OOSTINGA, 46 jaren, schoenmaker in Het Meer, en Uiltje Johannes DEN HAAN, 72 jaar, zonder beroep te Het Meer, verklaren dat Grietje Bonnes BOUMAN, oud 83 jaren, zonder beroep, geboren te Gaast, wonende in Het Meer, weduwe van Wolter Freerks VAN DER HOEK, dochter van Bonne Jans BOUMAN, 6 september ’s middags 2 ure te Het Meer huis nr 42 is overleden.” Wolter Freerks Van der Hoek is 29 jaar, arbeider, wonende te Langezwaag. Hij doet 14-7-1825 aangifte van de geboorte van dochter Hendrikje op 12 juli geboren, des avonds ten 11 ure ten zijne huize te Langezwaag. Twee klerken van het gemeentehuis te Beetsterzwaag tekenen als getuigen. Moeder Grietje Bonnes Bouma, “arbeidster, wonende in Het Meer”, is in leven. De overlijdensaangifte wordt gedaan door Hendrik de Haan, 52 jaar, molenmaker op Het Meer, en Karst Jitzes de Ruiter, 47 jaar, brievengaarder, wonende ten dorpe het Meer. – Genoemde Karst de Ruiter is getrouwd met Jeltje Wilts Swart, dochter van de korenmolenaar te Het Meer, en halfzus van Bonjé Durks Woudstra (kw 19). De jongere broer van Hendrikje, Jan Wolters Van der Hoek, trouwt 2-6-1861 met Hiltje Jans Lukkes (kw 9), oudste dochter van genoemde Bonjé. Hendrikje zal bij dit huwelijk nog aanwezig zijn geweest. Vader Wolter Freerks Van der Hoek was nog dezelfde dag te Beetsterzwaag om bij de Burgerlijke Stand de geboorte aan te melden. Uit de akte: “Wolter Freerks Van der Hoek, oud 33 jaar, arbeider, wonende te Langezwaag, welke ons een kind van het mannelijk geslacht heeft voorgesteld, de 28ste dezer maand des morgens te 5 ure ten zijnen huize te Langezwaag uit hem, declarant, en Grietje Bonnes Bouma, dezelfs huisvrouw, geboren en aan het welk hij verklaard heeft de voornaam Bonne te willen geven.” Mede ondertekend door twee klerken van het grietenijkantoor te Beetsterzwaag. “Izaak VAN GELDEREN, oud 61 jaar, slager, wonende te Het Meer, en Jacob HEIDA, 67 jaar, koopman, wonende Het Meer, verklaren dat Bonne Van der Hoek, oud 86 jaar, arbeider, geboren te Langezwaag, wonende Het Meer, ongehuwd, zoon van Wolter Freerks Van der Hoek en Grietje Bonnes Bouma, beiden overleden, den 11den december 1914 voormiddag ten 4 ure te ’t Meer is overleden.” In het jaar 1876 den 29sten maart is te Heerenveen overleden Bonjé Durks Woudstra, oud 61 jaar, zonder beroep, geboren te Tholen, wonende te Heerenveen, dochter van Durk Eelkes Woudstra en Jakobje Wiebes van der Werf, weduwe van Jan Lukkes. Aangifte door Jan Harmes KEMPES, 44 jaar, kleermaker te Heerenveen, en Sijbren Jozefs WITTEVEEN, 32 jaar, koopman te Heerenveen. In 1811 meldt zich Wytze Tjebeles KAMP te Tjalleberd met de kinderen Annegjen (7), Tjebele (4) en Jeltje (1). Zoon Tjebele Wytzes KAMP trouwt 2-11-1831 te Drachten: Tjebele Wytzes KAMP, 24 jaar oud, geboren te Tjalleberd, zoon van Wytze Tjebeles Kamp en Harmke Hendriks STEENBERGEN, en Hinke Ates VAN VEEN, oud 36 jaar, geboren te Drachten, dochter van Ate Pytters en Froukjen Sjoerds VAN VEEN. Jan Tjibbeles Kamp is ca 1832 geboren. Hij trouwt 9-5-1862 (Opsterland 8) met Akke Johannes SMID. Uit dat