Frankena

FRANKENA-familie

N.B. Soms ook Frankema geschreven, maar verreweg het vaakst Frankena. Een niet-geparenteerde familie in Zuidoost-Friesland noemde zich wel Frankema. Zoals Oenema van de persoonsnaam Oene, stammen Frankema en Frankena van de persoonsnaam Franke dan wel Franken.

Betovergrootmoeder Lijsbert (ook wel: Lijsbeth) werd 3 juli 1800 in Doniaga geboren. Als dochter van Hans Meijes en Joltje (ook wel: Jeltje) Jacobs.

Laatsgenoemde twee werden dankzij Lijsbert oudbetovergrootouders van ons. Lijsbert werd immers de moeder van Joltje Veldstra, die op haar beurt moeder werd van Klaas Piers de Jong, de vader van onze moeder Elizabeth (‘Lyske’, van Lijsbert).

Hans Meijes uit (het gebied rond) Langweer trouwt 28 mei 1797 met Joltje Jacobs uit Haskerhorne. Dit meldt het trouwregister van de Hervormde kerk Langweer-Teroele. Misschien was het niet precies 28 mei. De datum betreft de afgifte van de kerkelijke attestatie van Hans naar de kerk van Haskerhorne.

Hield die attestatie-afgifte een verhuizing in van Hans (rond 38 jaar ten tijde van dit huwelijk) naar Haskerhorne? Het lijkt me van niet. Na 1804 is het gezin van Hans en Joltje wel naar Haskerhorne verhuisd, waar hij op 6 augustus 1816 als Hans Meyes Frankena (huisman, d.w.z. boer) overlijdt, “wonende Haskerhorne no. 18”, 57 jaar oud.

Het huwelijk van oudbetovergrootouders Hans en Joltje (zij is rond 24 jaar ten tijde van het huwelijk) leidt tot zeker vier kinderen. De eerste drie werden te Doniaga, zuidelijk van Langweer, geboren. De jongste (Jacobjen, 1807) te Haskerhorne.

Naamsregistratie 1811 In de naamsregistratie van 1811 staat Hans Meijes niet vermeld. Ook zijn vader (maar die loopt dan al tegen de 80) wordt niet vermeld. Allerlei andere Frankena’s of Frankema’s doen dit wel, inclusief een (waarschijnlijk) jongere broer van Hans, namelijk Lammert Meijes Frankena. Zoals al elders in dit rapport geschreven: de naamsregistratie van 1811 was niet compleet en niet alle bladen lijken bewaard te zijn gebleven.

Bekeken over heel Friesland (en dit hoeft dus niet compleet te zijn) meldden zich bij deze naamsregistratie 12 gezinshoofden als Frankena en 5 als Frankema. Bij de Frankena’s heb je drie uit Molkwerum (Abel, Itsk en Jan) met het patroniem Jurjens, zonen van een Jurjen Frankes dus waarschijnlijk. Verder zijn er twee met patroniem Eyzes beide uit Stavoren (Aldert en Reitje), ook twee met patroniem Willems beide uit Uitwellingerga (Lammert en Theunis) en 2 met patroniem Ydes (Franke en Sikke) uit Workum/Koudum. Noordelijker in Friesland melden zich te Tsjum de rentenier Auke Aukes Frankena en diens zoon Hidde Aukes die te Tjerkwerd woont. Resteert dus nog één Frankena uit dit register. Dat is Lammert Meyes Frankena uit Langweer. Deze Lammert kan melden één zoon te hebben, van op dat moment twee maanden oud. De naam is Meije (of Meye).

Oudbetovergrootvader Hans Meijes Frankena, ook afkomstig uit de buurt van Langweer maar sinds een jaar of vijf te Haskerhorne woonachtig, vinden we in de naamsregisters van 1811 niet terug. Niet dat hij toen niet leefde en geen gezinshoofd was. Zeker wel. Vermoedelijk was de wel geregistreerde Lammert Meyes een jongere broer van hem. Leeftijdsverschil van ca. 17 jaar. Dit kan nog nader worden uitgezocht.

