Voorfamilies Freek Kuipers

Voorfamilies FREEK KUIPERS

Onderzoeksnotities

INLEIDING

Voor deze notities zijn diverse bronnen gebruikt, maar ongetwijfeld nog lang niet genoeg. We zijn uitgegaan van enkele, voorzichtige, meldingen eind mei 2002 te Goingaryp (huwelijksbijeenkomst) gedaan door zwager Freek Kuipers betreffende ouders en grootouders. Zus Janneke Van der Hoek (Janke Frederika) hielp mee herinneringen van Freek voor dit onderzoek toegankelijk te maken.

Vanaf 29 mei 2002 heeft broer/zwager Klaas Van der Hoek gerichte speurtochten gedaan in de (papieren) archieven van het Ryksargyf te Leeuwarden. Dit mede op basis van voorwerk via internet-indexen en genealogieforums op internet die door broer/zwager Jan Van der Hoek werden geraadpleegd, voorzover bestaand.

Dit is een ongevraagde bijdrage. Het was interessant om te doen. Na vier weken speuren, nadenken en verder speuren de hiervolgende samenvatting van (vooralsnog) beschikbare gegevens. Zoals gezegd: nog veel meer informatie zou kunnen worden toegevoegd. Vier weken zijn te kort om verder te gaan dan wij mogelijk nastreefden.

Onze analyse betreft de voorfamilie van voor het jaartal 1900. Aanvullingen betreffende families daarna kunnen, naar behoefte, worden toegevoegd. Die zijn dan een hedendaags vervolg. Niet minder interessant.

Op basis van de “familie-herkomst” van Freek Kuipers is de volgende documentatie gesplitst naar een KUIPERS-lijn (eerste deel) en een BOSMA-lijn (afsluitende deel). Zijn vader was immers Rienk Kuipers, geboren op de molen te Suameer. En zijn moeder was Djieuwke Bosma, geboren in de veenderijen boven Emmen (Drenthe, Weerdingerveen).

Hoe zij elkaar leerden kennen en hoe familielijnen op dit punt (Rienk en Djieuwke) bij elkaar kwamen, mag via deze onderzoeksnotities een beetje worden verklaard.

Er is een sociaal-economische achtergrond die niet mag worden onderschat bij de mogelijke “verklaring” voor wat er gebeurde en hoe het verliep.

In deze notities melden we zoveel mogelijk “ware” (controleerbare) “feiten”. Waar documentatie vanuit bewaarde archieven ontbreekt (die documentatie heeft nooit bestaan of is voor altijd verloren), kunnen we gebruik maken van meest aannemelijke vermoedens.

Laten we het hier bij deze inleidende opmerkingen laten. Lees maar en bedenk maar.

Samenstellers (30 juni 2002): Klaas Wzn Van der Hoek (raadpleging akten) Jan Wolter VanderHoek (eindredactie en planning).

KUIPERS-LIJN

KUIPERS-LIJN

Freek Kuipers, getrouwd met Janneke Van der Hoek

Rienk Kuipers, getrouwd met Djieuwke Bosma

Sipke Kuipers, getrouwd met Antje Glastra

1. Rienk Sipkes Kuipers, getrouwd:

2. Dieuwke Hendriks Veltman

3. Sipke Rienks Kuipers, getrouwd:

4. Janke Willems Bijlsma

5. Rienk Johannes Kuipers, getr. met

6. Hinke Sipkes Zijlstra

7. Johannes Rienks Kuipers, getr: 65. Tytsje Oebeles

8. Rienk Johannes, getrouwd met

9. Foekjen Egberts

De twee laatstgenoemden, Rienk Johannes en Foekjen Egberts, zijn oudovergrootouders van FREEK KUIPERS. Deze notities beginnen bij hen omdat informatie van verder terug op dit moment niet of onvoldoende aanwezig is. Voor andere mogelijke lijnen, zie hierna.

Rienk Johannes & Foekjen Egberts

Oudovergrootouders van Freek Kuipers binnen de KUIPERS-stamlijn.

Ze wonen beiden in Zuiderdrachten, wanneer ze 19-1-1755 met elkaar in het huwelijk treden (trouwregister Herv.gemeente Drachten).

Het was een tweede huwelijk van Rienk Johannes. Ruim tien jaar eerder, 20-9-1744, was hij, ook te Zuiderdrachten, getrouwd met Tryntje Brantjes.

Bij de belastingquotisatie van 1749 wordt Rienk Johannes vermeld als cuyper. Over de herkomst van de latere familienaam KUIPERS hoeven we niet lang na te denken. Misschien heette Rienk voor de buurt al gewoon zo.

In 1749 werden voor heel Friesland 114 kuipers bij de quotisatie vermeld. Zij maakten de vaten en de tonnen voor de boter, het meel, water, bier en wijn en wat niet al. In Smallingerland (Drachten e.o.) waren er 4 “cuypers” in dat jaar actief: Johannes Gauckes (Oudega) Doedtze Haerckes (Zuiderdrachten) Liebbe Johannes (Noorderdrachten) Rienk Johannes (Zuiderdrachten).

Hoewel de naam Johannes driemaal voorkomt weten we niet of er van een typische ambachtsfamilie sprake was. Johannes Gauckes te Oudega zal de oudste zijn geweest. Zijn gezin bestond uit vier “volwassenen” (ouder dan 12 jaar), hij kreeg een aanslag van 23 Caroliguldens en 3 stuivers. Misschien was hij aan het afbouwen. Liebbe Johannes te Noorder-drachten had het grootste gezin, 7 personen, waarvan 3 jonger dan 12. Hij krijgt een aanslag van 50 Cguldens en 19 stuivers. Hij draaide misschien redelijk (de aanslag is nooit geind, omdat er een belasting-oproer uitbrak). Te Zuiderdrachten hadden Dooitze Heerkes (gezin van 4 personen, 2 kinderen jonger dan 12, aanslag 20 Cgldns 1 stuiver) en Rienk Johannes (gezin van 3 personen, 1 kind jonger dan 12, aanslag 19 Cgldns 1 stuiver) kuipersbedrijf. Vermoedelijk waren ze relatief jonge, startende ondernemers.

Oudovergrootvader Rienk Johannes verloor kort na 1749 zijn eerste echtgenote (Tryntje Brantjes), bij wie hij minstens één kind had. Hij trouwt 19-1-1755 voor een tweede maal. Uit het huwelijk met Foekjen Egberts werden meerdere kinderen geboren. Al direct in 1756 kwam Johannes Rienks (Kuipers) ter wereld, oudgrootvader van Freek Kuipers.

Van de volgende kinderen is dochter Aaltje Rienks Kuipers speciaal te noemen, geboren in 1765, gehuwd met Jelle Tjeerds STELTMAN, en moeder van Barbertje Jelles STELTMAN, die 4-7-1818 trouwt, 18 jaar oud, met de 20-jarige Rein Sipkes ZIJLSTRA. Haar achterneef Rienk Johannes Kuipers (zie hierna) trouwt met Reins zus, Hinke Sipkes Zijlstra. De vader Sipke Zijlstra was “brander” van beroep, distillateur dus. Waarschijnlijk een goede afnemer van de vatenmaker. Rienk Johannes wordt elders naast kuiper ook winkelier genoemd.

Vermoedelijk is Rienk Johannes rond 1724 geboren, zijn overlijdensjaar (nog) niet bekend. En Foekjen Egberts rond 1730, idem.

Johannes Rienks Kuipers & Tytsje Oebeles

Oudgrootouders van Freek Kuipers. Ze huwen te Drachten op 30-12-1792: Johannes Rienks, Zuiderdrachten, en Tytsje Oebeles, Harkema.

Johannes Rienks is 36 jaar oud. Ook een tweede huwelijk: op 26-4-1778 was hij, 22 jaar oud, getrouwd met Hinke Gjalts (Zuiderdrachten). Hinke is vóór 1792 overleden, vermoedelijk slechts rond 30 jaar oud. Het huwelijk bleef niet kinderloos. Johannes Rienks trouwt 30-12-1792 opnieuw. Tytsje Oebeles is nu de bruid. Johannes 36 en weduwnaar, Tytsje een jonge meid van 21. Het huwelijk wordt te Drachten gesloten, maar volgens het trouwregister stond Tytsje nog te Harkema (Achtkarspelen) kerkelijk ingeschreven.

Boerenfamilies te Harkema-Opeinde

De ouders van oudgrootmoeder Tytsje Oebeles zijn Oebele Jans en Sieberig Boeles. Oebele en Sybrig trouwden 13-1-1751. Trouwregister Herv.gemeente Drogeham: Oeble Jans, Buweklooster onder Harkema Opeinde, en Sijbrigjen Boeles, Harkema Opeinde. Oudovergrootvader Oebele Jans trouwt in 1751. Bij de belastingquotisatie van 1749 komt hij nog niet als zelfstandig gezins-hoofd voor. Wel zijn vader, oudbetovergrootvader Jan Ubles, die te Harkema-Opeinde (Achtkarspelen) als redelijk welgestelde boer in het register staat vermeld. Gezin van 4 “volwassenen”, aanslag van 43 Cgldns en 9 stuivers. De oudbetovergroot-moeder is misschien Taltje Gerks geweest.

Oudovergrootmoeder Sybrig Boeles was vermoedelijk dochter van Boele Gerbens, die in 1749 ook als redelijk welgestelde boer te Harkema-Opeinde wordt genoemd. Gezin van 5 “volwassenen”, aanslag van 49 Cgldns en 19 stuivers.

♣

In 1811 (verplichte familienaam-vastlegging onder Franse bezetting) is oudgrootvader Johannes Rienks Kuipers rond 55 jaar oud. Hij woont op het adres Zuiderdrachten 141. Vermoedelijk had hij het bedrijf van zijn vader overgenomen. Elders staat hij als koopman geregistreerd en dat bevestigt dit vermoeden. Bij de registratie van 1811 meldt hij de volgende kinderen (in leven): Foekjen (31, Ternaard) Gjalt (25, Leeuwarden) Sibergje (18) Rienk (16) Sjoukjen (13) Jenke (10) Jetske (8) Oebele (7) Jan (4) Teatske (2). De eerste twee kinderen uit het huwelijk met Hinke Gjalts (via Foekjen heeft Johannes 1 kleinkind: Henke (Hinke)).

De volgende acht uit het huwelijk met Tytsje Oebeles. Op 25-9-1812 wordt daar nog een negende kind aan toegevoegd: Egbert Johannes Kuipers. Overlijdt 2-4-1834, ’s morgens half elf, in het huis nr 141 Wijk C te Drachten, 21 jaar oud, ongehuwde zoon van Johannes Rienks en Tietje Oebeles van der Meer.

Oudgrootvader Johannes Rienks Kuipers wordt 80 jaar oud en overlijdt 23-9-1836 te Drachten (overlijdensakte Smallingerland 1836 blad 20). Een van de aangevers is buurman en uit de Zijlstra-familie (zie hierna). “Renze Bouwes ZIJLSTRA, 36 jaar, bakker te Drachten en (…) DOUMA, 23 jaar, klerk te Drachten, geburen, verklaren dat Johannes Rienks Kuipers, oud 80 jaar, wonende te Drachten, gehuwd met Tietje Oebeles, zoon van wijlen Rienk Johannes en Foekjen Egberts, is overleden op 23 september 1839 ’s avonds 9 uur huis nr 140 wijk C te Drachten.”

Oudgrootmoeder Tietje Oebeles wordt 83 jaar en overlijdt 26-1-1854. Volgens de overlijdensakte woont ze niet meer in Zuider-, maar in Noorderdrachten: “Tietje Oebeles, oud 83 jaar, geboren te Drachten, wonende Noorderdrachten, weduwe van Johannes Rienks Kuipers, dochter van Oebele Jans en Sieberg Boeles, is overleden 26-1-1854 ’s nachts half een te Noorderdrachten.”

Tietje had in ieder geval een zus die 20-1-1840 overlijdt. Bij haar wordt niet de familienaam Van der Meer gebruikt, maar de familienaam De Boer. Oebele Jans en Siebrigje Boeles overleden beiden voor 1811 dus konden geen naam meer bepalen.

Gegegevens uit de overlijdensakte van zus Jenke: “Oebele Johannes KUIPERS, 37 jaar, wagenmakersknecht, en Gakele Jelles BOSMA, 31 jaar, huisman, beiden wonende te Rottevalle onder Opeinde, geburen, hebben verklaard dat Jenke Oebeles de Boer, 77 jaar, geboren te Drogeham en wonende te Rottevalle, getrouwd met Roel Jans KAMMINGA, wagenmaker wonende aldaar, dochter van Oebele Jans en Sieberg Boeles, op 20 januari 1840 ’s morgens om 8 uur in huis nr 79 te Rottevalle is overleden.”

Rienk Johannes Kuipers & Hinke Sipkes Zijlstra

Oudvader Rienk Johannes Kuipers is 16 jaar oud wanneer zijn vader hem in 1811 bij de naamsregistratie noemt.

Hij is 31-7-1795 te Drachten geboren en 21-8-1795 aldaar gedoopt.

Trouwt 4-7-1818 met Hinke Sipkes Zijlstra die 14-2-1795 te Boornbergum werd geboren, gedoopt 22-3-1795. Zij is dus 23, hij bijna 23. De huwelijksakte (Smallingerland 1818 nr 24) houdt het voor hem ook op 23:

“Rienk Johannes Kuipers, oud 23 jaar, zonder beroep, geboren en wonende te Drachten, zoon van Johannes Rienks Kuipers, koopman, en van Tietje Oebeles; en Hinke Sipkes Zijlstra, oud 23 jaar, zonder beroep, geboren te Boornbergum, wonende te Drachten, dochter van Sipke Reins Zijlstra, van beroep brander, en van Antje Gurbens Veenstra, te Drachten woonachtig. Getuigen o.a. Jelle Tjeerds STELTMAN, winkelier te Drachten, 55 jaar, en Wopke Wiebrands DE JONG, 36 jaar, Oudega, oom van de bruidegom.”

De aanwezigen hoefden de trouwzaal niet te verlaten, want aansluitend vond 4-7-1818 (Smallingerland 1818 nr 25) het huwelijk plaats tussen Rein, de broer van Hinke, en Barber Steltman, de dochter van getuige Jelle Tjeerds Steltman. Getuige Wopke Wiebrands de Jong, oom van Rienk Johannes Kuipers, is ook oom van de tweede bruid, Barber Jelles Steltman.

“Rein Sipkes ZIJLSTRA, 20 jaar, koopman, geboren en wonende te Drachten, zoon van Sipke Reins Zijlstra, brander van beroep, en Aukjens Gurbens Veenstra, te Drachten woonachtig; en Barber Jelles STELTMAN, 18 jaar, zonder beroep, geboren en wonende in Drachten, dochter van Jelle Tjeerds STELTMAN, winkelier, en van Aaltje Rienks Kuipers, te Drachten. Getuigen o.a.: Johannes Rienks Kuipers, 62 jaar, koopman te Drachten, en Wopke Wiebrands de Jong, 36 jaar, Oudega, oom van de bruid.”

Rein Zijlstra was 22-12-1797 te Drachten geboren, aldaar gedoopt 21-1-1798. Barber Steltman geboren 6-10-1799 te Zuider-drachten en gedoopt 27-10-1799. Dochter van Jelle Tjeerds en Aaltje Rienks, laatstgenoemde een zus van oudgrootvader Johannes Rienks Kuipers. Een “familie-feestje” op 4-7-1818.

De ZIJLSTRA-connectie

Grootvader van Hinke is Rein Bouwes Zijlstra en grootmoeder is Minke Sipkes (Postma?).

Het huwelijk van deze oudovergrootouders van Freek Kuipers vindt 13-5-1759 plaats (trouwregister Herv.gemeente Boornbergum): Rein Bouwes, Vleerbos onder Boornbergum, en Minke Sipkes, de Wilgen.

Uit dit huwelijk worden minstens een oudste zoon Bouwe Reins Zijlstra geboren (1761, koopman, overleden 1804, 43 jaar oud) die 20-2-1785 te Drachten trouwt met Wietske Rinses KIJLSTRA (geb te Drachten 5-12-1766, ovl aldaar 24-2-1845, 78 jaar oud) en een niet veel jongere zoon Sipke Reins Zijlstra (rond 1763, “brander”) die 23-2-1794 te Boornbergum trouwt met Aukjen Gurbes. De ouders van oudmoeder Hinke Sipkes Zijlstra.

Bij de naamsregistratie van 1811 is oudovergrootvader Rein Bouwes Zijlstra nog in leven. Hij overlijdt twee jaar later, 21-1-1814, oud 78 jaar, gehuwd, zoon van Bouwe Greelts en Sijke Reins. Oudovergroot-moeder Minke Sipkes leeft dan nog. Op 21-2-1817 overlijdt Minke Sipkes POSTMA, oud 61 jaar, weduwe, dochter van Sipke Sipkes Postma en Trijntje Siedzes (ook oudbet-overgrootouders).

Bij de naamsregistratie van 1811 meldt de dan rond 75 jaar oude Rein Bouwes, wonend Zuiderdrachten 132, de volgende nog in leven zijnde kinderen: Sijke (46, Boornbergum) Sipke (44) Greelt (42) Sytske (39, Heerenveen).

Hij lepelt daarnaast ook nog een lange rij van kleinkinderen op. Kinderen van de overleden zoon Bouwe: Minke (24, Ureterp, heeft zelf weer 2 kinderen: Jan 2 en Wietske van 5 maanden), Grietje (21), Iefke (18), Rinske (14), Rinse (12), Rein (9), Trijntje (7). Deze kleinkinderen worden ook gemeld door Renze Liebbes KYLSTRA van Zuiderdrachten 125, de schoonvader immers van de al in 1804 overleden Bouwe.

Vervolgens kinderen van dochter Sijke (46, gehuwd wonend te Boornbergum): Minke (25, Rottevalle), Froukjen (21, Donkerbroek), Sjoerdje (20, Garijp), Rein (16, Nijega), Aaltje (11), Trijntje (9), Ate (7, Smalne).

Kinderen van zoon Sipke (44, Drachten, betovergrootvader van Freek Kuipers): Hinke (16, overgrootmoeder van Freek Kuipers), Rein (13), Gurbe (10), Jurjen (7), Minke (5), dochter Pietje (1).

Kinderen van zoon Greelt (42, Drachten): Grietje (18), Roelof (15), Minke (13), Rein (11), Maike (9), Jeltje (4), Boukjen (2).

Kinderen van dochter Sytske (39, Heerenveen): Jeltje (16), Minke (14), Sietze (9), Riskjen (5), Rein (3), Bouwe (1). Kinderen van de overleden dochter Rigtje: Minke (13, Ureterp) en Tjitze (16, Heerenveen). Kind van de overleden dochter Pietje: Wimke (4).

De bejaarde oudovergrootvader Rein Bouwes Zijlstra liet de schrijvende ambtenaar behoorlijk lang schrijven, vanwege al die kinderen en kleinkinderen.

Ook zoon Sipke Reins Zijlstra (oud-grootvader) ging naar de mairie. Dat was formeel niet nodig omdat zijn vader verscheen (misschien ging Sipke eerst en begreep hij toen dat zijn vader, vanwege de anderen, zich ook moest melden en hielp hij bij de samenstelling van de lijst van kleinkinderen van zijn vader). Sipke was immers al 44 in 1811, hij woonde op het adres Zuiderdrachten 138, was vrijwel buurman van zijn vader. Hij meldt de kinderen zoals hierboven: Hinke, Rein, Gurbe, Jurjen, Minke en Pyttje. Aantekening: Vader Rein Bouwes nog in leven te Zuiderdrachten, door hem naam aangenomen.

Uit het huwelijk van betovergrootouders Sipke Reins Zijlstra en Aukje Gurbes werd in 1812 ook nog te Drachten de dochter Bondina Sipkes Zijlstra geboren. Deze trouwt 21-5-1831 (Smallingerland) met Harm Willems NIEBOER, in 1806 te Nieuwe Pekela geboren en in 1877 te Steenwijk overleden. Gezin dat vooral buiten Friesland (Smilde, Steenwijk) schijnt te hebben gewoond. ♣

Terug van de “Zijlstra-connectie”. In de KUIPERS-stamlijn hadden we het over de oudouders Johannes Rienks Kuipers en Hinke Sipkes Zijlstra die in 1818 met elkaar trouwen.

Bij dit huwelijk waren Tietje Oebeles, de moeder van Johannes Rienks, en Sipke Reins Zijlstra, de vader van Hinke, tekenende getuigen.

Uit het huwelijk werden diverse kinderen geboren: Johannes Kuipers, geb. 8-4-1819 Sipke Kuipers, geb. 8-10-1820 Egbert Kuipers, geb. 25-10-1822 Rein Rienks Kuipers, geb. 25-1-1825 Egbert Rienks Kuipers, geb. 3-2-1827 Gurbe Rienks Kuipers, geb. 17-1-1829 Jan Rienks Kuipers, geb. 29-9-1831 Aukjen Kuipers, geb. 2-6-1835 Tietje Kuipers, geb. 29-5-1838.

Eerst zeven zonen, afsluitend twee dochters. Allen te Smallingerland.

Hinke Sipkes Zijlstra overlijdt 9-1-1861, bijna 66 jaar oud: “Hinke Sipkes Zijlstra, 65 jaar, geboren te Drachten, wonende aldaar, gehuwd met Rienk Johannes Kuipers, landbouwer wonende aldaar, dochter van Sipke Reins en Aukjen Gurbes, (is) overleden 9-1-1861 namiddag om 1 uur te Drachten.”

We zien dat Rienk na het overlijden van vrouw Hinke met zijn werkzaamheden stopt en Drachten verlaat. Te Rottevalle gaat hij rentenieren.

Rienk Johannes Kuipers overlijdt op 70-jarige leeftijd, 28-12-1865: “Rienk Johannes Kuipers, 70 jaar, rentenier, geboren te Drachten, wonende te Rottevalle, weduwnaar van wijlen Hinke Sipkes Zijlstra, zoon van Johannes Rienks Kuipers en Tietje Oebeles, (is) overleden den 28-12-1865 in Rottevalle.”

Wanneer je in latere periode een Rienk Johannes Kuipers vermeld ziet, is dit waarschijnlijk de kleinzoon (via zoon Johannes), die huwde met Catharina GEERLIGS.

Verdere gegevens nog toe te voegen.

In de stamlijst KUIPERS hebben we Sipke (Rienks) Kuipers, geb. 8-10-1820, als betovergrootvader staan.

Sipke Rienks Kuipers & Janke Willems Bijlsma

Betovergrootvader Sipke Rienks Kuipers is 8-10-1820 te Zuiderdrachten geboren, als zoon van Rienk Johannes Kuipers en Hinke Sipkes Zijlstra. We treffen hem in 1845, 24 jaar oud, aan als bakkersknecht te Oldeboorn. Dertig jaar later als koopman te Twijzel. Wanneer hij in 1884 overlijdt, 64 jaar oud, is hij tolpachter te Lekkum.

Laten we van vooraf beginnen. Hij wordt 8-10-1820 te Zuiderdrachten geboren, waar zijn vader koopman is. Hij is 24 jaar en woont als bakkersknecht te Oldeboorn, wanneer hij daar 4-5-1845 trouwt met Janke Willems Bijlsma, die 28 jaar is “zonder beroep, wonende in Oldeboorn, geboren aldaar 6-1-1817, dochter van Willem Thomas Bijlsma, in leven timmerman, gewoond hebbende te Oldeboorn en aldaar overleden 15-11-1840, en van Baukjen Jans Teves, winkeliersche, aldaar nog wonend.”

Ruim drie maanden na het huwelijk van Sipke en Rienk wordt te Driesum (Dantumadeel) de dochter Hinke geboren, 22-8-1845. De zoon Rienk Sipkes Kuipers volgt 1-1-1847, ook te Driesum. De dochter Hinke wordt slechts 5 maanden oud (ovl 24-1-1846, Dantumadeel akte 4). Zoon Rienk wordt overgrootvader van Freek Kuipers.

Andere kinderen uit het huwelijk zijn er niet geweest. Tot dusver niet gevonden. Merk op (zie hierna) dat zoon Rienk vrijstelling van militaire dienst kreeg, omdat hij eenige wettige zoon was uit het huwelijk.

Betovergrootmoeder Janke Willems Bijlsma overlijdt 24-6-1875 in Twijzel (Achtkarspelen). Betovergrootvader Sipke Rienks Kuipers is zelf een van de aangevers: “Gecompareerd: Sipke Rienks Kuiper, 54 jaar, koopman wonende te Twijzel, en Take Hendriks ZIJLSTRA, 38 jaar, landbouwer te Twijzel, de eerste gehuwd man van de overledene en de laatste haar vreemd, welke ons verklaard hebben dat Janke Willems Bijlsma, oud 58 jaar, zonder beroep, geboren te Oldeboorn, wonend te Twijzel, gehuwd met Sipke Rienks Kuiper, koopman en wonende aldaar, dochter van Willem Thomas Bijlsma en Baukjen Jans Teves, op 24-6-1875 ’s morgens 7 uur te Twijzel is overleden.”