huwelijk ook kinderen. Deze trouwt in 1915 te Grand Rapids met Karst BERGSMA, geb 5-1-1887 te Pingjum (Friesland), zoon van Jilles Karst BERGSMA en Fokeltje ANDELA, ovl te Grand Rapids 23-1-1950. Sadie Kamp ovl 2-4-1968 aldaar. Kinderen: Julius, John, Kenneth en Jane BERGSMA. De voornaam “Sadie” is van de bijbelse naam Sara afgeleid. Jan Johannes Lukkes, van beroep timmerman, wonende te Heerenveen, verklaart dat op de 6de mei ’s namiddags 2 uur te Heerenveen een kind van het mannelijk geslacht is geboren uit zijn echtgenote Bonjé Durks Woudstra, zonder beroep, bij hem inwonende. Verklarende hem de voornaam Johannes te geven. Volgens huwelijksakte: Bontje Dijksma, oud 25 jaar, zonder beroep, geboren en wonende te Oudeschoot, binnen de laatste zes maanden gewoond hebbende te Assen, dochter van Keimpe Jacobs DIJKSMA, arbeider, en Sjoukjen Annes VAN DER KERK, wonende te Oudeschoot. De afkondiging van het voorgenomen huwelijk vond ook te Assen, de Drentse hoofdstad, plaats. “De ambtenaar van de Burgerlijke Stand der gemeente Assen verklaart dat alhier op zondagen den 19den en 29sten november 1876 hebben plaats gehad en zonder sluiting zijn afgelopen de afkondigingen van het voorgenomen huwelijk van Johannes Lukkes en Bontje Dijksma”. (tekst ingekort) Toen deze Johannes voor de lichting ter Militaire Dienst in 1872 werd ingeschreven, kreeg hij bij de loting het nummer 46 en werd “door den militieraad uit hoofde van enige wettige zoon van de dienst” vrijgesteld. Mooi toch. Reden zal vooral geweest zijn dat vader Johannes, timmerman, kort ervoor was overleden. Jan Johannes, timmerman in wording, was belangrijk voor het gezinsinkomen.

Huwelijksakte: Feite Ytzes DE HAAN, 36 jaar, veehouder, wonende te Loënga, weduwnaar van Idske NAUTA, zoon van Ytzen Feites DE HAAN, overleden, en van Trijntje Sippes TJAARDA, zonder beroep wonende te Joure. Trijntje Jacobs DE JONG, 31 jaar, zonder beroep wonende te Haskerhorne, dochter van Jacob Piers DE JONG, overleden, en van Geeske Jochums OENEMA, veehoudersche wonende te Haskerhorne. – Feite de Haan was veehouder te Loënga bij Scharnegoutum (Wymbritseradeel), maar afkomstig uit Joure waar zijn vader een boerenbedrijf had. Hij was 28-11-1827 geboren en werd voor de lichting 1846 ingeschreven in het Haskerlandse register voor de Nationale Militie. Bij de loting kreeg hij het nummer 34 en dat hield in dat hij in dienst moest. Maar hij ging niet. Miltiedocument: “Dat hem bij de loting is ten deel gevallen No. 34 en dat hij enen nummerverwisselaar heeft gesteld, die op den eersten mei 1846 is ingelijfd bij het 3de Regiment en op den 16 januari 1848 is overleden.” Het is maar een verhaal hoor. We weten niets van deze mogelijke jeugdliefde. In de overlijdensakte van TIEDE DE JONG (Donia 1908 nr 58) staat dat hij, eerst weduwnaar van Afke BLES was, laatst van Jacobje Jacobs DE JONG, was geboren te Haskerhorne, zoon van Romke Sijmens DE JONG en Jikke Pieters BIJMA, beiden overleden. De aangevers maakten hier een fout? Volgens geboorteakte werd Tiede 28-4-1830 in Doniawerstal