Voorfamilie

VOORFAMILIE VANDERHOEK-DEJONG Uitgangspunt bij dit werkdocument zijn de kinderen (kwartierstaatnr 1) van:

1. Willem (Bonnes) VAN DER HOEK (1906-1961) en
2. Elizabeth DE JONG (1910-1989)

GROOTOUDERS: GENERATIE 3 4. Bonne VAN DER HOEK (1875-1943) 5. Neeltje ROEM (1871-1938) 6. Klaas Piers DE JONG (1853-1930) 7. Fokje Jurjens SCHIPPER(S) (1870-1936)

VAN DER HOEK – LIJN Generatie 3 VAN DER HOEK (grootouders)

• BONNE VAN DER HOEK en NEELTJE ROEM, ouders van WILLEM VAN DER HOEK (1906-1961)

BONNE VAN DER HOEK & NEELTJE ROEM

1. Bonne VAN DER HOEK, geb Oranjewoud (Schoterland FR) vrijdag 8-1-1875, ovl Heerenveen zaterdag 1-5-1943, 68j, wednr, zv Jan Wolters VAN DER HOEK (1835-1927) en Hiltje Jans LUKKES (1840-1915), vertrekt ca 1895 als kleermakersgezel uit Heerenveen richting Zuid-Holland, trouwt Naaldwijk (ZH) zaterdag 1-9-1900, hij 25, zij 28, met
2. Neeltje ROEM, geb Naaldwijk vrijdag 17-11-1871, werkvrouw, ovl Heerenveen maandag 15-11-1937, 65j, gehuwd, dv Willem ROEM (1826-1907) en Antje VAN BEEK (1832-1905).

Bonne (Jans) VAN DER HOEK is vijfde kind en jongste zoon uit huwelijk van arbeider Jan Wolters VAN DER HOEK en timmermansdochter Hiltje Jans LUKKES. Bonne heeft twee oudere broers, Jan (Jans) VAN DER HOEK, geb Het Meer 21-9-1864, en Wolter (Jans) VAN DER HOEK, geb Het Meer 30-6-1867.

Oudste broer Jan gaat 1882 in Militaire Dienst en belandt te Amsterdam, waar hij trouwt en verder blijft wonen, met nageslacht. Tweede broer Wolter wordt van dienstplicht vrijgesteld (omdat broer Jan nog dient), trouwt 1891 te Heerenveen, verhuist, pakhuisknecht, naar Drachten (Smallingerland FR), en 1895 in de functie van magazijnknecht (Nederlandse Spoorwegen), later magazijnchef, naar Amsterdam (NrdHolland). Na 1895 is ook Bonne, ca 21j oud, naar “Holland” vertrokken (niet naar Amsterdam). Daarmee verdwijnen alle drie zonen van Jan Wolters VAN DER HOEK en Hiltje Jans LUKKES uit Friesland. Van de twee (overgebleven) dochters gaat na 1905 Bontje, de jongste, door huwelijk eveneens naar “Holland”. Zij overlijdt in 1915 te Weesp. Enkel de dochter Grietje blijft te Friesland (Terband, Aengwirden), gehuwd met de veekoopman Geert FONK. In 1916 komt Bonne, met “Hollandse” vrouw en 6 te Naaldwijk (bij Den Haag) geboren kinderen, naar Heerenveen terug.

Grootvader Bonne VAN DER HOEK (1875-1943) komt niet in aanmerking voor militaire dienst, vanwege een speciale reden. Als jongetje van 8 raakt hij “onder de tram” en zo verwond (heup, benen) dat hij, volgens het verhaal, tot zijn 16de moet revalideren en van krukken gebruik maken1. Door de opgelopen handicap krijgt hij verlengde schooltijd (Fransche School te Heerenveen). Daarna moet hij aan het werk. Hij gaat niet door voor onderwijzer of zoiets, maar krijgt aanstelling als kleermakersgezel.2 Bonne verhuist na zijn stages als kleermakersgezel te Heerenveen naar elders. Eerst naar Zaltbommel (prov Gelderland), daarna naar Maassluis en Naaldwijk (prov ZuidHolland). Hij is dan begin-20-jaar. Te Naaldwijk huurt hij kost en inwoning bij (bejaard) tuindersgezin Roem. Gevolg is dat hij Naaldwijk 2-9-1900, hij 25, zij 28, trouwt met Neeltje ROEM, dochter van de huisbaas/hospes.3 De ouders van Bonne gaan de reis naar Naaldwijk niet aan, geven schriftelijke toestemming. Misschien waren broers (vanuit Amsterdam) aanwezig. Nog aan te vullen.

Bonne VAN DER HOEK is tot en met 1915 als kleermaker te Naaldwijk werkzaam geweest. Te Naaldwijk worden uit zijn huwelijk met Neeltje ROEM zes kinderen geboren (periode 1901-1909). Bonne verhuist begin 1916 met “Hollands” gezin van Naaldwijk naar Heerenveen. Zijn plaats van herkomst. Hij is dan 41 en te Naaldwijk failliet verklaard (faillisement juni 1916 beeindigd). Te Heerenveen blijkt Bonne welkom als kleermaker in dienst van de kledingwinkel VAN DER KAM en ook als actief bestuurder van vakbond-organisatie, betrekkelijk en bescheiden,

Xxxxx Doorgaan xxxx

Bonne en Neeltje krijgen te Naaldwijk 6 kinderen (1901-1909). Begin 1916 verhuist het gezin van Naaldwijk, voor wat betreft Bonne “terug”, naar Heerenveen (FR). Voor Neeltje en de kinderen was het geen “terug”, maar een evacuatie. Kleermaker Bonne raakte te Naaldwijk in faillissement en de misschien beste manier om daaruit te raken, was vertrek uit Naaldwijk en opvang door familie en contacten te Heerenveen. De evacuatie was in zover gunstig dat het faillissement te Naaldwijk al half 1916 kon worden opgeheven, terwijl Bonne met gezin te Heerenveen door de familie aldaar direct onderdak en sociaal netwerk wordt gegeven. Bonne (41) stelt zich ook meteen actief op in plaatselijke organisaties, voorzover “christelijk”.

Bonne met gezin huist even te Terband (Aengwirden), waar vader Jan Wolters woont (moeder Hiltje in 1915 overleden) en zus Grietje, getrouwd met Geert FONK. Kort erna vindt Bonne met gezin onderdak te Het Meer, bij oom Freerk Wolters, reeds hoogbejaard. Het verblijf te Het Meer, klein huisje bij de Asbrug, is voor de Hollandse Neeltje ROEM nogal een gruwel. Oom Freerk (85j oud, weduwnaar) biedt onderdak, maar wast zijn pispot in de waterton en heeft andere “on-Hollandse” gewoontes, die Neeltje niet kan waarderen. Mogelijk zijn Bonne en Neeltje met kinderen na tijdelijk onderdak bij oom Freerk in Het Meer nog even weer in Terband gaan wonen. Zeker is wel dat zij na 1918 een woning konden huren aan de VAN DEKEMALAAN

Xc doorgaan Heerenveen xxxxxxxxxxxxx

In januari 1916 wordt Bonne te Naaldwijk failliet verklaard. Het faillissement wordt in juni 1916 opgeheven, maar Bonne is inmiddels met heel zijn “Hollandse” gezin al in Heerenveen gaan wonen en blijft daar. De verhuizing vindt begin 1916 plaats. Neeltje (nooit in Friesland geweest) is 45, Bonne 41. Van de zes kinderen (ook nooit in Friesland geweest) is Hiltje, de oudste, 15 jaar en Jan, de jongste, 6 jaar. Het gezin wordt opgevangen te Terband bij pake Jan Wolters VAN DER HOEK (1835-1927, kw 8) die 81 wordt op 6 april 1916 en diens dochter (Bonnes oudste zuster) Grietje Jans VAN DER HOEK, getrouwd met Geert FONK. Grietje is 46, Geert 52, ze hebben samen een eigen gezin. Beppe Hiltje Jans LUKKES (1840-1915, kw 9) is in het jaar ervoor, 12-8-1915 (een donderdag), 75 jaar oud, overleden. Pake Jan, zijn hele leven arbeider geweest, is inmiddels “zo krom als een spijker” (sa krom as in spiker). Hij wordt overigens wel 92.

Na enkele maanden (of weken?) te Terband wordt geregeld dat Bonne met gezin intrekt bij omke Freerk in Het Meer, beoosten Heerenveen. Oom Freerk Wolters VAN DER HOEK (1832-1925) is oudere broer van Jan, Bonnes vader. Freerk is 25 april 1916 84 jaar geworden, sinds 1901 weduwnaar, zonder kinderen. Hij woonde in Het Meer op het erfje tegenover de vroegere Asbrug. Daar woonde hij de latere jaren samen met zijn broer Bonne Wolters VAN DER HOEK (1828-1914) die steeds ongehuwd was gebleven. Maar sinds 11-12-1914 woonde hij er weer alleen, want toen overleed Bonne, 86 jaar oud. Binnen het familieberaad en oom Freerk stemde toe (bood het misschien ook aan), wordt geregeld dat Bonne en Neeltje met kinderen (tijdelijk) bij Freerk in Het Meer gaan wonen. Te Heerenveen vindt inmiddels nieuwbouw plaats ten westen van Dracht en Gedempte Molenwijk. Bonne wordt ingeschreven voor een huurwoning aan de Van Dekemalaan, die in 1918 wordt opgeleverd. In de tussentijd is het bivakkeren in het kleine huisje bij de Asbrug van oom Freerk. Voor de “Hollandse” Neeltje schijnt het vooral een lijdenstijd te zijn geweest. De hoogbejaarde Freerk was uiteraard niet proper genoeg. Als toppunt van schandelijkheid is verteld dat hij ’s ochtends zijn piespot omspoelde in de regenton. Omdat er toen nog geen gemeentelijke waterleiding bestond, was de regenton ook voor koken, drinken en wassen nodig. Misschien deed hij dat in het begin, een paar keer. Neeltje kon stampij maken. Daarna spoelde hij de pot misschien niet meer om of gebruikte hij toch maar de voor het huis langsstromende vaart. Een andere mogelijkheid is dat hij de jonge, inwonende neefjes (Willem en/of Jan) dan wel nichtjes inschakelde voor dit spoelkarwei (moeder Neeltje: “Blijf van die pot van oom Freerk af…!?”).

In de door latere schoondochter Elizabeth DE JONG (1910-1989, kw 3) vertelde verhalen kwam de afschuw die Neeltje in Het Meer opdeed primair. Lyske had het van horen zeggen, want maakte het zelf niet mee. Schoonmoeder Neeltje luchtte achteraf haar hart. Overigens is in die verhalen sprake van “twee hoogbejaarde vrijgezelle broers” die als viespeuken hun leven sleten. Dat klopt niet. De oom Bonne was al anderhalf jaar overleden voor Neeltje in Het Meer kwam wonen. Alleen oom Freerk woonde er en hij was langdurig getrouwd geweest (met zijn nichtje Aafke KROM, geen kinderen). Positief punt: Freerk bood onderdak aan het drukke gezin en hij liet de Friese staartklok na die bij Bonne en Neeltje, en later bij Willem en Lyske, als pronkstuk in de kamer hing.

Van Dekemalaan, Heerenveen

Uit het huwelijk worden zes kinderen geboren, allen te Naaldwijk, vier dochters en twee zonen: 1. Hiltje, geb zaterdag 29-6-1901 (vernoemd naar de moeder van Bonne). 2. Antje, geb dinsdag 28-10-1902 (vernoemd naar de moeder van Neeltje). 3. Janna, geb 1904 (vernoemd naar de vader van Bonne, maar `t was een meisje). 4. Willem, geb maandag 30-4-1906 (kw 2) (vernoemd naar de vader van Neeltje). 5. Willemien (Wilhelmina), geb 1907 (de vader van Neeltje overleed eerder dat jaar, de jonge koningin heette Wilhelmina en was populair). 6. Jan Wolters, geb donderdag 7-1-1909 (vernoemd naar de vader van Bonne, compleet met diens patroniem-s).

Opoe Neeltje is 37 jaar wanneer het zesde kind wordt geboren. Opa Bonne viert de volgende dag, 8-1-1909, zijn 34ste verjaardag. Het jonge gezin woonde te Naaldwijk samen met de ouders van Neeltje, maar van die ouders overlijdt Antje VAN BEEK (kw 11) in maart 1905 en Willem ROEM (kw 10) in mei 1907. Begin 1916 trekt Bonne naar Heerenveen in Friesland, waar hij vandaan kwam. Neeltje is dan 45 en Bonne 41. Hiltje, de oudste dochter, is 15.

Bonne VAN DER HOEK (1875-1943) werd op 8 januari 1875 te Oranjewoud geboren, jongste (en laatste) kind van Jan Wolters VAN DER HOEK (kw 8) en Hiltje Jans LUKKES (kw 9). Aan de “Grintdyk” zoals de aloude zandweg vanaf Oudeschoot door het Schoterwoud in de volksmond ging heten, nadat deze met grint was “bestraat” . Die wegverbetering vond rond 1870 plaats en het is niet onmogelijk dat overgrootvader Jan Wolters er een boterham aan verdiende. Rond 1880 verhuist Jan met gezin van Oranjewoud naar het noorden van Heerenveen. Naar Terband (Fok, Schans) dat deel uitmaakte van de gemeente Aengwirden. Ook daar wordt druk aan rij- en tramwegen gebouwd. Op 15 januari 1868 was de treinverbinding Meppel-Heerenveen gereed gekomen en op 1 september 1868 de verdere verbinding Heerenveen-Leeuwarden. In 1880 startte de Nederlandsche Tramweg Maatschappij met de aanleg van trambanen. Vanaf het station te Heerenveen (Nijehaske), een baan naar Joure in het westen en een baan naar Gorredijk-Drachten in het oosten. Voor de baan naar Drachten moest in Heerenveen een brug worden gebouwd over de relatief brede Heerensloot, van Heerenwal naar Fok (Terband).

Die Trambrug speelt een bepalende rol in het leven van opa Bonne. In 1883 is de brug er. Voor de trams een hindernis die ze met lage snelheid moeten nemen. Voor de kinderen uit de buurt een prachtige kans om aan de ene kant in het langzaam rijdende voertuig te klimmen en er aan de overkant weer van af te springen. Dat mag natuurlijk niet en het is gevaarlijk. Bonne is 8 jaar en merkt hoe gevaarlijk. Hij struikelt en komt met een gebroken heup en andere verwondingen in het ziekenhuis terecht. Het genezingsproces duurt lang. Tot zijn 16de heeft Bonne krukken nodig bij het lopen. Een gevolg van dit ongeval is ook dat zijn schooltijd wordt verlengd – hij bezoekt de “Fransche school” (Mulo-onderwijs) – en dat zijn beroepskeuze niet meer vrij staat. Hij kon maar het best kleermaker worden. Een zittend beroep, waar wel vraag naar was (zijn oudere broer Wolter begon als pakhuisknecht). En zo gebeurde. Bonne leerde het vak als leerling bij Heerenveense kleermakers en werd daarna, in 1895/96, “uitgezonden” naar buiten Friesland (broer Wolter werkte inmiddels al te Amsterdam). Zijn eerste contactadres was te Zaltbommel, maar van daaruit vertrok hij al snel naar Naaldwijk.

Naaldwijk

De jonge Friese kleermaker vindt te Naaldwijk kost en onderdak bij het bejaarde tuinders-echtpaar Willem ROEM (1826-1907) en Antje VAN BEEK (1832-1905). Willem Roem is de 70 gepasseerd en Antje ook al 65-plusser, wanneer ze de 22-jarige kostganger in huis nemen. Ze hebben zelf twee zonen, Nicolaas en Christiaan, die al getrouwd en uit huis zijn, hoewel ze misschien nog in de tuinderij werken4. En ze hebben een dochter, Neeltje, die 17-11-1871 is geboren, toen vader Willem 45 was en moeder Antje 39. Dochter Neeltje, 25 jaar, had “de ware” nog niet gevonden en woonde nog bij haar ouders.

Het nuchtere feit is dat Bonne en Neeltje aardigheid in elkaar kregen. Toen dit bekend werd (“verloving”), hield het wel in dat Bonne snel naar een ander kosthuis moest uitwijken (te Maassluis), want in het gereformeerde Naaldwijk was de sociale controle zeker groot en twee verloofden onder één dak kon niet door de beugel. Een huwelijksdag werd gepland, zaterdag 1 september 1900, en Bonne kon daarna weer intrekken bij de Roems. Zoals hierboven gemeld maakten de ouders van Bonne vanuit Heerenveen niet de verre reis naar Naaldwijk om bij het huwelijk aanwezig te zijn.

Het huwelijk tussen Neeltje en kleermaker Bonne was geen moetje. Maar na tien maanden al, 29-6-1901, is er het eerste kind. Een dochter die naar Bonnes moeder Hiltje wordt genoemd. Binnen acht jaar volgen nog vijf andere kinderen: de dochters Antje en Janna, de zoon Willem (30 april 1906, kw 2), de dochter Willemien en de zoon Jan Wolters (7 januari 1909). Moeder Antje VAN BEEK overlijdt 28 maart 1905 en vader Willem ROEM 8 mei 1907.

Dat Willem ROEM in de tijd dat Bonne als kostganger bij hem in huis kwam, (nog) een renderend tuindersbedrijf had, is onwaarschijnlijk. Rond die tijd schakelen jongere en kapitaalkrachtige ondernemers in het Westland over naar grootschalig tuinieren in kassen of warenhuizen. Die omslag werd door de ROEM-familie niet meer meegemaakt. “Vakantie was er niet bij voor het tuindersgezin. Een dagje naar het strand misschien of naar de stad, als de tuin het toeliet. Alleen in de winter, als het rustig was op de tuin, was er meer tijd voor nutteloze bezigheden, zoals schaatsen. Voor de rest was het leven: werken, bidden, eten en slapen.” In 1985 wijdde het Westlands Streekmuseum te Naaldwijk een tentoonstelling aan het leven van Westlandse tuindersvrouwen in de periode 1920-1940. Dat is de periode “na Neeltje” maar in haar tijd zal het niet anders zijn geweest. In de publiciteit rond genoemde tentoonstelling kreeg de hardheid van het bestaan van de tuindersvrouwen bijzondere nadruk. Gesteld werd dat rangen, standen en godsdiensten een grote rol speelden. Katholiek tuinde bij katholiek, gereformeerd bij gereformeerd. Het aantal kassen en schoorstenen bepaalde positie en huwelijkskansen. Had je geen schoorstenen, dan was je “van de koude grond”. Voor de tuindersvrouwen waren huishouden en moederschap de voornaamste taken, aldus het verhaal. Maar de tuin moest daarmee worden gecombineerd. Als de druiven gekrent moesten worden of de tomaten gehobbeld, gingen de kinderen mee de kas in. Eén in de buik, eén aan de borst en eén in de box, was het moederpatroon. “Met carbid en water werden de klompen voor de zondag wit geschuurd. Je werd moe van het stampen van de was in de tobbe. Vierhonderd keer stampen voor de witte was. Vierhonderd keer voor de bonte. Vierhonderd keer voor de donkere was. En dan nog een keer. In de avonduren moest het vele verstelwerk worden gedaan.”

Het klinkt niet vrolijk. Hoewel we mogen aannemen dat het niet allemaal en altijd zwaar en ellendig is geweest.

De ROEM-voorvaderen zijn niet van oorsprong tuinders. Dat we Willem Roem als tuinder te Naaldwijk kennen, heeft met de vrouwelijke lijn te maken gehad. Want zijn vader Nicolaas Roem (1799-1834) was vlassersknecht en overleed op jonge leeftijd. En zijn grootvader Pieter Roem (1760-1810), die 49 jaar werd, was geboren te Charlois (Rotterdam). Geen Westlander dus. Pieter trouwde 1791 te Naaldwijk met Johanna Wijnandts (1766-1853), een jonge telg uit het huwelijk van Adrianus Wijnandts (Weyland) en Elisabeth Valstar. Met de VALSTAR-lijn heb je zeker wel met Naaldwijkse tuindersgeslachten te maken, tot op de dag van vandaag. Maar de relatie tussen Willem Roem en de familie van zijn overgrootmoeder, Valstar, het tuinders-actieve deel daarvan, zal niet (of nauwelijks) meer hebben bestaan.

Zijn vader Nicolaas, vlassersknecht, overleed toen Willem Roem 8 jaar oud was. Willems moeder, Angenita Mulder, is 1801 te Den Haag geboren. Haar ouders gingen daarna wel in Naaldwijk wonen, maar kwamen niet uit het Westland. Van Albertina van Loon (1754-1825), de moeder van Angenita, staat vast dat ze te Buuren werd geboren, in de Betuwe dus. Albertina was weduwe te Den Haag, van ene Johan Middendorp (Mittendorf), toen ze met Willem Mulder trouwde. Albertina was 45 jaar toen dochter Angenita ter wereld kwam. Ze wordt 70 (ovl 6-2-1825 te Naaldwijk) en wordt dan “doopvrouw” van beroep genoemd. Misschien is vroedvrouw bedoeld. Willem Mulder overlijdt te Naaldwijk 8 weken na zijn echtgenote (8-4-1825).

Hoe komt de voornaam WILLEM in de VANDERHOEK-familie? Die voornaam is aan Willem Mulder te danken, de schoonvader van Nicolaas Roem. Wanneer ruim 12 maanden na het overlijden van Willem Mulder uit het huwelijk van Nicolaas en Angenita een jongen wordt geboren (3-5-1826), wordt deze niet Pieter genoemd, naar de vader van Nicolaas, maar WILLEM. Naar de vader van Angenita. Deze Willem is dus Willem Roem (1826-1907) geworden, naar wie in 1906 de eerste zoon van Bonne Van der Hoek en Neeltje Roem wordt genoemd: Willem Van der Hoek (1906-1961).

Na het vroege overlijden van Nicolaas Roem is Angenita Mulder voor een tweede keer getrouwd. De nieuwe echtgenoot (stiefvader van Willem Roem) is Pieter van Dijk. Het kan zijn dat via hem Willem aan het tuindersbedrijf(je) kwam. Maar dit weten we nog niet zeker.

Naast de ROEM-voorfamilie had Neeltje Roem via haar moeder Antje VAN BEEK (1832-1905) een tweede voorfamilie. Ook dit waren geen tuinderfamilies, maar eerder tuindersknechten. Antje was dochter van Christiaan van Beek en Neeltje van Leeuwen. De naam van de vader van Christiaan wordt Jacobus van der Beek geschreven, geboren in Den Haag, in 1779 getrouwd met de uit ’s Gravenzande afkomstige Geertruy Laarman (1747-1789). Zij wonen te Naaldwijk waar Geertruy op jonge leeftijd trouwde met J.T.Heijnechius. Ze is weduwe en 31 jaar wanneer ze met Jacobus van der Beek trouwt. Uit dit huwelijk wordt Christiaan geboren. Geertruy overlijdt in 1789 en Christiaan krijgt daarna met een stiefmoeder te maken. Neeltje van Leeuwen, de moeder van Antje van Beek, is dochter van Arend van Leeuwen, arbeider te Monster (Westland), en Antje Vreugdenhil. Laatstgenoemde Antje is een telg uit de VREUGDENHIL-familie die, zoals bovengenoemde VALSTAR-familie, door de tijd heen een bekend tuindersgeslacht te Naaldwijk bleef. Maar dat de latere Willem Roem van deze “oude” connecties kon profiteren, is onwaarschijnlijk. De familiebanden waren zeker niet nauw genoeg. En de bekwame tuinders waren vermoedelijk al een eigen tak geworden.

Hoe komt de voornaam NEELTJE in de VANDERHOEK-voorfamilie? Zowel de voornamen WILLEM als NEELTJE zijn vernoemingen vanuit het Westland, van ROEM-kant om het simpel te houden.

Na het overlijden van (schoon-)vader Willem ROEM blijven Bonne en Neeltje te Naaldwijk wonen. Twee kinderen (Willemien en Jan Wolters) worden nog geboren. Zes kinderen hebben ze nu. Bonne oefent zijn beroep van kleermaker uit, wat hem hooguit een karig inkomen oplevert. In 1914/1915 begint het waarschijnlijk helemaal nijpend geworden. Om Nederland heen woedde een grote oorlog (de “Eerste Wereldoorlog”) en je kunt je indenken dat voor een wat ouderwets ingestelde kleermaker het aantal goede klanten behoorlijk minderde. Volgens zijn latere schoondochter Elizabeth DE JONG (kw 3), voor haar huwelijk zelf als naaister werkzaam, was schoonvader Bonne “niet een echte kleermaker”. Zij kon het misschien beoordelen. En we weten achteraf dat het voor Bonne geen vrije beroepskeuze is geweest.

Toen Bonne (nu met gezin) terugkwam in Heerenveen (Terband/Het Meer), ging hij er prompt weer als kleermaker aan de slag. Via oude contacten lukte dit wel. Inmiddels was de confectiezaak van VAN DER KAM flink gegroeid en Bonne kon daar allerlei opdrachten voor maat- en verstelwerk vandaan halen. Bonne mengde zich vrij direct na terugkomst ook volop in het verenigingsleven, - een gewoonte die hij misschien al in het sterk georganiseerde, christelijke Naaldwijk had aangeleerd. We zien hem naar voren komen in verenigingen op gereformeerde grondslag (zoals de zondagsschoolvereniging) en in vakbondswerk idem (Patromonium, later CNV).

Al in 1916 wordt de naam van B.v.d.Hoek gemeld in de vergaderingsnotulen van de evangelisatievereniging “De Zaaier”, die in de plaats was gekomen van de eerdere zondagsschoolvereniging “Jachin”. De notulen van maandag 4-12-1916 melden dat hij de toen gehouden vergadering mag afsluiten. Met dankgebed, zoals gebruikelijk. Op vrijdag 12-1-1917 houdt hij een inleiding over de bruiloft te Kana (volgens het bijbelverhaal veranderde Jezus bij die bruiloft water in wijn5). De inleiding viel bij de vergaderaars erg in de smaak. Er volgde “een vrij levendige discussie”. Waarschijnlijk liet Bonne zich vrij snel inschakelen als onderwijzer op de zondagsschool (te Het Meer?), hoewel dit uit de bewaard gebleven notulen niet blijkt. Van na 1917 geen notulen. Bonnes zoon Willem was in de jaren na 1935 een gewaardeerde verhalenverteller op de zondagsscholen (o.a. te Oranjewoud).