Betovergrootvader Sipke Kuipers is na overlijden van Janke naar Lekkum in Leeuwarderadeel vertrokken en daar opnieuw getrouwd, nu met Hendrikje DE VRIES. Te Lekkum wordt hij tolpachter, getuige de akte van zijn overlijden in 1884, bijna tien jaar na overlijden van Janke. Zoon Rienk, overgrootvader, treedt op als een van de aangevers: “Gecompareerd: Rienk Kuipers, 37 jaar, tolpachter wonende te Zuidhorn (Groningen), zoon van den overledene, en Jan STRUIKSMA, 32 jaar, rijkswegwerker wonende te Leeuwarden, welke ons hebben verklaard dat Sipke Kuipers, 64 jaar, geboren te Drachten, tolpachter wonende te Lekkum, weduwnaar van Janke Bijlsma, gehuwd met Hendrikje DE VRIES, zonder beroep wonende te Lekkum, zoon van Rienk Kuipers en Hinke Zijlstra, in tijden echtelieden, beiden overleden, op den 18den december (1884) ’s middags om 12 uur in het huis nr 5 te Lekkum is overleden.”

De BIJLSMA-connectie

Betovergrootvader Sipke Kuipers pikte zijn vrouw, betovergrootmoeder Janke Willems Bijlsma, op te Oldeboorn. Daar en met haar trouwt hij 4-5-1845. Ze gaan direct erop te Driesum wonen (Dantumadeel).

Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich oudgrootvader Thomas Willems Bijlsma bij de mairie te Oldeboorn, mede namens zijn kinderen nog in leven: Willem Thomas (41, met kinderen Thomas, 5, en Aaltje, 4) Hotze Thomas (38, met kinderen Aaltje, 9, en Ypkje, 7) Wytze (30, te Wirdum wonend) Hendrikje (34) Gerbrigje (22, wonend te De Haske).

Janke is dochter van Willem Thomas Bijlsma, timmerman, en Baukjen Jans Tevis. Willem Thomas is eerst 22-5-1803 te Oldeboorn getrouwd met Lijsbet Jans. Uit dit huwelijk zijn de hierboven genoemde kinderen Thomas en Aaltje afkomstig. De zoon Thomas Willems Bijlsma wordt 81 jaar en overlijdt 17-2-1887 (Utingeradeel akte 15). De naam van zijn moeder staat dan als Elisabeth Jans LAP vermeld.

Deze eerste echtgenote van Willem Thomas Bijlsma is rond 1810 overleden. Willem trouwt 31-8-1811 opnieuw, nu met Boukjen Jans. Zij wordt oudmoeder van Freek Kuipers. Haar naam wordt wisselend Boukjen of Baukjen geschreven. Haar familienaam als Tevis, Teves of Teewes (Ryksargyf neemt Teeuwes als overkoepelende spelling).

Huwelijksakte 31-8-1811: “Willem Thomas, geboren 12-10-1769, timmerman te Oldeboorn, zoon van Thomas Willemsen en Aaltje Hotzes, timmerman woonachtig te Oldeboorn; en Boukjen Jans, geboren 29-9-1780, dochter van Jan Teves en Jouke Martens, kofschipper, en de dochter bij de vader en moeder te Oldeboorn in huis wonende.”

In 1811 meldt zich te Oldeboorn haar vader Jan Thevis Teves. Nog in leven zijnde kinderen: Hendrikje (33) Baukjen (31) Antje (26) Marten (17). Deze oudgrootvader meldt slechts 1 kleinkind op dat moment: Johannes, 9, zoon van wijlen Jisse Johannes Beeken.

Oudmoeder Baukjen is dus 31 geweest toen ze in 1811 met oudvader Willem Thomas trouwde (41, weduwnaar met 2 jonge kinderen). Op 24-9-1814 wordt de zoon Teves Bijlsma geboren, op 6-1-1817 de dochter Janke Willems Bijlsma en op 1-5-1820 nog een tweede dochter, Aaltje Bijlsma.

Timmerman Willem Thomas Bijlsma wordt 71 jaar en overlijdt te Oldeboorn 15-11-1840: “Jan Harmens KEIZER, oud 74 jaar, rentenier, en Thijs Pieters VAN DER WERF, 44 jaar, arbeider, beiden wonende te Oldeboorn, hebben verklaard dat Willem Thomas Bijlsma, 71 jaar, timmerman, geboren en wonende te Oldeboorn, weduwnaar van Elisabeth Jans LAP, thans gehuwd met Boukjen Jans Teves, zonder beroep wonende te Oldeboorn, zoon van Thomas Willems Bijlsma, in leven timmerman, en Aaltje Hotzes, op den 15den november te 19 uur te Oldeboorn is overleden.”

Ook zijn vader, de hierboven al genoemde oudgrootvader Thomas Willems Bijlsma was bij leven timmerman. Hij trouwde 1-1-1769 te Oldeboorn met (oudgroot-moeder) Aaltje Hotzes.

De oudgrootvader wordt 77 jaar oud en overlijdt 18 mei 1820 in het huis nr. 18 te Oldeboorn. In de overlijdensakte worden als namen van zijn ouders Willem Sijbrands en Hendrikje Thomas vermeld (oudovergrootouders).

Deze oudovergrootouders trouwden 24-8-1738 te Oldeboorn: Willem Sijbrens, Oldeboorn, en Hendrikjen Tomas, Oldeboorn.

Oudgrootvader Thomas is ca 1743 geboren. Hij is één van de drie jonge kinderen in het gezin van Willem Sybrens te Oldeboorn in 1749 (Quotisatie): 2 volwassenen, 3 kinderen jonger dan 12, aanslag 11 Cglds en 13 stuivers, geen beroep vermeld.

De TEVES-connectie

Oudmoeder Baukjen Jans Teves wordt 79 jaar en overlijdt 18-9-1859. “Jelle Thomas DIJKSTRA, 64 jaar, schipper, en Sjoerd Jans OOSTHOEK, 49 jaar, timmerman, beiden wonende te Oldeboorn, hebben verklaard dat Boukjen Jans Teves, 79 jaar, zonder beroep, geboren en wonende te Oldeboorn, weduwe van Willem Thomas Bijlsma, in leven timmerman, dochter van Jan Teves Teven, in leven kofschipper, verdronken in het Skagerak, en van Janke Martens, zonder beroep, overleden te Oldeboorn, op de 18de dag der maand september namiddag 11 uur is overleden te Oldeboorn.”

De ouders van Baukjen staan in de overlijdensakte vermeld, Jan Teves Teven en Janke Martens. Deze oudgrootouders trouwden te Akkrum op 1-3-1778 (Jan Theeves en Janke Martens).

Verdronken in het Skagerak

Oudgrootvader Jan Teves Teven was schipper op de “grote vaart” (groot-schipper, kofschipper). Met de speciale kofschepen, vracht-vaarders, werd de handel op de Scandinavische en Oostzee-landen verzorgd. Op die route was vooral het Skagerak, tussen Denemarken en Noorwegen (de Jammerbocht), een gevaarlijk te bezeilen traject.

Daar kwam schipper Jan Teves Teven in de nacht van 17 op 18 maart 1819 om het leven, en in ieder geval ook zijn stuurman Douwe Nolkes HENSTRA. De schipper was 65, de stuurman 63. Dat de (jongere) rest van de bemanning het, zwemmend of drijvend, overleefde is waarschijnlijk, maar ons nog niet uit berichten bekend. Of er in die nacht een zware storm woedde, hebben we ook nog niet kunnen achterhalen. Het zeewater zal best extreem koud zijn geweest.

De aangifte van overlijden wordt negen maanden later gedaan, 16-12-1819 (Utingeradeel akte nr 12), wanneer de lijken Oldeboorn hebben bereikt. De aangifte betreffende oudgrootvader Jan Teves Teven wordt gedaan door zijn schoonzoon Willem Thomas Bijlsma en zoon Marten Jans TEVES: “Willem Thomas BIJLSMA, 50 jaar, timmerman, betrouwd zoon, en Marten Jans TEVES, 25 jaar, van beroep klaarmaker, zoon der overledene, beiden wonende te Oldeboorn, (..) verklaarden dat Jan Teves Teves, oud 65 jaar, van beroep groot-schipper, geboren te Akkrum, wonend te Oldeboorn, gehuwd met Janke Martens, zonder beroep wonende te Oldeboorn, zoon van Teves ….. in leven groot-schipper, en van Boukjen Johannes, beide overleden te Akkrum, in de nacht tussen 17 en 18 maart laatstleden met dezelfs schip genaam Pieter en Jan, bij het Skagerak is verongelukt in Aktie.”

Bij de scheepsramp kwam ook stuurman Douwe Nolkes HENSTRA om het leven, 63 jaar oud. De twee lichamen arriveerden, zoals gesteld, negen maanden later in Oldeboorn. Douwe wordt 16-12-1819 te Terhorne begraven.

Rienk Sipkes Kuipers & Dieuwke Hendriks Veltman

Op 9-5-1872 trouwen te Tietjerksteradeel Rienk Sipkes Kuipers en Dieuwke Hendriks Veltman. Aan de huwelijksakte valt te ontlenen, dat hij 25 jaar is, geboren te Driesum (Dantumadeel) en wonend te Burum (Kollumerland), zoon van Sipke Rienks Kuipers, tolpachter en koopman, en van Janke Willems Bijlsma, echtelieden, wonende aldaar (Burum).

Dieuwke is 21 jaar, geboren te Rijperkerk, wonende te Oostermeer (Tietjerksteradeel), dochter van Hendrik Jelles Veltman en Aukje Jeltes van der Woude, wonende aldaar (Oostermeer). Hendrik Jelles Veltman is kastelein van beroep.

In de huwelijkse bijlagen bij het trouwen van overgrootouders Rienk en Dieuwke bevindt zich een notariëel document waarin de ouders van Dieuwke expliciet laten weten dat zij toestemming voor het huwelijk geven. “Op heden den 6 mei 1872 compareerden voor mij, Walle Tromps, Notaris te Bergum, in tegenwoordigheid der na te melden getuigen: Hendrik Jelles Veltman, Kastelijn, en Antje Jeltes van der Woude, echtelieden, wonende te Oostermeer. Dewelke verklaarden bij deze toestemming in het huwelijk, hetwelk hunne dochter Dieuwke Hendriks Veltman, zonder beroep te Oostermeer, voornemens is aan te gaan met Rienk Sipkes Kuipers, zonder beroep, wonende te Burum. De comparanten in deze zijn mij bekend. Waarvan acte die in registratie in originele zal worden uitgereikt, verleden ten woonhuize van de comparanten te Oostermeer, in tegenwoordigheid van Wopke Wytzes FOKKEMA, kantoorbediende te Bergum, en van Jacob Johannes KRAMER, Kastelijn wonend te Oostermeer.”

Uit de huwelijkse bijlagen is ook te achterhalen dat overgrootvader Rienk Sipkes Kuipers, geboren 1-1-1847 te Driesum (Dantumadeel), te Burum (Kollumerland) woonde, met zijn ouders, maar kort ervoor waarschijnlijk te Hardegarijp (Tietjerksteradeel), ook met zijn ouders. Rienk gold als dienstplichtig voor de Nationale Militie, lichting Tietjerksteradeel 1867, lotnummer 75, “vervolgens door de Militieraad uit hoofde te zijn van eenige wettige zoon van de dienst vrijgesteld.”

Rienk Kuipers en Dieuwke Veltman worden ouders van Sipke Kuipers die kort erop, 20-2-1873, geboren wordt. Te Goutum in Leeuwarderadeel. “Op 20 februari 1873 verklaart Rienk KUIPERS, 26 jaar, koopman wonende te Goutum, dat te Goutum is geboren uit Dieuwke Hendriks VELTMAN, oud 22 jaar, een zoon genoemd Sipke.”

Het zusje Antje Kuipers (Ankje) komt twaalf maanden later, 8-3-1874, te Oostermeer (Tietjerksteradeel) ter wereld. “Rienk KUIPERS, 27 jaar, koopman, wonende te Oostermeer, verklaart dat op 8 maart ’s morgens om 11 uur te Oostermeer een kind is geboren uit Dieuwke Hendriks VELTMAN, wonende aldaar, een dochter genoemd Antje Rienks.” Pas 14 jaar later, 22-5-1888 (geboorteakte Tietjerksteradeel 1888 nr 145), wordt, daar, een volgend zusje aangemeld: Henderika Kuipers.

In de tussentijd zijn overgrootouders Rienk Kuipers en Dieuwke Veltman in de provincie Groningen woonachtig. Dat blijkt uit de akte bij het overlijden van Rienks vader in 1884. Rienk heet dan tolpachter te Zuidhorn (Gr).

Na 1888 geen meldingen meer in Friese archieven. Rienk Sipkes is dan ruim 40 jaar oud. Verhuisde hij weer naar streken buiten Friesland waar de archieven minder goed toegankelijk zijn?

Dieuwke Hendriks is 20-11-1850 te Rijperkerk (Tietjerksteradeel) geboren. Zij wordt 64 jaar oud en overlijdt 16-1-1915 (Small 15, aangifte pas 25-1-1915), gehuwd, dochter van Hendrik Jelles Veltman en Ankje Jeltes van der Woude.

Een overlijdensmelding van Rienk Kuipers ontbreekt nog. Hij is 1-1-1847 te Driesum (Dantumadeel) geboren en bij overlijden van Dieuwke pas 68 jaar oud. Op de foto in de tuin van de molen te Suameer in 1918 is hij niet aanwezig.

De VELTMAN-lijn

De familienaam van overgrootmoeder Dieuwke (geboren 20-11-1850 te Rijperkerk, Tietjerksteradeel) en van haar vader Hendrik Jelles, betovergrootvader, wordt VELTMAN geschreven.

In 1811 meldt de grootvader van Hendrik Jelles te Oostermeer zich als Wytze Jelles VELDMAN aan. Met een “d” in de naam dus. In ieder geval schreef de dienst-doende ambtenaar toen een “d”. Later wordt een “t” geschreven. VELDMAN of VELTMAN, wat doet het ertoe. De familienaam verwijst uiteraard naar het boerenbedrijf, zoals HUISMAN of AKKERMAN.

Oudgrootvader Wytze trouwt 14-5-1786: Wijtse Jelles, Oostermeer, en Sjoukjen Wichles, Oostermeer. De oudgrootmoeder heet Sjoukje Wigles. In 1811 zijn uit dit huwelijk nog in leven: Jelle (23) Trijntje (21) Wigle (16). Wonend te Oostermeer (Tietjerksteradeel).

De oudovergrootouders via Sjoukje Wigles heten Wigle Hendriks en Trijntje Durks. Deze trouwen te Oostermeer op 6-1-1746. Drie jaar later wordt Wigle Hendrix te Oostermeer omschreven als “voerman, wint ternauwernood de kost” (aanslag 15 Cglds en 6 stuivers). Het jonge echtpaar heeft dan 1 kind. Sjoukje wordt ca. vijf jaar later geboren.

De oudovergrootouders via Wytze heten Jelle Feitses en Janke Pieters. Deze trouwen 16-1-1735 te Boornbergum: Jelle Feitses, Boornbergum, Janke Pyters, Boornbergum.

De VELTMAN-lijn kunnen we laten beginnen met dat huwelijk van 1735:

Jelle Feitses & Janke Pieters. Kw 144 en 145. Wytse Jelles Veldman & Sjoukje Wigles. Kw 72 en 73. Jelle Wytzes Veltman & Aaltje Sjoerds van der Meer. Kw 36 en 37. Hendrik Jelles Veltman & Aukje Jeltes van der Woude. Kw 18 en 19. Dieuwkje Hendriks Veltman & Rienk Sipkes KUIPERS. Kw 9 en 8. Sipke Rienks Kuipers & Antje Glastra. Kw 4 en 5. Rienk Kuipers & Djieuwke Bosma. Kw 2 en 3. Freek Kuipers & Janneke (Janke Frederika) Van der Hoek. Kw 1.

Jelle Feitses & Janke Pieters

Deze oudovergrootouders zijn, zoals hiervoor al gemeld, 16-1-1735 te Boornbergum getrouwd. Misschien hebben ze daar nog een tijd gewoond of zijn ze meteen verhuisd. In 1749 vinden we hen terug in Oostermeer (Quotisatie): Jelle Feitses staat daar vermeld als geringe boer. Er zijn dan 5 jonge kinderen (jonger dan 12) in het gezin en de aanslag bedraagt 32 Cglds en 19 stuivers. Er zijn nog meer kinderen geboren, tot en met de zoon Wytze Jelles ca. 1759.

Wytze Jelles Veltman & Sjoukje Wigles

Wytze Jelles Veldman overlijdt 17-9-1829, 70 jaar oud, weduwnaar (Tietjerksteradeel 1829 blad 10). Hij is van ongeveer 1759, vermoedelijk de jongste uit het huwelijk van Jelle Feitses en Janke Pieters. Oudgrootmoeder Sjoukje Wigles was rond vijf jaar ouder dan haar man, rond 32 jaar bij het huwelijk in 1786. Ze wordt 61 en overlijdt 25-11-1815, dochter van Wigle Hendriks en Trijntje Durks.

Uit het huwelijk van Wytze en Sjoukje zullen weinig of niet meer kinderen dan de drie in 1811 genoemd, zijn geboren:

Oudste is Jelle Wytzes Veltman die oudvader van Freek Kuipers zal worden (zie hierna). Hij trouwt in 1813 te Oostermeer met Aaltje Sjoerds VAN DER MEER. Trijntje Wytzes VELTMAN, geb 14-11-1790 te Oostermeer, aldaar gedoopt 12-12-1790. Ze is 25 wanneer haar moeder overlijdt. Trouwt 8 maanden later, 27-7-1816, te Oostermeer, met de 30-jarige Hendrik Sjoerds VAN DER MEER, geb 25-11-1785 te Leeuwarden. Dit is een broer van bovengenoemde Aaltje, de oud-moeder van Freek Kuipers. Helaas overlijdt Trijntje ruim een jaar na haar huwelijk, op 21-12-1817. Geen kinderen. Wigle Wytzes VELTMAN, geb 22-11-1795 te Oostermeer, overlijdt 3-10-1845, 49 jaar oud (Achtk 30). Trouwt 13-5-1823 met Antje Gooitzes VAN DER VEEN. Deze Antje wordt 76 jaar oud en overlijdt als weduwe 28-2-1878 (Achtk 11). Uit het huwelijk van Wiggle en Antje werden vijf zonen en drie dochters geboren: Goitzen (1824-1881), Wytze (1825-1910), Sjoukjen (1828-1861), Jelle (1830-1909), Gele (1833-1916), Wytske (1836-1910), Tryntje (1839-1880), Durk (1842-1929). Op Durk (Tietjerksteradeel) na bleven ze allen in Achtkarspelen wonen.

Jelle Wytzes Veltman & Aaltje Sjoerds van der Meer

Oudvader Jelle Wytzes Veltman is 23 in 1811, geb in 1779 te Oostermeer. Hij trouwt 22-5-1813 (Tietj 4) te Oostermeer met Aaltje Sjoerds van der Meer.

Uit het huwelijk van deze oudouders zijn zeven kinderen geboren: Sjoukjen Jelles Veldman, geb te Oostermeer in 1814, ovl in 1844. Grietje Jelles Veldman, geb te Oostermeer in 1816, ovl in 1889, trouwt 1839 met Andries Klazes VAN DER MEULEN. Wytze Jelles Veltman, geb te Oostermeer 1819, ovl 1845. Sjoerd Jelles Veltman, geb te Oostermeer 1820, ovl 1906 (Smallingerland), trouwt 1841 (Smallingerland) met Hiltje Roels VELLINGA, geb te Duurswoude, dochter van Roel Fokkes VELLINGA en Jeltje Jans KOOISTRA. Uit dit huwelijk 12 kinderen waarvan 6 jong overleden. Hendrik Jelles Veltman, zie hierna. Betovergrootouders Hendrik Jelles Veltman en Ankje Jeltes van der Woude. Auke Jelles Veltman, geb te Oostermeer 1824, ovl 1905 te Smallingerland, trouwt 1846 (Smallingerland) met Sepkjen Roels WESTRA, geb 1823 te Oudega, dochter van Roel Hendriks WESTRA en Fokjen Hoekes BOUMA. Krijgt vier dochters en één zoon (Jelle Aukes Veltman). Wiggele Jelles Veltman, geb te Oostermeer 1828, ovl 1853.

Oudvader Jelle Wytzes Veltman overlijdt 25-4-1860, 71 jaar oud, weduwnaar. Oudmoeder Aaltje Sjoerds van der Meer werd vermoedelijk 68 jaar oud en overlijdt 6-9-1856 (Tietj overlijdensakte 1856 nr 37).

De VAN DER MEER-connectie

Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich Sjoerd Aukes van der Meer (oud-grootvader) te Oostermeer met de kinderen nog in leven: Antje 27 (Leeuwarden) Hendrik 26 (Leeuwarden, trouwt in 1816 met Trijntje Veltman) Aaltje 23 (Leeuwarden, trouwt in 1813 met Jelle Veltman) Auke 21 (Grouw) Oeds 20 (Oostermeer) Jurjen 17 (Oostermeer) Jan 13 (Oostermeer) Sibbele 12 (Oostermeer)

De oudgrootouders aan VAN DER MEER-kant trouwen 25-5-1783 te Bergum (Tietjerksteradeel): Sjoerd Aukes, Leeuwarden, Grytje Hendriks, Bergum. De naam van de oudgrootmoeder is dus Grietje Hendriks. In 1811 meldt Sjoerd Aukes van der Meer dat de oudste drie kinderen in Leeuwarden woonachtig zijn.

Waarschijnlijk ging het om een familie van turfschippers. Eerdere informatie moet nog worden gevonden.

Hendrik Jelles Veltman & Ankje Jeltes van der Woude

Betovergrootvader Hendrik Jelles Veltman is 24-8-1822 te Oostermeer geboren (Tietj 154). Gecompareerd: “Jelle Wytzes Veltman, schoenmaker te Oostermeer, oud 34 jaar, vergezeld van Pieters NIEUWMAN, kuiper aldaar, oud 22 jaar, en Gosse STELWAGEN, heel- en vroedmeester te Bergum, oud 33 jaar, getuigen; welke verklaarde dat Aaltje Sjoerds van der Meer, zijn wettige huisvrouw, op den 24sten augustus des avonds half 12 uren, verlost is van een zoon waaraan hij de voornaam Hendrik heeft gegeven.”

Over Hendrik lazen we hiervoor al (huwelijk van Rienk Sipkes Kuipers en Dieuwke Hendriks Veltman), dat hij kastelein werd te Oostermeer en dat hij te ziek was om naar het gemeentehuis te Bergum te gaan om zijn handtekening op de akte te zetten. Zodat de notaris drie dagen voor de huwelijksdag de handtekening aan huis kwam ophalen. Hendrik overlijdt 10-5-1872, de dag na het huwelijk van dochter Dieuwke. Voordat Hendrik kastelein werd, was hij schoolonderwijzer te Rijperkerk (zie hierna).

Dieuwke is het jongste kind uit het tweede huwelijk van Hendrik Jelles Veltman.

Zijn eerste huwelijk (1841) was met Jaike Pieters WESTRA. Uit dit huwelijk werd de zoon Jelle Hendriks Veltman geboren en de dochter Aaltje Hendriks Veltman. Herstel, zoon Jelle werd niet “uit dit huwelijk” geboren. Hij werd ervóór geboren, op 28-11-1841, en Hendrik en Jaike trouwen vier weken later (23-12-1841, Tietj 66). Op zijn geboorteakte (Tietj 242) wordt toegevoegd: “Kind erkend bij huwelijk ouders d.d. 23-12-1841.”

Betovergrootvader Hendrik Jelles Veltman (geb 24-8-1822) is 19 jaar oud wanneer hij dit eerste huwelijk sluit. Jaike Pieters WESTRA (geb 12-1-1816, Tietj 4, dochter van Pieter Sjoerds WESTRA en Janke Pieters HOEKEMA) is 25.

Drie jaar later wordt uit huwelijk van Hendrik en Jaike Westra dochter Aaltje geboren (aangifte 7-2-1845, akte incompleet). Jaike overlijdt in het kraambed (14-2-1845, 29 jaar oud, Tietj 6). Dochter Aaltje redt het ook niet en overlijdt 12 maanden later (28-2-1846, Tietj 7).

Betovergrootvader Hendrik is pas 22 wanneer hij weduwnaar wordt. Ruim twee jaar later trouwt hij opnieuw. De zoon Jelle Hendriks Veltman neemt hij mee in dit huwelijk.

Het tweede huwelijk van Hendrik Jelles Veltman wordt 7-8-1847 gesloten (Tietj 15) met Ankje Jeltes van der Woude. “Hendrik Jelles Veltman, 24 jaar, geboren te Oostermeer, van beroep schoolonder-wijzer, wonende te Rijperkerk, zoon van Jelle Wytzes, schoenmaker, en van Aaltje Sjoerds, weduwnaar van Jaike Pieters WESTRA; en Ankje Jeltes Van der Woude, 23 jaar, geboren te Dantumawoude, wonende te Oudkerk, dochter van Jelte Alberts Van der Woude, overleden, en Dieuwke Timmes Sikkema, zonder beroep, wonende te Kollum.” Uit dit huwelijk volgen vijf kinderen: Sjoerd Hendriks Veltman, geb 16-12-1848 (aangiftedatum) te Oostermeer, overlijdt 18-9-1872, 23 jaar oud, ongehuwd (Tietj 55). Dieuwke Hendriks Veltman, geb 20-11-1850 (aangiftedatum) te Oostermeer, trouwt 9-5-1872 met Rienk Sipkes Kuipers (zie hiervoor). Aaltje Hendriks Veltman, geb 11-3-1853 te Oostermeer, ovl 1903 (Achtk), trouwt 1886 met Reitze BLOEMBERGEN. Jelte Hendriks Veltman, geb 4-6-1856 te Oostermeer, ovl 1935 (Achtk), trouwt 1889 (Dantumadeel) met Ankje Jans VAN DER MEULEN. Uit dit huwelijk drie kinderen: Ankje (geb 1890 Dantumadeel), Jan (geb 1894 Achtkarspelen), Kaatje (geb 1896 Achtkarspelen). Janke Hendriks Veltman, geb 9-12-1860 te Oostermeer, ovl 1908 (Smallingerland), trouwt 1884 met Gerben VEEN, gescheiden in 1891.