geboren (Donia 33) als zoon van Romke Sjoerds DE JONG en Jikke Pieters ZIJLSTRA. Minne doet in 1881 te Haskerhorne mede aangifte van de dood van Fedde Fokkes VELDSTRA, broer van zijn schoonzus Joltje Fokkes Veldstra (kw 13). Jelle VAN DER HOEK, van beroep schippersbedrijf, werd met nr 4 ingeloot voor de militaire dienst, maar werd door de Militieraad “op grond van eenigen wettigen zoon van den dienst vrijgesteld.” Pieter de Jong, 30 jaar, bakker te Joure, en Tjitse Hesselius, 29 jaar, slager te Joure, doen de aangifte van het overlijden van Geeske, oud 25 jaar en ruim tien maanden, op 15 juli 1895 v.m. 10.30 uur te Joure. Trijntje SCHAAP is 21-5-1848 te Broek geboren, dochter van Siebe Wouters SCHAAP en Anna Kornelis ROMKEMA. In 1869 boerenbedrijf te Akmarijp. Oene had bij lichting 1861 voor de Nationale Militie het nr 55 en hoefde niet in dienst. Klaas Meinesz JANSMA doet in 1881 samen met Minne Jacobs DE JONG aangifte van het overlijden van Fedde Fokkes VELDSTRA. Deze Klaas is de vijf jaar oudere broer van Eldert Meines JANSMA die met de weduwe van Oene Jacobs DE JONG trouwt. Ons-kent-ons in Haskerhorne. Zo staat in de akte. Moet 53 jaar zijn. “Sedert de vorige felle vorst, tot heden altoos vermeerderende, verzeld van stijven Oostenwind en heldere lucht. De vorst is zoodanig in de huizen doorgedrongen, dat het tot den haard vriest; niettegenstaande sterk vuren kan men naauwelijks beletten dat alle vogtige voorwerpen tot op den tafel daarvan aangedaan worden. Deze toestand van den vorst en felle koude zal grotelijks de ellende van een menigte menschen vermeerderen , bij het algemeen gebrek van turf en brandstof, behoefte aan voedsel en deksel, vooral onder den gemenen stand. Aardappels bij vele menschen nog in voorraad, en tot nog toe buiten den vorst gehouden, zullen niet langer daarvoor bewaard kunnen blijven.” Dagboekaantekening Doeke Wijgers Hellema, 3-2-1830. Minne Jacobs DE JONG is zwager van Joltje, de zus van Fedde. Joltje was immers in 1846 getrouwd met Pier Jacobs de Jong (kw 12), oudste broer van Minne. Zie kw 24/25. Fedde werd voor de lichting 1849 in het Haskerlandse register ingeschreven, maar trok bij de loting No. 46, “dat buiten de oproeping gebleven zijnde, hem tot geen dienst heeft verplicht.” Hij werd ingeschreven als Tjerk Hendrik maar dat moest worden veranderd. Op de geboorteakte is aan de rand bijgeschreven: Bij vonnis van de Rechtbank van eersten aanleg zitting houdende te Heerenveen van den negenden oktober 1833 ingeschreven op nummer 38 van geboorte van het jaar 1834 is gelast dat de namen van Tjerk Hendrik zullen worden gehouden voor nietig en dat in plaats van dezelver zal worden gelezen Hendrik. Zo wordt 19-2-1834 het jongetje dat al bijna 5 is nu alleen als Hendrik Greevelink ingeschreven. - Waarom deze rechtzaak over een voornaam? Johannes Tjerks GREEVELINK tr 14-2-1827 met Geertje Hendriks DE GLEE, hij 26, zij 31, en eerste kind geb 28-3-1829 wordt als Tjerk Hendrik ingeschreven. Tweede kind geb 16-9-1831 als Tjerk Johannes. Het kan zijn dat grootvader Tjerk Jans