Wanneer de nieuwbouw-huurwoning aan de Van Dekemalaan in west-Heerenveen beschikbaar komt, wordt het onderkomen in Het Meer snel verlaten (oom Freerk blijft er wonen, hij wordt 92 en overlijdt, in alle properheid want niet thuis, op vrijdag 6 maart 1925). Bonne oefent zijn beroep veelal uit, zittend in de achterkamer van de huurwoning, op de tafel, vaak vol grappen en grollen. Per maandag 30-6-1919 wordt hij gekozen tot secretaris van de Christelijke Besturen Bond te Heerenveen en Omgeving. Via de CBB organiseerden zich de besturen van diverse christelijke vakbonden. Bonne vertegenwoordigde de “christelijke kleermakers”. Uit het CBB ontwikkelde zich later het CNV (Christelijke Nationaal Vakverbond). Met “christelijk” werd in die tijd vooral de gereformeerde richting bedoeld. De aanhang in regio-Heerenveen was en bleef bescheiden.

Bonne wordt per 30-6-1919 niet alleen benoemd tot CBB-secretaris te Heerenveen. Hij krijgt ook de opdracht om op de volgende algemene vergadering een inleiding te houden over “De Arbeidswet van Minister Aalberse.” Deze wet, invoering van de 8-urige werkdag, werd 12 dagen later, 11-7-1919, door het parlement goedgekeurd. Bonne heeft de inleiding niet meer hoeven te doen, zo mogen we aannemen. Van een algemene vergadering is in volgende bestuursnotulen, door Bonne als secretaris geschreven, geen sprake.

In de bestuursvergadering van maandag 25-8-1919 gaat het hoofdzakelijk om praktische punten: “Voorlezing geschiedt van de circulaire, welke zal worden gezonden aan verschillende werkgevers. De vergadering kon instemmen met de inhoud. 7 ex waren reeds aanwezig, een lijst van werkgevers wordt opgemaakt, aan wien een circulaire zal worden toegezonden. Verder wordt besloten aan de gemeenteraad te verzoeken met het oog op de duurte, evenals den vorigen winter, goedkoope klompen te doen verstrekken aan huisgezinnen, die daarvoor in aanmerking kunnen komen. Verder het steuncomité weer te doen vormen, daar dit beter werkt dan de armbesturen. Tenslotte als 3de punt zoo mogelijk werk verschaffen. Deze voorstellen aan B en W op te zenden nog in deze zelfde week. Daarna werd overgegaan tot rubricering der lijsten, daarop kwamen voor 22 namen van landarbeiders. Besloten werd ons in verbinding te stellen met het Hoofdbestuur der Land- en Tuinbouwbond om een spreker te zenden, om hier een afd. op te richten. Deze verg. te doen houden met lichte maan. Voorts een afd. te trachten op te richten van personen in publieken dienst. Terwijl de voorz. persoonlijk met de fabrieksarbeiders in bespreking zal treden, opdat deze zich ook organiseeren. Aan ds. Hummelen een verzoek te richten, om het nut te bepleiten eener organisatie onzer dienstboden. Tenslotte werd nog besloten de verpleegsters uit te noodigen tot eene samenkomst met de Christ.Best.B., waarop ook ds. Hummelen uitgenoodigd zal worden. De voorz. zou persoonlijk zich in verbinding stellen met de directrice van ’t Ziekenhuis, zuster Dijkstra, wanneer deze samenkomst het beste gehouden kon worden. “

Volgens het notulenboekje vindt de volgende CBB-bestuursvergadering drie maanden later plaats, maandag 17-11-1919. Secretaris Bonne Van der Hoek kan niet aanwezig zijn6. De waarnemend secretaris B.de Jong meldt:

“De Voorz. deelt mee, dat van B en W der Gem Schoterland geen voorstel is te wachten inzake bestrijding der werkeloosheid. De Rechtsche Raadsfractie zal trachten met een plan te komen. Er is evenwel toch iets bereikt. In de laatstgehouden Raadsverg. van Schoterland is besloten dat aan leden van gezinnen welke niet zijn aangeslagen in den H.O. (boven de 13 jaar) op 2maal 1 paar klompen een toeslag wordt gegeven van 30 cent. Deze maatregel vordert eene uitgaaf van plm. F 4800,=. Is besloten eene aanschrijving te richten tot de Diaconie der Gerf Kerk en die der N.H. om zoo mogelijk armoede te leenigen of en te voorkomen. Een Commissie is gevormd (n.l. de Heeren A.Idzenga en W.de Groot) om zich in verbinding te stellen met de HH N.Bakker, W.v.Riezen en Th.Leenes, teneinde te trachten een plaatselijk Steuncomité in ’t leven te roepen. Naar aanleiding eener conferentie met het Bestuur der Chr.Dienstbodenorganisatie werd besloten eene circulaire te laten drukken waarin vooral de nadruk werd gelegd op de noodzakelijkheid van hooger loon in verband met de tijdsomstandigheden. Deze circulaire was meteen bedoeld als convocatiebrief voor een binnenkort te houden vergadering der dienstboden. Met de landarbeidersorganisatie loopt het niet erg vlot. Er is nog geen definitief Bestuur gekozen. In hoeverre in dezen reactionaire krachten van invloed zijn is nog niet duidelijk gebleken; maar wel zal getracht worden de zaak door te zetten. Eveneens zal getracht worden een afd. op te richten van de Chr. fabrieksarbeiders. Daartoe zal de Secr zich in verbinding stellen met den Heer S.Veltman te Bolsward. Aangezien vr. Veltman zich den laatsten tijd in onze plaats H’veen met deze zaak heeft beziggehouden, acht het Bestuur het niet ondienstig eens eene verg. uit te schrijven, waar genoemde Veltman als spreker zou kunnen optreden.”

De volgende vergadering, woensdag 31-3-1920, en die daarna, worden weer door Bonne Van der Hoek genotuleerd. De organisatie komt maar heel gebrekkig of niet van de grond. In een vergadering augustus 1921 ten huize van de voorzitter wordt B.v.d.Hoek benoemd tot lid van het Provinciaal Comité der C.B.B.

Over de periode hierna kunnen we ons niet meer op notulen van bestuursvergaderingen beroepen. Die zijn niet bewaard (voorzover door ons te overzien). Iemand anders dan B.v.d.Hoek nam de taak over. Bonne bleef zeker actief. Volgens zijn latere schoondochter werd hij in delen van de gereformeerde kring wel “de rooie” genoemd (een halve of hele socialist), vanweg zijn vakbondbemoeienis. Er zijn aantekeningen waaruit blijkt dat hij de verkiezingsuitslagen in Heerenveen (na invoering algemeen kiesrecht) scherp in de gaten hield en ook adresbezoek deed bij mogelijke stemmers voor de Anti-Revolutionaire Partij (ARP). De ARP (Kuyper, Talma, Colijn) had haar aanhang vooral in de gereformeerd-kerkelijke richting en bleef daardoor in Schoterland/Heerenveen van bescheiden omvang. Eén zetel in de gemeenteraad was al erg mooi. Bonne maakte het niet meer mee dat zoon Willem na 1945 via de ARP-lijsr lid werd van deze raad, toen de partij drie zetels veroverde.7

De “emigratie” in 1916 naar Friesland was ook voor de kinderen van Bonne en Neeltje natuurlijk een fikse verandering. De Friese taal kreeg niemand van hen nog goed onder de knie (in huis werd Hollands gesproken). De drie oudste meisjes, Hiltje, Antje en Janna, zijn niet meer leerplichtig en kunnen werkjes gaan doen. Waar nodig hun vader helpen bij de kleermakerij, kwam voor (vooral Hiltje). Willem, Willemien en Jan moeten de lagere school in Heerenveen voltooien. Willem en Jan volgen daarna nog MULO-onderwijs. Wanneer Jan op donderdag 23-7-1925 zijn MULO-A diploma krijgt uitgereikt, zijn Bonne en Neeltje “uit de schoolgaande kinderen”. Willem krijgt een baan als jongste bediende bij de bank van de Gebr.Mispelblom aan de Lindegracht te Heerenveen, maar verliest deze betrekking wanneer na de beurs-crash van 1929 de economie in elkaar stort en de “crisisjaren” van de 20ste eeuw beginnen. Hij is 23 en enkele maanden zonder werk. In 1930 doorstaat hij de test en krijgt de functie van akten-schrijver bij het Heerenveense kantoor voor hypotheken en kadaster. Hij wordt ambtenaar. In 1929 werd Jan 20 en moest in militaire dienst (Willem ontsprong de dans – tot 1936 bestond nog het conscriptiesysteem met lotnummers). Jan had na zijn MULO-diploma administratieve banen gehad en wordt tijdens zijn diensttijd geplaatst bij de kaderopleiding Militaire Administratie. Hij verlaat de dienst als (reserve-) opperwachtmeester bij de Militaire Administratie. Daardoor was het voor hem niet al te moeilijk om, na beeindiging van de kazerneperiode, een baan te vinden bij de Belastingdienst. Ook Jan werd dus ambtenaar. Eerst te Stadskanaal (Groningen), daarna te Gorredijk dat hij vanuit Heerenveen per fiets kon bereiken. Het aantal thuiswonende kinderen verminderde natuurlijk gaandeweg. In 1928 trouwt dochter Antje (25) met de jonge kapper Johannes SPIERING (24, “oom Johan”). Johannes was te Heerenveen in de leer, maar geboren en opgegroeid in Winschoten (Groningen) als zoon van de in Assen geboren Pieter SPIERING en de in Midwolda geboren Grietje STEK. Hij was dus netzomin als Antje een Fries-prater. In 1929 wordt de zoon Pieter SPIERING geboren, Neef Pieter zal als enig kind uit dit huwelijk in leven blijven. Na hem worden twee meisjes (die Neeltje hadden kunnen heten) dood geboren. In 1933 en 1937, oma Neeltje maakte dat nog mee. In 1935 kan oom Johan een kapperszaak overnemen aan de Stationsweg te Drachten. Dat wordt verder hun plaats van vestiging. Dochter Janna trouwt ca 1930 (beiden in 1904 geboren) met Siebren WEERMAN, zoon van achterbuurman Wybe WEERMAN, in Noordwolde (Weststellingwerf) geboren, en Miep (Maria Elisabeth) RUSCH, geboren in Willemsoord (Overijssel). Ook van origine geen Fries-praters. Siebrens vader Wybe kreeg de familienaam WEERMAN van de kant van zijn moeder, die 20 jaar was en ongehuwd toen hij in 1858 werd geboren. Hiltje Wybes WEERMAN vertrekt met hem naar Heerenveen, waar ze in 1865 trouwt met Siebren DE JONG. De Weermannen waren een Noordwolds bakkersgeslacht. Wybe is in Heerenveen bierbottelaarsknecht, winkelbediende, pakhuisknecht, apothekersknecht en tenslotte broodventer. Siebren en Janna verhuizen naar Den Haag, waar ze aan het Frankenslag een kruidenierswinkel beginnen. Oudste dochter Hiltje trouwt wat later dan de andere twee en jongste dochter Willemien trouwt niet. Hiltje trouwt met de relatief jonge weduwnaar (hij is van haar leeftijd, brengt kinderen mee uit het eerste huwelijk) Willem Carel FABER en gaat in Kollum wonen. Oudste zoon Willem is 28 wanneer hij donderdag 21-6-1934 trouwt met Elizabeth DE JONG (24). Het huwelijk was ongeveer een jaar uitgesteld door ziekte van Willem.

In 1937 wonen Bonne en Neeltje aan de Van Dekamalaan met alleen Willemien en Jan (weer) in huis. Jan rijdt dagelijks naar Gorredijk heen en terug (per fiets of bij slecht weer met de tram). Op 15 november 1937, twee dagen voordat ze 66 zou zijn geworden, overlijdt plots Neeltje ROEM. Het aantal kleinkinderen waarvan ze “opoe” zou worden, werd uiteindelijk 24, maar bij haar overlijden waren er nog maar 5. Waaronder de zoontjes Bonne (1935) en Klaas (1936) van Willem & Elizabeth het dichtst in de buurt (Van der Sluislaan). Bonne koopt een dubbelgraf op de nieuwe begraafplaats aan de Binnenweg tussen Heerenveen en Oranjewoud. In het rechterdeel wordt Neeltje bijgezet. Uit overlijdensakte Heerenveen 1938 betreffende Neeltje Roem: “Tjeerd HOEKSTRA, 54 jr, aanspreker wonende te Heerenveen,(verklaarde) dat op 15 november dezes jaars des n.m. te zeven uur te Heerenveen is overleden: Neeltje Roem, oud 65 jr, z.b. geboren te Naaldwijk, wonende te Heerenveen, gehuwd met Bonne Van der Hoek, dochter van Willem Roem en Antje van Beek, beiden overleden.” Op dinsdag 24 januari 1939 trouwt de jongste zoon Jan Wolters (30) te Benedenknijpe met Mintje HIEMINGA (24, “tante Minny”), dochter van Jan HIEMINGA, hoofdonderwijzer van de chr.school te Benedenknijpe, en van Klaaske VAN DER LAAN. Jan Hieminga was timmermanszoon uit Huizum/ Leeuwarden, Klaaske slagersdochter uit Heerenveen. Jan Wolters moest voor zijn dagelijkse fietstochten naar en van Gorredijk door Benedenknijpe en zo viel zijn oog op Mintje. Jan en Mintje gaan te Gorredijk wonen (Molenwal 154) en na ruim een jaar te Oosterwolde, toen Jan naar het belastingkantoor aldaar werd overgeplaatst. In Gorredijk wordt de zoon Jan geboren (woensdag 8 november 19398). In Oosterwolde de dochters Neeltje (zondag 22-6-1941) en Klaske (dinsdag 22-9-1942). Later ook nog Minny (vrijdag 20-7-1945) maar dan is Jan Wolters al naar Duitsland weggevoerd en daar overleden.

Een eerder overlijden moet hier eerst worden genoemd. Dat van opa Bonne. Na de dood van Neeltje (1871-1937) en het vertrek van jongste zoon Jan Wolters, woont Bonne nog alleen met jongste dochter Willemien in het huis aan de Van Dekemalaan. Gaandeweg begint hij meer last te krijgen van de oude kwetsuren die hij als 8-jarige bij het ongeval met de tram had opgelopen. Dankzij de technische vooruitgang hoeft hij niet compleet terug naar “de krukken”. Hij krijgt via de kinderen een stoelfiets waarmee hij zich (“trappend met de handen”) in het verkeer kan begeven. Bonne en Willemien verhuizen van de Van Dekemalaan naar een huisje aan de Burg.Falkenaweg te Heerenveen, recht tegenover het gebouw van de Gereformeerde kerk. Willemien is werkzaam in de zorg en brengt zo een eigen inkomentje in. Zoon Willem met gezin (inmiddels 5 kinderen: Bonne (1935), Klaas (1936), Neeltje (1938), Fokje (1939) en Jan Wolter (1941)) woont 1.5 kilometer zuidelijker aan de Van der Sluislaan te Oranjewoud. Willem moet elke dag te fiets langs de Burg.Falkenaweg van en naar zijn werk op het hypotheekkantoor. Bonne redt zich nog goed in de contacten. Maar een trombose in de benen wordt hem toch noodlottig. Op 1 mei 1943 overlijdt hij (nog) vrij onverwacht, 68 jaar oud. Hij wordt begraven naast Neeltje in het dubbelgraf op de begraafplaats aan de Binnenweg (nog steeds aanwezig). 
Verdere verhalen over en rond Bonne & Neeltje kunnen nog volgen. Zie betreffende hun kinderen en aangetrouwden nog de betreffende hoofdstukken in dit verslag.


Kinderen uit het huwelijk van BONNE VAN DER HOEK (1875-1943) en NEELTJE ROEM (1871-1937):

1. Hiltje VAN DER HOEK

Zie FABER-CONNECTIE

1. Antje VAN DER HOEK

Zie SPIERING-CONNECTIE

1. Janna VAN DER HOEK

Zie WEERMAN-CONNECTIE

1. Willem VAN DER HOEK, geb. 30-4-1906 te Naaldwijk (kw 2). Trouwt 21-6-1934 te Joure/Heerenveen met Elizabeth DE JONG (kw 3).

2. Wilhelmina (Willemien) VAN DER HOEK

Geboren eind 1907 te Naaldwijk, vierde en jongste dochter van Bonne en Neeltje. Haar geboorte vindt plaats enkele maanden na het overlijden van haar grootvader Willem Roem (kw 10) en misschien dat ze om die reden de voornaam Wilhelmina kreeg.9 Willemien is acht jaar oud wanneer het gezin naar Heerenveen verhuist. Ze is 29 wanneer haar moeder Neeltje overlijdt. Willemien blijft ongehuwd en verhuist naar Den Haag en omgeving (zus Janna?). Ze is werkzaam in de zorgsector.10

1. Jan Wolters VAN DER HOEK

Geboren 7-1-1909 te Naaldwijk, tweede zoon en jongste kind van Bonne en Neeltje. Hij is net zeven jaar oud wanneer het gezin naar Heerenveen verhuist. Volgt MULO-opleiding en krijgt 23-7-1925 het diploma A uitgereikt, met een 9 voor geschiedenis en een 8 voor natuurkunde. Daartegenover een 4 voor meetkunde en 5-jes (in die tijd nog voldoende) voor schrijven, Nederlands en Frans. Hij is hierna “op kantoor” gaan werken. In 1929 moet hij op voor militaire dienst. Hij komt terecht bij de kaderopleiding Militaire Administratie en verlaat de dienst als (reserve) opperwachtmeester Militaire Administratie. Een goede referentie voor een vaste baan bij de dienst der Rijksbelastingen. Hij begint in Stadskanaal (Gr), maar solliciteert met succes naar een functie in Heerenveen of omgeving. We vinden hem terug bij het belastingkantoor te Gorredijk. Op zijn fietstochten van Heerenveen naar Gorredijk (of per tram) komt hij Mintje Hieminga tegen, te Benedenknijpe. Jan is 30 jaar oud, wanneer hij 24-1-1939 met Mintje trouwt (kerkelijk huwelijk in de Gereformeerde kerk te de Knijpe).

Gearresteerd door Duitse bezetters 1945

Jan Wolters Van der Hoek wordt midden februari 1945 te Oosterwolde door een Duitse SS-groep gearresteerd en in de gevangenis bij Crackstate te Heerenveen opgesloten. Verhoord en zwaar mishandeld. Daar zijn uiteraard geen precieze meldingen van11. Jan werd nog naar het SS-hoofdkwartier te Groningen afgevoerd en met vrijwel het laatste gevangenentransport per goederentrein naar Hamburg (Neuengamme) gebracht. Volgens een overgeleverd bericht12 wist een aantal gevangenen uit die trein te ontsnappen en vroegen ze ook Jan met hen mee te gaan, maar was hij door de mishandelingen daar fysiek al niet meer toe in staat. Kwam hij nog aan in het concentratiekamp Neuengamme? Misschien wel, misschien niet. In de naoorlogse jaren probeerde de organisatie Het Rode Kruis die als enige “toegang” had gehad tot de concentratiekampen uit te zoeken wat er met Jan was gebeurd. Zonder resultaat. Als sterkste vermoeden werd formeel na twee jaar vastgelegd (voor Mintje en kinderen was een overlijdensverklaring betreffende Jan nodig) dat hij rond 13-5-1945 bij Ludwigslust was overleden. Minder dan een week na de capitulatie van Duitsland en het einde van de oorlog. Want toen het gevangenentransport met Jan te Hamburg (Neuengamme) arriveerde, leefde Hitler nog (Hitler pleegde zelfmoord 30-4-1945 in een bunker te Berlijn toen het Russische leger vrijwel op zijn drempel stond), maar dat de Duitsers de oorlog gingen verliezen, was voor de meesten van hen toch wel duidelijk. Een Amerikaans legeronderdeel was Hamburg al dicht genaderd en het concentratiekamp Neuengamme werd door de SS al grotendeels ontmanteld en opgeheven (sporen uitwissen). Vanaf 12-2-1945 richtten ze daartoe een noodkamp in noordelijk van Ludwigslust, bij het dorpje Wöbbelin. Dat is rond 50 kilometer ten oosten van Hamburg en ook via het spoor bereikbaar. Het gevangenentransport waar Jan deel van uitmaakte, is waarschijnlijk direct naar noodkamp Wöbbelin doorgestuurd.

De mogelijke overlijdensdatum van rond 13 mei 1945 die achteraf (1947) door Het Rode Kruis werd verondersteld, zou inhouden dat Jan nog in leven was toen het Amerikaanse legeronderdeel het kamp Wöbbelin bereikte. Dat hij in de ziekenboeg alsnog overleed. Maar er zijn daarover geen gegevens. Een ander verhaal13 is dat hij op weg naar het kamp (er moest nog een eind worden gelopen) aan zijn einde kwam en ergens langs die weg naamloos14 onder de grond is gestopt.

De naam van oom Jan Wolters Van der Hoek komt vanaf 1952 als één van de “gesneuvelden” voor in de samenvattende rapporten over het verzet tegen de Duitse bezetters tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij was geen lid van een knokploeg of andere vorm van gewapend verzet. Hij was belastingambtenaar. Pas na 1945 raakte (algemeen) bekend dat de belastingkantoren in Friesland een sleutelrol hadden gespeeld in de financiering van de opvang voor vluchtelingen en onderduikers en van verzetsgroepen. De Duitsers kwamen er gaandeweg wel achter en probeerden door arrestatie van kopstukken en infiltratie via handlangers er een eind aan te maken. Binnen de terreur van de laatste maanden werd Jan alsnog ten kantore opgepakt.15

Omdat Jan niet terug kwam uit Duitsland werd broer Willem Van der Hoek toeziend voogd over de kinderen van Jan en Mintje. De zoekvraag via het Rode Kruis moest hij gaande houden, het “toezicht” op de situatie te Oosterwolde (relatief ver weg van Oranjewoud) was uiteraard beperkt. Wanneer eind 1947 door Het Rode Kruis de conclusie wordt getrokken dat Jan mei 1945 is overleden, stopt Jans werkgever, de belastingdienst, prompt, per 1-10-1947, de salarisuitbetaling die tot dan nog was doorgegaan. Reden te meer voor Mintje om voor een passende oplossing te kiezen. In december 1947 wordt bij notaris te Beetsterzwaag een eindverklaring opgemaakt. Met boedelbeschrijving16. Mintje trouwt hierna (geen volgende kinderen) en emigreert met gezin 1948/1949 naar Canada.

Tante Minnie gaat met kinderen VAN DER HOEK naar Canada

Contacten werden niet aangehouden. Zwager Willem VAN DER HOEK, aangesteld voogd over de kinderen van zijn broer, was het niet eens met de beslissingen die Mintje HIEMINGA vanuit haar positie nam. Haar nieuwe huwelijk en de emigratie met al haar kinderen direct daarop naar Canada. Misschien dacht Mintje wel: Waar bemoeit hij zich mee.

Iedereen kwam gezond aan te Canada. In de buurt van Toronto werd een nieuw bestaan opgebouwd. Cees VAN DER BIJL17.

Wiebe en Joke, 2007

Jullie hebben denk ik nog niet gehoord dat mijn moeder een week geleden is overleden. Ze werd 91 jaar, heeft niet geleden en is rustig heengegaan. Mijn zus, Minny, die al jaren haar verzorgde in Belleville, was er toen ze stierf. Al was ze oud en tamelijk zwak, gebeurde het onverwachts. Ze is woensdag, 11 juli in Kingston begraven naast mijn stiefvader, en de dienst nam plaats in onze kerk, waar zij en vader Kooistra ook vele jaren leden zijn geweest. Het was een mooie dienst, en werd geleid door Ds. Jan Hieminga. Alle zeven kinderen waren aanwezig met hun partners, acht kleinkinderen, haar zus Netie (de enige van de Hieminga's die nu nog leefd) en haar man, en een aantal neven en nichten. Het was heel goed bij elkaar te zijn; we hebben samen gehuild en gelachen. We wonen zo ver uit elkaar dat het waarshijnlijk de laatste keer zal zijn dat we tegelijkertijd bij elkaar zijn. Ik vind dat erg jammer! Maar wie weet...

Jullie weten geloof ik ook niet dat Bill een hersenbloeding heeft gehad eind februari, terwijl hij aan het skien was. Hij kwam terecht in het ziekenhuis in Calgary en werd daar twaalf dagenlang verzorgd, met veel therapie enz. Het was wel schrikken! Eind maart zijn we naar huis in Kingston gevlogen, en Bill bleef doorgaan met therapie en medicijnen voor hogebloeddruk. Hij hersteld heel goed, maakt bijna iedere dag een lange wandeling en blijft optimistisch. Wanneer je hem ziet zou je denken dat er niets mis is, maar hij heeft nog steeds weinig gevoel aan zijn linkerkant. Men zegt dat het herstel daarvan erg lang kan duren, maar het gaat langzaam de goede kant uit. Bill is wel van plan de komende winter weer te gaan skien! Dus, de laatste vijf maanden waren vol met onverwachte dingen, maar zo is het leven soms. Daarnaast hebben we ook bijna twee maanden werklui in en om huis gehad want er moest gerepareerd en vervangen worden. Als je dat een half jaar eerder al hebt besteld, is het beter om het maar niet verder uit te stellen! Maar je werd er soms wel gek van! We hopen dat het nu een beetje rustiger word. Hoe gaat het met jullie? Laat maar iets van je horen wanneer je tijd hebt. Hartelijke groeten en hopelijk tot ziens,

Nelly en Bill Nelly Kamphuis 369 Union Street Kingston, ON Canada, K7L 2R4 Tel: 613-542-7787 Generatie 3 DE JONG (grootouders)

• KLAAS PIERS DE JONG en FOKJE SCHIPPERS, ouders van ELIZABETH DE JONG (1910-1989)

KLAAS PIERS DE JONG & FOKJE SCHIPPERS

1. Klaas Piers DE JONG, geboren zondag 24 april 1853 (volle maan) te Haskerhorne, overleden dinsdag 9 december 1930 te Oudehaske, 77 jaar oud, veenwerker, winkelier, boer, melkerijchef (in Duitsland), tr. (1) 16-5-1878 met JELTJE HEIDA, tr (2) 12-5-1881 met JANTJE DE ROOS bij wie drie dochters en een zoon Pier, tr (3) 2 maart 1893 met
2. Fokje SCHIPPERS (Fokje Jurjens Schipper), geb. woensdag 15 juni 1870 (volle maan) te Oudeschoot, overl. 14 november 1936 (nieuwe maan) in De Tijnje (Opsterland), 66 jaar oud.