Kastelein Hendrik Jelles Veltman overlijdt, zie hiervoor, 10-5-1872, 49 jaar oud (Tietj 29): “Jan Martens HAYMA, 57 jaar, koopman te Oostermeer, en Hendrik Jans DONS, 31 jaar, medicinaal doctor te Oostermeer, verklaren dat Hendrik Jelles Veltman, bijna 50 jaar, geboren en wonende te Oostermeer, weduwnaar van Jaike Pieters, echtgenoot van Ankje Jeltes (…) is overleden. “ Vier maanden later overlijdt ook zoon Sjoerd Hendriks Veltman, 23 jaar oud.

Ankje Jeltes van der Woude overlijdt 8-8-1885, 61 jaar oud, weduwe (Tietj 148), herbergierster, geboren Dantumawoude, wonende te Oostermeer.

De VAN DER WOUDE-connectie

Betovergrootmoeder Ankje is 15-6-1824 geboren (Dantumadeel akte 44), dochter van oudouders Jelte Alberts van der Woude en Dieuwke Temmes Sikkema (ook geschreven: SICCAMA).

Deze oudouders trouwen 27-10-1814 (Kollumerland akte 15): “Jelte Alberts Van der Woude, oud 24 jaar, timmerman, wonende te Dantumawoude, zoon van Albert en Jeltje. En Dieuwke Temmes Sikkema, 23 jaar, zonder beroep, wonende in deze gemeente, dochter van wijlen Temme Pieters en Ankje Jans, in deze gemeente overleden.”

In huwelijkse bijlagen bevestiging (register Geref.Gemeente van de stad Dockum) dat Jelte, zoon van Albert Edes en Jeltje Jeltes Postma 14-2-1790 werd gedoopt. Geboren te Dockum 24 januari 1790. De schout der Gemeente Dantumawoude stuurt bevestiging dat de huwelijks-proclamatie daar volgens de regels heeft plaatsgevonden. Voor wat betreft de bruid: “Dieuke Temmes Sikkema, 23 jaar, zonder beroep, wonende te Kollum, dochter van Temme Pieters Sikkema en Aukje Jans Broersma, beiden overleden..”.

Er is nog een belangrijk ambtelijk probleem. De ouders van de jongedame zijn overleden. Het extract uit het doopboek van de Herv.gemeente te Kollum is geen zekerheid genoeg: “In het jaar 1790 den 16den december is te Kollum geboren een dochter van de echterlieden Temme Pieters en Ankje Jans. Gedoopt aldaar den 23sten januari 1791 en is genaamd Dieuke.”

Enkele weken voorafgaand aan de huwelijksbevestiging verschijnen voor Laurens FABER, openbaar notaris te Kollum, vier achtenswaardige burgers: Sjoerd Everts VAN KAMMEN, meester wolkammer, 63 jaar oud Gerben LAUTENBACH, koopman en ijzerkramer, 64 jaar oud Gerlof HOLWERDA, leerlooyer, 49 jaar oud Bartel Oedzes RADEMA, meester zilversmid, 46 jaar oud.

Allen woonachtig te Kollum. Zij verklaren “zeer wel te kennen de persoon van Dieuwke Temmes Siccama, naaister woonachtig te Kollum; dat deze Dieuwke Temmes Siccama een dochter is van Temme Pieters en Ankje Jans, in tijden egtelieden, huislieden te of onder Kollum; bij ons allen zeer wel bekend geweest dat deze egtelieden beiden zijn overleden, en laatst gemelde in den jaar 1795 en eerst gemelde ongeveer 2 jaren daarna; zonder egter de precieze tijd of datum te kunnen bepalen. Geven comparanten voor redenen van wetenschap dat zij zeer dikwijls met hunlieden zijn omgegaan en dus hun overlijden zeer kennelijk.” De verklaring wordt onder ede bevestigd. Het huwelijk mag doorgaan.

Jelte en Dieuwke krijgen minstens 4 kinderen: Jeltje, 16-9-1815 (Kollum 38) Albert, 27-6-1817 (Kollum 84) Johannes, 12-4-1822 (Kollum 50) Ankje, 15-6-1824 (Dantum 44, “onder Dantumawoude”).

Jelte Alberts is zoon van Albert Edes VAN DER WOUDE (oudgrootvader) die in 1811 “onder Dantumawoude” woonachtig is en naast de zoon Jelte ook een dochter Jeltje noemt (22, Kollum). Hij was getrouwd met Jeltje Jeltes POSTHUMA (oudgrootmoeder).

Voor de herkomst van de familienamen VAN DER MEER en VAN DER WOUDE kunnen we, binnen dit familieverhaal, vermoedelijk naar de dorpsnamen resp. Oostermeer en Dantumawoude wijzen.

Oudvader Jelte Alberts van der Woude wordt slechts 37 jaar oud. Hij overlijdt 4-3-1827 (Dantumadeel 9, oud 37 jaar, geb te Dokkum, timmerman, wonende onder Dantumawoude, gehuwd met Dieuwke Johannes, zoon van Albert Eedes en Jeltje Jeltes POSTHUMA, beide overleden).

Oudmoeder Dieuwke Temmes Sikkema overlijdt 31-8-1859, 68 jaar oud, weduwe (Tietj 46): “Dieuwke Temmes Sikkema, oud 68 jaar en 8 maanden, zonder beroep, geboren te Kollum, wonende te Rijperkerk, weduwe van Jelte Alberts van der Woude, dochter van Temme Pieters en Ankje Jans, beiden overleden, (is overleden) op de 31sten augustus 1859 ’s avonds half tien te Rijperkerk.” Ze was 36 of 37 jaar oud toen ze weduwe werd. Niet hertrouwd, daarna wel van Dantumawoude naar Rijperkerk verhuisd.

De SIKKEMA-connectie

Bij de naamsregistratie van 1811 is er geen gezinshoofd Temme of Tamme gecombi-neerd met Sikkema of Siccama die zich aanmeldt. In augustus 1814, wanneer Dieuwke Sikkema, 23 jaar oud, trouwt zijn haar ouders, Temme Pieters en Ankje Jans overleden (in Kollumerland wordt in haar huwelijksakte geschreven). Vrijwel zeker al voor 1806.

In de mairie Kollum neemt de aangewezen ambtenaar de naamsregistratie van 1811 heel serieus zoals uit allerlei voorbeelden blijkt. Drie zonen Temmes Siccama worden er ingeschreven en een dochter Dieuwke Temmes Siccama (“dacht niet te hoeven komen”) wordt na de registratiedagen van 1811 nog toegevoegd in het register (BRF 3713). In alle gevallen worden geen kinderen gemeld en waren de betrokkenen waarschijnlijk nog ongehuwd: Louw Temmes Siccama Elze Temmes Siccama (tekent Sykkema) Johannes Temmes Siccama (20 jaar, aangemeld door voogd Molle Oedzes RADEMA. Johannes overlijdt 23-9-1816) Dieuwke Temmes Siccama.

De betrokken ambtenaar heeft een voorkeur voor de schrijfwijze SICCAMA, hoewel de personen zelf geen moeite hebben met “Sykkema” of SIKKEMA.

In de mairie Burum (ook Kollumerland) wordt een Temmes Sikkema geregistreerd: Jan Temmes Sikkema, Burum, 1 kind (Ankje, 1 jaar oud).

De genoemde heren waren broers dat is zeker. Was Dieuwke een zus van hen? Omdat haar ouders ook Temme Pieters en Ankje Jans heten mogen we aannemen van wel.

De oudgrootouders Temme Pieters Siccama en Ankje Jans trouwen 28-12-1777 te Burum (Kollumerland, tegen de grens met Groningen aan). Ze krijgen de kinderen: Pieter, geb te Burum 1-4-1779, daar gedoopt 25-4-1779. Trouwt 16-5-1802 te Kollum met Wyke Dreuwes. Elze, geb te Munnikezijl 15-12-1781, gedoopt te Burum 20-1-1782. Trouwt 15-5-1803 te Kollum met Meindertje Jacobs. Jan, geb te Burum 10-4-1784, daar gedoopt 16-5-1784. Jong overleden. Betske, geb te Burum 7-1-1786, daar gedoopt 29-1-1786. Trouwt 13-5-1804 te Kollum met Pieter Ernts. Jan, geb te Kollum 26-4-1787, daar gedoopt 28-5-1787. Ovl te Burum na 1856. Trouwt 28-5-1809 te Kollum met Seelje Jans CLOPPENBURG, geb te Kollum 15-10-1788, ovl aldaar 6-1-1829, 40 jaar oud, gehuwd. Louwe, geb te Kollum 18-10-1788, daar gedoopt 9-11-1788. Dieuwke, geb te Kollum eind 1790 (?), ovl 31-8-1859, 68 jaar oud, weduwe. Was getrouwd met Jelte Alberts van der Woude (oudouders van Freek Kuipers). Johannes, geb te Kollum 3-9-1792, daar gedoopt 16-9-1792. Antje, geb te Kollum 4-12-1794, daar gedoopt 4-1-1795.

Oudgrootvader Temme Pieters Siccama werd in Kollum geboren, daar gedoopt 20-3-1746, zoon van Pieter Temmes en Betske Johannes Siccama. De SICCAMA-familienaam is waarschijnlijk via deze oudovergrootmoeder in de familie gekomen.

Oudovergrootvader Pieter Temmes was molenaar te Kollum, op de molen geboren en te Kollum gedoopt 16-1-1707. Hij had een eerste huwelijk met Hylkjen Aukes. Getrouwd te Kollum 27-1-1732: Pytter Temmes en Hylkjen Aukes. Uit dat huwelijk werd een dochter Jantje geboren, die 13-2-1735 te Kollum werd gedoopt. Deze Jantje trouwde 28-1-1759 te Engwierum met Oeble Jacobs, boer te Engwierum, gedoopt te Ee 7-3-1734, zoon van Jacob Taekes en Aeltie Ubeles.

Hylkjen Aukes overlijdt en molenaar Pieter Temmes gaat over tot een tweede huwelijk. Te Kollum 30-6-1743: Pytter Temmes en Betske Johannis. Uit dit huwelijk worden te Kollum 7 kinderen geboren: Baukje (gedoopt 26-7-1744) Temme (gedoopt 20-3-1746, voor 1806 overleden?) Antje (gedoopt 4-8-1748, jong ovl) Johannes (gedoopt 1-10-1752, ovl 21-1-1808, 55 jaar oud) Pieter (gedoopt 2-3-1755) Elze (gedoopt 25-9-1757) Antje (gedoopt 3-2-1760).

Oudovergrootvader Pieter Temmes had de korenmolen te Kollum geërfd van zijn vader Temme Pytters die het geheel op 22-2-1698 had gekocht. Deze oudbetover-grootvader overleed in 1718, toen zoontje Pieter nog maar 11 jaar oud was.

Oudbetovergrootvader Temme Pytters is rond 1675 te Kollum geboren, waar zijn vader Pytter Temmes (stamvader) smid was: meester isersmidt binnen Collum. De stammoeder is een Dircksdochter, haar voornaam is niet bewaard gebleven.

Ook de voornaam van de oudbetover-grootmoeder kennen we niet meer of nog niet. Zij was vermoedelijk een Ysebrands.

Uit het huwelijk van mr.molenaar Temme Pytters en dochter Ysebrands werden minstens de zonen geboren: Pieter Temmes (gedoopt te Kollum 16-1-1707) Ysebrand (gedoopt te Kollum 22-7-1808).

Temme kocht de Kollumer koren- en pelmolen zoals gezegd op 22-2-1698. Al in 1551 was er een “molner” te Kollum en in 1561 is er sprake van een “moelen op ’t noordoest van Colmerbuiren”. Later komt er nog een molen bij, maar over de molen die Temme in 1698 kocht, is het meest bekend. Als Temme in 1718 overlijdt (rond 43 jaar oud), zet zijn weduwe, oudbetovergroot-moeder Ysebrands, het bedrijf voort. Zij overlijdt in 1732. Oudovergrootvader Pieter Temmes is inmiddels 25 jaar oud. Hij wordt de nieuwe eigenaar van de molen. Hij houdt deze ruim twintig jaar in bedrijf. Op 4-7-1754 verkoopt hij de molen inclusief “de karre, het karre-paard, de koevoet, kabel, billen, de vier beste zeilen en wat verders aan de molen dependeert” aan de koopman Pytter Pytters en diens vrouw Etjen Harkes, voor 4900 Caroli-guldens.

Molenaar Pieter Temmes trouwde in tweede huwelijk met Betske Johannes Siccama, zoals hierboven al gemeld. Vier kinderen uit dit huwelijk werden nog op de Kollumer molen geboren, onder wie oudgrootvader Temme Pieters (geb 1746).

Oudovergrootmoeder Betske is tien jaar jonger dan Pieter, ze is 26 wanneer ze 30-6-1743 met de jonge weduwnaar trouwt. Op 11-4-1717 te Kollum gedoopt, dochter van Johannes Louwes Siccama (landbouwer in de Uiterdijkster Kluft) en van Antje Johannes Roersma.

Via de oudbetovergrootvader Johannes Louwes Siccama loopt deze voortak van de familielijn via geschreven berichten terug tot en met misschien een edelgrootvader Harco Siccama, die in een oorkonde van 7-4-1366 wordt genoemd als één van de Humsterlandse hoofdelingen die een verdrag sluiten met de (toen al) machtige stad Groningen om de rebellie in de provincie tegen te gaan.

Rond 1470 zijn er Groningse akten (Westerwarfs-oordelen) die vermoedelijk kinderen en kleinkinderen van genoemde Harco betreffen. Een zoon Atte Siccuma die dan al is overleden en de zoons Harco en Ywe (Yven) naliet. De oudste zoon Harco Siccama bewoont het SICCAMA-huis te Niehove.

Kinderen van hem vestigen zich in Achtkarspelen (Augustinusga), het stukje Friesland dat langetijd nauw met Groningen was verbonden en onder dezelfde bisschop viel (niet de Utrechtse). De zoon Wybe(th) SICCAMA, is rond 1455 geboren, na 1543 overleden. Werd dus 90 jaar of daaromtrent, wanneer de gegevens kloppen. Hij woonde te Augustinusga en voerde het oudst bekende Siccama-wapen (een halve Friese adelaar en 3 klaverbladen paalsgewijs). In 1543 wordt hij nog als landeigenaar genoemd (Beneficiaalboek). Zijn dochter Frouck schijnt vooral van belang te zijn geweest. Zoon Atte Siccama was rond 1528 bewoner en eigenaar van de Siccamastate te Augustinusga. In 1543 wordt hij niet meer genoemd, wel zijn zoon Rytschke Siccama (zie hierna). Een andere zoon was Sjoerd Siccama die ook in het Beneficiaalboek van 1543 herhaaldelijk voorkomt vanwege landerijen grenzend aan die van de kerk van Augustinusga. Deze Sjoerd liet slechts één dochter na die Siccamastate erfde. De dochter Aeffe Sickama komt in het Register van de Aanbreng van 1511 voor als eigenaresse en zelf-gebruikster van landerijen te Surhuizum en Opeinde en misschien ook te Augustinusga. Schijnt ongehuwd te zijn gebleven.

Rytschke Siccama (zie hierboven) was wellicht tweede zoon. Sjoerd Siccama had immers Siccamastate te Augustinusga in bezit en liet dit na aan zijn dochter. Ritske werd minder bedeeld maar had toch behoorlijk veel land in bezit. In 1543 bezit hij een akker veens te Ophuis (Opeinde?) en gebruikt hij Saeckema-land. Ook bezit hij Rytske Sickema-staede en is hij kerkvoogd te Surhuizum.

Van hem zijn de kinderen Wyt Siccama (zie hierna), Buwe Siccama en Anna Siccama bekend gebleven.

De zoon Buwe Siccama trouwt met Barbara Taekema, dochter van Gerryt Taekema. Samen met zijn broer Wyt wordt hij genoemd 11-10-1573 in een overeenkomst met Gerkesklooster. In 1581 wordt hij samen met zijn zwager Rienck Jelgersma genoemd in een inventaris van de pastoors- en kerkegoederen. Hij is dan kerkvoogd te Surhuizum. In 1581 ging het om de beeindiging van de paapse invloed (begin Tachtigjarige Oorlog).

De dochter Anna Siccama overlijdt 16-2-1606. Was getrouwd met Rienck Jelgersma, broer van Lieuwe van Jelgersma, grietman van Achtkarspelen.

Wyt Siccama (stamoudvader van Freek Kuipers) is in 1543 eigenaar van veen te Ophuys onder Surhuizem. Hij sluit meerdere overeenkomsten met Gerkes-klooster over gebruik en onderhoud van de vaart van Surhuizum langs Kortwoude naar Schalkendam en Munneckezijl. Vermoedelijk als veenbaas een belangrijk figuur. Van hem zijn drie zonen bekend: Ritschke Sickema, ovl in 1612. Getrouwd met Liumme Berntsdr. Had minstens de zonen Wyt (Ritskes) Siccama en de dochter Sees Syckema. Ritschke was waarschijnlijk de oudste zoon, want hij erfde de sate te Surhuizum. Hij komt herhaaldelijk voor in het Publiek Register van 1598-1612 (schulden) en bij zijn overlijden moet de weduwe een deel van het bezit verkopen. Dit kan inhouden dat hij de wind tegen had en van het ouderlijk bezit niet meer kon maken dan het was. De zoon Wyt (Ritskes) Siccama, geb voor 1587, ovl na 1630, eerst getrouwd met Tyske Fockedr (overleden) en daarna 8-9-1617 met Vrouck Altesdr, heeft zijn naam staan op de in 1630 gegoten kerkklok van Surhuizum. Geen mannelijke nakomelingen (?), was met oom Eeltze Sickama curator over de kinderen van zijn zus Sees. Dochter Sees (Ritskes) Syckema trouwde met Alle Widt en kreeg 5 kinderen. Zij is voor 18-11-1613 overleden. Alle wellicht eerder. Broer en oom werden curator over de kinderen. Eeltze (Eelthye) Syckema. Zie hierna. Sees Syckema. Trouwt met Elijt Taedema die voor 7-5-1601 is overleden, vermoedelijk zoon van Meint Iewes Taedema.

Stambetovergrootvader Eeltze (Eelthye) Syckema is vermoedelijk rond 1555 geboren, hij overlijdt te Surhuizum, najaar 1621. Trouwt met Yme Pieters, die voor 1637 te Surhuizum overlijdt. Eeltze Syckema komt in behoorlijk veel akten voor (hij tekent steeds Eelthye Syckema) omdat hij behalve landeigenaar en waarschijnlijk veenbaas/boer te Surhuizum ook ambtelijke taken uitoefende. Zijn naam komt voor het eerst 15-1-1598 voor in het Recesboek als Assessor Commissaris van den Geregte. Het ambt van Assessor heeft hij verder zijn hele leven bekleed. Op 5-7-1621 wordt hij in die functie nog gemeld. In het Sententie-boek van Achtkarspelen komt 29-11-1621 zijn vrouw, stambetovergrootmoeder Yme Pieters, vervolgens als weduwe voor. In de tussentijd is Eeltze Syckema dus overleden. Eeltze trad in zijn functie op als rechter en volmacht van Surhuizem. Zo tekent hij bijvoorbeeld de aankoop en verbouw van een huis tot grietenijhuis (1608-1610). Eeltze en Yme kopen tussen 1605 en 1608 allerlei bezittingen. Na zijn dood, oudste zoon Wyt Eeeltzes Sickema krijgt het spul op naam, komt het geheel in het stemkohier voor op Surhuizem nr 28 als “de erven Eeltze Siccama”. Uit het huwelijk van stambetovergroot-ouders Eeltze en Yme werden minstens geboren: Wyt Sickema, geb te Surhuizum 1586, ovl te Doezem 3-5-1632. Trouwt ca 1614 te Surhuizum met Tjaecktje Harckesdr IWEMA. Wyt erft het spul te Surhuizum maar geeft er geen voortzetting aan. Na verkoop vertrekt hij naar Doezem (Gr). Drie kinderen zijn bekend: zoon Harco, geb 1615 te Doezem. Twee huwelijken: (1) met Sybrigh IWEMA, (2) met Syeucke Harmensdr IWEMA. Van hem stamt de familie HORA SICCAMA af; dochter Reyn Syckema, geb 1620 te Doezem, gehuwd met Jan Rempts (Cruisinga); zoon Eeltze Sickema, geb 6-4-1629 te Doezem, ovl 6-3-1656 te Groningen, ongehuwd gebleven. Teets (Eeltzes) Sickema, geb te Surhuizum ca 1590, trouwt voor 1615 met Schelte Rommes PABEMA, zoon van Rommert PAEBEMA. Teets overlijdt voor 20-3-1624. Haar broer Wyt Sickema, zie hierboven, wordt dan mede-curator over de wezen van Teets en Schelte Paebema. Laatst-genoemde is dan dus ook al overleden. Teets kreeg de zonen Romme (Rombertus) Pap(e)ma en Schelte Papema (geb 1-4-1621). Oudste zoon Romme is 30-7-1630 ingeschreven als student te Groningen. Hij is getrouwd en kreeg minstens één dochter, Ittien Rommes PABEMA. Haar naam, samen met die van haar echtgenoot Tieerdt Ielckes YLLEMA, staat, met wapens, gegraveerd op een zilveren broodschaal ten gebruike bij het vieren van het Heilig Avondmaal, die ze in 1710 aan de kerk te Surhuizum schonken. Aelcke Sickema, een dochter die slechts kort leefde (ovl te Surhuizum voor 1624). Ze trouwt 1613 met Wobbe Fockes Hiddinga en krijgt de kinderen Impts (getrouwd met Jan Jacobs te Nieuwkruisland), Focke en Jan HIDDINGA. Athje Siccama, dochter rond 1600 te Surhuizum geboren, ovl te Burum na 27-11-1641.

Stamovergrootmoeder Athje Siccama trouwt in 1621 met Jan Reiners (Eijsinga?). Dat huwelijk is niet van lange duur omdat stamovergrootvader Jan Reiners al 31-5-1628 te Burum overlijdt. Het huwelijk duurt lang genoeg om (A)Elze Jansen Siccama geboren te laten worden die de rol van stamgrootvader zal gaan spelen. Deze zoon gaat de familienaam SICCAMA gebruiken, niet de familienaam (voorzover in gebruik) van zijn jong overleden vader.

Dit is de eerste keer dat de SICCAMA/ SIKKEMA-familienaam van moederskant door een zoon wordt overgenomen. Het gebeurt later nog een keer (kinderen van molenaar Pieter Temmes en Betske Johannes Sikkema).

Athje (Eeltzes) Siccama en Jan Reiners gaan in Burum wonen. Daar wordt stam-grootvader (A)Elze geboren. Stamover-grootvader Jan Reiners overlijdt 31-5-1628. Athje hertrouwt snel hierna (voor 22-6-1629) met Pieter Alberts ROO, zoon van Albert Pieters ROODE, zoon van Pieter Alberts RODE. Die Pieter Alberts is voor 1586 overleden, zijn vrouw overleed ook vroeg, Albert staat als weeskind te boek. Hij stamt wel af van een voorvader met enige bewaard gebleven faam: Olde Jan Roo werd in 1506 vanwege Gerkesklooster te Burum aangesteld als (dorps-)rechter. De Pieter Alberts ROO met wie Athje Siccama in tweede huwelijk trouwt, is huurder van een kloosterboerderij te Burum die in 1638 (onder nr 71) aan hem door de Provincie Friesland wordt verkocht (kloosters immers onteigend). Dan is hij al met Athje getrouwd. Zijn broer Johannes ALBERTS is predikant te Burum en is o.a. getuige bij het huwelijk van Reyn Sickema en Jan Rempts Cruisinga (zie hierboven).

Uit het tweede huwelijk van Athje zijn geen kinderen bekend.

Stamgrootvader (A)Elze Jansen Siccama is ca 1622 te Burum geboren. Hij trouwt 28-10-1643 te Grijpskerk (Groningen) met Bauchien Pieters Wiersma, dochter van Pieter Luwes Wiersma. Zoals hierboven gemeld overlijdt de vader van Elze 31-5-1628 te Burum. Elze is dan pas 6 jaar oud. Zijn moeder hertrouwt met Pieter Alberts ROO. Elze kiest voor zichzelf de familienaam SICCAMA.

Elze wordt landbouwer/boer te Burum. Uit het huwelijk met Bouke Pieters Wiersma worden minstens vijf kinderen geboren: Lieuwe (Louw) Eltzes Siccama, geb te Burum 1646. Zie hierna. Jan Elses Siccama, geb te Burum 1649, ovl na 1716. Trouwt met Martjen Peters en vestigt zich te Grijpskerk (Gr). Krijgt minstens 5 kinderen: Elze (1684), Eltien, Trijntje, Ariaantje, Attie (1696). Trijntje Eelses Siccama, geb te Burum 1657, ovl te Burum 7-2-1683. Trouwt te Grijpskerk met Jacob Pyters. Een zoon Eelze Jacobs (wordt ca 30 jaar oud). Pyter Elses Siccama, geb te Burum 1658, ovl 1696. Trouwt 1694 met Geeske Garbrants. Een zoon Eelke. Attie Eeltjes Siccama, geb te Burum 1662, ovl 1694. Trouwt 13-12-1682 met Harm Sybrants. Een dochter Baucktien.