Greevelink, getrouwd met Sieboutje Buma van Hasenhoek, en geen onbelangrijke man in de regio, het een domme zaak vond dat zoon Johannes tweemaal de voornaam Tjerk liet inschrijven voor zonen (nog in leven). Dat is dwaas en dat veranderen we en daarvoor moest dus gerechtelijke beslissing worden gevraagd. De eerstgeboren Tjerk werd Hendrik en de tweedgeboren Tjerk bleef Tjerk. De familienaam wordt als GREEVELINK geschreven in de registers of als GREVELINK dan wel GREVELING. Bij naamsregistratie 1811 vervangen ambtenaren de afsluitende “k” (Overijssels) door een “g”, maar niet ieder in de familie is het daarmee eens. Johannes Tjerks wordt GREEVELINK geschreven bij zijn huwelijk 14-2-1827 (Schot 8) met Geertje de Glee. In 1811 is hij 11 jaar, zoon van Tjerk Jans GREVELING uit Sint-Johannesga. Het is deze Johannes Tjerks Greevelink die in 1851 in het oosten van Oudehaske een fraaie boerenplaats koopt (met voorhuis uit 1751) die daarna “De Greveling” wordt genoemd. Zijn grootvader was Jan Tjerks Greveling, belangrijke Gieterse veenbaas te St.Johannesga , die in 1766 mede de “Remonstrantie over het regt van vergraving der laage veenen” ondertekende (zie ook Hendrik Berends SCHOKKER, kw 212, - Jacobjen Fokkes Veldstra was achterkleindochter van de Gieterse veenbaas Schokker, zoals Hendrik Greevelink achterkleinzoon was van de Gieterse veenbaas Jan Tjerks Greveling). Gegevens nog niet bevestigd. Verder onderzoek nodig. Interessant misschien: Als Jan Ypes HOLTROP vader was van Roel en broer van de Grietje Ypes HOLTROP die met Lykle Sakes POUTSMA trouwt, dan hebben we het gegeven dat een tante van Margje de eerste vrouw was van genoemde Lykle en een tante van Roel de tweede vrouw van dezelfde Lykle. Nog te bevestigen. De naam Thaeke geeft diverse schrijfproblemen: Thake, Taeke en Teke komen ook voor. Thaeke Murks overleed 26-1-1868 te Akmarijp, boer 68 jaar oud. Bij het huwelijk van Hans en Bregtje waren alleen de twee moeders nog in leven: “veehoudersche” Lijsbert te Haskerhorne en “veehoudersche” Uilkjen te Akmarijp. Huwelijk 19-5-1839 (Hask 13): Taeke Murks de Groot en Uilkjen Hylkes Hylkema. Taeke is dan rond 40 jaar oud. Hij is afkomstig uit Akmarijp. Bij naamsregistratie 1811 meldt zich zijn vader Murk Tekes de Groot te Akmarijp, met zonen: Teke (11), Pier (8) en Douwe (1) en de dochters Duike (15), Jeltje (12) en Maike (6). Hij was getrouwd met Breghtje Piers. Aangifte door Hendrik KROES, 38 jaar, arbeider te Terkaple, en Durk VISSER, 37 jaar, veldwachter te Oldeboorn. Zie ook Fokjen Fokkes VELDSTRA. De weg vanuit Joure naar het Noorden, richting Akkrum, ging via het dorpje Snikzwaag, passeerde direct daarna de grietenijgrens tussen Haskerland en Utingeradeel, liep door Akmarijp en vervolgens Terkaple aan de Terkappelster Poelen, tussen deze Poelen en het Sneeker Meer door om bij het dorpje Terhorne aan de noordkant van de Poelen in oostelijke richting naar Akkrum af te buigen. Het was in dit gebied vanzelfsprekend een dijk (dyk) die als weg diende. Terkaple was een dorpje met verspreide bebouwing. Haskerhorne, huis