Klaas Piers (“pake Klaas”) was bijna 40 jaar, toen hij op 2 maart 1893 (donderdag, volle maan) trouwde met de 22-jarige Fokje SCHIPPERS (“beppe Fokje”). In 1910 worden zij ouders van Elizabeth DE JONG (kw 2, “moeder Lyske”). Klaas Piers is dan 57, Fokje op 13 dagen na 40 jaar oud. Na de geboorte van Lyske worden nog de spullen bij elkaar gepakt en verhuist het gezin, op twee kinderen na (Jurjen en Geeske), naar het Duitse Rijnland waar Klaas, in twee perioden, aan de slag gaat als melkerijchef bij een herenboer te Lohrwardt. Jongste zoon en laatste kind Heinrich (Hendrik) wordt daar in 1913 geboren.

Tekst uit huwelijksakte van 2 maart 1893, het huwelijk tussen Klaas en Fokje: “In het jaar 1893, den tweeden dag der maand Maart, zijn voor ons ondergetekende, ambtenaar van den Burgerlijke Stand der Gemeente Schoterland, provincie Friesland, verschenen: KLAAS DE JONG, weduwnaar van Jantje de Roos, oud 39 jaren, vervener, geboren te Oudehaske, wonende te Mildam, meerderjarige zoon van Pier Jacobs de Jong, overleden, en Joltje Fokkes Veldstra, zonder beroep, wonende te Idskenhuizen, indertijd echtelieden, en FOKJE SCHIPPERS, oud 22 jaren, zonder beroep, geboren te Oudeschoot, wonende te Mildam, minderjarige dochter van Jurjen Annes Schippers, arbeider, en Janke Hendriks Wiekel, zonder beroep, echtelieden, wonende te Mildam. Welke ons verzocht hebben het door hen voorgenomen huwelijk te voltrekken, waarvan de afkondigingen op zondagen den 19de en 26ste Februarij dezes jaar binnen de gemeente is geschied. Waarna wij hun in het openbaar hebben afgevraagd, of zij elkander wederkerig tot echtgenooten aannemen en getrouwelijk al de plichten zullen vervullen, welke door de wet aan de huwelijkse staat verbonden zijn, waarop door ieder afzonderlijk een toestemmend antwoord zijnde gegeven, hebben wij in naam der wet verklaard dat KLAAS DE JONG en FOKJE SCHIPPERS bovengenoemd door de echt aan elkaar zijn verbonden. En zulks in tegenwoordigheid van Hendrik Faber, oud 47 jaren, veldwachter, en Herman Bakker, oud 46 jaren, veldwachter, beiden wonende te Heerenveen, Harm Wind, oud 36 jaren, klerk, wonende te Nijehaske, en Jouke Kort, oud 27 jaren, klerk, wonende te Het Meer, allen geen bloedverwanten of aanverwanten van de echtgenoten. Er is hiervan door ons opgemaakt deze acte, echter nadat wij deze eerst aan verschijnende partijen en de getuigen hebben voorgelezen. Door ons, de bruidegom, de bruid, den ouders des bruid en de getuigen is ondertekend, verklarende dat de moeder der bruid niet te kunnen schrijven als zulks niet geleerd hebbende.”

In de tekst van de huwelijksakte staat wel vermeld dat Klaas Piers weduwnaar is van Jantje DE ROOS, niet dat hij daarvoor al weduwnaar was van Jeltje HEIDA. Bij dit derde huwelijk zijn de ouders van Klaas niet aanwezig. Vader Pier Jacobs DE JONG (1825-1885, kw 12) omdat hij is overleden, moeder Joltje Fokkes VELDSTRA (1823-1900) omdat ze vermoedelijk niet bij machte was de winterreis tussen Idskenhuizen en Mildam te doen. Joltje zal 18 maart 70 worden. Na het overlijden van Pier is ze van Oudehorne (bij Mildam) naar Idskenhuizen gegaan en daar ingetrokken bij een tante en nicht van haar. Zeven jaar later is Joltje wel te Mildam bij Klaas & Fokje aanwezig. Ze overlijdt te Mildam op dinsdag 10 april 1900, 77 jaar oud.

De ouders van Fokje zijn wel bij het huwelijk aanwezig: Jurjen Annes SCHIPPERS (1822-1908, kw 14) en Janke Hendriks WIEKEL (1840-1908, kw 15). Volgens de akte wonen deze twee te Mildam, maar in feite zal het te Brongerga zijn geweest (“het witte huisje schuin achter de begraafplaats te Brongerga”), de buurtschap dicht bij Mildam die ook als Oranjewoud of “onder Oudeschoot” wordt aangeduid. In dat witte huisje is Fokje in ieder geval geboren.

Uit het huwelijk van Klaas Piers en Fokje worden 9 kinderen geboren: 1. Janke, geb zaterdag 31-3-1894 te Mildam. 2. Pier, geb donderdag 26-3-1896 te Mildam, ovl dinsdag 22-8-1899, drie jaar oud. 3. Jacob, geb vrijdag 29-7-1898 te Mildam. 4. Pier, geb maandag 29-10-1900 te Mildam. 5. Jurjen, geb maandag 19-5-1902 te Mildam. 6. Geeske, geb 1904 te Mildam. 7. Tryntje, geb vrijdag 27-4-1906 te Oudehaske. 8. Elizabeth, geb donderdag 2-6-1910 te Oudehaske (kw 3). 9. Hendrik (Heinrich), geb 1913 te Lohrwardt/Haffen (Duitsland).

Pake Klaas is 60 wanneer Hendrik als laatste kind wordt geboren, beppe Fokje 43. De geboorte vindt plaats in het dijkhuis aan de oostelijke Rijnoever bij Gut Hübsch waar Klaas als melkerijchef werkzaam is. Een deel van de Lohrwardtse polder, de geboorteaangifte wordt gedaan op het gemeentehuis te Mehrhoog waar de pasgeborene niet als Hendrik maar als Heinrich wordt ingeschreven.

Klaas Piers is vierde kind, derde zoon, uit het huwelijk van Pier Jacobs DE JONG en Joltje Fokkes VELDSTRA. Pier en Joltje trouwden zondag 30-8-1846 te Haskerhorne. Pier is een boerenzoon en Joltje een boerendochter. Als oudste zoon zou Pier eerste opvolger zijn voor het boerenspul van zijn vader Jacob Piers DE JONG (1797-1850, kw 24) te Haskerhorne. Maar deze vader Jacob overlijdt op 52-jarige leeftijd. Pier is dan 25 en net 4 jaar getrouwd, twee peuterzonen. Misschien was er geen overeenstemming betreffende de toekomst van het bedrijfje te Haskerhorne en koopt Pier zich er uit. In 1851 staat hij vermeld als boer te Haskerdijken, kinderen (waaronder in 1853 Klaas Piers) gemeld als geboren te Oudehaske. Circa 1855 trekt Pier weg uit Haskerland, hij is dan 30, om een eigen bedrijf te Oudehorne (Schoterland) te starten. Op dit bedrijf groeit Klaas Piers vervolgens op. Pier staat in akten vermeld als veehouder, boer en veenbaas. Een gemengd bedrijf. Volgens familieverhalen (kleindochter Lyske die hem nooit in leven heeft gekend) was hij een “grote boer” en een gewaardeerde fokker van Friese paarden.

Uit de gegevens zou kunnen worden afgeleid dat Pier Jacobs na het vroege overlijden van zijn vader tamelijk eigenzinnige keuzes deed. Volgens familieverhaal was zijn derde zoon, Klaas Piers, minstens zo of zelfs meer eigenzinnig. Een jongen-met-wilde-haren, zegt de dochter Lyske er later over. Typerend is wel dat wanneer Pier in 1885 op 60-jarige leeftijd overlijdt, geen van zijn zonen in het bedrijf aanwezig is om dit voort te zetten (jongste zoon Epke is nog thuis en doet wat, maar is te jong). Weduwe Joltje vertrekt naar Idskenhuizen.

Hoe het werkelijk ging weten we niet. Klaas Piers (pake Klaas) is 25 en “van boerenbedrijf”, wanneer hij 16-5-1878 trouwt met Jeltje HEIDA (21). Ze gaan wonen te Mildam. Niet bij het bedrijf van vader Pier. Oudste broer Jacob Piers (1847-1879) woont te Haskerhorne en dus ook niet bij dat bedrijf. Tweede broer Fokke Piers (1849-1889) is in 1878 wèl in het bedrijf van zijn vader werkzaam. Klaas sluit daar niet op aan. (Zie verder bij Pier Jacobs DE JONG, kw 12).

KLAAS PIERS & JELTJE HEIDA

De boerenzoon Klaas Piers DE JONG (25) uit Oudehorne, geboren te Oudehaske, trouwt donderdag 16-5-1878 (volle maan) met Jeltje HEIDA (21), boerendochter uit Mildam. Ze gaan te Mildam wonen.

Jeltje is jongste kind uit het huwelijk van Homme Jeips HEIDA en Aaltje Jelles SCHOTANUS. Een nakomertje want Homme en Aaltje trouwden zondag 27-5-1832 en kregen eerst de kinderen Jeep Heida (1834), Jelle Heida (1836), Jan Heida (1838), Ytje Heida (1840), Tjeerd Heida (1843), Ede Heida (1845-1846), Ede Heida (1849), daarna, op 27-12-1856 (zaterdag, derde kerstdag, nieuwe maan), Jeltje Heida (na doodgeboren kindje nog in 1851). De oudere broers van Jeltje zijn rond 20 wanneer zij wordt geboren.

Wanneer ze in 1878 trouwt, zijn de ouders van Jeltje overleden. Homme Jeips HEIDA op zondag 5-7-1874, 66 jaar oud. Aaltje SCHOTANUS op vrijdag 19-4-1878, 68 jaar oud. Aaltje overlijdt 19 april, terwijl het huwelijk van Jeltje en Klaas op 16 mei gepland stond. Aaltje maakte de voorbereidingen tot het huwelijk van haar jongste dochter nog wel mee, maar stierf vier weken vooraf. Bij het huwelijk heeft Ede HEIDA, koopman te Oudeschoot, broer van de formeel nog minderjarige Jeltje, de rol van voogd: hij geeft toestemming voor het huwelijk.

Haar moeder Aaltje Jelles SCHOTANUS is 16-12-1809 te Mildam geboren, dochter van Jelle Klazes SCHOTANUS en Jeltje Tjeerds HOEKSTRA die 8-5-1803 te Katlijk met elkaar trouwden. Uit hun huwelijk werden louter dochters geboren: Popkjen (1804-1881, tr 29-10-1826 met Tjeerd Jans HOEKSTRA), Trijntje (1806-1865, tr 16-5-1830 met Jeip Pieters HEIDA), Aaltje (1809-1878, tr 27-5-1832 met Homme Jeips HEIDA), Beeuwkjen (1813-1816) en Beeuwkjen (1817-1863, tr 16-5-1841 met Sipke Joukes DE VRIES).

Haar vader Homme Jeips HEIDA is ca 1808 te Mildam geboren, jongste zoon van Jeip Jans HEIDA en Ytje Hommes KUIPER. Het huwelijk van Jeip en Ytje was voor Jeip een tweede huwelijk. Jeip is van 2-1-1749 (Oranjewoud). Zijn eerste huwelijk, 19-11-1780 te Oudeschoot, is met Popkje Pieters LANGIUS. Uit dat huwelijk worden de dochters Wytske (1783-1813, gehuwd 9-1-1803 met Andries Jans uit Bovenknijpe) en Akke geboren (1785-1820, gehuwd 6-12-1807 met Sjoerd Jacobs Vellinga uit Mildam). Popkje overlijdt en 27-1-1793 trouwt Jeip opnieuw. Te Heerenveen op 27-6-1793 met Ytje Hommes Kuipers. Uit dat huwelijk de zoon Jan Jeips HEIDA, geb te Mildam 30-8-1795, trouwt daar 20-4-1815 met Saakjen Eizes, ovl 8-1-1818, 22 jr, “veehouder te Mildam”. De dochter Stijntje, geb 4-1-1797, trouwt 16-5-1821 met Anne Eizes HOEKSTRA. En de zoon Homme, ca 1808. Vader Jeip is dan 59, moeder Ytje 43 jaar oud. Ytje KUIPER werd 92 (ovl 19-6-1857). Jeip HEIDA werd 67 (ovl 28-6-1816). Homme maakt zijn vader slechts 8 jaar mee. Uit overlijdensakte van Jeip: “Merk Gerrits VAN DER MOLEN, 42 jr, en Barteld Klazes BEENEN, 34 jr, beide arbeiders en geburen, verklaren dat Jeip Jans HEIDA, huisman, 67 jr, wonende te Mildam, nalatende zijne echtgenote Ytjen Hommes KUIPER benevens éen meerderjarige en twee minderjarige kinderen (dus Jan die in 1818 zal overlijden, resp Stijntje en Homme), mitsgaders één meerderjarige dochter uit een vorig huwelijk met Popkjen Pieters in echte verwekt (de dochter Akke die in 1820 zal overlijden), op den 28sten juni in huis nr 46 te Mildam is overleden.” Uit overlijdensakte van Homme: “Marten Gerbens ZWAAGSTRA, 45 jr, timmerman wonende te Mildam, en Roelof POL, 26 jr, smid te Mildam, verklaren dat Homme Jeips HEIDA, 66 jr, boer, geboren en wonende te Mildam, gehuwd met Aaltje Jelles SCHOTANUS, zoon van Jeip Jans HEIDA en Ytjen Hommes KUIPER, op den 5den Juli in huis nr 46 te Mildam is overleden.” Huis nr 46 is de boerderij geweest waar de Heida’s sinds lang hun bedrijf uitoefenden.

Het huwelijk van Klaas Piers DE JONG en Jeltje HEIDA eindigt binnen veertien maanden. Op maandag 14-7-1879 komen de buurmannen Zwaagstra en Velde naar het Schoterlandse gemeentehuis om twee overlijdens te melden. Akte 142 betreft een baby, Joltje de Jong, slechts drie dagen oud geworden: “Marten Gerbens ZWAAGSTRA, 50 jr, timmerman te Mildam, en Gerrit Kornelis VELDE, 25 jr, bakker te Mildam, verklaren dat Joltje DE JONG, oud 3 dagen, dochter van Klaas DE JONG, vervener, en Jeltje HEIDA, echtelieden wonende te Mildam, op den 14den juli 1879 in huis nr 20 te Mildam is overleden.” En akte 143 betreft de moeder: “Marten Gerbens Zwaagstra, 50 jr, timmerman te Mildam, en Gerrit Kornelis Velde, 25 jr, bakker te Mildam, hebben verklaard dat Jeltje Heida, oud 22 jaren, zonder beroep, geboren en wonende te Mildam, echtgenote van Klaas de Jong, in het huis nr. 20 te Mildam is overleden.” Jeltje en Joltje worden in één kist begraven bij de Hervormde kerk te Oudeschoot. Het wordt een “familiegraf”. Klaas is 26. Tien dagen na de begrafenis van Jeltje en Joltje is er nòg een begrafenis: op woensdag 23 juli overlijdt in Oudehaske Klaas’ oudere broer Jacob Piers DE JONG (32 jaar, ongehuwd, volgens zeggen liep hij longontsteking op bij voorrijden tijdens paardenkeuring).

KLAAS PIERS & JANTJE DE ROOS

Ongeveer twee jaar na het overlijden van Jeltje HEIDA en de Joltje-baby gaat Klaas een tweede huwelijk aan. Op donderdag 12-5-1881 trouwt hij (28) met Jantje DE ROOS (21), bakkersdochter uit Oudeschoot. Volgens de huwelijksakte: “Klaas de Jong, oud 28 jaren, vervener, geboren te Oudehaske, wonende te Mildam, zoon van Pier Jacobs de Jong, vervener, en Joltje Fokkes Veldstra, wonende te Oudehorne, weduwnaar van Jeltje Heida, huwt met Jantje de Roos, oud 21 jaren, zonder beroep, geboren en wonende te Oudeschoot, dochter van Freerk IJsgram DE ROOS, zonder beroep te Oudeschoot, en Aaltje Botes SPANDAU, overleden, indertijd echtelieden.”

Jantje de Roos is donderdag 17 november 1859 geboren. Toen was vader Freerk Ygram DE ROOS nog 40 jaar en bakker te Oudeschoot. Moeder Aaltje SPANDAU is 38 bij de geboorte van Jantje.

In de huwelijksakte (Klaas en Jantje) staat dat haar vader “geboren en wonende te Oudeschoot” is. Dat eerste is fout: Freerk DE ROOS werd te Nijehaske geboren, 12-5-1817. Zijn vader Ygram DE ROOS, toen 25 jaar oud, was er (ook) bakker. Freerk DE ROOS en Aaltje SPANDAUW traden in het huwelijk op 17-4-1842 toen Freerk 24 was, “bakkersknecht, geboren te Nijehaske en wonende te Heerenveen, zoon van Ygram Freerks DE ROOS, bakker, en van Tjitske Ayzes DE VRIES, echtelieden, wonende te Gorredijk”, en Aaltje 21, “zonder beroep, geboren en wonende te Heerenveen, dochter van Bote SPANDAUW, koopman te Heerenveen, en Trijntje Jacobus DE BOER, overleden.” Aaltje, geboren 25-2-1821 te Heerenveen, is bij het huwelijk van Klaas en Jantje niet aanwezig. Zij werd 51 jaar oud en overleed (4-6-1872 “des middags ten 12 ure in het huis nr 23 te Oudeschoot”), toen haar dochter 12 jaar oud was. Ex-bakker Freerk overlijdt vier jaar na het huwelijk van dochter Jantje. Volgens de overlijdensakte “geboren en wonende te Heerenveen”. Maar hij overlijdt 17-9-1885 te Langezwaag, 68 jaar oud. Vader Ygram DE ROOS leerde het bakkersvak waarschijnlijk in Lemmer. Bij de naamsregistratie van 1811 meldt Klaaske Ygrams VAN DER WERF te Balk, weduwe van Freerk Harmens DE ROOS, de kinderen: Gettje (27, Balk), Harmen (25, Lemmer), Gelkjen (23, Balk) en Ygram (20, Lemmer). Het huwelijk tussen Freerk Harmens en Klaaske Ygrams werd 7-7-1782 te Balk ingezegend.

PM: Advertentie LwrdrCrt 15-1-1869: TE KOOP OF TE HUUR Eene Herberg en Bakkerij met 1 ½ bunder Tuingrond en honderd Vruchtboomen, alsmede zes afzonderlijke Woningen. Te bevragen bij den eigenaar Freerk DE ROOS te Oudeschoot. Brieven franco.

Klaas Piers kreeg door zijn tweede huwelijk een nieuwe start. Naast zijn beroep als vervener, wordt hij ook winkelhouder. De ervaring en contacten die bakkersdochter Jantje de Roos meebracht, hielpen hier ongetwijfeld bij. Op de Anneburen18 tussen Mildam en Oudeschoot gaan ze een levensmiddelenwinkeltje drijven. Jantje achter de toonbank. Klaas laat er een huis bouwen. Samen met Jantje krijgt hij vier kinderen, allen te Mildam op de Anneburen: 1. Joltje, geb donderdag 16-3-1882 2. Aaltje, geb zaterdag 4-8-1883 3. Frederikje, geb dinsdag 15-12-1885 4. Pier, geb zaterdag 13-4-1889, ovl woensdag 6-8-1890, 14 maanden oud.

Na het overlijden van zoontje Pier gaat het ook mis met Jantje de Roos. Ze overlijdt donderdag 18-8-1892. Uit de overlijdensakte: “Hielke Bultsma, oud 53 jaren, winkelier te Mildam, en Jan Faber, oud 42 jaren, arbeider te Mildam, verklaren dat Jantje de Roos, oud 32 jaren, zonder beroep, geboren te Oudeschoot, wonende te Mildam, gehuwd met Klaas de Jong, dochter van Freerk Ysgrams de Roos en Aaltje Botes Spandau, de 18den augustus 1892 des nachts om 1 ure te Mildam is overleden.”

Klaas Piers is inmiddels 39 jaar. Hij is voor de tweede maal weduwnaar en verantwoordelijk voor drie jonge dochters uit het huwelijk met Jantje de Roos. Misschien ging het al langer niet goed met de gezondheid van Jantje. Feit is dat Klaas Piers vijf maanden na het overlijden van Jantje de Roos weer opnieuw in het huwelijk treedt. De drie dochters van Klaas en Jantje groeien verder op met stiefmoeder Fokje Schippers en de nieuwe kinderen die worden geboren. Ze zijn alledrie getrouwd vóór Klaas en Fokje naar Duitsland vertrekken. Wanneer de jongere kinderen gaandeweg van Duitsland naar Friesland terug worden gestuurd, zijn de gehuwde stiefzussen een welkome opvang.

1. Joltje DE JONG

Geboren 16-3-1882 te Mildam. Vernoemd naar de moeder van Klaas, Joltje Fokkes VELDSTRA. Joltje is 20 jaar oud wanneer ze donderdag 19-6-190219 te Oranjewoud trouwt met de 27-jarige Klaas PRAKKEN, geb. 23-10-1874 te Huizum (Leeuwarderadeel20), winkelier van beroep. De vader van Klaas, Jakob Klazes PRAKKEN, is 20-2-1894 te Oranjewoud overleden, 51 jaar oud (Schot 59). De moeder van Klaas, Cornelia Pieters BRON, woont te Oranjewoud en wordt in de akte “winkelierseke” genoemd. Cornelia overlijdt 5-2-1904 (Schot 27), 54 jaar oud. Anderhalf jaar na het huwelijk van haar zoon met Joltje DE JONG. Klaas Prakken trok voor de loting van de militaire dienst in de gemeente Leeuwarden het daar gevaarlijk lage nummer 128, maar werd vrijgesteld “uit hoofde van te zijn eenige wettige zoon”. De verhuizing naar Oranjewoud zal kort voor 1894, overlijdensjaar van Jakob, hebben plaatsgevonden. Misschien begon Cornelia een winkeltje te Oranjewoud om alsnog een gezinsinkomen te krijgen. Joltje had als winkeliersdochter uit Mildam enige ervaring.

De dochter Trijntje PRAKKEN (geb 1876 te Huizum) trouwt 18-5-1902, een maand voor het huwelijk van Joltje en Klaas, te Oranjewoud (Schot 58) met Tjamme KORT. Geen kinderen bekend. Trijntje overlijdt 31-10-1919, 43 jr, gehuwd (Schot 169). Ook over eventuële kinderen van Joltje en Klaas nog geen informatie. Bleef het huwelijk kinderloos?21

1. Aaltje DE JONG

Geboren 4-8-1883 te Mildam22. Vernoemd naar Aaltje SPANDAUW, de moeder van Jantje DE ROOS. Aaltje trouwt, zoals zus Joltje, ook op 20-jarige leeftijd. De huwelijksdatum is donderdag 16-6-1904. Klaas Piers is inmiddels met gezin van Mildam naar Oudehaske verhuisd. In de huwelijksakte staat dan ook vermeld dat Aaltje 20 jaar oud is, zonder beroep, wonende te Oudehaske, “dochter van Klaas DE JONG, veehouder, wonende te Oudehaske, en van wijlen diens echtgenote Jantje DE ROOS”.

De jongemeid Aaltje komt wellicht kort na die verhuizing in de Haske al een leuke jongen tegen en wordt er snel tot een huwelijk besloten. Ze trouwt met Marcus VENEMA, geboren 2-9-1881 te Nijehaske, 22 jaar oud, wonende te Oudehaske, verver van beroep. Zoon van Gerrit Marcus VENEMA23, van beroep verver, en Jetske Klazes DE JONG, echtelieden, wonende te Oudehaske. Aaltje trouwt in in een schildersbedrijfje. Ook Marcus was enige wettige zoon en kreeg om die reden vrijstelling van militaire dienst, hoewel hij wel het lage nummer 15 had getrokken. We hebben nog geen informatie over mogelijke kinderen van Aaltje en Marcus.

1. Frederikje DE JONG

Geboren 15-12-1885 te Mildam24. Derde kind en opnieuw een dochter. Ze wordt vernoemd naar de vader van Jantje, Freerk Ygrams DE ROOS, dus wordt het Frederikje. Freerk was 3 maanden ervoor, 17-9-1885, overleden. De vader van Klaas, Pier Jacobs DE JONG, was overigens 2 maanden voor de geboorte van Frederikje overleden, op 10-10-1885. Maar naar hem werd ze niet vernoemd.

Frederikje is 21 wanneer ze donderdag 16-5-1907 te Oudehaske trouwt met Thijs HOEKSTRA, oud 26 jaar, geboren 17-4-1881 te Oudehaske, van boerenbedrijf, zoon van Harmen Klazes HOEKSTRA25, veehouder, wonende te Oudehaske, en van wijlen diens echtgenote Maria NIJMEIJER, overleden 4-10-1902 te Oudehaske26.

Frederikje trouwt in in een boerenbedrijfje. Thijs HOEKSTRA is jongste zoon uit het huwelijk van Harmen en Maria (voor Harmen tweede huwelijk), zijn vader is al 78 wanneer Thijs trouwt. Volgens de huwelijkse bijlagen ontsprong ook Thijs de militaire dienst, maar hij “uit hoofde van broederdienst”. Hij had dus een oudere broer (Klaas, geboren 1871) die wel in dienst was geweest en verder niet meer dan één andere broer.27

Vooral Frederikje (met Thijs) op hun boerderij te Oudehaske waren in volgende jaren van belang als opvangadres voor de kinderen uit het derde huwelijk van Klaas Piers (halfzussen en –broers van “tante Frederikje”) nadat Klaas met gezin op avontuur in Duitsland ging. Toen aan het eind van de Tweede Wereldoorlog in 1945 (zijn broer Jan was door de Duitse bezetters gearresteerd) het voor Willem Van der Hoek raadzaam leek ook even “onder te duiken”, deed hij dat op de boerderij van Thijs en Frederikje te Oudehaske die ruim honderd meter verwijderd van de dijk in de polder lag. Met vrij zicht op mogelijke arrestatie-commando’s. Oudere kinderen van Willem en Elizabeth de Jong kunnen zich logeerpartijen bij tante Frederikje rond 1950 nog wel herinneren.

1. Pier DE JONG

Geboren 13-4-1889 te Mildam. Vierde kind, eerste zoon. Vernoemd naar Pier Jacobs DE JONG, de vader van Klaas. Deze Pier wordt slechts 14 maanden oud en overlijdt 6-8-1890 te Mildam.