Stamvader Lieuwe (Louw) Eltzes Siccama is 1646 te Burum geboren en overlijdt voor 1698. Hij trouwt voor 1676 met Rinskje Rinses (stammoeder), dochter van Rinse Johannes. Per 2-8-1676 worden hij en zijn vrouw genoemd als lidmaten van de Gereformeerde Gemeente te Burum. Lieuwe als kerkvoogd in 1669, 1671 en 1690. In 1682/1683 is hij ook rechter en ontvanger te Burum. In 1686 erft hij de helft van de kloosterzathe te Burum (nr 73), zijn broer Pieter erft de andere helft. Deze zathe was in 1638 gekocht door Pieter Alberts ROO.

Uit het huwelijk van stamouders Lieuwe en Rinskje worden minstens de volgende kinderen geboren: Antje Luwes Siccama, geb te Burum. Trouwt Kornelis Ennes (WIERSMA), na diens overlijden Jan Auckes HEINEMAN. Diverse kinderen. Elze Lieuwes Siccama, geb te Burum 1671, ovl aldaar na 1763 op hoge leeftijd. Trouwt Baukjen Johannes, dochter van Johannes Rinses, broer van moeder Rinskje Rinses. Baukjen was dus een nichtje van Elze. Elze wordt in 1698 genoemd als dorpsrechter te Burum en over de periode 1712-1730 als (belasting)ontvanger. Diaken. Kerkvoogd in 1708 en 1723. Heeft de zonen Louw (Lieuwe), Johannes en Pytter Elzes. Bauckjen Lieuwes (Luwes) Siccama, geb te Burum, ovl te Kollum na 1726. Trouwt met Johannes Videnius. Vermoedelijk geen kinderen. Johannes Lieuwes Siccama, geb te Burum maart 1684, ovl na november 1727. Trouwt met Antje Johannes, dochter van Johannes Rinses, broer van moeder Rinskje Rinses. Antje was dus een nicht van Johannes, zus van Baukjen die trouwt met Elze, broer van Johannes. Johannes en Antje worden oudbetovergrootouders van Freek Kuipers. Zie hierna. Pyter Luwes Siccama, geb te Burum december 1686, gedoopt 25-12-1686. Jong overleden.

Oudbetovergrootvader Johannes Lieuwes Siccama en oudbetovergrootmoeder Antje Johannes krijgen minstens 7 kinderen: Renschien (gedoopt 27-2-1707) Johannes (25-8-1709) Rensche (28-2-1712) Baukjen (paasmaandag 2-4-1714) Betske (16-1-1717 te Kollum) Tryntje (21-1-1725) Rinse (16-11-1727).

Dochter Betske Johannes Siccama trouwt 30-6-1743 met de Kollumse molenaar Pieter Temmes, voor hem tweede huwelijk.

Sipke Kuipers & Antje Glastra

Grootouders van Freek Kuipers. Zij trouwen 2-9-1899 voor de Burgerlijke Stand te Smallingerland:

Sipke Kuipers, oud 26 jaar, geboren te Goutum (Leeuwarderadeel), molenaar, wonende te Rottevalle onder Opende, zoon van Rienk Kuipers, molenaar, en van Dieuwke Hendriks Veltman, zonder beroep, echtelieden te Rottevalle; en Antje Glastra, oud 29 jaar, zonder beroep, geboren en wonende te Rottevalle (Achtkarspelen), dochter van Fokke Siebes Glastra, verver, en Hiltje Klazes van der Lei.

Als getuigen bij het huwelijk treden gemeentelijke klerken en de veldwachter op. Alsof de ouders van Sipke en Antje er de tocht naar Drachten niet voor over hadden. Op voorhand mag worden aangetekend dat het huwelijk bijna 30 jaar later, d.d. 3-5-1928, bij vonnis van de arrondissements-rechtbank te Leeuwarden wordt ontbonden. Beiden naderen dan de 60 jaar. Een financiële kwestie?

Uit het huwelijk zijn diverse kinderen geboren. In ieder geval dochter Hiltje (1901, Opsterland 256), zoon Rienk Kuipers (1903) en zoon Hendrik (1907) die slechts 21 dagen oud wordt.

Rienk Kuipers (geb. 1903) is de vader van Freek Kuipers. Rienk is “op de molen geboren” en dan gaat het om de korenmolen te Suameer (Tietjerksteradeel).

Op 25-11-1902 koopt Sipke Rienks Kuipers, “molenaar, wonende te Ureterp”, voor 7750 toenmalige guldens de molen te Suameer met toebehoren van Tjitske Eldering, weduwe van de vorige eigenaar Jacob Jans Formsma: “…een huis en erf met korenmolen en land cum annexis met daarbij behoorende ongemerkte slijpsteen, nieuwe vang, takels, gemerkte zakken, zeilen en sleden…”. Tjitske bedingt dat zij met haar gezin tot de 12de mei (1903) in de voorkamer (het voorhuis) van de molen mag blijven wonen, zonder enige vergoeding daarvoor te betalen.

De molen te Suameer heeft een historie die teruggaat tot voor 1653. In de jaren voor 1900 door de vorige bezitter (Formsma, rond 20 jaar molenaar op deze plek) gemoderniseerd. Grootvader Sipke Kuipers durfde het aan (hij was rond 30 jaar op dat moment) de molen over te nemen. Hij is rond 17 jaar als molenaar te Suameer actief. Per 23-10-1919 wordt in de herberg van Venema te Suameer het geheel per opbod verkocht. Voor bijna 5000 gulden.

Wat grootvader Sipke hierna deed is nog niet te melden. De echtscheiding per 1928 is wel een feit. (Uitspraak arrondissements-rechtbank te Leeuwarden per 3-5-1928, ingeschreven in register Smallingerland per 21-5-1828).

De GLASTRA-connectie

Grootmoeder Antje Glastra is 30-9-1869 te Rottevalle (Achtkarspelen) geboren. Ze was ruim 3 jaar ouder dan grootvader Sipke Kuipers (geb. 20-2-1873 te Goutum (Leeuwarderadeel)).

Haar ouders zijn Fokke Siebes Glastra, geb. 26-2-1844 (Drachten, Smallingerland akte 38), ovl 9-3-1906, 62 jaar, gehuwd (Achtkarspelen akte 44), en Hiltje Klazes van der Lei, geb. 10-10-1847 (Rottevalle, Achtkarspelen akte 64), ovl 11-10-1914, 79 jaar, weduwe (Achtkarspelen akte 171). Deze overgrootouders trouwen 28-5-1868 (Small akte 52): “Fokke Glastra, 24 jaar, huisverver, geboren te Drachten, wonende te Rottevalle gemeente Achtkarspelen, zoon van Siebe Glastra, van beroep huisverver, en Trijntje Fokkes Steggerda; en Hiltje van der Lei, 20 jaar, zonder beroep, geboren te Rottevalle, volgens de wet wonende te Opeinde, dochter van Klaas Gjalts van der Lei en Antje Hiddes van Houten, in leven echtelieden beide overleden zijnde, de Grootouders van vaderszijde en moederszijde der bruid mede allen overleden, en alzo als voogd der bruid Harm Jans DE JONG, van beroep koopman, wonende te Opeinde, en als toeziend voogd der bruid Hendrik Willems NIEUWENDAM, van beroep boer, wonende te Nijega.”

Betovergrootouders in de GLASTRA-lijn zijn Siebe Jacobs Glastra, geb 15-2-1811 te Gorredijk, verver/schilder van beroep, ovl 20-11-1891 te Rottevalle, 80 jaar oud, en Trijntje Fokkes Steggerda. Dezen zijn 4-1-1840 te Rauwerderhem getrouwd. Kinderen uit het huwelijk: Jacob Siebes Glastra, geb 1840, ovl 23-7-1848, 8 jaar oud. Antje, geb 8-3-1842 te Drachten (Small 28), naaister, ovl 12-2-1868 te Gorredijk (Opsterland), 25 jaar oud. Fokke, geb 26-2-1844 te Drachten (Small 38), verver, ovl 9-3-1906 te Rottevalle (Achtk), 62 jaar oud. Trouwt 28-5-1868 te Drachten met Hiltje Klazes van der Lei, geb 1848 te Rottevalle. Marijke (Maria), geb 22-12-1845 (Small 248), ovl 1-7-1848, 3 jaar oud. Maria, geb 30-9-1849 (Small 207) Frederica, geb 28-1-1853 (Small 18), trouwt 5-6-1880 gemeente Nijeveen met Anthony Middendorp.

Overgrootvader Fokke (Siebes) Glastra is de enige zoon die uit het huwelijk overblijft. Dat leverde hem vrijstelling van militaire dienst op. Bij de loting voor de lichting 1864 Smallingerland trok hij Nr.20 en dat betekende inloting. Maar de Militie-raad stelde hem vervolgens toch vrij uit hoofde van te zijn eenige wettige zoon.

De GLASTRA-familie vinden we in 1811 bij de naamsregistratie niet gemeld.

Andere bron leert dat betovergrootvader Siebe Jacobs Glastra oudste zoon was uit het huwelijk van Jakob Siebes Glastra en Maria Teyes Hellendoorn. Deze twee (oudouders) trouwen 20-5-1810 te Gorredijk: Jacob Siebes GLAS en Maria Teyes HELLENDOORN.

Oudouders Jakob Glastra en Maria Hellendoorn krijgen 13 kinderen die we hierna wel noemen, maar niet hun wedervaren, want dan wordt dit verhaal te lang. Oudste zoon is onze Siebe: Siebe Teye Sikke Doetje Wymer Dieuwke Fokeltje Bontje Jacoba Lucas Cornelia Djue Jacobus.

Oudvader Jacob Siebes Glastra wordt 79 jaar. Hij overlijdt 30-10-1866 (Opst 197): “Cornelis KOOPMANS, 51 jaar, koopman, wonende te Beetsterzwaag, en Johan Daniël Christiaan DE VRIES, 55 jaar, kleermaker, wonende te Beetsterzwaag, bekenden van de overledene, verklaren dat Jacob Siebes Glastra, 79 jaar, verver, geboren te Gorredijk, wonende te Beetster-zwaag, weduwnaar van Maria Tijes Hellendoorn, zoon van Sybe Dieuws Glastra en Dieuwke Jacobs, beiden overleden, in leven echtelieden, op den 30sten october van dit jaar ’s nachts ten 3 ure, aldaar in het huis nr 69 is overleden.”

Oudgrootouders in de Glastra-lijn zijn Sybe Dieuwes (gedoopt 10-1-1755 te Gorredijk, schipper, ovl te Gorredijk 6-7-1833, 78 jaar oud) en Dieuwke Jacobs GLAS (geb 12-10-1759 te Gorredijk, ovl 13-10-1850 te Gorredijk, 91 jaar oud). De “Glas”-naam is aan de oudovergrootvader Jacob Rienks te danken, glazenmaker van beroep, gehuwd met Bontje Sikkes, samen ouders van Dieuwke Jacobs.

Sybe Dieuwes en Dieuwke Jacobs krijgen 7 kinderen. Dankzij de schoonfamilies Gorredykster ambachts-families: Bontje (trouwt met timmerman Klimmerboom) Djeu (jong overleden) Djeu (verhuisd naar Den Haag) Jacob (glazenmaker/verver) Korneliske (trouwt met bakkers) Trijntje (trouwt met schoenmaker Pier Andries VAN DER HOEK) Wymer (schipper).

De GLASTRA-naam komt via de vrouwelijke lijn binnen. Oudgrootouder Sybe Dieuwes was schipper (zijn jongste zoon Wymer ook). Oudovergrootvader Dieuw Wymers, geb te Ureterp in 1722, gedoopt 1-12-1722 te Gorredijk, was dat ook (hij trouwt 27-6-1751 te Ureterp met Korneliske Sybes, dochter van de Ureterpse boer Sybe Wytzes (oudbet-overgrootvader)). En Wymer Jans, oudbetovergrootvader in deze lijn, geb 1710 te Ureterp, staat als boer en schipper beschreven. De oud-betovergrootmoeder langs deze lijn is Tryntje Dieuws uit Ureterp, dochter van (stamvader) Dieuw Tijs.

De VAN DER LEI-connectie

De ouders van moederskant van Antje Glastra zijn Klaas Gjalts van der Lei en Antje Hiddes van Houten. Deze overgrootouders van Freek Kuipers trouwen 7 juni 1845 (Smallingerland akte 51): Klaas Gjalts van der Lei, oud 30 jaar, boerenknecht, geboren en wonende te Nijega, zoon van Gjalt Lieuwes van der Lei en Hiltje Reinders Jongsma, wonende te Nijega; en Antje Hiddes van Houten, oud 33 jaar, naaister, geboren te Rottevalle onder Achtkarspelen, wonende te Opeinde, dochter van Hidde Annes van Houten en Grietje Hendriks de Groot.

Klaas is 22-12-1814 te Nijega geboren, Antje op de 21ste van de Hooimaand 1811 te Rottevalle, gedoopt aldaar de 18de van de Oogstmaand 1811 (Franse bezetter veranderde de maandnamen).

Volgens het Militiedocument zou Klaas 25-12-1814, eerste kerstdag, zijn geboren. Hij hoefde niet op te komen: Niet opgeroepen zijnde, tot geen dienst verplicht. We krijgen wel zijn signalement: 1 el 586 strepen lang (dwz nog geen 1 meter 60), aangezicht ovaal, voorhoofd smal, ogen blauw, neus spits, mond gewoon, kin rond, haar donkerbruin, wenkbrauwen idem, geen merkbare kentekenen.

Antje Hiddes van Houten was 33 toen ze trouwde, ze wordt slechts 40 jaar oud en overlijdt 14-12-1851 (Achtk 29). Ook haar man Klaas Gjalts van der Lei wordt niet oud: 43 jaar, overleden 19-6-1859 te Rottevalle (Achtk 21).

Toen dochter Hiltje van der Lei in 1868, 20 jaar oud, trouwde met Fokke Glastra was ze negen jaar wees. Vandaar de voogden in de huwelijksakte (zie hiervoor). Haar ouders waren gestorven en ook haar vier grootouders:

Gjalt Lieuwes van der Lei op 12-11-1856, 73 jaar oud, landbouwer, wonend te Nijega; Hiltje Reinders Jongsma op 13-7-1846, 60 jaar oud, te Nijega; Hidde Annes van Houten op 28-6-1844, 70 jaar oud, arbeider te Rottevalle onder Opeinde; Grietje Hendriks de Groot op 16-10-1843, 73 jaar oud, te Rottevalle.

Gjalt Lieuwes en Hiltje Reinders zijn 1-6-1806 te Opeinde getrouwd. In 1811 hebben ze de kinderen Lieuwe (5), Reinder (2) en Henrik (1). Overgrootvader Klaas Gjalts van der Lei moest toen nog geboren worden.

Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich oudvader Lieuwe Gjalts van der Lei, wonend op het adres Opeinde 1, met de kinderen in leven: Gjalt (29, Nijega) Lieuwe (25, Rottevalle; geb te Suameer; ovl 21-1-1873 (Tietj 5), 86 jaar oud, weduwnaar; tr. 27-5-1813, 27 jaar oud, met Lieuwkjen Liekeles LIEKELAMA, 30 jaar, geb te Nijega, dochter van Liekele Everts en Antje Lieuwes Liekelema) Klaas (20, Opeinde; geb te Suameer; ovl 20-8-1844, 53 jaar oud, gehuwd; tr. 19-5-1821, 30 jaar oud, met Janke Eelzes FOLKERTSMA, 23 jaar, geb te Garijp, dochter van Eelze Minnolts Folkertsma en Tietje Tjeerds) Trijntje (15, Opeinde; ovl 15-2-1862, 66 jaar oud, weduwe; tr. 11-7-1818, 21 jaar oud, met Berend Tjitzes REIDSMA, 28 jaar, geb te Lippenhuizen, zoon van Tjitze Berend en Lijsbert Oeges).

Hij noemt de 3 kleinzonen via Gjalt. Op hetzelfde adres, Opeinde 1, is ook de hoogbejaarde Sjoerd Teyes VAN DER VEEN woonachtig, wiens zoon Hendrik, 58 jaar oud, een eindje verder op het adres Opeinde 6 woont (met 5 jonge kinderen). Misschien verzorgde Lieuwe het boeren-bedrijf van Sjoerd VAN DER VEEN.

Lieuwe Gjalts trouwt 23-12-1781 te Opeinde met Ybeltje Lieuwes, dochter van Lieuwe Jelkes en Trijntje Freerks (oudgrootouders). Oudmoeder Ybeltje overlijdt 26-8-1828, 66 jaar oud (Small 17). Oudvader Lieuwe Gjalts van der Lei overlijdt 8-7-1832, 74 jaar oud, weduwnaar, zoon van Gjalt Lieuwes en Antje Klazes.

Deze twee oudgrootouders trouwen 24-4-1757 in Garijp: Gialt Lieuwes, Opeinde en Antje Klazes, Suameer.

De ouders van Gjalt Lieuwes trouwen 13-4-1738: Lieuwe Gialts, Opeinde en Maike Melles, Garijp. De oudovergrootouders Lieuwe Gjalts en Maaike Melles hadden naast oudste zoon Gjalt nog minstens een dochter Antje Lieuwes die 1-1-1821, 76 jaar oud, overlijdt (Small 1), weduwe.

Deze Antje Lieuwes trouwde 26-5-1765 te Rottevalle met Lykle Everts. Die namen kennen we uit het voorgaande rijtje van kinderen van Lieuwe Gjalts van der Lei. Antje Lieuwes is tante van Lieuwe. Zijn zoon Lieuwe trouwt met Lieuwkjen, de jongste dochter van Antje, een achternichtje. Bij de naamsregistratie van 1811 wonen op het adres Opeinde 2 (directe buren van Lieuwe Gjalts) Antje Lieuwes Liekelema en Evert Liekeles Liekelema. Zo worden ze ingeschreven. Lykle Everts is overleden. Dat Antje Lieuwes de familienaam LIEKELEMA krijgt toegewezen, is waar-schijnlijk een vergissing. Evert was een zoon (geen kinderen gemeld). Vermoedelijk woonde dochter Lieuwkjen ook op Opeinde 2 en vree ze al met haar buurjongen en achterneef op Opeinde 1.

Antje Lieuwes en Lykle Everts hadden nog twee andere, oudere dochters: Maaike, vernoemd naar Maaike Melles, de moeder van Antje en van Gjalt, en Jitske, waarschijnlijk vernoemd naar de moeder van Lykle. Maaike overlijdt 27-10-1834, 65 jaar oud, gehuwd (Small 25) en Jitske 24-3-1823, 44 jaar oud, gehuwd (Small 10).

De VAN HOUTEN-connectie

Betovergrootmoeder Antje Hiddes van Houten trouwt 7-6-1845 met Klaas Gjalts van der Lei. Ze was 33 toen (wordt slechts 40), naaister, geboren te Rottevalle, wonende te Opeinde (zie boven). Ze is dochter van Hidde Annes van Houten en Grietje Hendriks de Groot.

Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich oudvader Hidde Annes, wonend op het adres Rottevalle 27, met de kinderen: Anne (10) Aukjen (8) Hendrik (5) Aaltje (3) Antje (7 maanden oud).

De moeder van dit stel is Grietje Hendriks de Groot. Hidde en Grietje zijn 29-6-1800 te Rottevalle getrouwd. Na 1811 wordt nog een zoon geboren: Siebe.

Oudmoeder Grietje was 30 toen ze met Hidde trouwde. Hij was ongeveer 26.

Ze overlijden vrij kort na elkaar: Grietje Hendriks de Groot 16-10-1843, 73 jaar oud (Small 31), Hidde Annes van Houten 28-6-1844, 70 jaar oud (Small 81). Vlak voor hen overlijden hun ongehuwde zoon Hendrik Hiddes van Houten 15-4-1842, 36 jaar oud (Small 11) en ongehuwde dochter Aukje Hiddes van Houten 28-7-1843, 39 jaar oud (Small 23).

Ze trouwen niet of tamelijk laat die kinderen HIDDES VAN HOUTEN: Oudste zoon Anne is 38 jaar wanneer hij 24-3-1840 trouwt met Janke Gosses VAN DAM die 33 is, geb te Witveen, dochter van Gosse Alderts VAN DAM en Abeltje Tjerks HOEKSTRA (Small 11). Het huwelijk leidt niet tot kinderen, misschien miskramen. Janke overlijdt 1-10-1846, 39 jaar oud. Anne, 48 jaar oud, trouwt een tweede maal, op 11-8-1849 (Small 53). Nu met Saakje Durks BOON, 39 jaar, geb te Witveen, dochter van Durk Gerrits BOON en Tjitske Klazes SCHRIEMER. Er wordt een zoon geboren! Zoon Hidde, 27-7-1850. Anne overlijdt 25-1-1861, 59 jaar oud (Small 14). Dochter Aaltje trouwt 19-1-1832 met Harmen Jans DE JONG (Achtk 1). Ze moet rond 24 jaar zijn geweest en dus jong bij huwen, vergeleken met broers en zussen. Volgens haar overlijdensakte (Achtk 28) stierf ze 16-7-1876, 76 jaar oud, gehuwd. Dochter Antje, betovergroot-moeder van Freek Kuipers, trouwt op haar 33ste en wordt slechts 40 jaar oud (zie boven). Jongste zoon Siebe (Sybe) is getrouwd met Janna Pieters BINNEMA (of BENNEMA) op 29-5-1852 (Tietj 61). Hij is dan ook al 38 jaar oud. Janna Binnema is ca 24. Er worden in Tietjerksteradeel over de periode 1853-1868 zes kinderen geboren: Hidde, Pieter (wordt 42), Anne (jong overleden), Akke (wordt 50), Anne (wordt 70) en Jan. Sybe Hiddes VAN HOUTEN overlijdt 15-1-1885, 70 jaar, gehuwd (Tietj 12). Janna Pieters BINNEMA, dochter van Pieter BINNEMA en Akke VAN WIERDEN, 26-3-1914, 85 jaar, weduwe (Tietj 61).

Oudouders Hidde Annes (van Houten) en Grietje Hendriks (de Groot) trouwen in 1800 te Rottevalle, zie boven.

Volgens de overlijdensakte van Grietje (1843) is zij dochter van Hendrik Edzes en Aukjen Siebes. Deze oudgrootouders worden in het trouwregister van Rottevalle gemeld, maart 1760: Hindrik Edzes en Aukjen Sybes. Dit is een DE GROOT-lijn waarover verder nog niet veel meer bekend. Het kan zijn dat Renze Hendriks, wonende Rottevalle 56, die in 1811 de familienaam DE GROOT voor zichzelf en kinderen laat vastleggen, een broer van Grietje is. Hij trouwde 5-2-1804 te Rottevalle: Rinze Hindriks en Richtje Dirks. Kinderen op dat moment: Durk (7), Aukjen (5) en Hendrik (1).

Oudvader Hidde Annes van Houten was zoon van Anne Aukes en Aaltje Hiddes. Deze oudgrootouders zijn november 1761 te Rottevalle getrouwd. Naar doopregisters op hun naam kan nog worden gezocht. Hidde had in elk geval een oudere zus Jeltje Annes van Houten, geboren in april 1768 te Rottevalle (Hidde in 1774). Deze zus trouwt 4-11-1804 te Eernewoude met Douwe Jitzes: Douwe Jitzes, Eernewoude, en Jeltje Annes, Rotte-valle. Douwe Jitzes (geb 25-4-1758) is bij dit huwelijk 45 jaar oud, Jeltje 35. Het huwelijk duurt nog geen vier jaar, omdat Douwe 17-10-1808 te Eernewoude overlijdt. Jeltje is daarna getrouwd met Sake Jans Zandburg (?, geen trouwmelding), zoon van Jan Wytzes Zandburg te Eernewoude. Geen kinderen. Jeltje overlijdt 24-6-1834 (Tietj 17), 64 jaar oud, gehuwd. Ze wordt dan winkelierse genoemd.

De VAN HOUTEN-familienaam lijkt niet typisch Fries.

De JONGSMA-connectie

Oudvader Gjalt Lieuwes Van der Lei trouwt 1-6-1806 te Opeinde met Hiltje Reinders Jongsma. Gjalts vader woonde (1811) op het adres Opeinde 1, de vader van Hiltje op het adres Opeinde 4.

Oudgrootvader Reinder Tjeerds Jongsma (familienaam komt in begin ook wel als “de Jong” voor) meldt in 1811 de kinderen in leven: Hiltje (28, Nijega; getrouwd met Gjalt van der Lei, kinderen: Lieuwe (5), Reinder (2) en Hendrik (1) Hendrik (27) Tjeerd (24) Minke (18) Froukjen (13) Geert (8) Jan (6) Wietze (2).

Reinder Tjeerds Jongsma is in 1758 te Suameer geboren. Hij trouwt daar 20-5-1781 met Antje Hendriks (Houwink): Reinder Tjeerds, Suameer, Antie Hendriks, Suameer. Laatstgenoemde overlijdt 30-7-1827, 66 jaar oud (Small 19). Toen jongste kind Wietze werd geboren moet ze rond 48 jaar zijn geweest. Reinder Tjeerd Jongsma (in overlijdens-akte staat “de Jong”) is 8-6-1834 te Suameer overleden, 76 jaar oud (Tietj 14): “Reinder Tjeerds de Jong, geboren te Suameer, 76 jaar oud, wonende zonder beroep te Suameer, zoon van Tjeerd Paulus en Minke Reinders HOUWINK, (overleden) 5 juni 1834 vm 8 uur ten zijnen huize te Suameer nr. 72.”