ongenummerd, misschien tien jaar later huis nr. 5. Doordat nieuwbouw plaats vond moesten de huizen/boerderijen van het dorp bij tijd en wijle hernummerd worden. Bij hernummering kan dezelfde plaats een ander nummer krijgen. In 1749 telde Haskerhorne 25 gezinshoofden (huizen?) en 117 inwoners. In onze voorfamilie treffen we huisnummers tot en met 24 aan. Honderd jaar later telde Haskerhorne 22 huizen en ongeveer 150 inwoners. En weer honderd jaar later (1950) circa 375 inwoners. Een bescheiden dorpje was het midden 19de eeuw, “anderhalf uur ten westen van Heerenveen, ter wederzijde van den rijweg tusschen Heerenveen en de Joure, en zuidwestelijk van de Overspitting.” Het land zuidelijk van de rijweg wordt omschreven als “hoog bouwland en van eenen hoog veenigen aard”. Terwijl het noordelijk gedeelte laag, venig, zeer uitgebreid en weinig bewoond is. “De dorpschool, welke in het jaar 1837 aanmerkelijke verbeteringen heeft ondergaan, wordt door een gemiddeld getal van 40 leerlingen bezocht.” Te Haskerhorne in zuidelijke richting de weg Doniawerstal in, richting het Tjeukemeer, via respectievelijk de dorpjes Ouwsterhaule, Ouwster-Nijega en Oldeouwer. Waar onze Oenema-voorfamilie woonde. Dit verder niet nagezocht. Zie noemingen in de tekst.

Idee van begin 19de eeuw. Wanneer het met de geplaatste kinderen niet goed ging, werden ze wegens slecht gedrag gedeporteerd naar de gesloten strafkolonies Ommerschans of Veenhuizen. Nijeholtwolde: “Aan den straatweg van Heerenveen naar Wolvega. Men telt er 180 inwoners, die meest van den landbouw en de veenderij leven.” (van der Aa, rond 1850) Hij meldt ook dat hier in de buitenlanden naar de Tjonger toe ooit een soort turf werd gegraven, de “Holtwolder Akkerturf”, die voor de beste van de gehele provincie gehouden werd. “Bij den watervloed van Februarij 1825 was dit dorp als in eene bouwval herschapen. Vele huizen waren ingestort of weggedreven, zoo dat men hunne standplaats niet meer herkennen kon. Een vijftal menschen en bijna al het vee kwam hierbij om.” Eesveen. Nog te verzekeren via akteninzage. De overledene te Steenwijkerwold wordt Alexander Maas geschreven en kan ook een kind zijn geweest. In 1901 overlijdt te Enschede een Alexander Johannes Maas. Oudeschoot en Oranjewoud waren namen voor dezelfde streek (Schoterwoud benoorden Oudeschoot, waartoe Oranjewoud werd gerekend). In akten nu eens Oudeschoot dan weer Oranjewoud. “In het jaar 1812 op den twintigsten der maand Juni is te Nieuwehorne overleden in het huis nr 30 Grietje Hanses, oud 36 jaar, huisvrouw van Hendrik Durks WYKKEL, schoenmaker aldaar, nalatende drie kinderen bij gemelde huisman in echte verwekt”. De timmerman Gooitzen BROUWER te Oranjewoud (1816-1890) deed allerlei werk op het landgoed Oranjestein en voor de familie VAN SCHELTINGA aldaar. Zie Geschiedenis van Oranjewoud (1989) door drs. R.L.P.Mulder-Radetzky en B.H. de Vries.

Kwartieren VanderHoek-deJong 4&5 – feb 2003

Kwartieren VanderHoek-deJong 4&5 – feb 2003

PAGE 56

PAGE 10

Kwartieren VanderHoek-deJong 4&5 – feb 2003

PAGE 1