KLAAS PIERS & FOKJE SCHIPPERS

Klaas gaat 2-3-1893, vijf maanden na het overlijden van Jantje de Roos, een derde huwelijk aan. Huwelijk met Fokje SCHIPPERS, geb. 15-6-1870 te Oudeschoot (Oranjewoud), 22 jaar oud.

Hierboven zijn diverse gegevens over dit huwelijk dat tot negen kinderen leidde, al genoemd. Circa 1903 verhuist het gezin naar Oudehaske, waar nog de dochters Geeske, Trijntje en Elizabeth (1910, kw 3) worden geboren.

Pake Klaas wordt in 1903 vijftig jaar. Van de drie dochters uit het huwelijk met Jantje DE ROOS is Joltje in 1902 te Oranjewoud getrouwd met Klaas PRAKKEN . Zij gaat niet mee naar Oudehaske. De beide andere dochters, Aaltje en Frederikje, gaan wel mee. Zij naderen ook de huwbare leeftijd: Aaltje trouwt in 1904 te Oudehaske met de schilder Marcus VENEMA, Frederikje in 1907 met de boerenzoon Thijs HOEKSTRA. Uit het huwelijk met Fokje SCHIPPERS zijn er de 9-jarige dochter Janke en de peuters Jacob (5), Pier (3) en Jurjen (1). Er is een geregelder leven nodig dan Klaas tot dusver leidde. Geen “wilde haren” meer, hoewel …….. Klaas besluit volledig boer te worden. Hij doet het huis op de Anneburen te Mildam van de hand en koopt te Oudehaske de (historische) boerderij “De Kooperen Klopper”. Rond vijf jaar oefent hij daar het beroep van veehouder uit.28 Dan verkoopt hij “De Kooperen Klopper” en betrekt “het boerderijtje tegenover de oude Hervormde kerk van Oudehaske”. Daar houdt hij het nog minder lang uit. Hij trekt naar Nijehaske (met gezin uiteraard) en vervolgens naar Terband en stopt vervolgens volledig met het idee van een eigen boerenbedrijf.

Binnen de veehouderij deed zich het nieuwe verschijnsel van coöperatieve zuivelfabrieken voor, die het boerenbedrijf veel werk uit handen namen. Klaas was daarin wel geinteresseerd. Na 1910 krijgt hij een “vaste baan” als melkrijder voor de zuivelfabriek te Luinjeberd. Het tweemaal per dag tillen, verschuiven en vervoeren van honderden volle en lege melkbussen tegelijk hakt er uiteraard in (de zoontjes zijn nog te klein om er bij te kunnen helpen) en Klaas nadert nu de zestig: dit is ook weer niet wat hij wilde. Hij neemt een nog ingrijpender beslissing: hij gaat met Fokje en gezin naar Duitsland. Vanuit Duitsland werd in die tijd hevig geronseld om Nederlandse jonge mannen naar de kolenmijnen en de industrie in het Rijnland te krijgen. Ook naar Friese melkerijknechten was een grote vraag. Klaas Piers was zeker geen jongeman meer, maar toch waagde hij de stap. Hij kwam in contact met een rijke herenboer te Lohrwardt aan de Rijn, bij Haffen, tussen Rees en Wesel, die vertrouwen had in de bijna 60-jarige (Klaas oogde wellicht jonger) en hem wel wilde als “chef van de melkerij”.29

Eind 1912/begin 1913 trekken Klaas, Fokje en 5 kinderen, Janke, Jaap, Pier, Trijntje en Elizabeth, naar Lohrwardt. De dochters van Klaas en Jantje blijven getrouwd te achter. De kinderen Jurjen en Geeske moeten “de lagere school nog afmaken” (leerplicht was ingevoerd) en blijven ook te Oudehaske. Onder de hoede van halfzus Frederikje en haar man Thijs. Het gezin gaat in Duitsland wonen in een huisje op de Rijndijk dat tot het erf hoort van Gut Hübsch, het boerenbedrijf waar Klaas in dienst komt. In 1913 wordt er nog het (laatste) kind geboren, de zoon Hendrik, die op het gemeentehuis te Mehrhoog wordt ingeschreven. Als Heinrich. Klaas is dan 60.

De baan in Duitsland bevalt hem. En het verdient goed. Uiteraard is er heimwee bij Fokje en de kinderen en lastig is dat Duitsland zich plots in een oorlog stort (de Eerste Wereldoorlog), hoewel dit op het werk van Klaas geen invloed heeft. Dochter Trijntje gaat in Haffen naar de lagere school en moet daarvoor een dagelijkse, lange tocht via de Rijndijk maken. Dat bevalt helemaal niet. Oudste dochter Janke wordt 20 en trekt de aandacht van de jongens in de buurt. Daar begint de uittocht eigenlijk mee. Klaas en Fokje besluiten dat Janke maar terug moet naar Oudehaske, “voor ze met een Duitser aankomt”. En broer Pier (14) aardt ook niet in Duitsland. Via de contacten in Oudehaske wordt voor Janke een betrekking aldaar als boerenmeid gevonden en voor Pier een betrekking als knecht bij een boer te Oosterzee. Janke en Pier vertrekken uit Lohrwardt.30

De volgende exodus betreft oudste zoon Jacob die naar Friesland moet vanwege zijn militaire dienstplicht en dochter Trijntje die op de Duitse school te veel problemen krijgt. Zij wordt ook gestald bij halfzus Frederikje. Jongste dochter Elizabeth wordt in 1916 zes jaar en leerplichtig en het lijkt beter haar niet dezelfde problemen te bezorgen die Trijntje kreeg. Kortom: naar Frederikje. In Lohrwardt blijven Klaas & Fokje achter met enkel het daar geboren zoontje Hendrik. Vooral Fokje vindt dat het zo niet kan en drukt haar mening door. Klaas gaart zijn geld bij elkaar en weet een boerenbedrijfje te Weidum (onder Leeuwarden) op de kop te tikken. Dichter bij Oudehaske zit er niet in. Maar je kunt te voet naar de vrijdagse veemarkt in Leeuwarden (en de café’s) en dat is ook wat waard. In 1917 verlaten ze Lohrwardt en beginnen in Weidum “opnieuw”. Met in ieder geval Hendrik en de jongste dochters.

Dochter Elizabeth (kw 2) heeft uiteindelijk aan schoolopleiding slechts 3 jaar lagere school gehad, want Klaas zegt Weidum weer snel vaarwel. Na afloop van de oorlog doet de herenboer van Gut Hübsch een dringend beroep op hem om weer naar Lohrwardt terug te komen. Het aanbod is aantrekkelijk en Klaas praat Fokje om. Zo zitten ze, met de twee jongste kinderen, vanaf begin 1919 weer in in Duitsland aan de Rijn. Het is de bedoeling dat ze er een paar jaar flink zullen sparen voor de oude dag. Klaas wordt er 66 en 67. Dochter Elizabeth wordt er 9 en net geen 10. Ze moest naar school, maar daar komt weinig van terecht. Onder de hoede van haar zussen had ze in Oudehaske een plezierige schooltijd gehad en dat miste ze nu helemaal. Heimwee. Steeds zwak, ziek en misselijk (onwil?). Lyske is een probleem. Lyske viert haar 10de verjaardag (2 juni 1920) weer in Friesland. Haar oudste zus, Janke, gaat trouwen en half mei reizen Fokje en Lyske naar Friesland om bij het huwelijk aanwezig te zijn. Janke, inmiddels 26 en in het nieuwe dorpje De Tynje (bij Terwispel) terecht gekomen, had er verkering met Roelof BAKKER. Huwelijk 3-6-1920 Opsterland akte nr.110: “Roelof Bakker, 28 jaar, Arbeider, geb. te Tjalleberd, wonende te Tijnje, zoon van Theunis Bakker, 55 jaar, veehouder te Hoornsterzwaag, en van Hiltje van der Duim, overleden. En Janke de Jong 26 jaar, zonder beroep, geboren te Mildam en wonende te Tijnje, dochter van Klaas Piers de Jong, 66 jaar, melkknecht, en van Fokje Schippers, oud 50 jaar, zonder beroep, wonende te Loworth, Duitsland, hierbij tegenwoordig.”

Elizabeth wordt 10 in De Tynje. De volgende dag, 3 juni 1920, is de bruiloft van Janke en Roelof, dus dubbel feest. Een week later vertrekt Fokje weer naar Duitsland en, driedubbel “feest”, Lyske hoeft niet mee. Ze blijft negen maanden aaneen bij Janke en Roelof in de Tynje logeren. Gedurende die tijd is Fokje bezig te Lohrwardt Klaas een verder verblijf in Duitsland uit het hoofd te praten en dat heeft resultaat. Waarschijnlijk bij Klaas met pijn in het hart (het werk beviel hem, de relatie met de herenboer was uitstekend, de verdiensten waren goed), werd de baan opgezegd, werden de spullen ingepakt of verkocht en het gespaarde geld geteld.

Het verhaal gaat dat zoon Pier (20 jaar) meehielp bij de verhuizing en vooruit werd gestuurd om op de fiets, met een mand jonge kippen en met geld voor de bouwers van een nieuwe boerderij aan de Kavel (bij de Haske), alvast wat zaken te regelen. Aan de grens werd Pier door de douane tegen gehouden en werden de kippen en het geld in beslag genomen.31

Zeker is wel dat Klaas in 1921 met zijn spaargeld, vele miljarden Duitse Reichsmarken, naar de bank van de Gebr.Mispelblom aan de Lindegracht te Heerenveen ging om die Marken in Nederlandsche Guldens te laten omzetten. Hij had in Duitsland natuurlijk wel gemerkt onbegrijpelijk veel meer Marken te krijgen voor hetzelfde werk, maar dat de waarde van de Reichsmark na 1919 in het buitenland vrijwel nul-komma-nul was geworden, kreeg hij pas bij de bank goed door. Mispelblom rekende uit dat de miljarden Marken omgerekend slechts stond voor 18 Nederlandsche Guldens. Volgens een andere versie 56 of 59 Nederlandsche Guldens. Het ging in ieder geval om een relatief zo klein bedrag, dat Klaas weigerde het te accepteren. Dan behingje ik de keamer der wol mei, schijnt hij geroepen te hebben. Dat “plan” voerde hij niet uit. De Duitse bankbiljetten zijn niet als kamerbehangsel gebruikt, maar bleven bewaard. Een deel ervan raakte na het overlijden van Klaas en Fokje nog bij Willem en Lyske terecht.32

De nieuwbouw aan de Kavel is inmiddels doorgegaan. De bank bleek bereid Klaas een hypothecair krediet te geven en zo wordt hij opnieuw “veehouder te Oudehaske”. Op 24 april 1923 viert hij zo zijn 70ste verjaardag (Fokje is dan 53). Waarschijnlijk wordt dit in bijzijn van veel of al zijn kinderen gevierd, dat weten we niet. Zoon Pier (22) is als enige van Klaas’ vier zonen in het boerenberoep werkzaam, maar heeft inmiddels zijn koffers al gepakt. Enkele dagen later stapt Pier te Rotterdam aan boord van het schip Nieuw Amsterdam om naar “Amerika” te emigreren. Dit zal op de verjaardag van Klaas zeker één van de hoofdonderwerpen van gesprek zijn geweest.

In het boerderijtje aan de Kavel wordt Klaas tenslotte 77 jaar oud. Hij overlijdt op 9 december 1930. In de jaren ervoor zijn alle kinderen getrouwd geraakt, behalve de jongsten, Lyske (20 jaar in 1930) en Hendrik (17 jaar in 1930). Die twee wonen nog in huis met Fokje. Lyske begint geld te verdienen als kleermaakster (naaister) met losse opdrachten, Hendrik vond een baantje in de administratie bij de zuivelfabriek te Haskerhorne. Na het overlijden van Klaas wordt de boerderij aan de Kavel verkocht (de hypotheek zal nog hoog zijn geweest) en gaat Fokje met de twee jongste kinderen wonen in een huurhuis te Oudehaske, aan het Nannewyd. Fokje is nu ook 60-plusser.

Uit overlijdensakte Klaas Piers DE JONG (Haskerland 1930): “Durk DE JONG, 54 jr, veehouder wonende te Oudehaske, en Klaas KLOMPMAKER, oud 41 jr, veehouder wonende te Oudehaske, verklaren dat Klaas de Jong, geboren te Oudehaske, oud 77 jaar en ruim 7 maanden, veehouder wonende te Oudehaske, echtgenoot van Fokje Schippers, zoon van Pier Jacobs de Jong en Jeltje Fokkes Veldstra, beiden overleden, op den 9de december v.m. half twaalf te Oudehaske is overleden.”

Elizabeth (Lyske) heeft inmiddels al verkering met de Heerenveense jongeling Willem VAN DER HOEK (24 wanneer Klaas Piers overlijdt) en die verkering loopt op trouwplannen uit. Willem wordt een graag geziene gast aan het Nannewyd, maar van een bruiloft komt het pas op 21 juni 1934 omdat hij door een ernstige darminfectie tussendoor langdurig in bed (Van Dekemalaan) beland, waarbij zelfs enkele weken voor zijn leven wordt gevreesd.33 Na 21 juni 1934 krijgt Fokje aan het Nannewyd inwoning van het jonge echtpaar Willem en Elizabeth, terwijl zoon Hendrik naar elders vertrekt (Hendrik wordt verzekeringsagent en trouwt enige tijd later te Bolsward met Jellie VAN DER VEEN). Willem staat ingeschreven voor een nieuwbouwwoning (huurwoning) aan de VanderSluislaan te Oranjewoud, nr 9, twee onder éen kap en die woning wordt in het voorjaar van 1935 opgeleverd.

Fokje verhuist met Willem en de inmiddels (opnieuw) zwangere Lyske naar Oranjewoud. Daar maakt ze de geboorte van kleinzoon Bonne Van der Hoek (13 juli 1935) mee. Fokje was een maand eerder (15 juni 1935) 65 jaar oud geworden. Als inwonende “beppe” was ze misschien niet van groot nut. Voorjaar 1936 blijkt dat een volgend kind voor Lyske en Willem op komst is. In overleg wordt besloten dat Fokje nu gaat wonen bij haar oudste dochter, Janke (dan 42, vier kinderen, van wie de jongste (Hiltje) geboren in 1927), in De Tynje. Fokje Schippers overlijdt in De Tynje op 14 november 1936, 66 jaar oud. De overlijdensakte meldt haar als wonende te Oranjewoud. Waaruit je zou mogen concluderen dat ze bij Janke te logeren ging en dat ze niet als wonende bij Lyske en Willem werd “uitgeschreven”. Er is een navrant feit. Fokje overlijdt ’s ochtends rond kwart over zeven te De Tynje, terwijl in diezelfde ochtend haar dochter Elizabeth in het kraambed ligt te Oranjewoud en daar de zoon Klaas genoemd, wordt geboren. Dochter Elizabeth hoorde het nieuws van het overlijden van Fokje na de bevalling en was, naar haar zeggen, daarover boos en teleurgesteld. Boos omdat het bericht niet direct werd doorverteld (om haar “te sparen”). Teleurgesteld omdat moeder Fokje vaak had laten merken dat ze vreesde dat Elizabeth met zwangerschappen moest oppassen en dat er veel mis kon/zou gaan. De geboorte van een tweede, gezonde zoon kon Elizabeth niet meer aan haar moeder kwijt.

Uit overlijdensakte Fokje SCHIPPERS (Opsterland 1936 en Heerenveen 1936): “Jan VAN DER WEIDE, oud 34 jaar, veehouder wonende te Tijnje, verklarend dat op 14 november v.m. kwart na zeven ure te Tijnje is overleden Fokje Schippers, weduwe van Klaas de Jong, oud 66 jr, z.b. geboren te Oudeschoot wonende te Oranjewoud, dochter van Jurjen Annes Schippers en van Janke Hendriks Wiekel, beiden overleden.”34

Ter afsluiting van deze documentatie betreffende grootouders (pake en beppe) Klaas Piers DE JONG en FOKJE SCHIPPERS: Klaas overlijdt december 1930 te Oudehaske en wordt begraven in het graf bij de Hervormde kerk te Oudeschoot (aan de zuidkant in de heuvel waarop de kerk werd gebouwd), waar zijn eerdere vrouwen en jong gestorven kinderen al werden begraven. Fokje overlijdt november 1936 te De Tynje en wordt ook begraven in het graf bij de Hervormde kerk te Oudeschoot. Dit kerkhof is inmiddels geruimd.35

Uit het huwelijk van Klaas en Fokje worden de volgende kinderen geboren:

1. Janke DE JONG Geboren 31-3-1894 te Mildam. Vernoemd naar de moeder van Fokje, Janke Hendriks WIEKEL. Janke de Jong (tante Janke) overlijdt 13-3-1981 te De Tynje, 86 jaar oud, weduwe. Janke trouwt 3-6-1920 te De Tynje met Roelof Bakker, geb. 25-1-1892 te Aengwirden, zoon van Theunis BAKKER en Hiltje VAN DER DUIM. Zijn ouders trouwden te Aengwirden 16-5-1891. Huwelijk 3-6-1920 Opsterland akte nr.110: “Roelof Bakker, 28 jaar, Arbeider, geb. te Tjalleberd, wonende te Tijnje, zoon van Theunis Bakker, 55 jaar, veehouder te Hoornsterzwaag, en van Hiltje van der Duim, overleden. En Janke de Jong 26 jaar, zonder beroep, geboren te Mildam en wonende te Tijnje, dochter van Klaas Piers de Jong, 66 jaar, melkknecht, en van Fokje Schippers, oud 50 jaar, zonder beroep, wonende te Loworth, Duitsland, hierbij tegenwoordig.”

Uit het huwelijk van Janke en Roelof te Tynje geboren: • Fokje (18-4-1922, nog in leven, weduwe, woont te Tynje), • Theunis (1923, overl te Goor (Overijss) 1982), • Klaas (1925, getrouwd met Anneke, woont te Wirdum ) en • Hiltje (3-9-1927, overl 13-9-1992, was gehuwd met Jelle BOSMA, 2 kinderen).36

Dochter Janke wordt 20 wanneer het gezin van Klaas en Fokje in Duitsland woont. Omdat ze oog krijgt voor de buurjongens en dezen haar ook wel zien zitten, mag ze terug naar Friesland: “Voordat ze met een Duitser aankomt…”. Haar inmiddels getrouwde halfzussen te Oudehaske zorgen voor onderdak.

Voor ouders en voorouders van Roelof Bakker zie zijn Kwartierstaat in de Bijlage. Een belangrijk deel van de voorouders aan vaderskant is oorspronkelijk afkomstig uit NW-Overijssel (“Gieterse verveners”). Grootmoeder aan vaderskant van Roelof is Geeske Theunis DE LEEUW, dochter van Theunis Jans de Leeuw en Ibeltje Sytzes de Vries. Zij was een zuster van Jan Theunis de Leeuw. Deze Jan Theunis is de betovergrootvader van Jan de Leeuw (1941-2002), in 1968 getrouwd met Hiltje Van der Hoek. Grootmoeder aan moederskant van Roelof is Harmina Annes van Sinderen, dochter van de schipper Anne Hotzes van Sinderen, die achterkleinzoon was van dominee Ulpianus van Sinderen te Beetsterzwaag. Annes grootmoeder Hendrikje van Sinderen trouwde met de schipper Anne Freerks. Hun zonen kregen de familienaam Van Sinderen mee, maar werden beslist geen dominee, wel schipper. Zoon Hotze van Sinderen, de vader van Anne, trouwde Harmina Hellendoorn, die een van de zusters was van Teye Lucas Hellendoorn. Teye is een oudgrootvader van de met Janneke Van der Hoek getrouwde Freek Kuipers. En Janneke is vernoemd naar Tante Janke de Jong te De Tynje, getrouwd met Roelof Bakker, een betachterkleinzoon van Harmina Hellendoorn.

1. Pier DE JONG Geboren 26-3-1896 te Mildam. Vernoemd naar de vader van Klaas, Pier Jacobs DE JONG. Klaas had bij Jantje DE ROOS een eerste zoon Pier die maar 14 maanden oud wordt. De tweede Pier, bij Fokje SCHIPPERS, blijft langer in leven maar wordt toch slechts 3 jaar oud, overl te Mildam 22-8-1899.

2. Jacob DE JONG (oom Jaap) Geboren 29-7-1898 te Mildam. Jaap is 16 wanneer hij samen met zus Janke vanuit Duitsland naar Friesland (Oudehaske) terug gaat. Hij vindt een baan bij de douane en later bij de belastingdienst o.a. te Oldenzaal, Bolsward en Harlingen. Te Oldenzaal trouwt hij ca 1923 (?) met Klazina Alberdina VAN DEN BERG (tante Sientje), geb 1906, dochter van Roelof (?) en Hendrikje VAN DEN BERG. Kinderen: Roelof (jong overleden), Fokje (1927), Klaas, Jurjen en Jacoba (Coby, 1944). Verder nog aan te vullen.

3. Pier DE JONG Geboren 29-10-1900 te Mildam, ruim een jaar na overlijden van de vorige (tweede) Pier. De (derde) Pier overlijdt niet jong. Hij is 14 wanneer zus Janke en broer Jaap naar Friesland worden gestuurd. Ook Pier gaat terug. Hij krijgt een betrekking als boerenknecht op een boerderij te Rotsterhaule. Pier is 20 wanneer Klaas en Fokje besluiten definitief een einde te maken aan de Duitse periode (tweede fase). Pier helpt bij de verhuizing. Volgens verhaal van zijn jongste zus (Lyske) moest hij o.a. een mand vol kippen naar Friesland meenemen, maar kwam hij daarmee niet door de douane. Weg kippen. Pier is 22 wanneer hij besluit ook Friesland te verlaten. In april 1923 stapt hij te Rotterdam aan boord van het schip “Nieuw Amsterdam” dat hem en een groot aantal andere emigranten naar New York, “Amerika”, brengt. Op 1 juli 1923 wordt hij als binnenkomer op Ellis Island geregistreerd. Volgens de gegevens ongehuwd en met een (zelf)betaald ticket naar de eindbestemming Marlon in de Amerikaanse staat North-Dakota. Hij had 26,5 dollar (waarschijnlijk 100 gulden) bij zich en noemt als referentie zijn neef Pier de Jong 37die te Brooton woont in de naburige staat Minnesota. Misschien dat deze voor hem een betrekking als farm hand in Marlon (North-Dakota) had kunnen regelen. Volgens de immigratiegegevens was Pier 5 feet en 9 inches lang (gemiddelde lengte) en had hij blond haar en blauwe ogen.

Circa 1929 trouwt Pier te Kalamazoo (Michigan), dichtbij Grand Rapids, met Mary. Kalamazoo is ook de plaats waar hij verder bleef wonen, voorzover we nu weten. Er was minstens één zoon. Oom Pier stuurde rond 1948 vanuit Amerika weleens een pakje met cadeaus naar het gezin van zijn jongste zus. Ik38 herinner me een kinderboek (kleurplaten) over een konijn. Dat ze in Amerika een konijn rabbit noemen, weet ik sindsdien.39

1. Jurjen DE JONG Geboren 19-5-1902 te Mildam, overleden 14-6-1980 te Leeuwarden, 78 jaar oud. Wanneer Klaas en Fokje in 1919 voor een (korte) tweede periode weer naar Duitsland verhuizen, gaan alleen de jongste kinderen, Elizabeth (kw 2, “Lyske”) en Hendrik weer mee. Jurjen wordt 17 en vindt een baan te Friesland.

Hij trouwt ca. 1924 (Klaas en Fokje wonen dan alweer in Friesland) met Grietje DE BOER (tante Griet), dochter van Jetze (Ikes) DE BOER en Ida (Sakes) DE BOER. Uit dit huwelijk de kinderen: • Klaas, geboren ca 1925. • Jetze, geboren te Leeuwarden 21-4-1927, overleden aldaar 13-7-1956, 29 jaar oud, gehuwd met A.M. HOEKSTRA) • Ida. Tante Griet is ca 24 jaar oud wanneer ze trouwt met Jurjen DE JONG. Jurjen en Griet wonen te Leeuwarden (Lekkumerstraat). Ze zijn rond 55 jaar getrouwd wanneer Jurjen in 1980 overlijdt.

Tante Griet is 30-9-1900 te Heeg (Wymbritseradeel) geboren, des nachts half een. Haar vader Jetze DE BOER is dan 46 jaar oud, van beroep wegwerker, wonende te Heeg. Grietje is dochter uit tweede huwelijk van Jetze, die op 40-jarige leeftijd weduwnaar wordt en twee jaar later hertrouwt. Zijn eerste vrouw, Grietje SCHOTANUS, ovl 14-4-1894 te Heeg, 37 jaar oud. De nieuwe echtgenote, 28 jaar oud, is Ida Sakes DE BOER. Huwelijksakte: Jetze DE BOER, 42 jaar, wegwerker, wonende te Heeg, en Ida DE BOER, 28 jaar, dienstmeid, wonende te Heeg. Zij is 1-2-1868 te Follega (Lemsterland) geboren, dochter van Sake Siebes DE BOER, ovl 9-2-1890 te Eesterga (Lemsterland), 51 jaar oud, en Grietje Wiegers DOEVE(N), ovl 11-1892 te Eesterga, 58 jaar oud. Jetze en Ida DE BOER krijgen de kinderen: Sake (1897), Rients (1899), Grietje (1900) en Hendrik (1902). Moeder Ida overlijdt een week na de geboorte van Hendrik, Ida is 34 jaar oud, 15-10-1902 (Wymbrits. akte 134).

Zie verder voor ouders en voorouders van Grietje de Boer haar Kwartierstaat in de Bijlage. Haar familie komt van oudsher uit het ZW van Friesland en uit het aan Lemsterland grenzende gebied van NW Overijssel.

1. Geeske DE JONG Geboren in 1904 te Oudehaske (?). Ze is rond 8 jaar wanneer het gezin naar Duitsland verhuist. Ze gaat niet mee wanneer Klaas en Fokje voor een tweede periode naar Duitsland teruggaan. Ze is dan 15 en zal als “dienstmeid” aan de kost zijn gekomen. Op 25-4-1928 trouwt ze met Klaas VAN DER VEEN 
Begin jaren 50 geëmigreerd naar Australië. Zie Kwartierstaat KLAAS VAN DER VEEN in bijlage.