In de naamsregistratie van 1811 komen 5 Frankema’s voor: Hendrik Franken uit Oldeberkoop die vier kinderen meldt: Franken (40 jaar), Ebeltien (38 jaar), Hiltien (32 jaar) en Jacob (30 jaar). Oudste zoon Franken doet het niet, jongste zoon Jacob, wonend binnen de mairie Noordwolde, doet het wel: hij laat zich zelfstandig als Frankema registeren, meldend één zoontje (geboren 3 augustus 1811, dus ook pas slechts enkele maanden oud) die, volgens de “regels”, natuurlijk weer Hendrik heet.

Ook als Frankema laten twee heren met het patroniem Frankes zich registreren: Johannes Frankes te Oudeschoot en Minne Frankes te Haskerhorne. Laatstgenoemde komt in hetzelfde register ook als Frankena voor (als voogd over Ids Lauwrens de Jong). De twee heren kunnen broers van elkaar zijn geweest - dit is een veronderstelling. Misschien was de Hendrik uit Oldeberkoop ook een broer. Wie weet was onze voorvader Meije Frankes uit Langweer, niet gemeld in 1811, een vierde broer van dit drietal. De Johannes uit Oudeschoot meldt in 1811 acht Frankema-kinderen: Janke (33, wonend in De Knijpe), Sipkjen (32, Oldeberkoop), Tetje (29, Oldeberkoop), zoon Franke (28, Goïngarijp), Gauke (26, Oudeschoot), Klaas (24, Smilde), Jan (22, Oudeschoot) en Korneliske (20, Oudeschoot). Een al behoorlijk “uit elkaar gewaaid” gezin dus. Johannes heeft in 1811 ook acht kleinkinderen dankzij zijn drie oudste dochters. In de Knijpe via Janke twee (Hiltje van 6 jaar en Jan van 3), in Oldeberkoop via Sipkjen vier (Rinke van 12 die bij de familie in Oudeschoot woont (misschien ook werkt, dat had je toen), Hiltje van 8, Grietje van 5 en Pietje van drie maanden) en eveneens in Oldeberkoop via Tetje nog twee kleinzonen (Johannes van 5 en Hylke van 2).

Voor de volledigheid mogen ook de kinderen van Minne Frankes Frankema uit Haskerhorne (ook wel Frankena) niet onvermeld blijven. Weer, in 1811, een behoorlijk lange rij van 7 kinderen. Geen kleinkinderen gemeld. Franke (27), Meine (25, Oudehaske), en vijf behoorlijk jongere kinderen: Sibbeltje (13), Tjitske (10), Jantje (8), Siebrigje (5) en toch nog een zoon Siebe (2). Zoals boven reeds gemeld was Minne ook nog voogd voor Ids Lauwrens de Jong. Het kan zijn dat zijn eerste vrouw na Meine overleed en dat hij hertrouwde met een weduwe die zoontje Ids al had.

Om dit overzicht helemaal compleet te maken moet nog de naam van Ludze Jans Frankema worden vermeld. De vijfde Frankema in de naamsregistratie 1811. Hij woont in Ouwsterhaule. Dicht in de buurt dus van Haskerhorne. Misschien was hij een neef van bovengenoemd viertal. In 1811 meldt deze Ludze slechts één kind en zoon: Jan (31). Ook slechts één kleinkind/kleindochter: Antje. Zoon Jan Ludzes krijgt nog meer kinderen, zoals in 1816 een volgende dochter, Rigtje Jans Frankema.

Achter deze lange omhaal van woorden en diverse namen zit wel een beetje structuur: vermoeden van broersrelaties of neefrelaties tussen de gezinshoofden van 1811met patroniem Frankes of Franken in de streek van Schoterland/Haskerland; betovergrootmoeder Lijsbert (1800-1871) is dochter van Hans Meyes Frankena en Joltje Jacobs (Minnesma); betovergrootvader Jacob Piers de Jong (1797-1850) is zoon van Pier Jacobs de Jong en Sjoke (of Eijkje of Epkje - dit is nog niet duidelijk) Meyes Frankena: langs een andere lijn misschien dezelfde voorvader Meije Frankes uit Langweer; tenslotte: onze voormoeder Joltje Jacobs was waarschijnlijk tante of oudtante van de Fokke Minnes Minnesma die trouwt met de hierboven al genoemde Rigtje Jans Frankema (die 26 augustus 1853, Haskerland blad nr 21, op 37-jarige leeftijd overlijdt) - Fokke en Rigtje krijgen de kinderen Minne (1841), Akke (1843), Jan (1846), Rimkjen (1848) en op 31 augustus 1852 de tweeling Anne en Antje.