Zijn ouders zijn Tjeerd Paulus de Jong (1732-1799) en Minke Reinders (1733-1833). Oudovergrootmoeder Minke overlijdt eerste kerstdag 1833 te Suameer, ze werd honderd-en-een-half jaar (geb juni 1733, dochter van Reinder Liepkes en Froukje Wijmers). Tjeerd en Minke trouwen 18-5-1755 te Suameer en krijgen minstens de kinderen: Paulus de Jong, Reinder Jongsma en Wijtze de Jong.

De oudbetovergrootouders aan JONGSMA-kant zijn Paulus Hiddes, geb 19-6-1701 te Suameer, daar ovl in 1778, en Sjoukje Wijtzes (geb 1703 te Suameer, dochter van Wijtze Riencks en Yckjen Willems). Paulus en Sjoukje trouwen 4-4-1728 te Suameer: Poulus Hiddes en Sjoukien Wijtzes. Uit hun huwelijk behalve oudovergrootvader Tjeerd minstens ook een oudste zoon Hidde.

De ouders van Paulus zijn Hidde Paulus en Trijntje Hendriks. Over deze stamouders is nog weinig bekend. De ouders van Hidde Paulus kunnen Paulus Hiddes en Sietske Jans zijn geweest (stamgrootouders). Huwelijk maart 1655: Paulus Hiddes, Garijp, en Tziets Jans, de Tike.

De HOUWINK-connectie

Oudgrootmoeder Antje Hendriks trouwt 20-5-1781 te Suameer met Reinder Tjeerds Jongsma. Ze is dan 20 jaar, oudste kind uit het huwelijk van Hendrik Geerts (Houwink) en Hiltje Harts die 14-9-1760 te Suameer trouwden. Antje is 1761 geboren.

Uit het huwelijk: Antje Hendriks Trijntje Geert Tjipsken Grietje Wietske Hidde.

Oudovergrootmoeder Hiltje is dochter van Hart Wiegers en Antje Tjeerds, die 18-3-1731 te Suameer trouwden. Hiltje is in 1740 geboren. Zij overlijdt 19-1-1814, 73 jaar oud, weduwe.

Bij de naamsregistratie van 1811 worden vier HOUWINK’s gemeld: Fokke Gerryts te Bergum en Geert Hendriks, Hidde Hendriks en Jan Hendriks te Suameer. Drie broers van oudgrootmoeder Antje. Bij Geert en Hidde worden geen kinderen vermeld. Bij Jan Hendriks worden alleen zijn kinderen gemeld, want Jan en zijn vrouw (Christina Ritsma, huwelijk van 26-2-1792?) zijn kennelijk overleden. De voogd die de kinderen meldt, Johannes Hedsers HEDDEMA te Suameer, noemt: Hiltje (18), Jitske (16), Hendrik (13) en Grietje (7).

Oudovergrootvader Hendrik Geerts meldt zich dus niet. Misschien was hij daar al niet meer toe in staat: hij overlijdt 6-3-1812, 81 jaar oud. Hendrik Geerts was ongeveer tien jaar ouder dan zijn vrouw Hiltje Harts (die 22 maanden na hem overlijdt, zie boven).

In zijn overlijdensakte (mairie Oudega, Small 3) wordt hij genoemd als zoon van Geert Hendriks en Jetsche Sjoerds. De naam van de oudbetovergrootmoeder is Jikke Sjoerds volgens het trouwregister van de Herv.gemeente Rottevalle. Daar trouwen de twee 6-1-1732. Hendrik lijkt eerste kind en vóór deze kerkelijke huwelijksbevestiging geboren. Het kan ook zijn dat zijn leeftijd bij overlijden door de aanbrengers ietsje te hoog werd ingeschat.

De HOUWINK-naam wijst op verdere voorfamilie uit Groningen of Drente.

De STEGGERDA-connectie

Hierboven al enkele zaken genoemd. Wanneer oudgrootvader Fokke Johannes Steggerda (Noorderdrachten) in 1800 trouwt, wordt in het kerkelijk register de naam “Steggerda” voor hem gebruikt. Wanneer het als herkomstverwijzing was bedoeld (naar het dorpje Steggerda in het Friese Weststellingwerf), had het geen recente reden. Fokke is in Drachten geboren en heeft Steggerda misschien nooit gezien (er in ieder geval nooit gewoond).

Ook oudovergrootvader Johannes Fokkes heet al Steggerda wanneer hij 27-10-1765 te Drachten trouwt. Zoon Fokke Johannes noemt zijn eerste dochter, geboren 1805, Frederika. Dit naar zijn moeder, oudovergrootmoeder Frederika Mondermans, afkomstig uit Noord-Holland.

Bevestiging huwelijk van 27-10-1765 Herv.gemeente Drachten: Johannes Fokkes STEGGERDA, Noorderdrachten, Frederika MONDERMANS, West Zaandam.

De STEGGERDA-connectie met KUIPERS-familie gaat via de GLASTRA-lijn (zie hierboven). Begin 1840 trouwen Siebe Jacobs Glastra en Trijntje Fokkes Steggerda (Rauwerderhem).

Betovergrootmoeder Trijntje Steggerda is dochter van oudouders Fokke Johannes Steggerda en Antje Harmanus Op ’t Hout. Ze heeft een broer Hermannus Fokkes Steggerda die in 1829 trouwt met Fokje Wiebes van der Veen.

Fokke Steggerda en Antje Op’t Hout trouwen 18-5-1800 te Drachten en dragen dan al familienamen: Fokke Johannes STEGGERDA, Noorder-drachten, en Antje Hermannus OP ’T HOUT, Zuiderdrachten. In 1811 wonen ze op Noorderdrachten 368 en meldt Fokke Steggerda de kinderen: Johannes (11) Harmanus (9) Frederika (6) Ainje (4) Trijntje (2) Petrus (6 dagen).

Betovergrootmoeder Trijntje Steggerda is ca 1810 geboren. Ze overlijdt 78 jaar later, 16-2-1888, gehuwd. Betovergrootvader Siebe Jacobs Glastra ruim drie jaar later, 20-11-1891, te Rottevalle, 80 jaar oud.

De moeder van Trijntje, Antje Harmanus Op ’t Hout, is op 38-jarige leeftijd overleden, 13-5-1816 (Small 11), dochter van Harmanus Op ‘t Hout. De jongste kinderen, zoals Trijntje en Petrus (als jonge soldaat overleden) hebben haar nauwelijks gekend.

NOOT: DUSSELAAR HOORT ER NIET BIJ. Die connectie betreft de broer van bet-overgrootmoeder Trijntje Fokkes Steggerda.

De DUSSELAAR-connectie

De Dusselaars ontlenen hun familienaam aan gespecialiseerd timmermanswerk. De “dusselaar” is een bijlsoort die bij het maken van houten schepen werd gebruikt.

Saakje Jans Dusselaar, schoonmoeder van Hermanus Fokkes STEGGERDA, broer van betovergrootmoeder Trijntje, is dochter van Jan Alberts Dusselaar, 13-7-1808 te Bergum overleden, en Fokje Jurjens (van der Veen), 3-10-1845 overleden, 89 jaar oud, weduwe (Tietj 29). Jan Alberts en Fokje Jurjens huwen 25-5-1777 te Harkema-Opeinde (kerk Drogeham).

In 1811 is Fokje Jurjens weduwe te Bergum. Ze laat de familienaam Dusselaar vastleggen voor haar nog in leven zijnde kinderen: Liepkjen (31, Suameer; op internet Ryksargyf staat “Siepkjen” maar dat is fout; Liepkje Jans Dusselaar overlijdt te Suawoude 18-3-1816, 35 jaar oud, gehuwd). Ze is 2-7-1803 te Bergum getrouwd met Ulbe Hotzes VAN SINDEREN. Saakjen (25, Bergum) Jurjen (23, hij trouwt 20-12-1815, 27 jaar oud, met Antje Bouwes BLOEMHOF, 31 jaar oud) Fedde (19) Sytske (14).

De HELLENDOORN-connectie

Oudmoeder Maria Teyes HELLENDOORN is in 1810 getrouwd met Jacob Siebes Glas(tra). De familienaam HELLENDOORN, vergelijk de familienaam STEGGERDA, wijst waarschijnlijk op een oude herkomstplaats (Hellendoorn, Overijssel). Maar, zoals bij Steggerda, geen recente verbindingen, uit die tijd. De Hellendoorn-naam werd al voor 1811 gebruikt.

Zoals 17-1-1779 wanneer te Gorredijk oudgrootouders Teije Lucasz Hellendoorn en Dutje Jacobusdr Faber met elkaar trouwen. Anders dan destijds meestal gebruikelijk “Hellendoorn” en “Faber” als vaste toenamen.

Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich te Gorredijk (Opsterland) Lucas Teyes Hellendoorn. Ongehuwd nog. Zijn vader Teye Lukas Hellendoorn is overleden, vandaar. Hij trouwt 29-3-1814 te Drachten (Smallingerland akte 8): Lucas Teyes Hellendoorn, oud 29 jaar, zonder beroep, geboren op de Gorredijk, wonende te Beetsterzwaag, zoon van wijlen Teye Lukas Hellendoorn, in leven schipper, en van Dieuwke Faber, renteniersche te Beetsterzwaag; en Sieuke Sybolts FRIESWIJK, oud 25 jaar, geboren te Drachten en in de Zuider-Drachten woonachtig, dochter van Sybolt Arents Frieswijk en van Gretie Lammerts, kooplieden, wonende te Drachten.” Getuigen zijn: Wyger Lieuwe KOOPMANS, 55 jaar, koopman te Zuiderdrachten, aangetrouwde oom van de bruid van vaderszijde; Heere Sybolts FRIESWIJK, 27 jaar, koopman aldaar, halfbroer van de bruid van vaderszijde; Sytze Gerrits PAL, 42 jaar, schippers-knecht; en Oebele Rinses ZIJLSTRA, koopman. De laatste twee niet verwant.

Omdat van Sieuke geen geboortebewijs kon worden voorgelegd, moest haar vader dat alsnog regelen. Op 12-3-1814 verschijnt hij daarom met echtgenote en 5 andere getuigen (waarvan 3 geen bloed-verwant) om voor de ambtenaar te verklaren “dat hun bekend is dat zij (Sieuke Sybolts Frieswijk) een dochter is van eerste 2 (Sybolt Arends Frieswijk en Grietje Lammerts) en dat het hun bekend is dat dezelve geboren was te Drachten 6 juli 1788.”

Oudgrootvader Teye Lucas Hellendoorn, schipper van beroep is voor 1811 overleden. Wij hebben dus geen overlijdensakte waaraan de namen van zijn ouders zijn te ontlenen. Oudgrootmoeder Duttje Jacobus Faber overlijdt te Gorredijk 11-5-1828: “Duttje Jacobs Faber, 73 jaar, renteniersche, geboren te Gorredijk en wonende te Beetsterzwaag, weduwe van Teye Lukas, dochter van Jakobus, zijnde de verdere namen van de ouders niet bekend, (is overleden) op den 11den mei 1828 ’s morgens 1 uur aldaar in het huis nr 47.”

Teye en Doetje trouwen 7-1-1779 te Gorredijk en krijgen minstens de dochters: Fokeltje Teyes Hellendoorn, geb ca 1788, ovl 12-6-1858 (Ops 34), 70 jaar, weduwe, huwde 7-5-1809 te Gorredijk met Poppe MEINTSMA. Maria Teyes Hellendoorn, geb ca 1790, ovl 15-10-1864 (Ops 180), oud 74 jaar, gehuwd, huwde 20-5-1810 te Gorredijk met Jacob Siebes Glas(tra). Zie hiervoor.

Wanneer dochter Fokeltje naar de moeder van Doetje Faber is genoemd, is het vraagstuk van de namen van de ouders van laatstgenoemde snel opgelost. Op 30-11-1738 trouwen Jakobus Faber uit Gorredijk en Fokeltje Lummes uit Kortezwaag. Is dochter Maria Teyes naar de moeder van haar vader genoemd?

Op 9-4-1826, ’s morgens 6 uur in het huis nr 25 wijk H te Drachten, overlijdt Harmina HELLENDOORN (Harmijntje), “78 jaar, vroedvrouw, wonende te Zuiderdrachten, gehuwd met Salomon BACHMAN, dochter van wijlen Lucas HELLENDOORN en Marijke Roels, in leven echtelieden te Gorredijk.” Harmina is ca 1748 geboren.

Wanneer Harmina een zus was van oudgrootvader Teye Lucas Hellendoorn levert haar overlijdensakte de namen van de oudovergrootouders op: Lucas Hellendoorn en Marijke Roels. En Maria Teyes zou best eens naar Marijke Roels kunnen zijn vernoemd.

Een verdere zus van Teye Lucas Hellendoorn was wellicht Sietske Hellendoorn, ovl 27-3-1828, 72 jaar oud, gehuwd (Ops 12). Gehuwd 9-2-1783 te Gorredijk met Tjesse STARRINGA.

Te Gorredijk trouwen 24-1-1714 Melchior Hellendoorn en Hiske Eelkedr de Boer. In hoeverre er verband bestaat met Lukas en Teye Lukas moet nog blijken.

In de overlijdensakte betreffende Harmina Lucas HELLENDOORN staat te lezen dat ze is gehuwd met Salomon BACHMAN. Dat huwelijk werd gesloten 3-1-1796 te Zuiderdrachten en duurde dus 30 jaar. Harmina was 48 toen ze met de in Zwitserland (Fallanden) geboren Bachman trouwde. Er ging een eerste huwelijk aan vooraf, 1-1-1769 te Gorredijk: Hotze Annes en Harmijntje Lucas. Hotze Annes droeg de familienaam VAN SINDEREN. Deze familienaam duikt ook op wanneer we het over de Dusselaar-connectie hebben.

Hotze Annes VAN SINDEREN is uiterlijk in 1795 overleden, want per 3-1-1796 trouwt Harmina met Salomon BACHMAN. Uit het huwelijk van Harmina en Hotze Annes kennen we in ieder geval de zonen Lucas en Anne. Huwelijksakten Smallingerland 1822 nr 9, resp 1823 nr 3: Lucas Hotzes VAN SINDEREN, oud 40 jaar, zoon van Hotze Annes van Sinderen en Harmina Hellendoorn, trouwt 16-3-1822 met Maria Philippus Jubiing, oud 34 jaar, geb te Nijmegen, dochter van Philippus Jubiing en Antoinette Vermeer. Anne Hotzes VAN SINDEREN, oud 36 jaar, geb te Amsterdam, zoon van Hotze Annes en Harmina Hellendoorn, trouwt 25-1-1823 met Margje Dirks van Dijk, oud 30 jaar, geb te Genemuiden, dochter van Durk Gerrits van Dijk en Hilligjen Harms.

Aan te nemen valt dat Hotze Annes schipper was en dat Harmina meevoer. Zoon Lucas is ca 1782 geboren, zoon Anne ca 1786. Er is echter ook een Harmina Lucas Hellendoorn die getrouwd is met een Hotze ULBES VAN SINDEREN. Uit dit huwelijk in ieder geval de zonen Ulbe en Lucas (!). Overlijdensakten Smallingerland 1817 nr 4, resp 1832 nr 29: Ulbe Hotzes VAN SINDEREN, 44 jaar, arbeider, wonende te Noorder-drachten, weduwnaar, zoon van wijlen Hotze Ulbes van Sinderen en Harmina Hellendoorn, vroedvrouw te Zuiderdrachten, thans huisvrouw van Salomon Bachman. Overlijdt 21-2-1817 ’s morgens 5 uur in het huis nr 352 in de Noorder-drachten. Lucas Hotzes VAN SINDEREN, 54 jaar, schipper, geboren te Gorredijk, gedomicileerd te Drachten, man van Maria Philipjens Daberg, weduwnaar van Aukje Johannes Loek, en zoon van Hotze Ulbes van Sinderen en Harmina Lucas Hellendoorn. Overlijdt 15-11-1832 nm half zes in het schip liggende te Leeuwarden in de stadsgracht (melding 1-12-1832 ingeschreven te Smallinger-land).

Was de ene Lucas Hotzes dezelfde als de tweede (genoemde leeftijd bij overlijden wijst op geboortejaar ca. 1778 en niet 1782), de naam van zijn (tweede) vrouw lijkt verhaspeld? Was Ulbe Hotzes de oudste zoon, geb ca 1772, was er een tweede Harmina Hellendoorn uit Gorredijk? Was Hotze Annes misschien dezelfde als Hotze Ulbes?

Waar komt de familienaam VAN SINDEREN eigenlijk vandaan? De Friese takken hebben de naam te danken aan Hendrikjen van Sinderen (gedoopt te Beetsterzwaag 1-1-1712, ovl na 17-4-1767), dochter van de dominee Ulpianus (Ulbe) van Sinderen. Zij was getrouwd met de schipper Anne Freerks. Ze woonden te Beetsterzwaag “but Hendrikien was mentioned there alone very often, so obviously he has been absent very much”. Op 28-6-1753 schreef Hotse van Sinderen, zilversmid te Dokkum, aan zijn broer Ulbe (Ulpianus jr.) van Sinderen, dominee te Nieuw-Amsterdam (New York), en zijn zus Trijntje van Sinderen, waarschijnlijk housekeeper voor haar broer Ulbe te Nieuw-Amsterdam (New York) een brief vanwege het overlijden van hun vader, Ulpianus sr, dominee te Beetsterzwaag. In die brief gaat Hotse uitvoerig in op de familiesituaties. De brief kwam 13 maanden later (28-7-1754) ter bestemming. Harmina Lucas HELLENDOORN trouwt 1-1-1769 met Hotze Annes dan wel Hotze Ulbes VAN SINDEREN. Die waren/was in 1753 toen de brief werd geschreven, in leven. In de brief schrijft Hotse van Sinderen, de zilversmid te Dokkum, niet zo waarderend over zijn zwager Anne Freerks, de schipper. Anne en Hendrikje hebben de kinderen Hiltie, Ulbe, Hotse en Sipke. De jongste drie kinderen “are at the house of the deceased”. Daar verblijft zus Hendrikje dus ook. Waar is Anne Freerks? Dochter Hiltie, gedoopt 20-2-1738, 15 jaar oud in1753. Oom Hotse meldt dat zwager Anne haar plaatste “at a sewing-school and he will have to pay 50 guilders for that in the next 2 years”. Ulbe, gedoopt 18-2-1742. Is 17-4-1767 te Amsterdam getrouwd. Was zilversmid te Amsterdam (misschien bij oom Hotse in de leer geweest). Hotse, gedoopt 8-3-1744, ovl voor 1796. Was schipper, zoals zijn vader Anne Freerks. Trouwde 1-1-1769, kreeg 4 kinderen (“he was the only one who called a son by the name Anne after his father”). Afstammelingen van zijn zoon Lukas, ook schipper, nu nog te Rotterdam (2000). Sipke, gedoopt 7-2-1749, ovl 23-2-1816. Was smid te Holwerd. Trouwde daar 21-4-1771. Kreeg vele nakomelingen. Het raadsel “Hotse Annes” of “Hotse Ulbes” schijnt door een familievete in het leven te zijn geroepen. De kinderen van Hendrikje van Sinderen kregen haar (hooggeachte) familienaam mee, maar hun vader Anne Freerks, de schipper, heeft de relatie met zijn schoonfamilie behoorlijk bedorven. In de brief van 1753 zijn een aantal bijzinnetjes betreffende Anne onleesbaar gemaakt. Volgens de vertaler ging Anne er van door (“he himself went off, do not know where”) en nam hij dingen mee (“he took away everything”, “so made everything to -
— and nobody did notice”). Hoewel het in 1753 nog niet definitief is, lijkt de relatie tussen schipper Anne Freerks en dominees-dochter Hendrikje van Sinderen volgens zwager Hotse dan al onhoudbaar. Zeker wat familie-vertrouwen betreft. Harmina HELLENDOORN kreeg, onvoorbereid, met die kwestie te maken toen ze, 20 jaar oud, in 1769 met Hotze Annes trouwde. Hun eerste zoon noemen ze Ulbe, naar de vereerde grootvader, dominee Ulpianus sr. Enzovoort.

BOSMA-lijn

BOSMA-lijn

Tot dusver hebben we hier de KUIPERS-LIJN behandeld, dat wil zeggen de voorfamilie van Rienk Kuipers, de vader van Freek. In de Kuipers-lijn begonnen we met oud-overgrootouders Rienk Johannes en Foekjen Egberts die op 19 januari 1755 in de Hervormde kerk van Zuiderdrachten met elkaar trouwden.

De BOSMA-LIJN betreft de voorfamilie van Djieuwke Bosma, de moeder van Freek. Deze lijn vinden we terug langs de Friese oostgrens en vaak net daar overheen in Groningen en Drenthe. Omdat de (oude) archieven in die provincies minder uitgebreid zijn gedigitaliseerd dan die in Friesland, hebben we meer zoekproblemen.

Meindert Bosma & Trientje Klazes

Voorlopig kunnen we nog niet verder terug in de BOSMA-lijn dan tot de oudouders Meindert Bosma en Trientje Klazes. Deze zijn eind 18de eeuw (vermoedelijk 1780-1790) getrouwd in Hoogkerk (?), provincie Groningen. De registers moeten nog worden gevonden.

Hun namen komen we tegen in een bijlage bij de huwelijksakte van kleinzoon Hendrik Jacobs Bosma die in het Friese Haulerwijk komt te wonen en daar in 1858 trouwt met Grietje Rinks Hof. Informatie, alweer, uit Friese archieven.

Freek Kuipers & Janneke Van der Hoek Rienk Kuipers & Djieuwke Bosma

1. Rienk Bosma &

2. Sjoukje Bakker

3. Hendrik Jacobs Bosma &

4. Grietje Rinks Hof

5. Jacob Hendriks Bosma &

6. Dieuwkje Derks Hummel

7. Meindert Bosma &

8. Trientje Klazes

Waarom de zoon van Meindert de naam Jacob Hendriks draagt, is een vraag die nog beantwoord moet worden. Wanneer het om “Friese” vernoeming ging, zou je toch de namen Jacob Meinderts verwachten. Of heette de oudvader Hendrik Meinderts en werd zijn eerste naam per abuis niet in de bijlage opgenomen?

Jacob Hendriks Bosma & Dieuwkje Derks Hummel

Uit de huwelijkse bijlagen van hun zoon Hendrik Jacobs is op te maken dat betovergrootvader Jacob Hendriks op 26-8-1852 te Niebert (Groningen) overleed, “58 jaar, arbeider te Niebert, geboren te Hoogkerk, zoon van Meindert Bosma en Trientje Klazes, in leven man van Dieuwe Derks Hummel, beiden wonende te Niekerk.”

Betovergrootvader Jacob Hendriks Bosma is in 1793 of 1794 te Hoogkerk geboren. Betovergrootmoeder Dieuwkje Hummel is in 1858 nog in leven, ze woont, weduwe, in Haulerwijk (Friesland), bij zoon Hendrik misschien.

Er is ook sprake van een jongere zoon Klaas Jakobs Bosma, die te Haulerwijk woont en daar 7-2-1871, 30 jaar oud, overlijdt. Dieuwke Hummel overlijdt zelf 25-5-1882, kort na haar 79ste verjaardag. Geboren in Zevenhuizen (Groningen), gedoopt 8-5-1803 te Leek (Groningen), getrouwd 11-1-1822 te Leek met Jacob Hendriks Bosma. Gewoond hebbende, na overlijden van haar man, te Haulerwijk (Friesland) en overleden 25-5-1882 in de Weerdingermarke boven Emmen(Drenthe).

Zoon Hendrik, zie hierna, was naar het Weerdingerveen getrokken en Dieuwke trok waarschijnlijk mee.

De HUMMEL-connectie 1

Betovergrootmoeder Dieuwkje is telg uit een familie, waarover oudere gegevens zijn te melden. Heel oude misschien. Op de familienaam Hummel is het liedje betreffende Piet Hein (“zijn naam is klein, zijn daden benne groot”) enigszins van toepassing. Ik bedoel: de naam klinkt klein, maar de herkomst is groots en aloud. De naam heeft betrekking op het landgoed Hummelding bij Uffelte in Drenthe. Maar daarover straks.

Dieuwke Hummel was 18 toen ze in 1822 te Leek trouwde met de ongeveer 10 jaar oudere Jacob Bosma.

Ze is dochter van Derk Jans Hummel, landbouwer te Zevenhuizen, daar geboren in 1754 en overleden op 29-3-1816. Dieuwke was 13 toen haar vader overleed. Haar moeder (oudmoeder van Freek Kuipers) is Asseltje (Akke) Sjirks. De tweede echtgenote van oudvader Derk Jans Hummel.