2. Tryntje DE JONG Geboren 27-4-1906 te Oudehaske, overl 17-7-1989 te Heerenveen, 83 jaar oud. Wanneer Tryntje (tante Trientsje) wordt geboren zijn Klaas en Fokje verhuisd van Mildam naar Oudehaske. Er wordt daarna vaker verhuisd (Terband, pake Klaas wordt melkrijder, en Duitsland, pake Klaas wordt melkerijchef). Tante Trientsje maakt als jong meisje al die verhuizingen mee. In Hochmehr (Duitsland) ging ze naar school. In 1919, ze is dan 13 jaar oud, mag ze te Oudehaske (Friesland) blijven als Klaas en Fokje weer naar Duitsland vertrekken.

Tryntje is 21 jaar oud wanneer ze in 1927 trouwt met Jelmer BAKKER, hij is 23. Uit hun huwelijk werden vijf kinderen geboren:

1. Wabe BAKKER, geboren in 1928 te Rottum (Schoterland), overleden 28-6-1929, 1 jaar oud. Akte: “Lukas VAN DER MOLEN, 30 jaar, Arbeider te Rottum, en Jacobus VAN STRATEN, 62 jaar, Molenaar te Rottum, verklaren dat 28 juni 1929 n.m. 8 uur te Rottum is overleden Wabe Bakker, oud één jaar, geboren en wonende te Rottum, zoon van Jelmer Bakker, Veehouder, en Trijntje de Jong, z.b., beiden wonende te Rottum.”
2. Wabe BAKKER, geboren in 1930, overleden ca 1978 te Hoogenveen. Gehuwd. Kinderen.
3. Fokje BAKKER, gehuwd en geemigreerd naar Canada.
4. Klaaske BAKKER, gehuwd en geemigreerd naar Canada.
5. Klaas BAKKER, woonde laatstelijk te Arnhem.

Jelmer BAKKER (oom Jelmer) werd 1-2-1904 te Gauw geboren, hij overlijdt 18-1-1972 te Wommels, 67 jaar oud. Gauw is een oud boerendorpje, noordoostelijk van Sneek, tussen Scharnegoutum/Goïnga en het Sneekermeer. Voorzover ons bekend hebben de BAKKERS voor 1904 minstens 4 generaties lang te Gauw gewoond.

Zie verder voor ouders en voorfamilie van Jelmer Bakker zijn Kwartierstaat in de Bijlage.

1. Elisabeth DE JONG, geboren 2-6-1910 te Oudehaske (Lyske, kw 3), trouwt 21-6-1934 met Willem VAN DER HOEK (kw 2). Dit verhaal in volgend Werkdocument.

2. Hendrik DE JONG “Heinrich” want geboren tijdens de Duitse periode, aangemeld te Hochheffen in 1913, overleden juli 1996 te Leeuwarden, trouwde met tante Jellie. Oom Hendrik (verzekeringsagent) en Tante Jellie kregen vijf kinderen:

3. Klaas DE JONG
4. Sita DE JONG
5. Jane DE JONG
6. Jacob (Jaap) DE JONG
7. Fokje DE JONG.

Tante Jellie heette VAN DER VEEN en haar vader was Jane VAN DER VEEN.40 Op 17-2-1906 trouwt te Bolsward deze Jane VAN DER VEEN met Sytske (_ Sitie, Sita) RUNIA. Huwelijksakte Bolsward 1906 nr 3: “Jane VAN DER VEEN, 26 jaar, schipper, geboren en wonende te Bolsward, zoon van Hendrik VAN DER VEEN en Teuntje DIJKSTRA, beiden z.b. wonende te Bolsward.” En: “Sytske RUNIA, 29 jaar, naaister, geboren en wonende te Schraard, dochter van Bauke RUNIA en Janke KRAMER, z.b., wonende te Schraard. Vader overleden.”41

Tante Jellie is dochter uit dit huwelijk. Ze is rond 20 jaar oud wanneer haar vader overlijdt 1-3-1936, 56 jaar oud, niet thuis, te Bolsward, maar te Sneek. Zijn overlijden te Sneek wordt aangemeld door Romke NIJDAM, 45 jaar, winkelier te Bolsward. Hij was wellicht samen met Jane VAN DER VEEN te Sneek aanwezig, toen laatstgenoemde daar overleed. Doet aangifte te Sneek.

Door de ambtenaren van de Burgerlijke Stand te Bolsward wordt die aangifte vervolgens overgenomen: “Te Bolsward ontvangen een extract uit het register van overledenen der Gemeente Sneek, waaruit blijkt, dat op 1 maart 1936 des n.m. te half vier te Sneek is overleden VAN DER VEEN, JANE, oud 56 jaar, brandstoffenhandelaar, geboren en wonende te Bolsward, echtgenoot van RUNIA, SYTSKE, zoon van VAN DER VEEN, HENDRIK en van DIJKSTRA, TEUNTJE, beiden overleden.” De carrière van de vader van tante Jellie ging van schipper tot brandstoffenhandelaar.

De ouders van tante Jellie, Jane VAN DER VEEN en Sytske RUNIA, komen uit Bolsward en directe omgeving. Sytske RUNIA is 17-11-1876 geboren te Schraard42, dochter van Bauke RUNIA en Janke KRAMER. Laatstgenoemden trouwen 19-5-1866 (Wonseradeel akte 65). Bauke RUNIA is van 15-5-1842, zoon uit het kinderrijke gezin van Hendrik Scheltes RUNIA en Baukjen Baukes REIDSMA (Wonseradeel). Sytske was ook rond 20 toen haar vader Bauke 15-6-1896 te Schraard overleed. Jane VAN DER VEEN is 23-11-1879 te Bolsward geboren (akte 177), zoon van Hendrik VAN DER VEEN en Teuntje DIJKSTRA. Dat huwelijk kende een aantal jong gestorven kinderen, ook een eerste Jane. “Onze” Jane werd 56, binnen zijn familie een respectabele leeftijd.

Zijn vader Hendrik VAN DER VEEN werd overigens 80 jaar oud, ovl 26-4-1922, gehuwd, zoon van Jane Sjoerds VAN DER VEEN en Rinske Wiggeles KUIPERS.

BIJLAGEN

KWARTIERSTATEN: • Roelof BAKKER, getrouwd met Janke DE JONG (“tante Janke”) • Grietje DE BOER, getrouwd met Jurjen (Klaas) DE JONG (“oom Jurjen”) • Klaas VAN DER VEEN, getrouwd met Geeske DE JONG (“tante Geeske”) • Jelmer BAKKER, getrouwd met Tryntje DE JONG (“tante Trientsje”) • Jellie VAN DER VEEN, getrouwd met Hendrik DE JONG (“oom Hendrik”)

KWARTIERSTAAT ROELOF BAKKER, getrouwd met JANKE DE JONG

1. Roelof Bakker (1892-1943), trouwt 3-6-1920 met Janke DE JONG. Geboorte 26 januari 1892 Ængwirden prov. Friesland akte nr.12: VerschenenTheunis Bakker oud 27 jaar, Arbeider wonende te Tjalleberd, verklaart dat op de 25ste januari 's namiddags te 3 uur te Tjalleberd een kind van het mannelijk geslacht is geboren uit Hiltje van der Duim zijne echtgenote, zonder beroep, bij hem inwonende, het welk kind de voornaam wordt gegeven van Roelof.

Huwelijk 3-6-1920 Opsterland akte nr.110. Roelof Bakker 28 jaar, Arbeider, geb. te Tjalleberd wonende te Tijnje, zoon van Theunis Bakker 55 jaar, veehouder te Hoornsterzwaag en van Hiltje van der Duim overleden. En Janke de Jong 26 jaar, zonder beroep geboren te Mildam en wonende te Tijnje, dochter van Klaas Piers de Jong 66 jaar, melkknecht en van Fokje Schippers oud 50 jaar zonder beroep wonende te Loworth, Duitsland, hierbij tegenwoordig.

Ouders: 1. Theunis Bakker (1864- 2. Hiltje van der Duim (1863-1900) Geboorte 1863 23 nov. Opsterland akte 361. Gerrit Durks van der Duim oud 36 jaar, Arbeider wonende te Terwispel verklaart dat de 21ste november 's nachts om 11.30 uur te Terwispel een kind van het vrouwelijk geslacht is geboren uit Harmina Annes van Sinderen welk kind hij verklaarde de voornaam te geven Hiltje.

Geboorteakte Opsterland 1864 nr 273: Geboren Theunis Bakker, 25-9-1864, zoon van Roelof Harmens Bakker en Geeske Theunis de Leeuw. Kinderen voor en na Theunis geboren, worden te Aengwirden aangegeven. Aanmelding van Theunis in Opsterland (Langezwaag) wijst op een tijdelijk andere situatie.

Huwelijk 26 mei 1891 Aengwirden akte nr. 7: Theunes Bakker oud 26 jaren, geboren te Langezwaag, Arbeider wonende te Tjalleberd meerderjarige zoon van Roelof Harmens Bakker Arbeider en Geesje Theunis de Leeuw zonder beroep, hierbij tegenwoordig en hun toestemming tot dit huwelijk gevende, En Hiltje van der Duim oud 27 jaren geboren te Terwispel, Dienstmeid wonende te Tjalleberd, dochter van Gerrit Durks van der Duim overleden, en Harmina Annes van Sinderen zonder beroep wonende te Terwispel. De Milicien Theunis Bakker geboren 25 sept 1864 te Langezwaag, wonende te Tjalleberd,Arbeider. Krijgt van het Regiment Grenadiers en Jagers toestemming tot het aangaan van een huwelijk. De verlofganger wordt er aan herinnerd dat alle regelingen van kracht blijven aangaande de Militie. Certificaat van onvermogen tot betalen der kosten van acten en stukken welke zij tot het aangaan van een huwelijk nodig zijn.   Overlijden 14 april 1900 Opsterland akte nr. 99: Jan Dragstra 48 jaar, arbeider te Terwispel en Jelle Haanstra 38 jaar arbeider te Terwispel verklaren dat op 14 april voormiddag 9.30 uur te Terwispel is overleden Hiltje van der Duim, oud 36 jaar, gehuwd met Theunis Bakker. Overlijdensakte van Theunis Bakker moeten we nog vinden. Werd hij ouder dan 80 (overleden na 1943)?

Grootouders: 1. Roelof Harmens Bakker Geboorteakte Aengwirden 1836 nr 74: Geboren Roelof Bakker, 25-11-1836, zoon van Harmen Hendriks Bakker en Jantje Roelofs Petter. 1. Geeske Theunis de Leeuw Geboorteakte Opsterland 1835 blad nr 40: Geboren Geeske de Leeuw, 2-4-1835, dochter van Theunis Jans de Leeuw en Ibeltje Sytzes de Vries.

Huwelijksakte Aengwirden 1862 nr 9: Huwelijk per 5-4-1862 van Roelof Bakker en Geeske de Leeuw. Geboorteakte Aengwirden 1862 nr 59: Geboren Harmen Roelofs Bakker, 1-9-1862. Geboorteakte Opsterland 1864 nr 273: Geboren Theunis Bakker, 25-9-1864. Geboorteakte Aengwirden 1867 nr 29: Geboren Jan Roelofs Bakker, 12-4-1867. Geboorteakte Aengwirden 1869 nr 105: Geboren Mintze Roelofs Bakker, 13-12-1869. Geboorteakte Aengwirden 1872 nr 127: Geboren Jantje Roelofs Bakker, 25-10-1872. Geboorteakte Aengwirden 1875 nr 144: Geboren Ybeltje Bakker, 14-11-1875. Geboorteakte Aengwirden 1875 nr 145: Geboren Akke Bakker, 14-11-1875.

Overlijdensakte Aengwirden 1916 nr 11: Overleden Geeske de Leeuw, 7-2-1916, 81 jaar, gehuwd. Overlijdensakte Aengwirden 1925 nr 90: Overleden Roelof Bakker, 29-11-1925, 89 jaar, weduwnaar. “Overleden te Tijnje”.

1. Gerrit Durks van der Duim Geboorte 1826 22 sept. Opsterland nr 102: Dirk Jans van der Duim, 20 jaar, Arbeider wonende te Luxwold meldt de geboorte van een kind van het mannelijke geslacht. 22ste dezes maand, 's morgens 7 uur te Luxwold. Moeder Sijtske Gerrits Visser. Wij geven hem de naam Gerrit.
2. Harmina Annes van Sinderen Uittreksel uit het Register van geboorte Akten der gemeente Blokzijl. Uit voormelde Register blijkt, dat: Harmina dochter van Anne van Sinderen en Marigje Dirks van Dijk op den 23sten Juni des jaars 1823 is geboren.

Huwelijk 1852 20 nov. Opsterland nr. 86: Gerrit Durks van der Duim 26 jaar geb. Luxwold Arbeider wonende Terwispel zoon van Durk Jans van der Duim arbeider en Sijtske Gerrits Visser Terwispel. En Harmine Annes van Zinderen, 29 jaar geboren te Blokzijl van beroep Dienstmeid, dochter van Anne Hotzes van Zinderen, Arbeider, en Margjen Dirks van Dijk, wonende te Gorredijk. Nationale Militie Provincie Friesland: Gerrit Durks van der Duim Luxwold 22 sept 1826, Arbeider zoon van Durks en Sijtske  Gerrits Visser Arbeiders Luxwold, Opsterland. Loting van 1845 nr.75 hetwelk, tot heden, niet opgeroepen zijnde, hem tot gene dienst heeft verplicht. “Wij, Burgemeester van Opsterland, Prov. Friesland, certificeren bij deze, op het getuigenis van ons gedaan door Bene Lijster, Luxwolde, Veldwachter, wonende te Gorredijk, en Douwe Molles Duursma, Veldwachter wonende te Hemrik, zijnde van competenten ouderdom en bij ons bekend als geloof verdienende personen, binnen deze Gemeente, dat Gerrit Durks van der Duim, Arbeider en Harmina Anna van Zinderen, Dienstmeid, beide wonende te Terwispel wegens behoeftige omstandigheden niet in staat zijn om de kosten te kunnen betalen welke zouden vallen op de bewijsstukken, die bij de voltrekking van het door hen voorgenomen huwelijk vereischt worden, en alzoo ten volle aanspraak hebben op de voorregten en vrijstellingen bij de wet van 3 oct. 1843 aan behoeftige personen bij het aangaan van hun huwelijk toegekend.” (3 nov 1852)

Zij krijgen de kinderen (allen Opsterland): Durk, Anne, Sytze, Sytske, Markus, Hiltje en Trijntje.   Overlijden 6-10-1887 Opsterland akte 234. Tjeerd Jetzen van Zwol 45 jaar, vervener te Terwispel, en Durk Stobbe 30 jaar, veldwachter te Lippenhuizen verklaren dat Gerrit van der Duim oud 61 jaar, Arbeider geboren te Luxwold, gehuwd met Harmina Annes van Sinderen, zoon van Durk Jans van der Duim en van Sijtske Gerrits Visser, 6 oktober 1887 is overleden.

Overlijden 20 maart 1902 Opsterland akte nr.54. David Reinhart 57 jaar, arbeider te Terwispel en Albert Schokker 57 jaar, arbeider  te Terwispel, verklaren dat de 20ste maart 1902 des voormiddags te negen uur te Terwispel is overleden Harmina Annes van Zinderen weduwe van Gerrit Durks van der Duim, oud 79 jaar van beroep zonder, geboren te Blokzijl wonende Terwispel, dochter van Anne Hotzes van Zinderen en van Margjen Dirks van Dijk beiden overleden.

Overgrootouders: 1. Harmen Hendriks Bakker Geboren ca 1806. Overleden 28-3-1891, 84 jaar oud, gehuwd (Aengw 19). Trouwt 1833 met Jantje Roelofs Petter.

1. Jantje Roelofs Petter Geboren ca 1810. Huwelijksakte Aengwirden 1833 nr 6: Huwelijk Harmen Hendriks Bakker en Jantje Roelofs Petter op 29-9-1833. Geboorteakte Aengwirden 1834 nr 6: Geboren Jan Bakker, 22-1-1834. Geboorteakte Aengwirden 1836 nr 74: Roelof Bakker, 25-11-1836. Geboorteakte Aengwirden 1839 nr 33: Akke Bakker, 11-5-1839. Geboorteakte Aengwirden 1842 nr 6: Hendrik Bakker, 4-2-1842. Geboorteakte Aengwirden 1847 nr 23: Harmen Harmens Bakker, 20-4-1847.

Jantje Roelofs Petter wordt 52 jaar oud, ovl 2-6-1862, gehuwd (Aengw 29).

1. Teunis Jans de Leeuw Geboren 5-10-1797 te Luxwoude, gedoopt 31-7-1808 te Langezwaag. Zoon van Jan Bartelts (Jan Bartels) LEEUW en Martzen (Martje/Margjen) Willems HOEKSTRA.43

Hij trouwde (1) op 7-4-1822 (Aengw 9) met Jantje Simons DAM. Deze overlijdt 21-8-1823 (Opst ). Uit dit huwelijk de dochter Harmina (Hermine).44

Hij trouwt (2) op 7-5-1824 (Opsterl 23) met Ibeltje Sytzes de Vries. Uit dit huwelijk de kinderen: Sytze (1825), Martzen (1827), Geeske (1830), Jan (1832), Geeske (1835), Willem (1837), Antje (1840), Minze (1843) en Albertje (1846).

Theunis Jans de Leeuw wordt 76, overlijdt 22-3-1874, weduwnaar (Opsterland 59).

1. Ibeltje Sytzes de Vries Geboren ca 1800. Dochter van Sietze Jans de Vries. Trouwt 7-5-1824 (zie hierboven) met Teunis Jans de Leeuw en uit dit huwelijk genoemde 9 kinderen.

Ibeltje Sytzes de Vries wordt 65, overlijdt 17-6-1865, gehuwd (Opsterland 125). Teunis is bijna 9 jaar weduwnaar.

1. Durk Jans van der Duim Gedoopt 2-2-1806 te Drachten..Jongste zoon van Jan Hendriks DUIMKE en Hiltje Jans HELD. Trouwt 16-12-1824 met Sytske Gerrits Visser (Opsterland 62 suppl 6). Ovl 6-5-1882, 76 jaar, gehuwd (Opsterland 111). Na overlijden van Sytske trouwt hij 28-9-1868 met Jantjen (Klazes) Dragt (Opsterland 78).

2. Sytske Gerrits Visser Geboren ca 1800. Dochter van Gerrit Annes en Trijntje Klazes. Trouwt 16-12-1824 met Durk Jans van der Duim (Opsterland 62 suppl 6). Ovl 23-2-1867, 67 jaar, gehuwd (Opsterland 48).

Kinderen van Durk Jans van der Duim en Sytske Gerrits Visser: Geboorteakte Opsterland 1825 nr 98: Geboorte Hiltje, 8-8-1825. Ovl 10-9-1837. Geboorteakte Opsterland 1826 nr 102: Geboorte Gerrit, 22-9-1826. Ovl 6-10-1887, gehuwd. Getrouwd met Harmina van Sinderen. Geboorteakte Opsterland 1829 nr 112: Geboorte Jan, 16-10-1829. Ovl 26-10-1829. Geboorteakte Opsterland 1830 nr 110: Geboorte Jan, 27-9-1830. Ovl 24-9-1880, gehuwd. Getrouwd met Antje van Zwol (Opst 1853 akte 84). Geboorteakte Opsterland 1833 nr 37: Geboorte Trijntje, 30-3-1833. Trouwt 19-12-1851 met Gauke Annes Stobbe (Opst 89). Geboorteakte Opsterland 1835 nr 140: Geboorte Mettje, 28-11-1835. Ovl 4-12-1835. Geboorteakte Opsterland 1836 nr 144: Geboorte Mettje, 17-12-1836. Ovl 27-2-1839. Geboorteakte Opsterland 1839 nr 32: Geboorte Hendrik, 23-2-1839. Ovl 11-3-1893, gehuwd. Getroued met Rinkjen van den Berg en later Antje Zwarts? Geboorteakte Opsterland 1842 nr 59: Geboorte Klaas, 7-5-1842. Ovl 27-6-1843. Geboorteakte Opsterland 1844 nr 54: Geboorte Klaas, 7-4-1844. Ovl 20-5-1898, gehuwd. Getrouwd met Trijntje Gerrits Smid.

1. Anne Hotzes van Sinderen Geboren ca 1786. Huwelijksakte Smallingerland 1823 nr 3: Huwelijk Anne Hotzes van Sinderen en Margje Dirks van Dijk, 25-1-1823. Overlijdensakte Opsterland 1875 nr 32: Overlijden Anne Hotzes van Zinderen, 5-2-1875, 88 jaar, weduwnaar.

15.Margjen Dirks (Durks) van Dijk Geboren ca 1790. Overlijdensakte Opsterland 1862 nr 41: Overlijden Margjen Durks van Dijk, 26-2-1862, 71 jaar, geb te Genemuiden, wonende te Gorredijk. Gehuwd met Anne Hotzes van Sinderen, arbeider, wonende te Gorredijk, dochter van Durk Gerrits van Dijk en Hiltje van Dijk, beiden overleden.

Uittreksel uit het Register van geboorte Akten der gemeente Blokzijl. Uit voormelde Register blijkt, dat: Harmina dochter van Anne van Sinderen en Marigje Dirks van Dijk op den 23sten Juni des jaars 1823 is geboren.

Dit uittreksel als bijlage bij de 1852-huwelijksakte van Harmina van Sinderen en Gerrit van der Duim geeft aan dat zij, Harmina, te Blokzijl werd geboren. Maar haar ouders zijn een halfjaar eerder wel te Beetsterzwaag getrouwd en woonden daarna ook in Opsterland.

Een schippersfamilie, zie hierna.

Betovergrootouders: 16.Hendrik Simons Bakker 17. Grietje Harmens Mink Huwelijk 3-5-1795, attestatie afgegeven naar Giethoorn door Hervormde gemeente Terband (Aengwirden): Hendrik Simons Bakker (Tjalleberd) en Grietje Harmens Mink (Giethoorn). Huwelijk 10-5-1795 te Giethoorn. Hendrik Simons Bakker was ook te Giethoorn (?) geboren, zoon van Simon Hendriks Bakker en Geesje Simons Bosch. Grietje Harmens Mink is dochter van Harm Coops MINK en Aaltje Alberts MAAT.

1. Roelof Harmens Petter Geboren ca 1770 te Giethoorn (?). Ovl 16-10-1856 te Tjalleberd, oud 85 jaar, weduwnaar (Aengw 82). Gehuwd 11-11-1798 te Rohel (St Johannesga) met Margje (Marrigjen) Jans Dam uit Oudehaske.
2. Margje Jans Dam Geboren ca 1775 te Oudehaske. Ovl 25-5-1854 te Tjalleberd, oud 80 jaar, gehuwd, dochter van Jan Hendriks Dam en Jantje Willems Dutman. Bij het overlijden van Margje zijn nog 5 meerderjarige kinderen in leven, 1 zoon en 4 dochters: • Harmen Roelofs Petter, geb ca 1800 te Rotsterhaule, gehuwd 1826 te Tjalleberd met Trijntje Vos (1803-1859), ovl 29-2-1880 (schrikkeldag!), 79 jr oud, weduwnaar (Aengw 15). • Jentien Roelofs Petter, geb ca 1802, gehuwd 27-1-1836 met Albert Corporaal, ovl 7-8-1859. 57 jr oud, weduwe (Aengw 35). • Annechien (Annigjen) Roelofs Petter, geb ca 1806, gehuwd 26-4-1830 met Dirk Ynzes Stelma (Aengw 11). Op 22-7-1830 wordt een zoontje Ynze Stelma geboren (Haskerl), daarna verdwijnt het gezin uit de Friese archieven. • Jantje Roelofs Petter, geb ca 1810, trouwt 29-9-1833 met Harmen Hendriks Bakker. Zie 9. • Hendrikje Roelofs Petter, geb ca 1811, gehuwd 22-8-1859 met Jan Jans Tuiten (weduwnaar), ovl 22-12-1879, 68 jr oud, gehuwd (Aengw 99).

Bij naamsregistratie 1811 meldt zich (Friesland) niemand met de familienaam PETTER.

1. Jan Bartelts (de) Leeuw Gedoopt 15-12-1754 te Beulake (Overijssel), zoon van Bartelt Jacobs de Leeuw en Meintje Jans Dragt. Melding in doopregister: “Is gedoopt Jan Bartels Leeuw, zoon van Bartelt Jacobs Leeuw en Mensje Jans Dracht. Na dat die ter zelver tijt in den staet des huywelijks bevestigt waren sijnde dan Egte Luijden, wonende in de Beulakre.” 45

Hij trouwde 23-7-1786 te Luxwoude met Martzen Willems Hoekstra. Bij naamsregistratie 1811 meldt hij zich te Langezwaag met familienaam LEEUW en kinderen: Barteld (23), Willem (21), Jan (19), Geert (17), Teunis (14), Mintze (9), Geertje (7) en Gepke (3). Kleinkinderen (via Barteld): Marrigje (2) en Jan (9 maanden).

1. Martzen Willems Hoekstra Trouwt 23-7-1786 te Luxwoude met Jan Bartelts Leeuw. Uit dit huwelijk (zie ook hierboven): Barteld Jans de Leeuw (geb 25-10-1788 te Luxwoude), Willem (4-5-1790 Luxwoude), Jan (30-10-1792 Tjalleberd), Geert (ca 1795 Luxwoude), Teunis (5-10-1797 Luxwoude), Mintze (29-3-1803 Luxwoude), Geertje (28-5-1805 Luxwoude, ovl 26-11-1827 Luinjeberd) en Gebke (5-7-1808 Langezwaag).

2. Sietze Jans de Vries Geboren ca 1777? Bij naamsregistratie 1811 meldt hij zich te Langezwaag met de kinderen: Antje (13), Ibeltje (11), Albertje (9), Hans (6) en Mettje (3), allen te Luxwoude. Ovl 12-3-1824, 46 jaar oud, gehuwd (Sytze Jans de Vries, overlijdensakte Opsterland 1824 blad nr 5)?

Huwelijksakte Opsterland 1823 nr 14: Huwelijk Albertje Sytzes de Vries en Sytze Popkes Teyema, 1-5-1823. Huwelijksakte Opsterland 1824 nr 23: Huwelijk Ibeltje Sytzes de Vries en Teunis Jans de Leeuw, 7-5-1824. Huwelijksakte Opsterland 1825 nr 46: Huwelijk Antje Sytzes de Vries en Jan Jans Bouwer, 7-10-1825. Huwelijksakte Opsterland 1828 nr 12: Huwelijk Hans Sytzes de Vries en Trijntje Jans Bouwer, 21-2-1828. Huwelijksakte Opsterland 1837 nr 49: Metje Sytzes de Vries en Harmen Andries Oord, 7-11-1837. Overlijdensakte Opsterland 1848 nr 48: Trijntje Jans Bouwer, 28-12-1848, 43 jaar, gehuwd. Huwelijksakte Opsterland 1850 nr 55: Huwelijk Hans Sytzes de Vries en Feikjen Synes van der Schief, 9-7-1850. Overlijdensakte Opsterland 1865 nr 125: Ibeltje Sytzes de Vries, 17-6-1865, 65 jaar, gehuwd. Overlijdensakte Opsterland 1880 nr 48: Antje Sytzes de Vries, 1-3-1880, 80 jaar, weduwe. Overlijdensakte Opsterland 1881 nr 93: Hans Sytzes de Vries, 9-4-1881, 75 jaar, gehuwd. Overlijdensakte Opsterland 1890 nr 229: Overlijden Metje Sytzes de Vries, 16-10-1890, 81 jaar, weduwe. Overlijdensakte Opsterland 1891 nr 21: Overlijden Albertje Sytzes de Vries, 11-1-1891, 87 jaar, weduwe.

1. Echtgenote van Sietze Jans de Vries Gegevens uit hierboven genoemde akten te halen.

2. Jan Hendriks Duimke (van der Duim)

3. Hiltje Jans Held Overlijdensakte Opsterland 1824 blad nr 19: Overlijden 25-7-1824, Jan Hendriks van der Duim, 63 jr, gehuwd. Van Rottevalle. Overleden te Terwispel. Namen ouders niet bekend. Bij naamsregistratie 1811 wordt familienaam DUIMKE geschreven. Adres is dan Zuiderdrachten 191. Kinderen: • Mettje (26, Akkrum) • Hendrik (24) • Klaaske (21) • Jan (15) • Jelle (12) • Jitske (10) • Durk (5). Zie 12. Jan en Hiltje trouwden 29-2-1784, Drachten. Hiltje Jans Held is gedoopt 21-10-1764 te Drachten, dochter van Jan Rutgers en Hendrikje Oenes (Annes). Zij overlijdt 23-3-1848 te Ter Idzerd (WSW).

4. Gerrit Annes (Visser)

5. Trijntje Klazes Ouders van Sytske Gerrits VISSER, ca 1800 geboren en getrouwd met Durk Jans VAN DER DUIM. Zie 13.

6. Hotze Annes van Sinderen Geboren 8-3-1744 te Beetsterzwaag, zoon van Anne Freerks en Hendrikje van Sinderen. Schipper van beroep.46 De kinderen van Anne Freerks en Hendrikje van Sinderen kregen de familienaam van hun moeder mee. Hotze komt ook als Hotze Ulbes van Sinderen voor (naar zijn grootvader, ds Ulpianus van Sinderen, Beetsterzwaag). Zijn vader, Anne, liet op een bepaald moment Hendrikje onbehoorlijk in de steek, wat door de VAN SINDERENs niet licht werd opgevat. Op 1-1-1769 te Gorredijk getrouwd met

7. Harmina Lucas Hellendoorn Geboren ca 1748, dochter van Lucas Hellendoorn en Marijke Roels. Overleden 9-4-1826 te Drachten.

Kinderen: • Ulbe ca 1772 (ovl 1817) • Lucas ca 1778 (ovl 1832 “in het schip, in de stadsgracht van Leeuwarden”) • Anne ca 1786 (ovl 1874)

Bij naamsregistratie van 1811 melden zich in Friesland (buiten Leeuwarden etc) vijf gezinshoofden die de naam VAN SINDEREN aannemen47: • Lukas Hotzes van Sinderen, Zuiderdrachten 172. Op zelfde adres ook Jelle Liebbes van der Veen en de weduwe Neeltje Kornelis, weduwe van Jacob Keimpes Posthuma, met kinderen: Pope (43, Zevenhuizen), Baukjen (33), Trijntje (27, Oudega) die dus POSTHUMA als familienaam krijgen.48 Lucas Hotzes van Sinderen overlijdt 15-11-1832, 54 jaar oud, gehuwd, zoon van Hotze Ulbes van Sinderen en Harmina Lucas Hellendoorn (Smallingerland 29), “overleden in het schip, in de stadsgracht te Leeuwarden.” • Rindert Ulbes van Sinderen, Noorderdrachten 190, met kinderen: Ulbe (15), Fokjen (13), Sjoukjen (7), Elyas (3) en Janke (1). • Sipke van Sinderen, Stavoren, met kinderen: Johannes (39, St.Jacobs), Baukje (37, St.Johannesga). Ulbe (27, Holwerd), Grietje (24, Broekerhaven), Janke (19, Stavoren).49 • Ulbe Sipkes van Sinderen, Holwerd, met kinderen: Jelle (2 _ ), Christina (6 maanden). • Ulbe Hotzes van Sinderen, Suameer, met zoon Hotze (7). 50

De naam VAN ZINDEREN komt eenmaal voor: • Atze Ulbes van Zinderen, Gorredijk, geen kinderen gemeld.

Op 21-2-1817 overlijdt Ulbe Hotzes van Sinderen (Smallingerland akte 4), zoon van Hotze Ulbes van Sinderen en Harmina Hellendoorn. Hij is 44 jaar oud en weduwnaar.

1. Durk Gerrits van Dijk
2. Hiltje van Dijk. Ouders van Margjen van Dijk (zie 15). Verdere informatie volgens bij haar gemelde akten.

Oudouders:

1. Simon Hendriks Bakker
2. Geesje Simons Bosch

De ouders van Hendrik Bakker (zie 16).

1. Harm Coops Mink
2. Aaltje Alberts Maat

Harm en Aaltje zijn te Giethoorn geboren. Ze trouwen daar 24-3-1771. Twee dochters bekend: • Margjen Harmens Mink, geb te Giethoorn, ovl 24-2-1815 te Wanneperveen. Trouwt (1) 16-2-1794 te Giethoorn met Albert Geert Ruiters, zoon van Geert Stevens en Jantje Jans Ruiter, en (2) 30-5-1795 met Albert Kiers KAPPE51, geb Wanneperveen 1750, ovl Wanneperveen 4-8-1817. • Grietje Harmens Mink (zie 17).

1. Harmen Hendriks Petter (?)
2. Annigje Jacobs Drost (?) Ouders van Roelof Harmens Petter (zie 18). Of deze zoon is van Harmen Hendriks PETTER en Annigje Jacobs DROST (Giethoorn) is een mogelijkheid. Maar nog niet via archieven aangetoond.

Harmen en Annigje trouwen 17-1-1753 te Giethoorn. Zoon Jacob Harms PETTER trouwt (1) 21-2-1789 te Giethoorn met Geesje Koops BAAS, en (2) 4-1-1795 met Geesje Jans HAZE, dochter van Jan Jacobs Haze en Lammigje Hendriks SMIT. Zoon Geert Harms PETTER trouwt 10-3-1793 te Giethoorn met Cornelisje Jans Haze, dochter van Jan Jacobs HAZE en Lammigje Hendriks SMIT. Genoemde Jan Jacobs Haze was zoon uit eerste huwelijk van Marchje Jans (zie 71). Hij trouwt 7-2-1762 te Giethoorn.

1. Jan Dam

2. NN Ouders van Margje Jans Dam (zie 19). Margje werd ca 1775 geboren. “Jan Dam” niet in gezinsreconstructies Giethoorn (Johan Gaal).

3. Bartelt Jacobs de Leeuw Gedoopt 12-2-1730 te Beulake (Overijssel), zoon van Jacob Jans Leeuw en Geesje Bartelts. Trouwt 15-12-1754 te Beulake met Meinsjen Jans Dragt.

4. Meintje Jans Dragt Geboren 17-4-1735, dochter van Jan Theunis Dragt en Geertje Sanders. Trouwt 15-12-1754 te Beulake met Bartelt Jacobs de Leeuw. Uit dit huwelijk: Jan Bartelts Leeuw (geboren te Zwartsluis?), gedoopt 15-12-1754 te Beulake, Geesjen (21-10-1757 Beulake, jong overleden), Jacob (17-2-1760 Beulake), Theunis (29-11-1761 Beulake), Geesjen, Geertjen. Meintje Jans Dragt overlijdt 6-12-1812 te Luinjeberd (Aengwirden).

5. Hendrik (Duimke?) 49. Ouders van Jan Hendriks Duimke (zie 24).

6. Jan Rutgers (Held)

7. Hendrikje Oenes (of Annes) Ouders van Hiltje Jans Held (zie 25).

8. Anne Freerks, schipper, misschien te vaak van huis Geboren ca 1710, schipper, overleden voor 1759. Getrouwd met Hendrikje van Sinderen. Ze woonden te Beetsterzwaag, maar de schipper was erg vaak van huis terwijl Hendrikje met kinderen te Beetsterzwaag bleef. Hun kinderen kregen ook de familienaam van moeder: VAN SINDEREN.

9. Hendrikje van Sinderen Gedoopt te Beetsterzwaag 1-1-1712, dochter van dominee Ulpianus (Ulbe) VAN SINDEREN sr. Overleden na 17-4-1767.

Kinderen uit het huwelijk van Anne en Hendrikje (behalve 2 die jong overleden): • Hiltie, gedoopt 20-2-1738 • Ulbe, gedoopt 7-2-1742, op 17-4-1767 te Amsterdam getrouwd, zilversmid te Amsterdam • Hotze (zie 28), gedoopt 8-3-1744, getrouwd 1-1-1769 • Sipke, gedoopt 7-2-1749, getrouwd 21-4-1771, smid te Holwerd, ovl 23-2-1816.

Dit rijtje is ontleend aan de brief van Hotse van Sinderen, zilversmid te Dokkum, broer van Hendrikje, aan hun gezamenlijke broer Ulpianus van Sinderen jr, predikant te Nieuw Amsterdam (New York). Brief is gedateerd 28-6-1753 en was bedoeld om Ulpianus jr uitvoerig te informeren over het overlijden van vader Ulpianus sr en hoe het er in de familie voorstond.52 Volgens de brief hebben de broers hun zwager Anne Freerks niet zo hoog (“je weet wel wat voor man hij is”). De zilversmid bericht dat Anne zijn dochter (Hiltie,15 jaar oud) op een naaischool heeft gezet wat hem (Anne) in de volgende twee jaar 50 guldens aan schoolgeld gaat kosten. Hendrikje woont met de andere drie kinderen, Ulbe, Sipke en Hotze, in de pastorie. Bij haar ouders dus. In de brief volgt hierna een passage betreffende Anne. Deze passage is grotendeels weggeschrapt. Er valt enigszins uit op te maken dat de schipper Anne met de noorderzon is vertrokken (“ik weet niet waarheen”), dat hij “alles” meenam en te gelde maakte? In ieder geval schijnt Anne zich onmogelijk te maken bij de VAN SINDEREN-familie. De kinderen van Anne en Hendrikje, en verdere nakomelingen, krijgen de familienaam van hun moeder mee. Alleen de zoon Hotze (zie 28), schipper zoals zijn vader Anne, vernoemt via een zoon in diens voornaam zijn vader (Anne Hotzes van Sinderen, zie 14).

1. Coops Harmen Mink
2. Marchje Peters Timmerman

Ouders van Harm Coops Mink (zie 34). Coop en Marchje trouwen te Giethoorn 22-1-1744. Nog verder in te vullen.

1. Albert Harmens Maat
2. Marchje Jans

Ouders van Aaltje Alberts Maat (zie 35). Albert Harmens Maet is ca. 1710 te Giethoorn geboren. Daar trouwt hij 20-3-1740 voor de kerk met Marchje Jans. Deze is ook uit Giethoorn afkomstig. Voor Marchje Jans (Mergien Jans) is het een tweede huwelijk. Zij was 19-2-1736 al getrouwd met Jacob Jans Hase uit Giethoorn. Uit dat huwelijk werden een zoon Jan (gedoopt 21-11-1736) en een dochter Gesien (gedoopt 17-8-1738) geboren. Jacob Jans Hase is in 1738 of 1739 overleden. Marchje trouwt hierna met Albert Maat. Bij de Volkstelling van 1748 blijkt dat Marchje en Albert toen drie kinderen hadden. Het huisgezin bestond in 1748 uit:

Albert Herms Maat en vrou Mergien Jans. Kinderen boven 10 jaar: Jan Jacobs Haase en Gesien Jacobs Haase (de kinderen uit het eerste huwelijk van Marchje). Kinderen beneden 10 jaar: Niesien, Aeltien en Herm Albers Maat. Knechten en meiden: Gesien Roelofs Drabbe. Inwonenden en kostgangers: geen. Schoutambt Giethoorn.

Genoemde zoon Herm (Harmen) is rond 1775 van Giethoorn naar St.Johannesga getrokken (verveningen). Hij trouwde met Sim Douwes en zij werden mede-voorouders van Wiebe de Klein.53

1. Ulpianus (Ulbe) Hotzes van Sinderen Geboren te Dokkum 6-5-1672, gedoopt 12-5-1672, zoon van Hotze van Sinderen en Janke Ulbes. Kreeg de voornaam Ulbe maar verlatiniseerde deze tot Ulpianus, zoals destijds voor gestudeerden niet ongewoon. Trouwt 14-4-1700 te Dokkum met Hendrikien Halbetsma. Is van 1700-1715 “huispedagoog” bij het gezin van grietman en grootgrondbezitter Augustinus LYCKLAMA à NIJEHOLT te Beetsterzwaag. Wordt per 1-5-1715 Hervormd predikant voor Beetsterzwaag en Olterterp. Overlijdt 11-5-1753, om 8 uur v.m., te Beetsterzwaag, vijf dagen na zijn 81ste verjaardag.

2. Hendrikien Sipkes Halbetsma Gedoopt te Dokkum 20-8-1676, dochter van Sipke (Scipio) Halbetsma, advocaat te Dokkum, en Catharina Stinstra. Trouwt 14-4-1700 te Dokkum met Ulpianus van Sinderen. Gaan te Beetsterzwaag wonen. Volgens volkstelling van 1749 is ze dan nog in leven, maar in 1753 wordt ze niet meer genoemd.

Kinderen: • Hotze, geb te Beetsterzwaag 12-2-1702. Trouwt 11-11-1731 te Dokkum met Geertje JILDERDA, dochter van de zilversmid Pytter Ritskes Jilderda, bij wie Hotze wellicht in de leer was. Hij is later zelf zilversmid te Dokkum (aan de Groote Breedstraat) en schreef in 1753, na overlijden van hun vader, de uitvoerige brief aan zijn broer te Nieuw Amsterdam (New York). Aan deze brief, zie voetnoot, zijn hier vele gegevens ontleend. Over zichzelf meldt Hotze in deze brief dat het met hem en de zijnen best wel goed gaat, hoewel hij merkt dat zijn gezichtsvermogen en krachten minder worden. Hij is dan 51. Tussen 1733 en 1749 worden van hem en Geertje te Dokkum 7 kinderen gedoopt, waarvan 5 jong overlijden. Resteren 2 over wie Hotze in 1753 kan berichten. Zijn zoon Ulbe is dan 20 jaar oud en studeert sinds een jaar te Franeker. Vader Hotze meldt trots dat hij van veel kanten goede berichten krijgt over Ulbes vorderingen. Zodat hij goede hoop heeft dat zijn zoon het kan afmaken (“if I can afford as long as he is supposing to do his study”).54 Over zijn dochter Trijntie meldt Hotze in 1753 dat ze inmiddels 18 jaar is, bijna zo lang als haar moeder, langer dan haar broer, en altijd vrolijk van aard. In 1763 trouwt Trijntje te Dokkum met Harmanus VAN ASSEN. Vermoedelijk zoon van de “alderman” (stadsbestuurder) VAN ASSEN die, volgens schrijven van Hotze, aan Ulbe een zilveren zwaard cadeau gaf toen deze aan de Franeker universiteit was toegelaten. Van Assen sr is in 1753 overleden, zo meldt Hotze aan zijn broer. (De schoonzoon Harmanus van Assen wordt later ook “alderman” van Dokkum.) • Ulbe (Ulpianus jr), in 1753 dominee te Nieuw Amsterdam (New York). • Trijntje, in 1753 eveneens te Nieuw Amsterdam (New York). Vermoedelijk daar met haar broer naartoe getrokken en voor hem het huishouden verzorgend. • Janke, geb te Beetsterzwaag ca 1710. Trouwt ca 1733 met Rindert Jacobs, kuiper te Dronrijp. Haar man overlijdt voor 20-2-1743 en Janke verhuist dan naar Drachten. In 1753 is ze nog steeds weduwe. Broer Hotze meldt in zijn brief van 1753 dat Janke goed de kost verdient. Haar zoon Japik (gedoopt te Dronrijp als Jacob 21-2-1734) werkt op een schip en verdient “al meer dan 100 guldens”. Haar zoon Ulbe (geb ca 1740) werkt als smidsknechtje en draagt ook al aardig bij. (Ulbe werd zelf smid te Gorredijk, weten we achteraf, en trouwt tweemaal, eerst in 1762 en daarna in 1773. Zijn kinderen uit beide huwelijken kregen de famielienaam VAN ZINDEREN, met een Z). De dochter Hindrikien (gedoopt te Dronrijp 31-1-1739) is volgens haar oom een goede wolspinster die op haar 14de haar moeder al in lengte overtreft. Janke en Rindert hebben nog een andere dochter gehad, die echter jong overleed. • HENDRIKJE, gedoopt te Beetsterzwaag 1-1-1712. Trouwt met de schipper Anne Freerks. Zie hierboven. • Sipke, geboren ca 1715 te Beetsterzwaag. Trouwt ca 1740 (met NN) en krijgt een zoon Ulbe, die 2-12-1742 wordt gedoopt. Zowel moeder als kind zijn in 1749 niet meer in leven en Sipke is in 1753 nog steeds weduwnaar. Hij is schoenmaker en imker. Broer Hotze schrijft in 1753 dat hij niet goed weet wat over Sipke te melden. Misschien gaat hij trouwen met Janke Hofman55, schrijft hij. We zien allemaal dat het heel goed tussen hen gaat, “maar de tijd zal leren”. In de Engelse vertaling over Sipke: “He is a bit slow, as his bees are. He never had so many of them and they never did as well as now. He has plans to buy a horse and a tilbury for pleasure.”

1. Harmen Coops Mink
2. Lammigje Harms Broek Huwelijk Giethoorn 20-4-170156. Uit dit huwelijk de kinderen: • Grietje Harmens Mink, geb te Giethoorn, trouwt aldaar 15-8-1733 met Andries Jans OORT, weduwnaar van (1) Trijntje Wolters en (2) Hendrikje Hendriks.57 • Coop Harmens Mink (zie 68).

Lammigje Broek, geb ca 1683, trouwt na ovl van Harmen op 24-10-1734 te Giethoorn met Harmen Hendriks BAAS, geb rond 1691. En na ovl van deze Harmen in oktober/november 1744 te Giethoorn met Harm Geerts, afkomstig van Ootmarsum. Harmen BAAS was eerder getrouwd met Grietje Andries POSCH. Toen Lammigje in 1744 trouwde met Harm Geerts, was ze 60 jaar. Zoon Coop (zie 68) uit huwelijk met Harmen was in januari 1744 inmiddels al getrouwd. Over Harm Geerts, de derde echtgenoot, wordt gemeld dat hij van Ootmarsum afkomstig is. Dat is uit het Overijsselse Twente, tegen de Duitse grens aan. Wellicht was hij een ook reeds bejaarde weduwnaar en turfschipper van beroep geweest. Vanuit Twente kwamen begin 18de eeuw oa. schippers naar het gebied rond Giethoorn (verveningen). Zoals eind 18de eeuw verveners en schippers vanuit het gebied rond Giethoorn nieuw werk zochten en vonden in de Friese laagveengebieden van Schoterland, Haskerland en Aengwirden. In laatstgenoemde contreien treffen we nakomelingen van Harmen en Lammigje vervolgens ook aan.

1. Peter Timmerman

2. NN Ouders van Marchje Peters Timmerman (zie 69).

3. Harmen Maat

4. NN Ouders van Albert Harmens Maat (zie 70). Over deze ouders, vóor 1700 geboren, ontbreekt informatie. Ze hebben te Giethoorn of in de streek rond Giethoorn gewoond. Maar registers waarin zij voorkomen zijn niet gevonden.

Enkele personen uit nog eerdere generaties (voorzover bekend):

1. Hotze Ewert van Sinderen

2. Jancke Ulbes Ouders van ondermeer Ulbe Hotzes van Sinderen (zie 114) die dominee werd te Beetsterzwaag. Deze Ulbe werd 6-5-1672 geboren. Hotze en Jancke trouwen 25-2-1660 (Gerecht Dokkum): Hotze Ewert van Sinderen, geboren te Sneek, en Jancke Ulbes, uit Dokkum.

3. Sipke (Scipio) Hiddes Halbetsma

4. Catharina Joostes (Rinia) Stinstra Ouders van ondermeer Hendrikien Halbetsma (zie 115), die trouwt met Ulbe Hotzes van Sinderen (zie 115). Hendrikien werd 20-8-1676 te Dokkum gedoopt. Scipio (verlatinisering van Sipke) en Catharina trouwen 18-4-1669 (Gerecht Dokkum): Scipio Halbetsma, advocaat van het Hof van Friesland58 en der beide rechten doctor, en Catharina Joostes Stinstra, Dokkum. Huwelijk ook vermeld in trouwregister Hervormde gemeente Dokkum. Was dit tweede huwelijk voor Scipio? Gerecht Dokkum registreert 20-8-1659 ondertrouw van Jan Janses BOOM (Dokkum, “hij is mede-burgemeester”) en Antie Sipckes HALBETSMA. Per 18-4-1669 het huwelijk tussen advocaat Scipio Halbetsma en Catharina Joostes Stinstra. Andere meldingen tot 1811: • Huwelijk 19-9-1697 Hervormde gemeente Ternaard: Hidde Sipkes VAN DER SLUIS (Ternaard) en Antje Sipkes HALBETSMA (Ternaard). • Huwelijk, derde proclamatie 14-4-1700 Hervormde gemeente Ternaard: Ulpianus van Sinderen (Beetsterzwaag) en Hendrikjen Halbetsma. “Hij is kandidaat in de theologie.” “Gehuwd te Aalsum”. Huwelijksbevestiging 14-4-1700 in trouwregister Hervormde gemeente Aalsum Wetsens: Ulpianus van Sinderen (Beetsterzwaag) en Hendrikien Halbetsma (Ternaard). • Huwelijk, derde proclamatie van 16-6-1700 Hervormde gemeente Ternaard: Haringh Arjens (Leeuwarden) en Wytske Halbetsma (Ternaard). “Gehuwd te Ternaard.” • Huwelijk, derde proclamatie 28-6-1705 Hervormde gemeente Ternaard: Theodorus Halbetsma (Ternaard) en Aurelia Hanja (Franeker). “Hij is substituut-secretaris van Westdongeradeel.” “Gehuwd te Ternaard.” • Huwelijk 5-11-1713 Hervormde gemeente Ternaard: Marten Everts (Ternaard) en Antje Halbetsma (Ternaard). • 11-9-1740 trouwt te Holwerd de dominee Scipio Halbetsma (Holwerd) met Grietje Monsma (Sneek). Deze Scipio kan kleinzoon zijn geweest van de advocaat Scipio Halbetsma. Via zoon Theodorus? • Huwelijk 29-4-1764 Hervormde gemeente Holwerd: Theodorus Halbetsma (Dokkum) en Dieuke Visscher (Dokkum). • Huwelijk 7-6-1795 Hervormde gemeente Holwerd: Sipke Halbetsma (Dokkum) en Grietje Idzes van der Meulen (Holwerd). • Huwelijk, derde proclamatie 28-5-1809 Hervormde gemeente Holwerd: Marten Bartels (Stavoren) en Margarethe Halbetsma van Sinderen (Holwerd). “Met attestatie naar elders”.

De familienaam HALBETSMA is tot ver voor 1811 in gebruik. In 1811 is er slechts één geregistreerde naamsaanneming: Sjoerd Symons HALBETSMA te Blija, met kinderen Antje (44 jaar oud) en Symon (43 jaar oud). Maar bij de kinderen wordt het ook al Halbertsma. Elders Halbesma, vooral Halbersma. Geen familieverbanden vaak.

NB.: 20-2-1685 gedoopt te Dokkum Hidde HALBETSMA die zijn oudste zoon Sipke noemt. Deze Hidde Halbetsma trouwt 7-5-1713 te Vledder met Romelia Jacobus SINNEMA (geb 19-3-1689 te Beetsterzwaag) en vestigt zich als zilversmid te Gorredijk (Sipke wordt 9-7-1713 te Gorredijk geboren). Hidde ovl 21-12-1762 te Gorredijk.59

NB.: Hendrikje Halbertsma, gedoopt 20-8-1676 te Dokkum, gehuwd 14-4-1700 te Aalsum met Ulbe van Sinderen, dochter van Scipio Halbetsma en Catharina Rinia STINSTRA. Scipio geb ca 1645 te Kollum, zoon van Hidde Buwes en Wytske Sipckes HALBETSMA, trouwt 18-4-1669 te Dokkum, ovl 29-9-1700 te Dokkum. Catharina geb ca 1647 te Dokkum, dochter van Joost RINIA en Antje Hendricks STINSTRA, ovl na 15-12-1693 te Ternaard.60

1. Ewert van Sinderen 457. Ouders van Hotze Ewerts van Sinderen (zie 228) die in 1672 te Dokkum trouwt, “afkomstig van Sneek”. Ewert is misschien rond 1640 geboren. De familienaam VAN SINDEREN die vanouds in gebruik is, is nog niet “verklaard”. 61

2. Hidde Buwes

3. Wytske Sipckes HALBETSMA Ouders van de advocaat Scipio Halbetsma. Hidde Buwes is ca 1610 te Ee (bij Dokkum) geboren, zoon van Buwe Hiddes en Yck Luytzen. Trouwt voor 9-5-1634 met Wytske, overlijdt ca 1666. Wytske Sipckes is 10-10-1614 te Kollum geboren/gedoopt, dochter van Sipcke Lubbes en Gerck Hendrix. Ze overlijdt voor 16-6-1666. De familienaam HALBETSMA schijnt door haar te zijn ingebracht.