Zijn eerste echtgenote, Grietje Pieters (gedoopt te Leek 25-12-1750, huwelijk in 1781, ovl te Zevenhuizen 8-12-1800, 50 jaar oud) baarde vijf Hummel-kinderen: Antje (1781), Jan (1784), Pieter (1786), Geert (1789) en Jannes (1791). Na het overlijden van Grietje trouwt Derk Jans Hummel, 47 jaar oud, 29-11-1801 te Leek, met oudmoeder Asseltje Sjirks die rond 20 jaar jonger was. Negen kinderen uit het huwelijk worden genoemd, zodat het totaal voor Derk op 14 kwam. Een deel stierf jong: Lutske (1802-1847, trouwde (1) Hendrik Piers HOLTROP en (2) Wolter Sytzes BERGSMA (beide te Marum, Gr); Dieuwke (1803-1882, zie hierboven); Tjerk (1806-1835, was kanonnier artillerie en overleed, in dienst, te Gorinchem); Jouke (1808-1814); Jemkje (1810-1814); Jantje (1812-1892, geb te Zevenhuizen, ovl in de Weerdingermarke, in 1841 te Leek getrouwd met Ties Jans EEKHOFF; Leffert (1815, werd 4 maanden oud); Derk (1816); Derk (1817-1860, ovl in Terheyl (Drenthe), getrouwd 1842 te Leek met de in Haulerwijk (Fr) geboren Rimkje Johannes BIES).

Ook oudgrootvader Jan Harms Hummeling is landbouwer te Zevenhuizen (Gr), 18-2-1720 daar geboren. Hij trouwt 5-5-1743 te Leek met Lutchert Willems, te Zevenhuizen geboren (gedoopt 14-5-1722 te Leek). Dochter van Willem Jacobs en Aafke Dirks.

Uit het huwelijk van Jan Harms en Lutchert Willems worden 10 kinderen geboren, allen te Zevenhuizen. Onze Derk is de zesde in het rijtje, de vierde zoon (geboren 1754).

Oudovergrootvader Harm Jans Hummeling, de vader van Jan Harms, is veenbaas te Zevenhuizen. Met hem of zijn vader begint de “Groningse lijn”. Harm is in Hoogersmilde (Drenthe) geboren en 27-11-1692 in de kerk te Diever (Drenthe) gedoopt. Hij trouwt 5-7-1716, 23 jaar oud te Leek met Trijntien Jannes. Uit dit huwelijk worden 11 kinderen geboren, allen te Zevenhuizen. Jan Harms Harmeling (oudgrootvader) is het tweede kind en de oudste zoon.

Van oudbetovergrootvader Jan Harmens Hummelen is te vermoeden dat hij in Hoogersmilde werd geboren en daar opgroeide. Hij trouwde met Lammechyn rond 1686 (oudbetovergrootmoeder) en kreeg bij haar minstens 6 kinderen, onder wie oudovergrootvader Harm Jans, derde kind en eerste zoon. De eerste vier kinderen zijn te Diever gedoopt (vermoedelijk geboren Hoogersmilde), de laatste twee te Wijnjeterp (Fr), geboren te Bakkeveen (Fr). In 1696/1697 trok het gezin de grens over richting Friesland. Oudbetovergroot-moeder Lammechyn overlijdt tussen 1701-1708 te Bakkeveen. Jan Harmens Hummelen trouwt te Wijnjeterp een tweede keer, nu met Barteltien Hebkes. Alle vijf kinderen uit dit huwelijk worden slechts enkele maanden oud. De eerste Hebke is 1708 te Wijnjeterp geboren, de volgende 4 kinderen (1710-1719) te Zevenhuizen (Gr).

Dit houdt in dat de “Groningse lijn” begon bij oudbetovergrootvader Jan Harmens Hummelen toen deze rond 50 jaar oud was. Oudovergrootvader Harm Jans Hummeling (geb 1692) trekt als jonge zoon met hem mee, van Hoogersmilde via Bakkeveen naar Zevenhuizen, waar Harm uiteindelijk veenbaas wordt.

De vader van Jan Harmens Hummelen is stamvader Harmen Jacobsz Hummelen die in 1628 of 1629 werd geboren, vermoedelijk te Uffelte (Drenthe). Hij trouwde er (naam echtgenote door ontbreken van register niet bekend gebleven) en kreeg de zonen: Albert Harms Hummelen, geb te Hoogersmilde 1660-1661, rond 1690 getrouwd met Albertyn Harms. Ze krijgen 12 kinderen, 6 dochters en 6 zonen. Albert en Albertien worden ook oudbetover-grootouders van Freek Kuipers. Zie hierna De HUMMEL-connectie 2. Jochum Harms Hummelen, geb te Hoogersmilde 1665-1666, rond 1698 te Diever getrouwd met Aeltien Jacobs. Ze krijgen 10 kinderen, 3 zonen en 5 dochters. Jacob Harms Hummelen. Gegevens onduidelijk. Twee dochters. Jan Harmens Hummelen die we kennen nu, getrouwd met Lammechyn, samen oudbetover-grootouders van Freek Kuipers.

De naam van de stamgrootvader tenslotte is Jacob Harms Hummelen. Hij is rond 1620 getrouwd (tweede huwelijk?). Minstens twee zonen kreeg hij daarna: de al genoemde Harmen Jacobsz Hummelen en Jan Jacobsz Hummelen. Van die jongste zoon ook een HUMMEL-lijn. De stamgrootvader Jacob Harms was vermoedelijk dezelfde als Jacob Hermans de Vos (gezegd Hummelinck) die in 1580 werd geboren te Uffelte en daar eigenerfde was. Zoon van Herman Johans de Vos (gezeit Hummelinck), eigenerfde op het goed Hummelding te Uffelte.

De vermoede stambetovergrootvader is Johan de Vos van Steenwijk, geb ca 1495. Zie verder in aparte notitie.

Hendrik Jacobs Bosma & Grietje Rinks Hof

In de BOSMA-lijn zijn ze overgroot-ouders: Hendrik Jacobs Bosma en Grietje Rinks Hof. Getrouwd 8-4-1858.

Hun huwelijksakte (Ooststellingwerf 1858 nr 10) meldt het trouwen van: “Hendrik Bosma, arbeider, 27 jaar, geboren te Zevenhuizen, wonende te Haulerwijk onder de Haule, zoon van Jacob Hendriks Bosma, arbeider, overleden, en van Dieuwkje Derks Hummel, arbeidersche, wonende te Haulerwijk; en Grietje Rienks Hof, oud 23 jaar, wonende te Haulerwijk en aldaar geboren, dochter van Rienk Takes Hof, arbeider, en van Johanna Aitzes Halbertsma, ook bekend geweest als “Johantje Aitzes Halbertsma”. “

Overgrootmoeder Grietje is 10-11-1834 te Haulerwijk onder Haule geboren. In het bericht daarover (huwelijkse bijlage) heet ze Grietje Rienks (niet Rinks), dochter van Rienk Taekes Hof en Johanna Aitzes Halbertsma. Het bruidspaar doet een beroep op de wet om de leges voor de huwelijkssluiting te ontlopen (certificaat van onvermogen). Wat was nu eigenlijk het bedrag? Tien toenmalige guldens? “Hebben we niet”.

Het militiedocument vertelt dat Hendrik Bosma, geboren te Leek 22-2-1831, arbeider, “door volbrachte broederdienst finaal is vrijgesteld”. Daar kan je over nadenken.

Over het afwezig zijn van de vader van de bruidegom Jacob Hendriks Bosma vanwege reeds overleden is hierboven al bericht (zoon van Meindert Bosma etc.). Ook de moeder van de bruid is overleden, 10-8-1842 te Haulerwijk, Johantje Aitzes Halbertsma, huisvrouw van Rink Taekes Hof, arbeider, wonende te Haulerwijk.”

Kinderen uit het huwelijk van Hendrik Bosma en Grietje Hof o.a.: Jakob, geb 8-2-1859 (OSW), ovl 17-11-1890 te Weerdingermarke (Emmen akte 287), ongehuwd. Rienk, grootvader van Freek Kuipers.

Grietje Rienks Hof, dochter van Rienk Taekes Hof en Johanna Aitzes Halbersma, weduwe van Hendrik Bosma, wordt 89 jaar oud en overlijdt 27-11-1923 te Emmen (Drenthe, akte 458).

De HALBERTSMA-connectie

Betovergrootmoeder Johantje Aitzes Halber(t)sma is dochter van Aitse Sipkes Halbersma die in 1811 aan de naamsregistratie meedoet, wonend te Haule huisnr. 54 (Ooststellingwerf). Hij meldt dan als kinderen nog in leven: Baarte (37, Bakkeveen) Anne (32, Bakkeveen) Wybe (27, Haule) Ytje (25, Haule) Johantje (15, Haule).

Betovergrootmoeder Johantje is jongste in de rij. Ze scheelt 10 jaar met zus Ytje en meer jaren met de broers.

Wanneer ze 5-7-1818 trouwt met Rienk Takes Hof (huwelijksakte Ooststelling-werf 1818 nr 11) is ze 23 jaar. Hij ook.

“Rienk Takes Hof, 23 jaar, arbeider, geboren en woonachtig op de Haulerwijk onder Donkerbroek, zoon van Take Rienks Hof, arbeider, en Boukje Alles van Wijk, echtelieden te Haulerwijk; en Johantje Aitzes, 23 jaar, jongedochter, geboren en wonende te Haulerwijk onder de Haule…”

In de akte volgt een verhaal van de rechtbank dat helaas onleesbaar is geworden. Misschien ging het er om dat Johantje geen ouders meer in leven had en dat ze het er moeilijk mee had voldoende mensen op te trommelen die bereid waren om voor de rechter te verschijnen en daar te verklaren dat Johantje werkelijk …. Enzovoort.

In de huwelijkse bijlagen een document, “extract overledenen gemeente Oosterwolde”, ter bevestiging dat Aise Sipkes Halbertsma, arbeider op de Haulerwijk, nalatende deszelfs vrouw en 5 kinderen, in de ouderdom van 60 jaar is overleden 25-11-1814, namiddag 6 uur. Tussen 1814 en 1818 zal ook Hendrikje Bales zijn overleden.

Om te trouwen heeft Johantje Aitzes, 23 jaar jong,verklaringen van bekendheid nodig: “Dat zij alle wel kennen Johantje Aizes Halbertsma, dochter van Aise Sipkes Halbertsma en van Hendrikje Bales.” De teksten van de huwelijkse bijlagen zijn inmiddels vrijwel onleesbaar geworden.

Het bruidspaar vroeg uiteraard een certificaat van onvermogen aan. Zodat de ambtelijke kosten niet hoefden te worden betaald.

Uit het huwelijk in 1818 van betovergrootouders Rienk Taekes Hof en Johanna Aitzes Halbertsma zijn o.a. de kinderen geboren: Bontje Rinks Hof, geb 1819, ovl 23-6-1866, 47 jaar oud, gehuwd met Klaas Uilkes DE JONG (OSW 92) Teeke Rinks Hof, geb 1824, ovl 28-3-1916, 92 jaar oud Aitze Rienks Hof, geb 1828, ovl 8-3-1915, 86 jaar oud Grietje Rienks Hof, geb 10-11-1834, ovl 1923, 89 jaar oud. Overgrootmoeder van Freek Kuipers.

De HOF-connectie - 1

In 1858 trouwt Hendriks Jacobs Bosma met Grietje Rinks Hof. Overgrootouders van Freek Kuipers.

Andere overgrootouders zijn Laurens Jacobs Bakker en Bontje Rienks Hof, schoonouders van Rienk Bosma, grootvader van Freek Kuipers aan moederskant. Grietje had wel een zus Bontje, maar dat is een andere Bontje dan die met Laurens Bakker trouwde. Overgrootmoeders Grietje (Rinks) Hof en Bontje (Rienks) Hof waren familie van elkaar, zij het op heel grote afstand. Zie hierna.

In de huwelijksakte van 5-7-1818 wordt over betovergrootvader Rienk Takes Hof gemeld: “Rienk Takes Hof, 23 jaar, arbeider, geboren en woonachtig op de Haulerwijk onder Donkerbroek, zoon van Take Rienks Hof, arbeider, en Boukje Alles van Wijk, echtelieden te Haulerwijk.”

Taeke Rienks Hof, oudvader van Freek Kuipers, meldt zich in 1811 (naamsregistratie) vanuit Donkerbroek, met slechts 1 zoon: Rienk, 15 jaar.

Hij trouwt in december 1794 met Bontje Alles van Wijk. In het trouwregister van de Herv.gemeente Donkerbroek-Haule: Teeke Rinkes, Haulerwijk, en Bontien Alles, Haulerwijk. Gehuwd te Haule.De zoon Rienk is 28-2-1796 te Haulerwijk geboren en 13-3-1796 “op de Haule” gedoopt.

Bij de naamsregistratie van 1811 melden zich in Friesland 28 gezinshoofden die de familienaam HOF laten vastleggen. Vier van hen gebruiken het patroniem Rienks. Allevier wonen ze in Donkerbroek dan wel Haule: Sjoerd Rienks Hof, Donkerbroek. Meldt een dochter Aukjen (25) en een zoon Rienk (21). Deze Sjoerd trouwde 5-5-1776 (kerk Donker-broek) met Aukjen Aukes. Beiden uit Haulerwijk. Wietse Rienks Hof, Haule. Meldt de kinderen: Wietske (6), Jantje (4), Rienk (2) en Hendrikje (39 weken). Deze Wietse Rienks Hof is vermoedelijk voor 1805 getrouwd met Geertje Jans PRANDINGA. Taeke Rienks Hof, Donkerbroek, noemt zoon Rienk, 15 jaar oud. Deze Taeke is oudvader van Freek Kuipers, zoon Rienk betover-grootvader. Rienk Rienks Hof, Donkerbroek. Hij meldt vijf kinderen: Pieter (20), Foppe (17), Wytse (13), Janke (11) en Wytske (6).

Oudvader Teeke Rinks Hof overlijdt 22-11-1850 (OSW 81), 78 jaar oud, gehuwd met Bontje Alles van Wijk, zoon van Rink Rinks en Wytske Teekes.

Genoemde Rienk Rienks Hof overleed zes jaar eerder, 25-5-1844 (OSW 34), 79 jaar oud, weduwnaar van Vrouwkje Pieters BROUWER, zoon van Rienk Klazes Hof en Wytske Teekes.

We treffen ook een Jan Rienks Hof aan, overleden 23-2-1836 (OSW 13), 61 jaar oud, gehuwd met Lamke Hendriks WEVER, zoon van Rienk Klazes Hof en Wytske Teekes.

En een Grietjen Rienks Hof, geb 17-5-1776 Donkerbroek, dochter van Rienk Rienks Hof en Wytske Teekes (archief Familysearch).

Broers en een zus, geboren over de periode 1765 (Rienk), 1772 (Teeke), 1774 (Jan) en 1776 (Grietje)? Kinderen van Wytske Teekes, maar heette de vader nu Rienk KLAZES of Rienk RIENKS?

Oudmoeder Bontje Alles van Wijk overlijdt 16-9-1860, 86 jaar oud (OSW 132), weduwe, dochter van Alle van Wijk en Grietje Harms.

De VAN WIJK-connectie

De oudgrootouders heten voluit Alle Ebeles van Wijk en Grietje Harmens Hummel. Oudgrootmoeder Grietje stamt uit de HUMMEL-familie die we hiervoor al noemden in verband met betovergroot-moeder Dieuwkje Derks Hummel (1822 getrouwd met Jacob Hendriks Bosma).

Bij de naamsregistratie van 1811 wordt Alle Ebeles van Wijk, wonend te Haule, ingeschreven. Met de kinderen nog in leven: Ebele (43, Zevenhuizen (Gr)) Jakobjen (41) Harmen (39) Bontje (37) Goitse (35) Albertje (33) Jakob (31) Jan (29) Mantje (26).

Ebele, de oudste zoon, woont in het Groningse Zevenhuizen. De andere kinderen wonen in 1811 te Haule(rwijk).

Oudgrootvader Alle Ebeles (van Wijk) overlijdt daar in het volgende jaar, op 29-4-1812, 73 jaar oud, gehuwd. Hij is in 1739 te Lippenhuizen geboren en trouwt 22-2-1767 te Midwolde (Groningen) met Grietje Harmens Hummel, te Midwolde gedoopt 15-4-1742, dochter van Harmen Alberts Hummel en Jacobjen Alberts. Grietje overlijdt te Haulerwijk 17-8-1823.

In de VAN WIJK-lijn verder terug:

Oudovergrootouders Ebele Alles, geb ca 1695, wonend te Lippenhuizen, ovl aldaar 1756 of 1757. Trouwt rond 1720 met Bontje Goytses, geb te Beets, gedoopt 29-8-1697, wonend te Lippenhuizen, ovl voor 1757. Ouders van o.a. Alle Ebeles van Wijk, geb 1739 te Lippenhuizen.

Oudbetovergrootouders Alle Ebeles, geb ca 1655. Door ontbrekende registers is naam van de oudbetovergrootmoeder niet (meer) bekend. Ouders van Ebele Alles, geb ca 1695.

Stamouders Ebele Alles, wonend te Lippenhuizen, ovl voor 1663. Trouwt mei 1654 te Langezwaag met Auckjen Minnerts, geb ca 1635, gedoopt 10-10-1656 te Langezwaag, ovl te Lippenhuizen voor 1674, jonger dan 40 jaar. Ouders van Alle Ebeles, geb ca 1655.

Stamgrootouders Alle Ebeles, geb rond 1585, wonend te Lippenhuizen, ovl na 1653. Trouwt rond 1610 met Sjouk Tjeerds. Deze overlijdt in 1614. Stamgrootvader Alle trouwt daarna met Hendrikjen Geerts, geb ca 1595, ovl na 1653. Ouders van Ebele Alles, geb te Lippenhuizen ca 1620.

Stamovergrootouders Ebele Alles, geb rond 1560, ovl na 1617, boer te Lippenhuizen (?), trouwt rond 1585 met Aeddu Sierts. Ouders van Alle Ebeles, geb rond 1585.

Stambetovergrootvader Alle Sjoerds, geb rond 1530. Naam stambetovergrootmoeder niet (meer) bekend. Ouders van Ebele Alles die rond 1585 trouwt met Aeddu Sierts.

De HUMMEL-connectie – 2

Oudmoeder Bontje Alles van Wijk is dochter van Alle Ebeles van Wijk en Grietje Harmens Hummel. Via deze oudgrootmoeder is er een tweede contact met de HUMMEL-familielijn.

De HUMMEL-genealogie is hiervoor al genoemd in verband met de afstamming van betovergrootmoeder Dieuwkje Derks Hummel die in 1822 te Leek (Gr) trouwt met Jacob Hendriks Bosma.

Grietje Harmens Hummel en Dieuwkje Derks Hummel schelen ongeveer een halve eeuw en zullen elkaar niet persoonlijk gekend hebben. De grootvader van Grietje, Albert Harms Hummel(en), praamschipper te Hoogersmilde (Dr), was oudste broer van Jan Harmens Hummelen, de betovergrootvader van Dieuwkje. De gezamenlijke voorvader, Harmen Jacobsz Hummel(en), was overgrootvader van Grietje en oudvader van Dieuwkje.

De voorlijn van Dieuwkje is hiervoor genoemd. De voorlijn van Grietje betreft haar ouders Harmen Alberts Hummel en Jacobje Alberts, haar grootouders Albert Harms Hummel(en) en Albertien Harms en haar overgrootouders Harmen Jacobs Hummel(en) en N.N., dwz naam van de vrouw onbekend. Deze overgrootouders van Grietje zijn oudouders van Dieuwkje. Stamouders van Freek Kuipers. Harmen Jacobs Hummel(en) is in 1628/1629 te Uffelte (Dr) geboren. Zijn vader was Jacob Hermans de Vos (gezegd Hummelinck), geboren in 1580, “eigenerfde te Uffelte”.

Begin 17de eeuw zitten de HUMMEL-voorvaders dus (nog) in Uffelte. De herkomst van de familienaam HUMMEL is ook naar Uffelte te herleiden. Want daar bevond zich vanouds het “goed Hummelding”. De vader van Jacob Hermans de Vos (gezegd Hummelinck) en stamovergrootvader van Freek Kuipers was Herman Johans de Vos (gezeit Hummelinck) die tussen 1525 en 1540 moet zijn geboren en vermeld wordt als “eigenerfde op het goed Hummelding te Uffelte”.

Je ziet dat enkele vroege generaties lang de familienaam de Vos (“gezegd Hummelinck”) wordt gebruikt. Er zijn sterke aanwijzingen dat stamovergroot-vader Herman Johans de Vos zoon was van Johan de Vos van Steenwijk, geb ca 1495. Het geslacht de Vos van Steenwijk bezat het Drenthse landgoed Hummelding rond 1500 en eerder. Over die mogelijke afstamming is elders gedocumenteerd. Zie Bijlage. Wanneer men gelijk heeft kan deze familielijn nog een heel stuk verder in het verleden (late Middeleeuwen) worden gevolgd.

Rienk Bosma & Sjoukje Bakker

Grootouders van moederskant van Freek Kuipers.

Zij trouwen 25-3-1887 te Emmen (akte 18). Bruidegom 25 jaar oud, bruid 26 jaar.

Kinderen van Rienk en Sjoukje (BS Emmen tot en met 1902): Hendrik, geb. 1-1-1889, Weer-dingermarke Lourens, 22-7-1892, Weerdinger-veen Jacob Hendrik, 5-1-1895, Weer-dingermarke Frederik, 21-6-1897, Weerdinger-veen Grietje, 14-1-1900, Nieuw-Weerdinge Bonne, 7-4-1902, Nieuw-Weerdinge. In 1904 volgt Djieuwke, geboren te Nieuw-Weerdinge, moeder van Freek Kuipers.

De BAKKER-connectie

Overgrootouders Laurens Jacobs Bakker en Bontje Rienks Hof trouwen 9-9-1855 (huwelijksakte Ooststellingwerf 1855 nr 45). De huwelijksakte informeert: “Laurens Jacobs Bakker, 26 jaar, geboren te Haulerwijk onder de Haule, arbeider, wonende te Haulerwijk, zoon van Jacob Jans Bakker, arbeider, en Sjoukje Laurens Landmeter, zonder beroep, te Haulerwijk; en Bontje Hof, arbeidster, 23 jaar, geboren te Leeuwarden, wonende te Haulerwijk, dochter van Rienk Rinks Hof, veenbaas, en Froukje Jans Blom, zonder beroep, wonende te Haulerwijk.”

Laurens Jacobs is 17-1-1829 te Haulerwijk geboren, en Bontje Rinks 8-1-1832 te Leeuwarden. Te Leeuwarden, jawel: dochter van Rienk Rinks HOF, schipper, gedomiliceerd te Haulerwijk, en dezelfs huisvrouw Froukje Jans BLOM (huwelijkse bijlagen). De bevalling gebeurde toen het schip in Leeuwarden lag. De “thuishaven” was Haulerwijk.

Het militiedocument dat als huwelijkse bijlage is toegevoegd noemt Oosterwolde als geboorteplek van Laurens Jacobs Bakker, boerenknecht, zoon van Jacob Jans en Sjoukje Laurens Landmeter, arbeiders te Oosterwolde. Laurens trok lotnummer 43 bij de lichting 1848 en moest naar de kazerne, “ingelijfd geweest bij het regiment Infantery en de tijd van 5 jaren hebbende gediend, behoorlijk uit de dienst ontslagen.” In het militiedocument wordt signalement van Laurens vermeld: lengte 1 el 579 strepen, rond aangezicht, breed voorhoofd, blauwe ogen, gewone neus, grote mond, ronde kin, bruin haar, pokdalig. Zo waren er meer. Hoewel niet allen pokdalig.

Laurens Jacobs Bakker overlijdt 10-2-1901 te Weerdingerveen (Emmen akte 56).

Zijn ouders waren Jacob Jans Bakker en Sjoukje Laurens Landmeter (betover-grootouders van Freek Kuipers). Dezen trouwen 20-4-1815 (Ooststel-lingwerf akte 7): “Jacob Jans Bakker, 26 jaar, vrijgezel wonende op de Haulerwijk, zoon van Jan Wytzes Bakker en Beerte Jacobs, wonende te Haulerwijk, en Sjoukjen Lourens Landmeter, 23 jaar, dochter van Lourens Douwes, overleden Haulerwijk 9-9-1809, en van Grietje Jans.”

Uit het huwelijk van Jacob Jans Bakker en Sjoukje Lourens Landmeter van 1815 zijn minstens de volgende kinderen geboren (akten Ooststellingwerf): Beerentjen, geb.14-3-1816, Beertje, ovl 17-3-1887, 71 jaar oud (OSW); trouwt 25-5-1845 op rijpe leeftijd met Jan Geerts BIJLSTRA (OSW 31), zoon van Geert Reitzes BIJLSTRA en Geeske Jans BIJLSMA; echtgenoot Jan Geerts ovl 14-6-1847, 38 jaar oud (OSW 73), dochter Geeske Jans maand daarna, 14-7-1847, 1 jaar oud; Beertje trouwt hierna met weduwnaar Johannes Wiechers VAN DER VELDE, zoon van Wieger Johannes en Meintje; Johannes overlijdt 8-8-1872, 78 jaar oud (OSW 121). Laurens (geb 1819, ovl 25-11-1819, 10 maanden oud) Laurens (geb 1822, ovl 24-3-1823, 1 jaar oud) Kjille (dochter, eigenlijk Corneliske naar grootmoeder van moederskant, maar de Friese naam “Kjille” wordt steeds gebruikt; geb 30-1-1824, ovl 21-3-1908, 84 jaar oud, te Hoogeveen-Noord (akte 53), was getrouwd met Liekele Sietzes WILDSCHUT, 28-11-1852 (OSW 57)) Renske geb 30-1-1824, tweeling-zus, trouwt 14-7-1868 (OSW 53) met Franciscus Johannes HAZELOOP. Ze is dan dus 44 jaar oud. Haar echtgenoot is 47, geb 10-4-1821 te ’s Gravenhage. Hij overlijdt 17-9-1880 te Veenhuizen (Dr) waarbij alleen een moeders-naam wordt genoemd: Anna Hazeloop. Overlijden Renske ook in Drenthe? Laurens (geb 17-1-1829, ovl 10-2-1901, 72 jaar oud, te Weerdinger-veen (Emmen), overgrootvader, getrouwd met Bontje HOF) Jan (geb 12-4-1834, ovl 17-7-1836, 2 jaar oud) Jan (geb 1-12-1837, ovl 4-4-1900, 62 jaar oud, te Assen, getrouwd met Elske KIES).