4. Joost Rinia

5. Antje Hendricks Stinstra Ouders van Catharina STINSTRA. Joost Rinia is voor 1617 geboren (Lermis?) en was burgemeester van Dokkum. Hij trouwt 8-1-1632 te Dokkum met Antje Hendricks STINSTRA. Over haar nog geen verdere informatie.

6. Buwe Hiddes

7. Yck Luytzen Ouders van Hidde Buwes, grootouders aan vaderskant van Scipio Halbetsma (zie 230). Buwe Hiddes is ca 1570 geboren en ca 1625 overleden. Trouwt voor 26-8-1607 met Yck Luytzen die overlijdt in de periode 1633-1646. De regio van herkomst (Opsterland of noordelijker in Friesland) is nog onduidelijk.

8. Sipcke Lubbes (Halbetsma)

9. Gerck Hendricks

10. …. Rinia 925.

11. Hendrick Stinstra 927.

12. Gerck Hendrix Ouders van Wytske Sipckes HALBETSMA. Sipcke Lubbes is voor 1599 geboren.en Gerck Hendrix ook. In 1614 wordt Wytske geboren. Waar deze de familienaam HALBETSMA aan te danken heeft, moet nog blijken.

KWARTIERSTAAT GRIETJE DE BOER, getrouwd met JURJEN DE JONG

1. Grietje de Boer, trouwt ca 1924 met Jurjen DE JONG. Tante Griet is 30-9-1900 te Heeg (Wymbritseradeel) geboren, des nachts half een. Haar vader Jetze DE BOER is dan 46 jaar oud, van beroep wegwerker, wonende te Heeg. Grietje is dochter uit tweede huwelijk van Jetze, die op 40-jarige leeftijd weduwnaar wordt en twee jaar later hertrouwt.

Ouders: 1. Jetze Ikes de Boer (1854-1937) In het jaar 1854 op 4 sept. Gemeente Wonseradeel, verscheen Ike Jetses de Boer 26 jaar, Arbeider wonende te Hieslum welke ons verklaarde dat op de 3e september des avonds 8 uur te Hieslum een zoon is geboren uit zijn huisvrouw Tiettje Rientses Stremler oud 31 jaar. Zij noemen hem Jetze.

Jetze heeft een eerste huwelijk 8-8-1878 (Wonseradeel 94) met Grietje SCHOTANUS, ovl 14-4-1894 te Heeg, 37 jaar oud, geb 25-11-1856, dochter van Rimmer Bottes Schotanus en Uilkje Johannes Fortuin. Uit dit huwelijk werden 8 kinderen geboren: Tietje (1878), Rimmer (1880), Uilkje (1882-1921, ovl 39 jr, gehuwd), Yke (1884), Grietje (1885, werd slechts 2 maanden oud), Grietje (1886-1893, ovl 6 jaar oud), Trijntje (1889) en Botje (1891-1893). Jongste dochter wordt 2 jaar oud, ovl 4-12-1893. Moeder Grietje Schotanus ovl 5 maanden later.

Jetze trouwt ruim 2 jaar later 26-9-1896 (Wymb 85) met de 28-jarige Ida Sakes DE BOER. Huwelijksakte: Jetze DE BOER, 42 jaar, wegwerker, wonende te Heeg, en Ida DE BOER, 28 jaar, dienstmeid, wonende te Heeg.

1. Ida Sakes de Boer (1868-1902) Zij is 1-2-1868 te Follega (Lemsterland) geboren, dochter van Sake Siebes DE BOER, ovl 9-2-1890 te Eesterga (Lemsterland), 51 jaar oud, en Grietje Wiegers DOEVE(N), ovl 11-1892 te Eesterga, 58 jaar oud. Jetze en Ida DE BOER krijgen de kinderen: Sake (1897), Rients (1899), Grietje (1900) en Hendrik (1902). Moeder Ida overlijdt een week na de geboorte van Hendrik, Ida is 34 jaar oud dan, 15-10-1902 (Wymb134). Tante Griet heeft haar moeder Ida nauwelijks gekend. Haar vader Jetze, geboren 3-9-1854 te Hieslum (Wonseradeel), zoon van Ike Jetzes DE BOER en Tietje Rientzes STREMLER overlijdt 2-4-1937, 82 jaar oud (overlijdensakte Wymbritseradeel 1937 nr 31).

Het schijnt dat Jetze 21-8-1915 een derde huwelijk begon (Wymb 73), nu met Akke van der Brug. Hij is dan 69, Akke is 60.

Grootouders: 4.Ike Jetzes de Boer (1828-1904) Geboorteregister van Wymbritseradeel 1828: “Jetze Ikes de Boer, oud 27 jaar, Arbeider wonende te Heeg heeft ons een zoon voorgesteld die op 24 augustus is geboren uit zijn huisvrouw Zuster Hendriks Veenema. Te Heeg geboren, voornaam Ike.”

5.Tietje Rients Stremler (1823-1906) De familienaam van grootmoeder Tietje komt als STREMLER en STREMLAAR voor (haar voornaam ook als Tiettje en haar patroniem als Rienses, Rients of Rientzes). Tietje is 30-7-1823 te Warns (Hemelumer Oldeferd) geboren, dochter van Rients Bokkes Stremlaar en Jaaitske Hettes Kuiper.

De grootouders van vaderskant Ike Jetzes DE BOER en Tietje Rienses STREMLER zijn beide nog in leven wanneer “tante GRIET” in 1902 wordt geboren. Zij wonen te Parrega (Wonseradeel, aan de Zuiderzeekust). Bekenden voor haar zijn ze nooit geworden, want pake Ike ovl 2-7-1904, 75 jaar oud, te Parrega, en beppe Tietje ovl 23-10-1906, 83 jaar oud.

Ike en Tietje trouwen 20-7-1854 (Wonseradeel 83). Zoon Jetze is 6 weken later te Hieslum geboren. Uit huwelijksakte 20-7-1854: “Ike Jetses de Boer, 25 jaar, geboren te Heeg, Boerenknecht wonende te Parrega, zoon van Jetse Ikes de Boer, Arbeider wonende te Gaastmeer, en van Zuster Hendriks Veenema, overleden. En: Tietje Rientses Stremler, 30 jaar, geboren te Warns, Dienstmeid, wonende te Dedgum, dochter van Rients Bokkes Stremler en van Jaaitske Hettes Kuiper, beide overleden.” Militie lichting 1847: Ike Jetses de Boer is ingelijfd geworden bij het 8e Regiment Infanterie en de tijd van 5 jaren hebbende gediend behoorlijk uit de dienst ontslagen.

Kinderen: • Jetze, geb 3-9-1854 (Wonseradeel 130). Zie 2. • Rients, geb 8-1-1857 (Won 9) • Hendrik, geb 22-5-1859 (Won 177) • Grietje, geb 5-3-1862 (Won 88).

1. Sake Siebes de Boer (1838-
2. Grietje Wiegers Doeven (1834- Ida (zie 3) is 1-2-1868 te Follega (Lemsterland) geboren, dochter van Sake Siebes DE BOER, ovl 9-2-1890 te Eesterga (Lemsterland), 51 jaar oud, en Grietje Wiegers DOEVE(N), ovl 11-1892 te Eesterga, 58 jaar oud. Sake is 11-1-1838 geboren, als zoon van een hoogbejaarde vader? Zie 12. Grietje is 19-9-1834 geboren (Lemsterl 54), dochter van Wieger Koops Doeven en Pietertje Bouwes Haagsma.

Sake en Grietje trouwen 17-5-1863 (Lemsterl 26). Kinderen uit het huwelijk: • Siebe, geb 4-3-1864 (Lemst 9) • Pietertje, geb 24-3-1866 (Lemst 10) • Ida, geb 1-2-1868 (Lemst 5). Zie 3. • Wieger, geb 3-2-1871 (Lemst 5) • Wiebigje, geb 25-2-1873 (Lemst 27) • Hendrikje, geb 27-9-1876 (Lemst 140).

Overgrootouders: 1. Jetze Ykes de Boer (1800-na 1860) 2. Suster Hendriks Venema (1799-1843) Huwelijk 1825 op 12 juli Jetze de Boer: “Jetze Ikes de Boer, Arbeider wonende te Heeg, geboren onder Stavoren, 24 jaar, zoon van Yke Tjalkes de Boer, Arbeider, en Jeltje Jetses de Jong, wonende te Stavoren. En Zuster Hendriks Veenema, Arbeidster wonende te Heeg, geboren te Oudega, oud 25 jaar, dochter van Hendrik Klaas Veenema, Vischer, wonende te Gaastmeer en van Boukjen Anskes overleden te Oudega.” Extract Doopboek Stavoren: Jetze, zoon van Yke Tjalkes de Boer en Jeltje Jetzes is geboren te Stavoren den 20 september van het jaar 1800 en gedoopt op 5 oktober 1800. Militie. Jetze Ykes de Boer loting 1819 is uit hoofde van dienst zijns broeders voor 1 jaar vrijgesteld. Signalement: lengte 1 el 720 st, aangezicht ovaal, voorhoofd ordinair, ogen bruin, neus groot, mond ordinair, kin idem, haar blond, wenkbrouwen idem, merkbare tekenen geen. Extract overlijdensreg. Wymbrits.(bij tweede huwelijk van Jetze): 1843 op 5 juni is te Gaastmeer overleden Suster Hendriks Venema, 43 jaar, z.b. geboren te Idzega wonende te Gaastmeer, huisvrouw van Jetze Ykes de Boer. Zuster Hendriks Veenema (geboren te Idsega) ovl 5-6-1843 te Gaastmeer, 43 jaar oud. Extract uit het reg. der Hervormde gemeente te Oudega: In het jaar 1799 op 25 november is te Idzega geboren en 1 december 1799 gedoopt: Zuster, dochter van Hendrik Klazes en Boukje Aukjes.

Uit het huwelijk van Jetze en Suster : • Jeltje de Boer, 24-2-1826 (Wymb 47). Jong overleden. • Ike de Boer (Yke), 24-8-1828 (Wymb 130). Zie 3. • Hendrik de Boer, 14-2-1831 (Wymb 29) • Jeltje de Boer, 30-11-1833 (Wym 205) • Levenloos kind, 20-11-1836 (Wym 83) • Baukjen de Boer, 1-12-1837 (Wym 217) • Levenloos kind, 15-3-1842 (Wym 29). Ruim een jaar hierna overlijdt moeder Suster.

Jetze de Boer is op 8 juni 1844 voor een tweede maal getrouwd: “Jetze Ykes de Boer, 43 jaar, geboren te Stavoren, Arbeider, wonende te Gaastmeer, weduwnaar van wijlen Zuster Hendriks Venema, zoon van Yke Tjalkes de Boer en Jeltje Jetzes. En Tjiets Ages van der Veer, 40 jaar, geboren te Sneek z.b. wonende te Gaastmeer, weduwe van Hendrik Wienand Postma, dochter van Age Joukes van der Veer en Jantjes Gatzes, beiden overleden.” Extract reg. van overl. Gem Wymbrits.(bij derde huwelijk van Jetze): In het jaar 1854 op 27 september, is te Gaastmeer overleden Tjitske Ages van der Veer oud 50 jaar, geboren te Sneek wonende te Gaastmeer, huisvrouw van Jetze Ykes de Boer, Arbeider te Gaastmeer. Andere huwelijkse bijlagen (bij tweede huwelijk van Jetze): ~ Extract geboorte Herv. Gem. te Sneek: In het jaar 1803 de 1e november, is te Sneek geboren Tjiets, dochter van Age Joukes en Jantje Gatzes. ~ Extract overl. Wymbrits.: In het jaar 1840 op 24 juli is te Gaastmeer overleden Hendrik Wienand Postma oud 42 jaar, Arbeider geboren te Oudega wonende te Gaastmeer, echtgenoot van Tjitske Ages van der Veer. ~ En natuurlijk een certificaat van onvermogen.

Jetze de Boer is op 22 oktober 1859 voor een derde maal getrouwd: “Jetze Ykes de Boer 59 jaar, geboren te Stavoren Arbeider, wonende te Gaastmeer, weduwnaar van Tjitske Ages van der Veer, zoon van Yke en Jeltje. En Akke Wiebes van der Brug 48 jaar, geboren te Heeg van beroep Dienstmeid wonende te Gaastmeer , doch vroeger te Nijland, dochter van Wiebe Cornelis van der Brug en Liebeth Tjallings beide overleden.” Extract doopregister Herv. Gem. Heeg: Wiebe Kornelis als vader en getuige en Liesbeth Tjallings als moeder hebben een dochter geboren de 2e van de wintermaand in 1810 en laten dopen de 23e van de wintermaand, met name Akke.

1. Rients Bokkes Stremler (1787-1833), meester-smid te Warns Extract geboorteregister Schettens: 1787 op 18 maart is geboren en den zelfden dag gedoopt een zoontje waarvan vader is Bokke Stremler en moeder Feikjen Rientzes echtelieden te Schettens en genoemd Riens.
2. Jaaitske Hettes Kuiper (1792-1828) Uit dit huwelijk in ieder geval Tietje Stremler, geb 30-7-1823 te Warns. Zie 5. ~ Extract overlijden Hemelum: 1828 op 15 november, is te Warns overleden Jaaitske Hettes echtgenote van Riens Bokkes Stremler gewoond hebbende te Warns, 36 jaar oud.

Zes maanden na overlijden van Jaaitske trouw Rients met de weduwe Atje Berends de Vries Huwelijk 1829 op 18 juni R.B.Stremler: “Rients Bokkes Stremler geboren te Schettens van beroep Meester Smid te Warns, oud 42 jaar, weduwnaar van Jaaitske Hettes, te Warns gewoond hebbende , zoon van Bokke Harmens Stremler in leven Hovenier van beroep en Feikje Rientzes z.b. in leven echtelieden. En Atje Berends de Vries geboren te Stavoren en als Dienstmeid te Warns woonachtig, oud 43 jaar weduwe van Cornelis Jans Helekers in leven Veldwachter te Hemelum gewoond , dochter van Berend Everts de Vries in leven Huisman en Janke Jans Bakker.”

Akte van bekendheid Rients Bokkes Stremler. Smid te Warns. Getuigen: Dirk Bokkes Stremler, Boer te Schettens. Fokke Deates Plantinga, Boer onder Witmarsum Douwe Douwes de Boer, Boer te Schettens. Pieter Siemons Baarda, Boer te Schettens, Verklaren dat zij zeer wel gekend hebben de moeder van de requisant boven genoemd de welke genaamd was Feikjen Rienstra, in leven huisvrouw van Bokke Harmens Stremler, gewoond hebbende te Schettens, als mede zijn grootouders van vaders zijde, genaamd Harmen Jans en Tietje Bokkes in leven echtelieden te Pingjum, gelijk zij verklaarden insgelijks te hebben gekend de grootouders aan moeders zijde genaamd Rients Wiebes en Klaske Joukes in leven echtelieden onder het behoor der stad Bolsward gewoond hebbende, en dat zij weten en met zekerheid aan hen bekend is, dat alle deze opgenoemde assedenten op hun woonplaatsen bij hunne namen genoemd, voor eenen lange tijd zijn overleden. ~ Extract uit doopregister: 1787 10 febr. Baptizata est Athje filia legitima Berent Everts et A Aaltje Frankes conjug umsa, bapt. Agatje Frankes . Bij Starrien in de Zuide Meer.

1828 op 13 februari is te Hemelum overleden Joannes Heleken in leven Veldwachter aldaar gewoond hebbende . Echtgenoot van Antje Berends de Vries in de ouderdom van 69 jaar. 1822 op 12 maart is overleden te Staveren Berent Everts de Vries 66 jaar, Huisman wonende onder Stavoren, laatst echtgenoot van Janke Jans Bakker, zoon van Evert Berends en Richt Starkes beide overleden.

Rients Bokkes Stremler wordt 45 jaar. Hij overlijdt 11-6-1833 te Warns, gehuwd, ouders onbekend (bij de aangevers), man van Attje Berends de Vries. Dochter Tietje, uit eerste huwelijk, is dan 9 jaar oud.

1. Siebe Jolles de Boer (ca 1760-1852)
2. Ida Sakes Gaastra (ca 1799-1879)

MET VOORBEHOUD: Siebe Jolles de Boer, ovl 3-1-1852 (Lemsterland 1), 91 jr, gehuwd, zoon van Jolle Siebes en Jeltje Jans. Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich te Lemmer Siebe Jolles de Boer, met de kinderen: Jeltie (15), Griette (13), Jolle (11), Wiebren (10), Margie (8), Jan (7) en Rinske (5). Dochter Jeltje Siebes de Boer trouwt 16-8-1821 (HemOl 12) met Jan Hendriks van der Meer. Zoon Jolle Siebes de Boer trouwt 2-5-1824 (Lemsterl 12) met Akke Joostes de Boer. Hij ovl 14-4-1854, 54 jr, wed (Lemsterl 8), Akke 30-5-1845, 48 jr gehuwd (Lemsterl 12).

Op 18-12-1836 (Lemsterl 36) trouwt Siebe Jolles de Boer met Ida Sakes Gaastra. Uit dit huwelijk wordt 11-1-1838 Sakes Siebes de Boer geboren (Lemsterl 4). Zie 6. Is zijn vader 77 en zijn moeder 40..? Bij de geboorteakte staat genoteerd: Kind staat alleen vermeld in de Tienjarentafel. Ovl Ida Gaastra 21-2-1879, 80 jr, weduwe (Lemsterl 14).

1. Wieger Koops Doeve (ca 1809-1877)
2. Pietertje Bouwes Haagsma (ca 1803-1862) Huwelijk 20-3-1831 (Lemsterl 4). Ovl Wieger Doeve 17-5-1877 (Lemsterl 47), 68 jr, weduwnaar. Ovl Pietertje Bouwes Haagsma 21-6-1862 (Lemsterl 15), 57 jr, gehuwd.

Betovergrootouders: 16. Yke Tjalkes de Boer (1771-1845), geb te Molkwerum, poldermolernaar te Stavoren 1. Jeltje Jetzes de Jong (1773-1845)

Ike Tjalkes en Jeltje Jetzes trouwen 4-6-1797 te Molkwerum.

Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich Yke Tjalkes de Boer te Stavoren, met de zonen: - Tjalke (13). Geb 10-2-1798 te Molkwerum en daar gedoopt 28-2-1798. • Jetze (11). Geb 20-9-1800 te Stavoren. Zie 8. • Marten (9). Ovl 22-3-1864, 61 jr, weduwnaar (Stav 3). • Jan (1). Kennelijk tweeling met Anne. • Anne (1). Ovl 10-2-1897, 86 jr, gehuwd (Stav 1). Na 1811 is nog geboren een zoon Duije (ovl 21-7-1896, 82 jr, weduwnaar (Stav 8)) en als nakomertje de dochter Antje Ykes de Boer (ovl 26-1-1884, 63 jr (Stav 1)).

Yke en Jeltje overlijden in maart 1845 te Stavoren met slechts twee dagen verschil. Terwijl hun vader nog niet is begraven moeten de jongste zonen Anne en Duije (geb na 1811) opnieuw naar het stadhuis om overlijden van moeder te melden: Overlijden 1845 op 19 maart Yke de Boer: Anne Ykes de Boer 34 jaar, en Duije Ykes de Boer 30 jaar, Arbeiders wonende te Stavoren en zonen van oveledene verklaren, dat: Yke Tjalkes de Boer oud 73 jaar, Poldermolenaar, geboren te Molkwerum, wonende te Stavoren, echtgenoot van Jeltje Jetzes de Jong, zoon van Tjalke Zaanes en van Antje Freerks beide overleden, de 19e maart n.m. 10 uur te Stavoren wijk 6 nr. 44 is overleden. En 2 dagen later: Overlijden 1845 op 21 maart Jeltje de Jong: Anne Ykes de Boer 34 jaar en Duije Ykes de Boer 30 jaar, beide Arbeider wonende te Stavoren zonen van de overledene verklaren, dat: Jeltje Jetzes de Jong 71 jaar, z.b. geboren te Molkwerum en wonende te Stavoren, weduwe van Yke Tjalkes de Boer overleden te Stavoren, dochter van Jetze Haijtzes en van Dieuwkje Martens beiden overleden, op den 21 maart n.m. 10 uur te Stavoren wijk 6 nr. 44 is overleden.

1. Hendrik Annes Venema 19.Jacobjen Foppes (Baaima)

2. Bokke Harmens Stremler (1754-1819)

3. Feikjen Rientzes

Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich te Schettens Bokke Harmens STREMLER, met de kinderen: • Dirk (26). Ovl 5-4-1839 (Wonseradeel), 53 jr oud. Trouwt 21-5-1814 (mairie Witmarsum) met Tatia Klinkenburg. Kinderen: Bokke, Trijntje, Frans, Folkert, Frans, Trijntje, Feike, Feikje. Tatia ovl 2 dagen na Dirk: 7-4-1839, 49 jr oud. • Rients (24). Zie 10. • Klaaske (22). Ovl 16-4-1836 (Wonseradeel), 47 jr oud. Trouwt 29-4-1815 (Arum) met Symon Jans Pollema. • Boukje (20). Of Froukje? Ovl 15-10-1862 (Wonseradeel), 72 jr oud. Trouwt 4-12-1819 met Jan Siebrens Janstra. • Feikje (17). Ovl 17-5-1864 (Wonseradeel), 70 jr oud. Trouwt 11-5-1816 (Witmarsum) met Ulbe Tjeerds Wytsma. • Harmen (12). Ovl 7-9-1844 (Wonseradeel), 46 jr oud. Trouwt 22-5-1819 met Geertje Wypkes de Boer. Een dochter Tryntje wordt 1-11-1821 te Arum geboren.

Overlijdens reg. Wonseradeel.1819: Op 5 september is te Schettens overleden Bokke Harmens Stremmeler, oud 65 jaar, van beroep Hovenier, geboren te Pingjum wonende te Schettens, zoon van Harmen Jans en van Ietje Bokkes, zijnde gehuwd geweest het laatste met Trijntje Annes Glinstra bij dezelve nalatende 6 kinderen waarvan 5 uit een vorig huwelijk. Die vijf, onder wie zoon Rients, zijn kinderen uit het huwelijk met Feikjen Rientzes.

1. Hette Kuiper

2. NN

3. Jolle Siebes (de Boer)

4. Jeltje Jans

5. Sake (Gaastra)

6. NN

7. Koop Wichers Doeve (ca 1770-1826)

8. Wiebigjen Jans de Jong (Wiepkje) (ca 1779-1827) Ovl Koop Wiegers Doeve 18-9-1826 (Lemsterl 18), 57 jr, gehuwd, geb te Muggenbeet (NW Overijssel), echtgenoot van Wiebigjen Jans de Jong. Ovl Wiebigje Jans de Jong 21-1-1827 (Lemsterl 6), 47 jr, weduwe.

Doopgetuige 1815 (Lemsterl 19) bij doop van Lubbertus LASKER: Koop Wiegers Doeve, 44 jr, turfmaker.62

1. Bouwe Jacobs Haagsma (ca 1752-1827)
2. Grietje Martens van der Goot (ca 1763-1828) Huwelijk 29-5-1791: Bouwe Jacobs, Indijken, en Grietje Martens, Indijken. Getrouwd te Oosterzee. Bij naamsregistratie van 1811 meldt zich te Follega Bouwe Jacobs HAAGSMA, met de kinderen: • Jacob (35, wonend te Joure; kinderen: Jan (8) en Bouwe (1)) • Angenitje (29, wonend te Delfstrahuizen) • Marten (19) • Rimke (17) • Hylke (15) • Jantje (11) • Pietertje (8). Zie 15.

Ovl 13-10-1827 (Lemsterl 65) Bouwe Jacobs Haagsma, 75 jr, gehuwd, zoon van Jacob Hylkes en Agnietje Jannes. Ovl 19-6-1828 (Lemsterl 19) Grietje Martens van der Goot, 65 jr, weduwe, dochter van Marten Stoffels en Jantje Pieters.

Verdere documentatie:

• Tjalke Zaanes (kw 32) en Antje Freerks (kw 33) trouwen vóor 1770 in Wymbritseradeel (?) • Jetse Haitses (kw 34?) en Dieuwke Harms (kw 35?) trouwen 19-5-1764 te Nijhuizum. Hij afkomstig uit Workum. • Jacob Hylkes (kw 60) bij Quotisatie 1749: beginnend huysman te Dijken (Doniaw), gezin van 2 volwassenen en 1 jong kind. Aanslag 24 Cgldns. Zoon Bouwe (zie 30) is ca 1752 geboren. • Marten Stoffels (kw 62), Wyckel, en Jantie Pieters (kw 63), Wyckel, trouwen 5-4-1761 te Wyckel. Bij naamsregistratie van 1811 meldt zich geen Marten Stoffels VAN DER GOOT. Er melden zich ca 20 gezinshoofden die de VAN DER GOOT naam kiezen en vrijwel alle zijn die te Wyckel of naaste omgeving (het stadje Balk) woonachtig. Met patroniem Martens (van der Goot): Berent (Wyckel, geen kinderen gemeld), Nanne (Harich, getr met Kornelia Ikes Woudsma, kind Marten (4 1/2)), Pieke (Wyckel, zoon Jolle Pieters (1)) en Stoffel (Follega, kinderen: Marten (5), Folkert (4) en Jantje (2)). Met name de laatste twee kunnen broers van Grietje Martens van der Goot (zie 31) zijn. • Stoffel Stoffels (kw 124 ?), Wyckel, en Hylk Emkes (kw 125 ?), Harich, trouwen 25-3-1731 te Wyckel. Stoffel Stoffels komt bij Quotisatie 1749 niet meer voor. Tenzij als “gealimenteerde” te Bolsward. • Wicher Koops Doeve (kw 56 ?) getrouwd met Jacobje Koops Bunt (kw 57 ?). Laatstgenoemde geb 1751 te Blokzijl (NW Overijssel), gedoopt 14-4-1775 te Blokzijl, dochter van Coop Jacobs Bunt (kw 114 ?). Melding bij M.Hensen. Koop Wiegers Doeve (kw 28) is ca 1770 geboren. • Hofstee-genealogie noemt een Arends Koop DOEVEN. • Bij jvdmolen.geo een Trijntje Koops DOEVEN, geb 1788, getrouwd met Tijmen Alberts GROEN. • Jantje Koops DOEVEN, geb ca 1775 te Kalenberg (NW Overijssel), ovl na 1842. Trouwt 6-10-1799 te Ossenzijl met Klaas Jacobs DE WEERD. Dochter van Coop P(i)eters en Geesjen Thunis. Bron: Genealogie De Weerd. • Koop Hendriks Doeve (kw 112 ?), gedoopt 1695 te Blokzijl, ovl na 1748, zoon van Hendrik Koops Doeve (kw 224 ?) en Jantje Hendriks (kw 225 ?). Trouwt 1721 te Blokzijl met Tijmentje Ruijter (kw 113 ?). Bron: “Vriezenveners”. • Hendrik Koops Doeve (kw 224 ?), geb ca 1666. Trouwt 1691 te Giethoorn met Jantje Hendriks (kw 225 ?). Bron: “Vriezenveners”.