Betovergrootmoeder Sjoukje Lourens Landmeter overlijdt 12-8-1859, 68 jaar oud, gehuwd met Jakob Jans Bakker (OSW 96): “Jan Roelofs KUIPER, 47 jaar, arbeider, en Foppe Gerrits DE VRIES, veldwachter, verklaren dat: Sjoukje Lourens Landmeter, 68 jaar, geboren te Donkerbroek, wonende te Haulerwijk, gehuwd met Jacob Jans Bakker, dochter van Lourens Landmeter en Corneliske, verdere naam onbekend, op 12 augustus 1859 te Haulerwijk is overleden.” Bij het overlijden van vrouw Sjoukje is betovergrootvader Jakob Jans Bakker 71 jaar oud. De akte van zijn overlijden hebben we tot dusver nog niet aangetroffen (niet in Friese archieven). Het kan zijn dat hij zijn laatste jaren doorbracht bij kinderen in de Drentse venen.

Deze betovergrootvader werd 2-2-1788 geboren en 30-3-1788 op de Haule gedoopt, als zoon van Jan Wytzes en Beerte Jacobs, echtelieden op de Haulerwijk.

De oudouders trouwden 14-8-1785 in de kerk te Donkerbroek. Jan Wytzes met attestatie van de kerk te Lippenhuizen: Jan Wytzes, Lippenhuizen, en Beertje Jacobs, Haulerwijk.

Oudvader Jan Wytzes heeft zich na zijn huwelijk te Haulerwijk gevestigd. In 1811 laat hij zich daar (Haule) registreren met de familienaam PAKES en noemt hij de zonen: Jacob (23). Betovergrootvader. Zie hieromheen. Gaat Jacob Jans Bakker heten, al in 1815 bij huwelijk. Wytze Jans Pakes (20). Trouwt (?) met Jacoba Heeres rond 1825. Haar naam komt zoals hier geschreven voor in de akte bij overlijden van Wytze Jans (1-10-1846, 55 jaar oud, zoon van Jan Wytzes Pakes en Beertje Jakobs Bakker (OSW 108)), gehuwd met Jacoba Heeres. In 1828 overlijdt een dochter Trientje, 3 jaar oud, volgens de aangevers dochter van Wytse Jans HANGELBROEK en Jantje Heres PAKES. De aangevers verwisselden de familienamen en Jacoba ging Jantje heten. Het vroeg overleden meisje is 9-4-1825 in Veenhuizen (Drenthe, gem. Norg) geboren. Bij de geboorteakte te Norg opgemaakt wordt de moeder niet Jacoba of Jantje genoemd, maar Saartje Heeres HANGELBROEK. Te Veenhuizen werd in 1827 een zoontje geboren, Herodes genoemd (“deftig” voor Heere waarschijnlijk). In de geboorteakte wordt de moeder dan Jaatje Heeres HANGELBROEK genoemd. Herodes wordt slechts 10 maanden oud en overlijdt 29-9-1827. Jaatje heet de (inmiddels overleden) moeder ook wanneer 7-8-1885 in het Tiendeveen (Beilen, Drenthe) haar zoon Jan PAKES overlijdt. In de betreffende akte (Beilen 1885 nr 64) wordt gesteld dat hij 60 jaar oud werd en in De Leek was geboren. Geboortejaar tussen die van de vroeg overleden Trientje en Herodes in. Niet Veenhuizen maar Leek. Hoe het allemaal precies in elkaar heeft gezeten, vergt een apart onderzoek. Opgemerkt mag worden dat genoemde zoon Jan Wietses Pakes, 17-11-1844 (OSW 39) trouwde met Marijke Hendriks SCHADENBERG (bijna 30 jaar later met Hendrikje Alberts GLAS). Uit het huwelijk kinderen in Ooststellingwerf: Jakobje (1845), Wytze (1848), Hendrik (1851) en Tryntje (1854-1855) en vooral via zoon Wytze een Drentsche PAKES-tak. Kornelis (14).

De familienaam “PAKES” komt in de Friese registers van 1811 alleen in verband met Jan Wytzes voor. Buiten die registers komen wel enkele andere families voor met dezelfde naam en in Drente was de naam te vinden (ook in Engeland trouwens). Misschien gaat het om een oud patroniem of heeft het echt te maken met Pake (= grootvader in het Fries).

Wanneer zoon Jacob ruim drie jaar later, 20-4-1815, met Sjoukje Landmeter trouwt, heeft hij de familienaam BAKKER. Zoon van Jan Wytzes “BAKER” (aldus te lezen, maar vermoedelijk staat hier PAKES). Wytze en Kornelis, de jongere broers van Jacob, gaan in de Drentse verveningen werken en houden daar wel de familienaam PAKES in leven. Terwijl betovergrootvader Jacob zich dus bij zijn huwelijk BAKKER laat noemen en daaraan, ook voor zijn nageslacht, vasthoudt.

Het kan zijn dat zijn echtgenote Sjoukje Landmeter de naam PAKES weinig deftig vond. Het kan ook zijn dat de BAKKER-naam door oudmoeder Beertje Jacobs (samen met Sjoukje) als alternatief voor de PAKES-naam werd aangedragen. Want zij komt consequent als BAKKER voor in de archieven.

Bij overlijden van oudvader Jan Wytzes Pakes, 7-3-1836, 85 jaar oud (OSW 1836 nr 16), wordt gemeld dat hij gehuwd is met Beertje Jacobs Bakker: “Jan Wytzes Pakes, van beroep arbeider, echtgenoot van Beertje Jacobs Bakker, zonder beroep wonende te Haulerwijk; geboren te Lippenhuizen, oud 85 jaar, de namen der ouders bij de getuigen onbekend, nalatende zijne vrouw en 2 kinderen, 7 maart 1836 namiddag 2 uur in het water in de vaart te Haulerwijk onder Haule overleden.”

Verdronken in de wyk, 85 jaar oud, lag er ijs op 7 maart 1836?

En bij overlijden van deze oudmoeder, 8-2-1841, 79 jaar oud (OSW 1841 nr 17), wordt zij Beertje Jacobs Bakker genoemd, weduwe van Jan Wytzes Pakes: “Beertje Jacobs Bakker, zonder beroep wonende te Haulerwijk onder Haule, weduwe van Jan Wytzes Pakes, geboren te Haulerwijk onder Haule, oud 79 jaar, de namen der ouders bij de aangevers niet bekend, nalatende 2 kinderen, 8 februari 1841 ’s morgens 6 uur in huis nr. 64 te Haulerwijk onder Haule overleden.”

De twee kinderen die in de overlijdens-akten van 1836 en 1841 nog in leven zijn (“nalatende 2 kinderen”), zijn de oudste zonen Jacob Jans Bakker (1788 – na 1859) en Wytze Jans Pakes (1791-1846). Wytze overlijdt niet lang erna, 55 jaar oud. Jacob, betovergrootvader van Freek Kuipers, bereikt een hoge leeftijd. Leefde nog in 1859, bij overlijden van betover-grootmoeder Sjoukje Lourens Landmeter. Zoals hiervoor geschreven is het bericht van zijn overlijden (waar en wanneer, ws in Drenthe) door ons nog niet teruggevonden.

De LANDMETER-connectie

De familienaam LANDMETER komt tamelijk schaars voor omdat het beroep landmeter aan benoemingen was verbonden. Bij de naamsregistratie van 1811 lieten in Friesland slechts 7 gezinshoofden deze naam als familienaam registreren.

Een Laurens (Lourens of Louwrens) Landmeter was daar niet bij. Vanuit die bron valt betovergrootmoeder Sjoukje niet in Friese archieven terug te vinden. Volgens overlijdensakte was zij dochter van Lourens Landmeter en Corneliske. Dit is een vergissing geweest van de aanmelders, die achteraf moeilijk te verklaren is. Het kan zijn dat zij zich verlieten op de namen van de twee oudste dochters van Jacob en Sjoukje, zoals zij (de aanmelders) die kenden of zich herinnerden: Beerentje (Beertje, naar de moeder van Jacob) en Kjille (Corneliske, een verbastering die door de ambtenaar niet is gecorrigeerd).

In de bijlagen van de huwelijksakte van 20-4-1815, Jacob Jans Bakker en Sjoukjen Lourens Landmeter, staat duidelijk vermeld dat Sjoukje als dochter van Louwrens Douwes en Grietje Jans op 31-7-1791 werd geboren. Niet te Donkerbroek, maar te Harlingen.

Dat oudvader Lou(w)rens Douwes Landmeter bij de naamsregistratie van 1811 niet verschijnt heeft een droeve reden: hij is twee jaar eerder, 9-9-1809, te Haulerwijk overleden. Dochter Sjoukje is bij zijn overlijden net 18 jaar oud.

Oudmoeder Grietje Jans (Blok) wordt 83 jaar en overlijdt 8-2-1850 als weduwe in Lemmer (Lemsterland 1850 akte 4): “Grietje Jans Blok, zonder beroep, wonende te Lemmer, geboren te Harlingen in den jaren 1766, dochter van wijlen Jan Minnes BLOK en Sjoukje BOULAARD, weduwe van Lourens Landmeter, in de ouderdom van 83 jaar, op den 8sten februari ’s avonds te 5 uur in Wijk 2 no. 205 in de Lemmer overleden.”

Uit het huwelijk van Lourens Landmeter en Grietje Blok werd in 1791 te Harlingen betovergrootmoeder Sjoukje geboren. Minstens in 1805 woont het gezin te Haulerwijk, want daar wordt 8-4-1805 een zoontje Dirk geboren (19-5-1805 te Donkerbroek gedoopt). Die is pas 4 jaar wanneer vader Lourens overlijdt.

Broer Dirk Lourens Landmeter trouwt wanneer hij 31 is, 24-7-1836, “van beroep Onderwijzer der jeugd, geboren te Haulerwijk, wonende in de Lemmer, oud 31 jaar, zoon van wijlen Lourens Douwes, blijkens akten overleden, en Grietje Jans, zonder beroep wonende in de Lemmer.”

Oudmoeder Grietje Jans (1766-1850) heeft op een bepaald moment Haulerwijk weer verlaten en is in Lemmer gaan wonen. Zoon Dirk wordt daar onderwijzer en later hoofdonderwijzer.

Zoals gezegd was hij 31 toen hij 24-7-1836 trouwde. Dat gebeurde met de 21-jarige Houkjen Tjallings TEITSMA, geboren en wonende in de Lemmer, dochter van Tjalling Andries TEITSMA en Hendrika DURKS. De ouders van de bruid (Houkje werd 30-10-1814 in de Lemmer geboren) zijn beiden overleden en ook de groot-ouders leven niet meer. Er zitten belangen in de familie (kastelein te Lemmer), de grootouders leefden ver van Lemmer in noordelijk Friesland (Blija, Franeker) en formeel is ze nog minderjarig. Broer Andries Tjallings TEITSMA, die het beroep van kastelein overnam, laat getuigen opdraven die verklaren “denzelven wel te kennen en te weten dat dezelfs grootmoeder van vaders zijde, met name Houke Willems, weduwe van Andries Franses TEITSMA, is overleden te Blija, gemeente Ferwerderadeel, in 1794, en de grootouders van moeders zijde, Durk Wessels en Maaike Wessels, zijn overleden in de stad Franeker; de eerste in het jaar 1798 en de tweede in 1792, zonder de juiste tijdstippen te weten.” In de huwelijkse bijlagen wordt de overlijdensakte (Ferwerderadeel) geciteerd waaruit blijkt dat Andries Fransens TEITSMA op 14-10-1819 in huis nr 100 te Blija overleed, ruim 81 jaar oud, landbouwer, wonende onder Blija, gehuwd met Geertje Bokkes, zoon van Frans Gerrits en Ybeltje Andries, beiden reeds overleden. Verder de overlijdensakte betreffende de moeder Hendriks DURKS, kasteleinsche wonende in de Lemmer, geboren te Franeker 12-5-1775, dochter van Durk Wessels en van Maaike Wessels. Zij is 3-11-1829 overleden, des morgens om 6 uur, op de leeftijd van 54 jaar, huisvrouw van wijlen Tjalling Andries TEITSMA. De kasteleinse Hendrikje Durks was minder dan een maand weduwe toen ze overleed. Tjalling Andries, kastelein, wonende te Lemmer, geboren te Blija 12-11-1777, zoon van Andries Franses TEITSMA en Hendrikje Durks, werd slechts 51 jaar.

Dirk en Houkjen trouwden 24-7-1836, maar al op 4-11-1833 liet Dirk Landmeter een Akte van Bekendheid opmaken, waarvoor vier personen uit Haulerwijk opdaagden om voor de rechter het overlijden “te bewijzen” van Louwrens Douwes Landmeter, in leven Schoolmeester, gewoond hebbende en overleden te Haulerwijk.” Via deze omhaal vinden we een bevestiging dat ook oudvader Lou(w)rens al onderwijzer was. Misschien eerst te Harlingen en daarna te Haulerwijk.

De uitweiding geeft misschien verder wat kleur wanneer we melden dat uit het (eerste) huwelijk van Dirk, de jongste broer van betovergrootmoeder Sjoukje, een dochter Grietje LANDMETER werd geboren die te Lemmer trouwde met Jelle Pieters TROELSTRA. En dat de zoon Pieter Jelles uit dit huwelijk grote bekendheid kreeg als dichter, advocaat en sociaal-democratisch “rebel”. Pieter Jelles Troelstra was een achterneef van Sjoukje Lourens Landmeter.

De BLOK-connectie

Oudouders Lourens Douwes Landmeter (onderwijzer) en Grietje Jans Blok zijn 14-9-1788 te Harlingen getrouwd. Trouwregister van de Herv.gemeente Harlingen: Lorens Douwes, Harlingen, en Grietje Jans, Harlingen.

Volgens de overlijdensakte van Grietje heten haar ouders Jan Minnes BLOK en Sjoukje BOULAARD. Dat zijn geen van oorsprong “Friese” familienamen. In de (toen nog) internationale havenstad Harlingen kon je natuurlijk van alles tegenkomen. De Harlingse registers zijn (momenteel) nog beperkt toegankelijk/gedigitaliseerd, misschien kan over niet al te lange tijd de BLOK-connectie beter worden belicht.

De BOULAARD-naam wordt in genoemde akte namaak-Frans (?) geschreven. Ook in Harlingen was deze naam niet gebruikelijk. Misschien is BOELAART e.d. bedoeld. Dan moet je ook naar (Zuid-)Hollandse wortels zoeken.

N.B.: Het is nog altijd mogelijk dat de “Friese” LANDMETER-connectie via Harlingen uit Holland overkwam. Dit schijnt nog niet te zijn onderzocht. Een uitgewerkte genealogie voor Pieter Jelles TROELSTRA v.w.b. de LANDMETER-kant is niet gevonden/gemaakt (TROELSTRA zou verband houden met het Friese dorp Teroele, maar dat is voor ons dus de kouwe kant).

De HOF-connectie – 2

Overgrootmoeder Bontje Rienks Hof is 8-1-1832 te Leeuwarden geboren. Dochter van de Haulerwykster schipper Rienk Hof. Ze overlijdt 31-12-1906 te Emmen (akte 1907 nr 2), 74 jaar oud, dochter van Rienk Rienks Hof en Froukje Jans Blom, weduwe van Laurens Bakker.

Betovergrootouders Rienk en Frou(w)kje Blom zijn 20-12-1829 getrouwd (OSW). Rienk Rinks Hof overlijdt 5-7-1865, 63 jaar oud: “Rienk Rinks Hof, Andrieszn, oud 63 jaar, geboren en wonende te Haulerwijk, veenbaas, gehuwd met Froukje Jans Blom, z.b. aldaar, zoon van Andries Rienks Hof en Grietje Rienks Hof, bij overlijden nalatende zijnen vrouw, 2 zoons en 2 dochters, op den 15den juli 1865 n.m. 6 uur te Haulerwijk overleden in huis nr 250.” In 1811 meldt zich geen Andries Hof(f) voor de naamsregistratie (Friesland).

Betovergrootvader Rienk Rinks Hof is een tijd (ook) schipper geweest maar vestigt zich, ouder wordend, als veenbaas te Haulerwijk. In de overlijdensakte wordt zijn vader Andries genoemd en niet Rink of Rienk. De vader wordt “Andries Rienks Hof” genoemd, wat weer verwarrend is. Want meest waarschijnlijk heette de vader Rienk Andries (Remmelts). De moeder welzeker Grietje Rienks Hof.

Op 18-8-1793 trouwen te Surhuizum (Achtkarspelen) Rienk Andries en Grietje Rienks. De familienaam HOF is via Grietje Rienks naar hun nageslacht overgegaan.

Betovergrootvader Rienk is ws in 1802 geboren. Hij heeft een oudere broer Andries gehad, geb te Haulerwijk, gedoopt 22-11-1795 in de kerk te Donkerbroek, overleden te Haulerwijk 1-6-1868, 72 jaar oud, veenbaas. Deze Andries Rinks HOF trouwt 11-7-1816, zoon van Rienk Andries Remmelts en Grietien Rienks HOF, met Martje Jans HUMMEL, te Zevenhuizen (Gr) geboren en 17-2-1793 te Leek (Gr) gedoopt. Zij overlijdt 22-12-1859 te Haulerwijk.

Nog een derde HUMMEL-connectie

Deze lijn gaat niet naar Freek Kuipers. Maar de HOFS en HUMMELS hebben elkaar op meerdere manieren gekend. Martje Jans HUMMEL is dochter uit het huwelijk van Jan Klaasens HUMMEL en Albertje Rommerts (POSTMA). Jan Klaasens HUMMEL is zoon uit het huwelijk van Claas Jans en Martje Harms HUMMEL. Dat hun kinderen de familienaam HUMMEL kregen, is net zo “gewoon” als dat de kinderen van Rienk Andries Remmelts en Grietje Rienks HOF de familienaam HOF kregen.

De vader van Martje Harms HUMMEL is Harm Jans Hummeling is oudovergroot-vader van Freek Kuipers. Bij hem begon vanuit Drenthe de “Groningse lijn” die later naar Haulerwijk (Fr) aftakte.

Martje was een zus van Jan Harms Hummeling, oudgrootvader van Freek Kuipers. Martje wordt 21-12-1736 te Leek gedoopt. Zij trouwt daar 3-10-1756 met Claas Jans, geb te Roden (Dr) en daar 9-11-1733 gedoopt. Zoon van Jan Pieters SCHEPER en Fennechien Roelfs. Uit het huwelijk van Martje en Claas worden de kinderen Aaltje, Jan, Jetske en Harm geboren. Die gaan niet SCHEPER heten maar HUMMEL, voorzover van toepassing.

Jan Klaasens HUMMEL, de oudste zoon (ovl mei 1801 te Zevenhuizen), trouwt 3-5-1788 met Albertje Rommerts, gedoopt te Leek 9-1-1763. Uit dit huwelijk dat door overlijden van Jan geen 13 jaar duurt, worden de kinderen geboren: Klaas (in 1811 doet hij in Friesland mee aan de naamsregistratie, als enige HUMMEL: Klaas Jans Hummel, Donkerbroek 244, geen kinderen) Rommert Maartje (getrouwd met Andries Rinks HOF 11-7-1816, OSW 11) Berend Aaltje Renskje.

Na (vroeg) overlijden van Jan Klaasens HUMMEL trouwt 9-10-1802 Albertje Rommerts (POSTMA) met Barteld Jacobs HAKS, geb Haulerwijk 5-11-1774, daar overleden sep 1818. Geen kinderen.

♣

Terug naar de HOF-connectie.

Oudmoeder Grietje Rienks Hof stamt uit het grote gezin van Rienk Rienks (of Klazes) Hof en Wytske Teekes (Taekes).

Rienk en Wytske zijn rond 1764 getrouwd (geen melding in trouwregister gevonden) en aan hen worden de volgende kinderen toegeschreven (doopregisters Haulerwijk/Donkerbroek):

Rinke (Rienks) Hof en Wytske Teekes Rienk (gedoopt 26-5-1765) Feike (5-6-1767) Teeke (21-10-1768, ovl) Auke (27-5-1770) Rinke Klaas en Wytske Teekes Teeke Rienks Hof (geb 3-8-1772, gedoopt 16-8-1772) Jan (geb 24-3-1774, ged 27-3-1774) Grietien Rienks Hof (geb 17-5-1776, ged 27-5-1776) Aukjen (geb 28-6-1779, ged 11-7-1779) Wytske (geb 2-7-1781, ged 15-7-1781).

De BLOM-connectie

Betovergrootmoeder Froukje Jans Blom overlijdt 27-1-1871, 66 jaar oud, geboren en wonende te Haulerwijk, weduwe van Rienk Rinks Hof, dochter van Jan Hendriks Blom en Bontje Jacobs Blom, beiden overleden. Froukje Jans Blom overlijdt 27-1-1871, voormiddags 11 uur in huis nr 249 te Haulerwijk.

Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich oudvader Jan Hendriks Blom te Haule met de kinderen nog in leven: Hendrik (13, Veenhuizen) Antje (11, Donkerbroek; ovl 4-4-1878, oud 78 jaar, weduwe van Pieter Jans VAN DER HEIDE, dochter van Jan Blom en Bontje Jacobs (OSW 1878 nr 53)) Femke (8, Haule) Froukje (4, Haule).

Als oudmoeder wordt Bontje Jacobs Blom genoemd. In de kerk te Haule wordt 8-5-1791 het huwelijk bevestigd tussen Jan Hendriks, Haulerwijk, en Bontien Jacobs, Haulerwijk. Bovengenoemde kinderen zijn uit dit huwelijk afkomstig.

Jan Hendriks Blom overlijdt 10-1-1850, 82 jaar oud, gehuwd met Jitske Jacobs HOKS (overlijdensakte OSW 1850 nr 2). Dit huwelijk vindt 3-4-1831 plaats (OSW nr 3), Jan Hendriks is dan ruim 60.

Jitkse Jacobs HOKS overlijdt 14-4-1861, 80 jaar oud, weduwe van Jan Hendriks Blom, dochter van Jacob Hoks en Lamke. Zij was dus ongeveer 50 toen ze met Jan Hendriks trouwde.

Oudmoeder Bontje Jacobs is misschien rond 1810 overleden (voor invoering van registers Burgerlijke Stand). Geen over-lijdensakte gevonden.

DIEUWKE BOSMA & RIENK (SIPKES) KUIPERS

Ouders van Freek Kuipers. De BOSMA-lijn gaat hier samen met de eerder besproken KUIPERS-lijn.

Doopregister nog te raadplegen. Een zoon Egbert Rienks KUIPERS is waarschijnlijk. Deze meldt zich in 1811 (naamsregistratie) te Beetsterzwaag met kinderen: Berend 17, Rienk 14, Roel 11, Johannes 8, Klaas 5 en Foekjen 3. Deze Egbert treedt als voogd op voor Kornelis Leenderts Landmeter (17, Boornbergum). Jelle Tjeerds STELTMAN is winkelier te Drachten. Zie hierna de huwelijken van 4-7-1818. Kwartierstaat van Izaak Kijlstra. Vellekoop-genealogie. Foekjen Egberts heet daar Foekje Rudgers. Bij nader inzien was dit een heel andere dame. Zie hierna. Doopregister nog te raadplegen. In ieder geval de dochter Foekjen en de zoon Gjalt. Zie verder. In Vellekoop-genealogie worden als geboorte-jaren, met vraagteken, genoemd: voor Oebele 1739 en voor Sybrigje 1745. Dit strookt niet met huwelijksjaar 1751. De genealoog kende de huwelijksdatum niet en schatte waarschijnlijk terug vanaf geboortejaar van Tytsje (1771). Zij is een late telg uit het huwelijk geweest. Op 10-10-1723 te Oostermeer huwelijk tussen Jan Oebles (Oostermeer) en Taltje Gerks (Oostermeer). Melding in trouwregister voor Boele Gerbens niet gevonden. Naam oudbetovergrootmoeder blijft nog even onbekend. Vellekoop-genealogie. De latere wagenmakersknecht die in 1840 het overlijden meldt van zijn tante Jenke De Boer. Het adres is gelijk aan Zuiderdrachten 141. Tietje Oebeles heeft hier de familienaam van der Meer. De aangever Oebele Johannes KUIPERS is neef van de overledene, zoon van zus Tietje Oebeles. Waarschijnlijk was hij knecht bij zijn oom, wagenmaker Roel Jans KAMMINGA. Vermoedelijk werkte hij mee in het koopmansbedrijf van zijn vader. Later wordt hij ook koopman genoemd en tenslotte nog landbouwer. Ook Hinke kan worden gelezen. De kleindochter wordt Hinke genoemd. Dit kan betekenen dat Minke Sipkes POSTMA (zie volgende noot) echt niet in het verhaal past. Dit nog na te gaan. Doopregisters nog te raadplegen. Beiden uit het waterrijke gebied rond de Veenhoop. Kwartierstaat Izaak Kijlstra. Vellekoop-genealogie. Aukjen Gurbes wordt daar STIENSTRA geschreven. Moet VEENSTRA zijn. Oudbetovergrootouders. Nog te weinig verdere informatie. De overlijdensakten moeten nog worden nagelezen. Voor Rein Bouwes akte Smallingerland 1814 blad nr 3, en voor Minke Sipkes akte Smallingerland 1817 nr 3. Zijn de vermoedens juist dan was Minke rond 20 jaar jonger dan Rein. Maar ik vermoed ook problemen: huwelijksjaar 1759 strookt niet met leeftijd van Minke. Bekijken dus. De latere bakker te Drachten die in 1836 overlijden meldt van Johannes Rienks Kuipers. Dezelfde KYLSTRA- of KIELSTRA-lijn kom je (vermoedelijk) tegen in de SCHIPPERS-voorfamilie van Janneke Van der Hoek. Elders uitgebreider. Het dorpje Smalle Ee zal zijn bedoeld. Nog nagaan waarom hij daar en niet in Boornbergum. Trouwt Antje Klazes HYLKEMA. Zoon Rienk 16-1-1850. Trouwt Rinskjen POSTHUMA. Zoon Rienk 16-4-1857. Trouwt Grietje Jans BOSMA. Zoon Rienk 9-12-1864 (Opsterland). Trouwt Johannes Gerhardus COUPERUS. Zoon Rienk 4-7-1863. Johannes Gerhardus Couperus werd 22-9-1836 te Surhuizum geboren, bakkersbedrijf te Augustinusga. Zijn ouders Gerhardus Couperus en Geertje Hylkes Tjoelker waren ook winkelier te Augustinusga. Waarom wil hij allereerst bakker worden? Mogelijke beinvloeding nog te documenteren. Sipke kreeg bij de loting voor de Nationale Militie 1839 het lotnummer 77 “hetwelk tot heden niet opgeroepen hem tot geen dienst heeft verplicht.” Waren er geen geburen beschikbaar? Volgens huwelijkse bijlagen werd Willem Thomas pas gedoopt op 34-jarige leeftijd, 10-2-1805, op belijdenis des geloofs. En werd Boukje 27-10-1780 te Oldeboorn geboren en daar twee dagen later gedoopt. Moet hier “Teeven” worden gelezen in plaats van “Beeken”? Des morgens om 2 uur volgens geboorteakte. Aangifte vond twee dagen later namiddag 7 uur plaats. Mairie draaide avonduren. “In het jaar 1817 de zesde januari des voormiddags om 10 uur is uit Willem Thomas BIJLSMA, oud 47 jaar, van beroep timmerman, wonende te Oldeboorn, en zijn huisvrouw Baukjen Jans TEVES, oud 36 jaar, wonende te Oldeboorn, geboren een kind van het vrouwelijke geslacht, aan wie de voornaam Janke is gegeven.” Vernoeming van de moeder van Baukjen: Janke Martens. Zie hierna. De familienaam heeft met dit beroep te maken. De aangifte van overlijden is gedaan door Jacob Sjoerds GAASTRA, 40 jaar, zilversmid, en Peeter van der MEULEN, 39 jaar, grietenij-ontvanger, geburen van overledene. Scheepsbelader, cargadoor? Patroniem van de vader is in de akte onleesbaar geworden. Waar de toevoeging “in Aktie” op slaat, is nog onduidelijk. Er was geen oorlog of zo. Men was gewoon bezig een vracht te zeilen. In de HENSTRA-genealogie wordt gesteld dat hij tegelijk met kapitein Jan “Fedes Fedes” werd begraven. De naam is Jan Teves Teves en deze werd misschien wel op dezelfde dag, maar niet in Terhorne begraven (wel te Oldeboorn). Het overlijden van Douwe werd gemeld “door buren uit Oldeboorn”. Waarschijnlijk worden hier Willem Bijlsma en Marten Teves bedoeld, directe familie van de kapitein. Douwe Nolkes HENSTRA werd 1756 geboren te Goingarijp, van beroep matroos, later stuurman. Trouwde 30-11-1783 te Terhorne met Jetske Klazes, dochter van scheepstimmer-mansknecht Klaas Greelts. Jetske wordt 61 en overlijdt 1822 op huisnummer 5 te Terhorne. Aangifte door Symen Hendriks SCHEEPSTRA, 75 jaar, en Rauke Jelles VAN DER HOEK, 59 jaar, koemelker (schoonvader van haar zoon Klaas Douwes HENSTRA). Lees: Antje. De noodzaak van dit document wordt duidelijk uit de volgende gegevens: het huwelijk vindt drie dagen later plaats en vader Hendrik Jelles Veltman overlijdt de dag erop. Hij was doodziek dus en kon niet bij de huwelijksbevestiging zijn. Of in de jaren te Zuidhorn kinderen werden geboren, mag nog blijken. Wel zoon Sipke Kuipers, kleinzoon Rienk Kuipers, Hiltje, Klaas en schoondochter Anna Kuipers-Glastra., De huwelijksakte uit Achtkarspelen is op enkele bijlagen na onleesbaar geraakt. Antje is 8-4-1801 te Kuikhorne geboren (10-5-1801 gedoopt), dochter van Gooitzen Geles en Wietske Durks. Wigle Veltman was schoenmakersknecht in 1823. Zie Genealogy VELDMAN/VELTMAN. Zie Genealogy VELDMAN/VELTMAN. Die akte staat op naam (Ryksargyf internet) van Aaltje Sjoerds Van der Meulen. Ik denk dat dit een fout is. Akte nog te raadplegen. Misschien hadden ze een schip in de vaart? De huwelijksakten van Aaltje en van Hendrik zijn in dit verband wellicht verduidelijkend. Het familie-verhaal mag nog verbreed. Jaike Pieters was te Giekerk geboren. Jelle trouwt 1863 met Taetske Jans FEENSTRA, ze krijgen de kinderen Jaike, Jan, Hendrik, Lieuwe en Baukje. Moet Ankje zijn. Dat zij de familienaam BROERSMA krijgt toebedeeld, is tamelijk uniek. In de gaten houden. “Johannes” ipv “Timmes” of “Temmes”. Fout van de aanbrengers. Ze komen niet voor in de “Index op overleden personen in Kollumerland 1806-1812”, door G.Helder/FAF (gepubliceerd via internet). Dit nog preciezer na te gaan, voorzover nodig. Zijn rol is nog onduidelijk. Molle Oedzes RADEMA is 1-1-1792 getrouwd met Menke Jans BLAU. Hij overlijdt 1-5-1813, 43 jaar oud, gehuwd (Kollumerland 10). In 1811 meldt hij twee dochters: Grietje (19) en Lijsbert (18). Ontleend aan SICCAMA-genealogie door T. van der Leij die 8 kinderen noemt en Dieuwke juist niet. Haar (vermoede) geboortejaar 1790 past echter perfect in het rijtje. SICCAMA-genealogie. Op 16-8-1750 trouwen te Kollum Dirk Temmes en Lijsbet Johannis. Dit slechts als notitie. Gegevens ontleend aan “Noordoost-Friese koren-molens en hun molenaars” door W.T.Keune (1970). Ook Lieuwes. SICCAMA-genealogie. De inwoners kwamen toenemend in opstand tegen de “onregtvaardigheid der rigteren” en negeerden uitgesproken vonnissen. Omdat dit in een janboel dreigde te ontaarden, werd om meer blauw-op-straat gevraagd. De hoofdelingen stelden hun “castra” (borgen) en “predia” (edele heerden) ter beschikking bij gewapend ingrijpen. De stad Groningen deed graag aan deze afspraak mee. Zo begon een politieterreur om de Ommelanders (behalve de hoofdelingen) klein te houden. Geen historisch feit om trots op te zijn, lijkt me. Tot de hoofdelingen die eraan mee deden, behoorden Yo Siccama en Harco Siccama. Waarschijnlijk broers. Hierover nog verdere gegevens toe te voegen. Hij is met zijn vrouw te Doezem in het koor van de kerk begraven. Grafstenen schijnen nog aanwezig. Militie-bijlage: “Sipke Kuipers, geboren te Leeuwarderadeel den 20 febr. 1873, wonende te Leeuwarden, van beroep Korporaal (?), zoon van Rienk en Dieuwke, wonende te Rottevalle. Register Smallingerland 1892 lichting 1893 nr 48, op grond van eigen dienst vrijgesteld.” Mogen we aannemen dat Sipke zijn diensttijd uitdiende en de rang van korporaal bereikte? Geboren op de molen te Ureterp? Overlijdensakte Tietjerksteradeel 1907 nr 134. Zie internetsite betreffende Suameer. Verdere informatie in apart document. Geboorteakte: “Siebe Glastra, 33 jaar, huisverver wonende te Drachten in Wijk B nr 86, welke ons heeft verklaard dat 26 februari (1844) ’s morgens 8 uur ten zijnen huize is geboren een zoon uit Trijntje Fokkes Steggerda, z.b., met de naam Fokke.” Overlijdensakte: “Jan LEIZENAAR, 52 jaar, arbeider wonende te Rottevalle, en Herman POSTMA, 30 jaar, koopman te Rottevalle, verklaren dat Fokke Siebes Glastra, 52 jaar, huisschilder, geb te Drachten wonende te Rottevalle, gehuwd met Hiltje van der Lei, zoon van Siebe Jacobs Glastra en Trijntje Steggerda, beide overleden, op den 9de maart 1906 te Rottevalle is overleden.” Geboorteakte: “Klaas Gjalts van der Lei, 32 jaar, arbeider wonende te Rottevalle, verklaart dat op 10-10-1847 te Rottevalle een dochter is geboren uit zijn huisvrouw Antje Heddes van Houten, van beroep naaister, met de voornaam Hiltje.” Zie verder ook De VANDERLEI-connectie, hierna. Zie ook Stamboom Siebe Dieuwes GLASTRA. Geboren in Rauwerderhem, overleden te Drachten (Smallingerland) Maria en ouder broertje Jacob overlijden beide in juli 1848. Stamboom Siebe Dieuwes GLASTRA. In 1810 wordt de beroepsnaam GLAS al gebruikt. Jakob Siebes was namelijk glaszetter en verver (huisschilder). In 1811 wordt de familienaam GLASTRA niet aangemeld. Wel de familienaam GLAS door Jakob Rienks Glas te Gorredijk, die een dochter Aukje (63), een zoon Rienk (58, met kinderen) en een dochter Dieuwke (53) noemt. Relatie met Jakob Siebes nog niet gevonden. Geen familie. Overlijdensakte: geboren te Suameer, wonende te Nijega, gehuwd met Gjalt Lieuwes van der Lei, overleden in huis nr 7 te Nijega, dochter van “Andries Tjeerds” en “Antje Geerts”. Oudste zoon Lieuwe wordt slechts 11 jaar, Hij overlijdt 26-8-1817 (Small 20). De familienaam wordt in de akte per abuis LEISTRA geschreven. In 1820 een tweede zoon Lieuwe. Deze wordt 70 jaar, overlijdt 13-8-1890 (Small 133), gehuwd. Op hetzelfde adres blijkt ook een Lolke Jans te verblijven die de familienaam ONGELUK laat inschrijven. Van hem verder niets meer vernomen. Dan zou ze in 1800 zijn geboren. De melding moet fout zijn. Deze lijn verder nog niet gevolgd. Zoeken nog naar geboortemelding in 1828. Geen gericht onderzoek. Bij naamsregistratie van 1811 noemt Jan Wytses Zandburg te Eernewoude de kinderen: Wytse (39), Sake (37), Geertje (28) en Tjerk (26). Hij meldt geen kleinkinderen. Vermoedelijk te Eernewoude. Akte niet gelezen. Sake Jans Zandburg wordt 76 jaar en overlijdt 13-9-1849 (Tietj 37). Chocolademerk VAN HOUTEN is niet Fries. De bakker Pytter Pyttersz van Houten die 18-8-1667 te Leeuwarden trouwt met Mijke Dircks Crans en schepen van Leeuwarden was in de periode 1706-1709 (ovl 1727), kwam oorspronkelijk uit ’s Gravenhage. Geen familie overigens van “onze” Van Houtens. Tjeerd Paulus en Meinke Reiners. Op 21-5-1775 trouwen te Suameer: Poulus Sjeerds en Wijtske Sweitses. Op 2-11-1760 trouwen te Suameer: Hidde Paulus en Ytje Eintes. Volgens DUPON-genealogie. Jan ontbreekt. Kan verder worden nagezocht. In de overlijdensakte (mairie Oostermeer, Tietj blad 2) worden haar ouders Hart Wiegers en Grietje Wiegers genoemd. Dezen waren kennelijk al vele jaren eerder overleden. “Grietje Wiegers” zal Antje Tjeerds zijn geweest. Over enkele families met die naam in Groningen en/of Drenthe zijn genealogieën gemaakt. Geert Hendriks vinden we daar niet in vermeld. In het transcript (Ryksargyf) staat “Mondermans”. Die familienaam heb ik nog niet terug kunnen vinden. Misschien een leesfout? Zij trouwden 23-5-1829 (Small akte 22). Hij 26 jaar, geboren te Drachten. Zij 22 jaar, geboren te Bergum. Het arme jong. Petrus Fokkes Steggerda wordt dienstplichtig in 1831. De periode waarin gevochten wordt tussen België en Nederland. Petrus, zoon van Fokke Johannes Steggerda en Aukje op het Hout (!), ovl 19 jaar oud 17-2-1832 als soldaat in het garnizoen te Grave (Small 7). Geen naam van de moeder gemeld. Antje is vermoedelijk van buiten Friesland afkomstig. De akte kan interessant zijn. Akte meldt dat “Fokje Jurjens Van der Veen, 89 jaar, zonder beroep, geboren te Drogeham, wonende te Bergum, weduwe van wijlen Jan Albert Dusselaar, dochter van Jurjen en Saakje (de toenamen onbekend), beide overleden, op den 3den october 1845 voormiddags 11 uur te Bergum is overleden.” “Liepkje Jans Dusselaar, 35 jaar, geboren te Bergum, echtgenote van Ulbe Hoitzes VAN SINDEREN, schipper, dochter van Jan Alberts, overleden, en van Fokje Jurjens, arbeidster wonende te Bergum, (overleden) op den 18den maart nm 8 uur 1845 in het schip te Suawoude toen liggende.” Zie aantekening hierna. Antje Bouwes BLOEMHOF is 20-1-1784 te Suameer geboren en overlijdt aldaar 12-4-1868. Jurjen Jans DUSSELAAR is te Bergum geboren en overlijdt te Suameer (?) 29-3-1863. In een akte per 5-2-1816 staat Jurjen als scheepstimmermansknecht vermeld (een echte dusselaar). In een akte per 10-8-1825 als schipper (potschipper). Genealogie Bloemhof. Hij is bakker van beroep. Maar dat was de klerk kennelijk even kwijt. Wordt wel vermeld in het huwelijksbericht. Duttje moet dit zijn. Maar dat was de klerk kennelijk even kwijt. Wordt wel goed vermeld in de huwelijkse bijlage: “Den 7den november 1784 is gedoopt een kind van Teye Lucas en Dutje Faber, echtelieden op de Gorredijk, is geboren 30 october 1784 en is genaamd Lucas.” Doopregisters? Trouwregister Herv.gem. Gorredijk schrijft Lammers, trouwregister Herv.gem.Kortezwaag schrijft Lummes. In trouwregisters nog geen melding gevonden van huwelijk van Lucas en Marijke Roels. Ik las ook ergens Hotze “Pruim”. Was dat zijn bijnaam? De directe bloedlijn met Freek Kuipers ontbreekt. Maar het verhaal is interessant. En het is familie. Uit huwelijk van Anne en Margje wordt de dochter Harmina Annes van Sinderen geboren, die via huwelijk met Gerrit Durks van der Duim, moeder wordt van Hiltje van der Duim, die via huwelijk met Theunis Bakker, moeder wordt van Roelof Bakker. Roelof trouwt in 1920 met Janke de Jong, de oudste zus van Elizabeth VAN DER HOEK-DE JONG. Anne van Sinderen is een van de betovergrootvaders van de neven en nichten in De Tynje (bij “tante Janke”). Dit is de Ulbe van Sinderen die 2-7-1803 te Bergum trouwt met Liepkje Jans DUSSELAAR. De Liepkje die18-3-1816, op 35-jarige leeftijd overlijdt “in het schip te Suameer toen liggende”. Ulbe overlijdt minder dan een jaar later. In 1811 meldt zich voor de naamsregistratie Ulbe Hotses van Sinderen te Suameer, met een zoon Hotse van 7 jaar oud. Zijn thuishaven was wellicht een tijd Suameer. Bij de naamsregistratie van 1811 heeft Lukas Hotses van Sinderen domicilie op het adres Zuiderdrachten 172. Er worden geen kinderen vermeld. Op hetzelfde adres ook Jelle Liebbes van der Veen en Neeltje Kornelis, weduwe van Jacob Keimpes Posthuma. Misschien was het slechts een “postadres” voor de schipper. De brief is in juni 2000 naar het Engels vertaald en vervolgens op het internet gezet. Vertaling door ds. Marinus den Dekker (Dordrecht), zoon van Dirk den Dekker en Margaretha van Sinderen. In 1811 meldt zich Sipke van Sinderen te Stavoren. Hij is dan ca 62 jaar oud. Kinderen: Johannes (39, StJacobaparochie), Ulbe (27, Holwerd), Baukje (37, St.Johannesga), Grietje (24, Broekerhaven), Janke (19, Stavoren). Hij schijnt het smidsbedrijf te Holwerd aan zoon Ulbe te hebben overgedaan. Werd hij schipper (zoals zijn vader Anne Freerks, wiens naam bij de Van Sinderens niet populair lijkt)? Wat doe je in Stavoren? Ulbe Sipkes van Sinderen te Holwerd meldt zich ook in 1811, met zoon Jelle (2 1/2) en dochter Christina (6 maanden). Bij naamsregistratie 1811 ook nog een Rindert Ulbes van Sinderen op het adres Noorderdrachten 390. Kinderen: Ulbe (15), Fokjen (13), Sjoukjen (7), Elyas (3), Janke (1). Gegevens uit HUMMEL-genealogie. Zij ging dus ook naar Weerdinge (Drenthe). Zie HUMMEL-genealogie. Genealogie Ab Hummel. Dat laatste is een merkwaardige toevoeging. Vond de ambtenaar de voornaam “Johanna” te deftig voor “Jehantsje”? Zie verder. Weduwnaar Rinke Taekes HOF trouwt 25-7-1844 met Akke RIEMSMA, dochter van Fedde Martens RIEMSMA en Minke JOLDERTS DE VRIES. Deze Minke geb 1779 te Terwispel is dochter van Jaldert Jeens DE VRIES en Wytske Jalkes. Vermoedelijk uit de familie waartoe ook Eeuwkjen Jalderts ooit behoorde, oudgrootmoeder van Janneke Van der Hoek (tegenwoordig getrouwd met Freek Kuipers). Of er een “t” in de naam hoort was niet duidelijk. Patroniem Halbes dan wel Halberts. Gaandeweg sluipt de “t” erin bij de meldingen. Klonk deftiger misschien. Regelmatig wordt “Take” geschreven, “Taeke” is de eigenlijke naam. Moet “Bontje” zijn. Zo gelezen. Misschien moet het Hendrikje Baartes zijn. Verkeerd gelezen? Hier moet Bontje staan. Waren er dochters? Extract gedoopten Herv.gemeente Donkerbroek, bijlage bij de huwelijksakte in 1818 van Rienk Takes Hof en Johantje Aitzes. Het register van 1811 is niet volledig. Er kunnen meer zijn geweest. Sjoerd overlijdt 5-10-1813, 62 jaar oud (OSW 23), Aukjen 5-12-1835, 80 jaar oud (OSW 69). Alle JOHANNES, de toenmalige dorpsrechter kanton Makkinga, was inschrijvingsambtenaar bij de naamsregistratie van 1811. Hij gedroeg zich tamelijk uniek en vulde zelf de gegevens in voor meerdere gezinshoofden die dat zelf niet kwamen doen. Zoals voor deze Rienk Rienks Hof. Aldus naam in overlijdensakte. Aparte HOF-notities moeten ons helpen. Alle Johannes, dorpsrechter van Makkinga, zorgt hiervoor. Zie eerdere noot. De familienaam VAN WIJK heeft waarschijnlijk betrekking op de Hauler-WIJK. Jacob Alles van Wijk, geb Haulerwijk 25-10-1780, ovl aldaar 17-1-1845, trouwt 3-6-1810 te Haule met Aaltje Sybrens VOORDEWIND, geb Haulerwijk 1788, ovl aldaar 27-4-1841 (Kwartierstaat van Ynske Houkes). OSW: Jakob overlijdt 17-1-1845, 64 jaar oud, Jakobjen 15-8-1845, 75 jaar oud, Harmen 25-12-1845, 73 jaar oud, Jan 14-2-1848, 65 jaar oud, Bontje 16-9-1860, 86 jaar oud. In Ryksargyf-internet wordt zijn voornaam “Otte” geschreven. Foute lezing. Bij overlijden van zoon Jan wordt zijn moeder “Grietje Gooitsens” genoemd en niet Grietje Harms, zoals bij andere kinderen. Kwartierstaat van Ynske Houkes. HUMMEL-genealogie. Ook volgende gegevens daaraan ontleend. De HUMMEL-connectie is in ons verhaal eigenlijk slechts een bijzaak. Een interessante. Te grote aandacht ervoor kan een scheef beeld doen ontstaan (bijzaak wordt hoofdzaak) en dat is niet de bedoeling. Plaatsbepaling geen sterk punt in militie-documenten. De kazernetijd duurde hooguit een jaar. Daarna kon men naar huis, maar bleef de volgende vier jaar oproepbaar en onder militair toezicht (toestemming bij huwelijken door de commandant bijvoorbeeld). Hij zal rond 1 meter en 60 centimeter zijn geweest. Aan de kleine kant, maar niet te klein. Donkerblond. BAKKER met één K geschreven: “BAKER” dus. Achteraf blijkt dat er niet BAKER of BAKKER gelezen moet worden maar PAKES. Zie hierna. Nog duidelijk maken. Dit is niet waar: Sjoukje is te Harlingen geboren. Ook een fout van de aanmelders: de oudmoeder heette niet Corneliske maar Grietje. Hij had in ieder geval ook een dochter Kjille Jans PAKES, die 8-4-1820 trouwt met Syger Lammerts WOUDSTRA (OSW 3), een zoontje Jan wordt 16-10-1822 aangemeld, maar dit wordt slechts 6 maanden oud, ovl 24-5-1823. Moeder Kjille overlijdt 26-10-1823, 26 jaar oud (OSW 52). In 1811 is ze dus ca. 14 jaar oud, misschien tweelingzus van genoemde zoon Kornelis. Geen melding in trouwregisters. Kan over de puthaak zijn getrouwd (niet-geregistreerd). Op 9-4-1872 trouwen te Beilen (Dr., akte 4) Jan PAKES afkomstig uit Leek (Gr) en Hendrikje Alberts GLAS (afkomstig uit Ooststellingwerf (Fr)). Zij 45 jaar oud. Hij 48 jaar, weduwnaar van Marijke Hendriks SCHADENBERG. Hij is zoon van Wietse Jans PAKES en Jantje Heres HANGELBROEK. Zij dochter van Albert Jans GLAS en Antje Lubberts BOUWKNEGT. Niet verder nagezocht. Wellicht jong overleden. Misschien een markant, bejaard gezinshoofd dat door de hele buurt met liefde “pake” werd genoemd. Kinderen en kleinkinderen werden bijv. “Wytze fan Pake” of “Wytze Pakes” genoemd (suggestie). Hij overlijdt er 29-8-1861, nm 4 uur, te Lemmer, 57 jaar oud: “Dirk Landmeter, hoofdonderwijzer, geboren te Haulerwijk, wonende te Lemmer, zoon van Lourens Landmeter en Grietje Jans Blok, beiden overleden. Laatst echtgenoot van Koopke Jans DE VRIES.” ? De Haulerwykster getuigen van 1833 waren: Rienk Aukes DE BOER, huisman, 42 jaar, Lebbe Jans GLAS, arbeider, 49 jaar, Lammert Rommerts POSTMA, arbeider, 30 jaar, Jacob Jans BROMMERTS, arbeider, 37 jaar. Of Rienk Andries een zoon was van Andries Rienks die 28-1-1813 te Akkrum overlijdt (Uting 2), 62 jaar oud, gehuwd, zoon van Rienk Andries, is een nog niet goed onderzochte optie. Het kan ook weer een familie van schippers zijn geweest. HAKS ws gelijk aan HAKS. Verdere verbanden. Er is nog onduidelijkheid. Er lijkt geen verschil tussen Rienk Rienks en Rienk Klazes (Hof) en dat het om dezelfde persoon gaat is goed mogelijk. Het patroniem Klazes dat ook mogelijk is, moet ons voorzichtig maken. Hierboven in dit verband de meldingen uit FamilySearch-databank, zonder mogelijke correcties. In die databank wordt gesuggereerd dat Rienk Rienks Hof zoon geweest zou zijn van een Rienk Feikes en Grietje (oud-overgrootouders van Freek Kuipers). Waarschijnlijk een verzinsel. Geen bewijsmateriaal. Waarschijnlijk stond hier 7 (geb 1804). Deze akte nog te raadplegen.

Genealogie FREEK KUIPERS– 30 juni 2002

PAGE

PAGE 34