KWARTIERSTAAT KLAAS VAN DER VEEN, getrouwd met GEESKE DE JONG

1. Klaas van der Veen, 25-4-1928 getrouwd met Geeske DE JONG.

Ouders 2. TAEKE VAN DER VEEN, geb 7-7-1866 te Lekkum, in het schip, zoon van turfschipper Lieuwe Klazes van der Veen en van Trijntje Harmens Alkema. Uit geboorteakte: LIEUWE KLAZES VAN DER VEEN, 34 jaar, Turfschipper, wonende te Lekkum in het schip, verklaarde dat op den 7de dezer maand juli n.m. te 10.00 uur te Lekkum in het schip een kind van het mannelijk geslacht is geboren uit hem, declarant, en zijne huisvrouw TRIJNTJE HARMENS ALKEMA, oud 34 jaar, z.b. wonende aldaar in het schip. Zij geven hem de naam TAEKE. Getuigen: Haye Jacobs Bethlehem, 38 jaar, veldwachter wonende te Huizum, en Jacob Postma, 32 jr, schipper wonende te Leeuwarden. Trouwt 1-8-1891 (Lwrddeel 78) op 25-jarige leeftijd, van beroep schipper, geboren te Lekkum en wonende aldaar63, met 3. TRIJNTJE KRAMER, 26 jaar, geb 17-10-1864 te Franeker (akte 205), dienstmeid wonende te Leeuwarden, dochter van Cornelis Kramer en Janke Steinfort. Kinderen uit dit huwelijk: Lieuwe, geb 20-12-1892 – Lwrddl 230 Kornelis, geb 17-1-1894 – Lwrddl 16 Tryntje, geb 12-5-1895 – Lwrddl 125 Janke, geb 9-7-1899 – Lwrddl 120 Klaas, geb ca 1904 – Klaas trouwt 25-4-1928 (Snakkerburen 171 Leeuwarden) met Geeske DE JONG Pytje, geb 22-9-1906 te Emmen (“tante Pytsje Veenstra” uit Nieuweschoot).

De geboorteaangifte van in ieder geval de vier oudste kinderen is in Leeuwarderadeel gedaan. In 1906 woont het gezin te Emmen (Drenthe). Data en plaats van overlijden van Taeke en Trijntje nog even onbekend. Wellicht toch in Friesland, na 1942. Lekkum was de “thuishaven” voor deze turfschippersfamilie/brandstofhandelaren. De overlijdens van Trijntje Alkema, de moeder van Taeke, en van Lieuwe van der Veen, de vader van Taeke, in resp. 1888 te Groningen en 1902 te Veendam, worden beide in Leeuwarderadeel in akte vastgelegd. Rond 1900 was in Noord-Nederland de streek boven Emmen vrijwel nog het enige grote turfwinningsgebied. In ieder geval zoon Klaas VAN DER VEEN was brandstoffenhandelaar te Leeuwarden, voordat hij na 1950 met gezin naar Australië emigreerde.

1. LIEUWE KLAZES VAN DER VEEN, geb 21-10-1832 (Lwrddl 66), zoon van Klaas Lieuwes van der Veen en Hendrikjen (Hinke) Meintes Bijlsma. Uit geboorteakte: KLAAS LIEUWES VAN DER VEEN, 24 jr, Schippersknecht wonende in het schip, zonder vaste woonplaats, gedomicilieerd te Leeuwarden, verklaarde dat op de 20ste oktober, om half twaalf des nachts, onder het behoor van de dorpe Lekkum in het schip voormeld, geboren is een kind van het mannelijke geslacht, uit hem en zijn huisvrouw HINKE MEINES BIJLSMA, oud 28 jr, aan het welk zij de naam geven van LIEUWE. Getuigen: Hylke Jelles Biesma, 38 jr, kastelein, en Durk Joukes Kramer, 39 jr, landbouwer, beide wonende te Lekkum. Trouwt 16-7-1856 (Lwdl 44) op 23-jarige leeftijd, Turfschipper, geboren te Lekkum en wonend daar in het schip, zoon van (zieboven), echtelieden van turfschippersbedrijf, mede in het schip onder het behoor van Lekkum woonachtig, met
2. TRYNTJE HARMENS ALKEMA, 24 jr, geb 12-2-1832 te Leeuwarden, z.b. aldaar woonachtig, dochter van Harmen Hendriks Alkema, Kalkbrander, en van wijlen Akke Doedes Kamstra. Trijntje is 17 bij het huwelijk en er meldt zich al een eerste kind. De kinderen zijn: Klaas, geb 25-2-1857 (Lwdl 17) – hij wordt 82 en overlijdt 8-9-1939 te Leeuwarden (akte 540), weduwnaar Harmen (?) Meinte, geb 18-12-1861 (Lwdl 53) Doede, geb 11-6-1864 (Lwdl 32) TAEKE, geb 7-7-1866 (Lwdl 35) (zie 2). Hendrikje, geb 8-5-1869 (Lwdl 24) Akke, geb 30-5-1871 (Lwdl 32) Aafke, geb 1-4-1873 (Lwdl 23)

Trijntje Alkema wordt 56 jaar oud en overlijdt te Groningen 18-11-1888. De overlijdensakte te Leeuwarderadeel.: “In het jaar 1888 den 28e dag der maand November hebben wij ontvangen een uittreksel uit het register voor de aangaven van overlijden in de Gemeente Groningen houdende: dat TRIJNTJE ALKEMA, oud 56 jr, z.b., geboren te Leeuwarden, wonende in de Gemeente Leeuwarderadeel, vrouw van LIEUWE VAN DER VEEN, op den 18e November dezes jaren te Groningen is overleden.” Wanneer zoon Taeke (zie 2) trouwt is Trijntje al overleden. Lieuwe van der Veen wordt 70 jaar oud en overlijdt te Veendam 13-12-1902. De overlijdensakte te Leeuwarderadeel wordt per 31-12-1902 opgemaakt: “Ingeschreven het navolgende ingevolge artikel 50 van het Burgerlijk Wetboek opgemaakte uittreksel uit het register van overlijdens der gemeente Veendam: Uit het overlijdensregister van voormelde gemeente blijkt dat aldaar op den 13den der maand december van het jaar 1902 is overleden: LIEUWE VAN DER VEEN, oud 70 jaar, van beroep Binnenschipper, laatst gewoond hebbende te Leeuwarderadeel, geboren aldaar, weduwnaar van TRIJNTJE HARMENS ALKEMA, zoon van Klaas Lieuwes van der Veen en van Hinke Meintes Bijlsma, beiden overleden.

1. CORNELIS KRAMER, geb 6-11-1836 te Franeker (akte 67), arbeider, zoon van Folkert Cornelis Kramer en Trijntje Sieds Pinxter. Trouwt 28-8-1864 (Fran 66) op 27-jarige leeftijd met
2. JANKE STEINFORT, 35 jr, geb 27-11-1828 (Franeker 88), dochter van Dirk Jacobs Steinfort en Pietje Heins van Erkens. Uit huwelijksakte: Cornelis Kramer, oud 27 jr, geb te Franeker, van beroep arbeider wonende te Franeker, zoon van Folkert Cornelis Kramer overleden en van Trijntje Sieds Pinxter, zb wonende te Franeker. Janke Steinfort, oud 35 jr, arbeidster geboren en wonende te Franeker, dochter van Dirk Jacobs Steinfort en Pietje Heins van Erkens. Getuigen: Jochum Spoelstra, 48 jr, schoenmaker, Hendrik Mulder, 40 jr, arbeider, Gerben Kroegen, 33 jr, turfdrager, Jacob Berkenpas, 30 jr, arbeider. Allen geen familie van bruid of bruidegom. Onder ede werd verklaard dat Trijntje Sieds PINXTER en PINKSTER éen en dezelfde persoon is. Militiedocument: Cornelis Kramer is door de militieraad uit hoofde van gebreken van de dienst vrijgesteld. Bewijs van onvermogen: getuigen Jacob Geerts Brugsma, timmerman, en Gerben Kroegen, turfdrager. Beiden wonend te Franeker. Kinderen uit het huwelijk: TRIJNTJE, geb 17-10-1864 (zie 3) Pietje, geb 25-11-1866, wordt 6 maanden oud (Fran 222) Pietje, geb 21-9-1868 (Fran 185) Folkert, geb 1-8-1871 (Fran 138)

Janke Steinfort is laatste kind (“nakomertje”) uit huwelijk van Dirk en Pietje. Ze is 9 jaar wanneer Dirk overlijdt en blijft ongehuwd tot na het overlijden van haar moeder in 1863. Dan is Janke 34 jaar oud. Ze trouwt met de jongere Cornelis Kramer. Janke Steinfort wordt 74 jaar en ovl 13-5-1903 (Franeker 69). Cornelis Kramer wordt 70 jaar en ovl 8-10-1907 (Franeker 107).

1. KLAAS LIEUWES VAN DER VEEN, geb 5-10-1808 te Aalsum (Oostdongeradeel), zoon van Lieuwe Pieters van der Veen en Aagtje Klazes. Trouwt 15-1-1832 (Leeuwarden akte 2) met
2. HENDRIKJE (Hinke) MEINTES BIJLSMA, geb 29-3-1804 te Grouw, gedoopt 29-4-1804 te Gorredijk, dochter van Meinte Takes Bijlsma en Antje Uilkes Trip. Uit huwelijksakte: Klaas Lieuwes van der Veen, oud 23 jaar, Schipper, geboren te Aalsum, gedomicileerd in Leeuwarden, zoon van Lieuwe Pieters van der Veen, Schipper, en van Aagtje Klazes van der Woude, echtelieden, gedomicileerd te Leeuwarden. Hendrikje Meintes Bijlsma, oud 27 jaar, geboren te Gorredijk64, wonende te Leeuwarden, dochter van Meinte Takes Bijlsma overleden, en Antje Uilkes Trip, Schippersche, wonende te Leeuwarden65.

Militiedocument bij huwelijk meldt dat Klaas uit hoofde van eenig kind voor een jaar is vrijgesteld. Kennelijk bleef dat zo want Klaas was inmiddels al 23. Klaas was 1 meter 66 (1 El 664 Str), aangezicht smal, ogen zwart, neus klein, mond idem, kin rond, haar bruin, wenkbrauwen idem, geen merkbare tekenen.

Kinderen uit het huwelijk: LIEUWE, geb 20-10-1832 (Lwdl 66) (zie 4). Meinte, geb 22-12-1833 (Lwdl 105: “Ouders woonachtig te Leeuwarden”, deze Meinte is jong overleden) Aafke, geb ca 1836 (ovl 3-1-1918, 81 jaar oud, weduwe, Dantumadeel akte 1) Meinte, geb 20-1-1839 (Lwdl 5) Aaltje, geb 2-11-1844 (Lwdl 94; Aaltje wordt 68 en overlijdt, weduwe, 31-12-1912 te “Dennenoord”, Zuidlaren, overlijdensakte Leeuwarden 1913 nr 8)

Klaas Lieuwes van der Veen wordt 58 jaar en overlijdt 27-8-1865 te Heerenveen. De overlijdensakte te Leeuwarderadeel (Lwrdl 38) meldt: “In het jaar 1865 5e Sept hebben wij ontvangen een extract uit het overlijdensregister der Gemeente Schoterland houdende dat KLAAS LIEUWES VAN DER VEEN, oud 58 jaren, Schipper, geboren te Aalsum, wonende te Lekkum, gehuwd met HINKE MEINTES BIJLSMA, z.b. wonende te Lekkum, zoon van Lieuwe Klazes van der Veen en Aagtje verder onbekend beiden overleden, in leven echtelieden, op den 27e der maand Augustus dezes jaar te Heerenveen is overleden.” Hendrikjen Meintes Bijlsma overlijdt als weduwe, 78 jaar oud, 15-12-1882 (Leeuwarden akte 575).

1. HARMEN HENDRIKS ALKEMA, geb ca 1797 te Leeuwarden, zoon van Hendrik en ……. Trouwt 15-10-1820 te Leeuwarden (Lwd 144) met
2. AKKE DOEDES KAMSTRA, geb ca 1798 te Lutkewierum (Hennaarderadeel), dochter van Doede Rientzes Kamstra en Tryntje Jans KUINDERSMA.

Welke kinderen behalve Tryntje Kamstra (zie 5) uit dit huwelijk zijn geboren, moet nog worden uitgezocht (overzicht geboorten Leeuwarden).

Harmen komt in het Register van Stemgerechtigden te Leeuwarden van 1824 voor als H.H. Alkema, 26 jaar oud, kalklasser van beroep, sinds 4 jaar alhier woonachtig. Dat is dus sinds 1820 toen hij met Akke trouwde. Verder geen “passende” ALKEMA’s van voor die datum nog in Leeuwarden gevonden. De overlijdensakte van Harmen (Leeuwarden 1880 nr 301) biedt misschien uitkomst.

Akke wordt slechts 35 jaar oud. Ze overlijdt 2-2-1834 (Lwrdn 67). Dochter Tryntje heeft in haar jeugd met drie stiefmoeders te maken gehad. Harmen Alkema trouwde voor een tweede maal 11-5-1836 (Lwrdn 63). De tweede echtgenote, Antje Siebes BULSMA, overlijdt het jaar erop al, 31-7-1837, 29 jaar oud (Lwrdn 401). Het derde huwelijk van Harmen is 18-11-1840 (Lwrdn 157). De derde echtgenote, Janke Baukes BOSCH, is rond 40 jaar oud. Zij overlijdt 7-11-1847 (Lwrdn 757), 48 jaar oud. Het vierde huwelijk van Harmen is 3-6-1849 (Lwrdn 105). De vierde echtgenote is Hyke Wybrens DIJKSTRA, bij huwelijk ca 45 jaar oud (weduwe). Zij overlijdt 15-1-1874, 69 jaar oud (Lwrdn 42). Dochter Trijntje Alkema uit het eerste huwelijk is ca 16 jaar oud, wanneer haar vader voor de vierde maal trouwt. Trijntje trouwt zelf in 1856, 22 jaar oud, met Lieuwe van der Veen (zie 12). Harmen wordt 84 en overlijdt als veelvoudig weduwnaar 5-6-1880 (Lwrdn 301).

1. FOLKERT CORNELIS KRAMER, geb 13-2-1806 te Midlum66, gedoopt te Midlum 9-3-1806, zoon van Cornelis Fransen Kramer en Antje Pieters Vlassinga. Trouwt 9-5-1830 (Franekeradeel akte 15) met Sytske Baukes Smid, die echter 11 maanden later overlijdt (10-4-1831, 27 jr, Hennaarderadeel 5). Hij trouwt dan 16-1-1836 (Franekeradeel 1) met
2. TRIJNTJE SIEDS PINKSTER (ook PINXTER), geb 21-5-1815 te Franeker (akte 40), dochter van Sied Gerrits Pinkster en Antje Jochums.

Uit huwelijksakte 1830, eerste huwelijk: “Folkert Kornelis Kramer, van beroep tichelaar, wonende onder Sweins, geboren te Midlum, 24 jr, zoon van Cornelis Fransen Kramer, van beroep ovenknecht, en Antje Pieters Vlassinga, onder Sweins woonachtig. Sytske Baukes Smid, arbeidster, wonende en geboren onder Finkum, 26 jr, dochter van Bauke Rienks Smid, arbeider in Sweins woonachtig, en van Syke Pieters Ruarda overleden. Getuigen: de 2 vaders en 2 ambtenaren.” Moeder Syke Pieters Ruarda was 3 jaar eerder te Sweins overleden, 18-5-1827, 59 jr oud, huisvrouw van Bauke Rienks Smid. Zij was te Kornwerd geboren, dochter van wijlen Pieter Hanzes Ruarda en van Sytske Hendriks, nog in leven te Kornwerd. Omtrent de tijd en plaats van geboorte van de bruid Sytske Baukes Smid moest een akte van bekendheid worden opgemaakt. Haar vader Bauke, arbeider onder Sweins, en haar broer Rienk Baukes Smid, arbeider onder Peins, getuigden samen met vier uit Finkum overgekomen collega’s onder ede “te weten dat dezelve geboren is uit een wettig huwelijk van Bauke Rienks Smid, den eerstgenoemde comparant, en diens wijlen huisvrouw Sijke Pieters, op Oude Leye onder Finkum, den 26e december 1803.”67 Folkert en Sytske vonden kennelijk een woning in het naburige Welsrijp (Hennaarderadeel), want daar overlijdt Sytske al het volgende jaar, 10-4-1831. De aangifte wordt gedaan door Folkert zelf, 25 jr, tichelaar, en Murk Jacobs Lam, 56 jr, timmerman te Welsrijp (bij wie misschien de kist werd besteld). Misschien ging het om een verkeerd aflopende eerste zwangerschap.

Uit huwelijksakte 1836, tweede huwelijk: “Folkert Cornelis Kramer, arbeider, 29 jr, geboren te Midlum, wonende te Berlikum, weduwnaar van Sytske Baukes Smid, overleden te Welsrijp, zoon van Cornelis enz. en Antje enz. (zie boven). Trijntje Sieds Pinxter, z.b., 20 jr, geboren en wonende te Franeker, dochter van Sied Gerrits Pinxter overleden, en Antje Jochums, wonende te Franeker.” Militiedocument: “De Kommanderende Officier der eerste Afdeling mobiele Friesche schutterij permitteert mits dezen aan Folkert Cornelis Kramer, schutter bij de Compagnie van het 2e Bataillon der genoemde Afdeling, zich in het huwelijk te begeven met Trijntje Sieds Pinkster, Leeuwarden 15 december 1835.”

Kinderen uit het huwelijk(allen te Franeker68): CORNELIS, geb 6-11-1836 (zie 6)69 Antje, geb 21-5-1838, jong overleden Sied, geb 30-1-1840 Jochum, 12-7-1841 Antje, 27-3-1843 Janke, 29-12-1844.

Folkert wordt slechts 40 jaar oud en ovl 2-12-1846 (Franeker 62).

Na overlijden van Folkert trouwt Trijntje Pinxter 22-10-1848, inmiddels 33 jaar, met de weduwnaar Harm Prakken STRIJKER, 37 jaar oud,.en krijgt nog de kinderen Johanna (1848), Hendrik (1853) en Gerrit (1855). Harm STRIJKER werd 25-1-1809 te Hoogeveen geboren als zoon in het Drentse schippersgezin Geuchien Pieters Strijker en Lamina Harms Prakken. Hij was eerder getrouwd geweest met Mary Boxem of Marie Boxen70 en woonde te Smilde (Dr).

Harm Strijker wordt 62 jr en ovl 24-2-1871 (Fran 32). Trijntje Pinxter wordt 71 en ovl 28-2-1887 (Fran 21): “Sijbe Siesling, oud 70 jr, en Willem Roosma, oud 30 jr, beiden schippers wonende te Franeker, verklaren dat Trijntje Pinxter, oud 71 jr, z.b. geboren en wonende te Franeker, weduwe van Harmen Strijker, dochter van Sied Gerrits Pinxter en van Antje Jochums beide overleden, op den 28e februari laatstleden n.m. te 2.00 uur in de huizinge Wijk TO nr 2 alhier is overleden.” (Wijk TO = Tweede Oost)

1. DIRK JACOBS STEINFORT, geb ca 1779 te Wijnaldum, ovl 10-1-1848 (Franeker akte 8), 68 jr, gehuwd. Trouwt ca 1808 met
2. PIETJE HEINS VAN ERKENS, geb ca 1788, ovl 22-5-1863 (Franeker akte 88), 75 jr, weduwe, dochter van Hein Tjallings van Arkens en Antje Rinses.

De familienaam wordt in 1811 te Franeker als VAN ERKENS ingevoerd, maar de aangever Hein Tjallings tekent VAN ARKENS. Dat meent hij ook want op oudste dochter Pietje na gebruikt vrijwel iedereen verder de Van Arkens-naam. Pietje was al getrouwd met Steinfort in 1811 en heeft de ambtelijke afwijking misschien nooit opgemerkt. Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich Durk Jacobs STEINFORT te Franeker met kinderen Jacob (3) en Antje (1). Durk (Dirk) en Pietje zijn dus vermoedelijk rond 1808 getrouwd. Kinderen uit het huwelijk (Franeker): Jacob, geb ca 1808 Antje, geb ca 1811 Klaas, geb 1-7-1814 Rintje, geb 29-3-1817 Jetske, geb 23-10-1819 Theunis, geb 11-12-1822 Janke, geb 3-7-1825, jong overleden JANKE, geb 27-11-1828 (zie 7).71

Overlijdensakte Dirk Jacobs Steinfort, 1848 te Franeker: “Pieter Gerrits van der Laan, 49 jr, schoenmaker, Sytze Jacobs Roorda, 27 jaar, kooltjer, wonende te Franeker, verklaren dat DIRK JACOBS STEINFORT, 68 jr, arbeider, geboren te Wijnaldum, wonende te Franeker, gehuwd met PIETJE HEINS VAN ERKENS, zoon van Jacob Klasens en van Jetske Jans, beide overleden, op den 10e januari v.m. 11.00 uur alhier is overleden.”

Overlijdensakte Pietje Heins van Erkens, 1863 te Franeker: “Jolke van der Veen, 39 jr, z.b., en Nicolaas Hergaarden, 53 jr, schoenmaker te Franeker, hebben verklaard dat PIETJE HEINS VAN ERKENS, oud 75 jr, z.b., geboren en wonende te Franeker, weduwe van DIRK STEINFORT, dochter van Hein Tjallings van Erkens en van Antje Rintjes Hiemstra, beide overleden, op den 22e mei ’s avonds 6.00 uur is overleden.”

1. LIEUWE PIETERS VAN DER VEEN, geb ca 1765, ovl 13-10-1839, 74 jr, gehuwd (Lwddl 29). Trouwt 8-6-1806 te Aalsum (Oostdongeradeel) met
2. AAGTJE KLAZES (VAN DER WOUDE).

Bij huwelijk (1806) wordt gemeld dat Lieuwe uit Veenwouden komt, Aagtje uit Aalsum. Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich Lieuwe Pieters van der Veen, wonend te Betterwird, met één zoon: Klaas, 5 jaar oud (zie 8). In het doopregister van de Hervormde Gem. Aalsum staan vermeld Lieuwe Pieters en Aagtje Klazes, wonend op de Streek onder Aalsum, als ouders van: 1. Pieter, geb 5-3-1807, gedoopt te Aalsum 29-3-1807. Deze Pieter overlijdt 2 jaar oud 9-8-1809 “in ’t schip te Betterwird”. 2. KLAAS, geb 5-10-1808, gedoopt te Aalsum 30-10-1808.

In Militiedocument bij huwelijksakte van Klaas (1832) wordt gemeld dat deze enig kind is. Uit huwelijksakte blijkt ook dat Lieuwe en Aagtje, schippers te Leeuwarden, toen nog in leven waren. Lieuwe ovl 7 jaar later, 74 jr oud volgens overlijdensakte. Hij was dus ruim 40 toen hij met Aagtje trouwde. Eerdere trouwmelding betreffende hem niet gevonden. Misschien was hij zoon van Pieter Pieters (Hardegarijp) en Rigtjen Beernts (Veenwouden) die 16-4-1758 te Veenwouden trouwen.

1. MEINTE TEEKES BIJLSMA, geb ca 1770 te Gorredijk, schipper, ovl te Gorredijk 27-5-1831, 60 jr oud, zoon van Teeke Ates en Antje Sytzes, gehuwd met
2. ANTJE UILKES TRIP, geb 1771, ovl 28-2-1842 (Opsterl 7), 70 jr oud, weduwe.

Ouders van Hinke Meintes Bijlsma (zie 9). En misschien ook van Piertje Meintes Bijlsma, die 8-6-1842 te Leeuwarden overlijdt, 34 jaar oud, gehuwd (Leeuwarden akte 341)?

Controleer: Overlijdensakte MEINT TAEKES BIJLSMA (Opsterland nr 15), ovl 26-5-1831, 60 jaar, gehuwd. Overlijdensakte DOETJE MEINTES BIJLSMA (Opsterland nr 8), ovl 30-1-1858, 53 jaar, gehuwd.

1. HENDRIK (ALKEMA)

2. nn Ouders van Harmen Hendriks ALKEMA (zie 10). Harmen trouwt 1820 te Leeuwarden en wordt daar in 1824 als stemgerechtigde vermeld (26 jaar oud). Ouders tot dusver niet vermeld gevonden.

3. DOEDE RIENTZES KAMSTRA, geb ca 1748, zoon van Rients en …. . Trouwt ca 1785 (?) met

4. TRYNTJE JANS KUINDERSMA, geb ca 1765, dochter van Jan Sybes Kuindersma en Akke. Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich te Lutkewierum (Mairie Wommels) Doede Rientzes die de familienaam KAMSTRA aanneemt en als kinderen meldt: Jan (19 jaar oud); trouwt 20-7-1817 te Franeker met Luutske Douwes BOERSMA (Franeker akte 17)? AKKE (13) (zie 11). Antje (10) Siebe (7); ovl 29-6-1826, 23 jaar oud, ongehuwd (Henn 10) Corneliske (5); ovl 9-2-1828, 22 jaar oud, ongehuwd (Henn 3) Tryntje (3); trouwt 16-8-1835 te Leeuwarden met Hein VAN DER KAMP (Lwdn 159)?

Doede is in 1811 al een 60-plusser, want overlijdt 2-2-1820, 72 jaar oud, gehuwd (Hennaarderadeel akte 3).

1. CORNELIS FRANSEN KRAMER, ovl te Zweins (?) na 14-10-1833.
2. ANTJE PIETERS (VLASSINGA), geb ca 1766 te Dongjum, ovl 14-10-1833 te Zweins (Fradl 11), 67 jr, gehuwd, dochter van Pieter Pieters en Janke Pieters.

Ouders van Folkert Cornelis Kramer (zie 12). Deze Folkert werd 13-2-1806 te Midlum, bij Harlingen, geboren.

Cornelis Kramer is tichelaar en in 1830, rond 60 jaar, ovenknecht bij de steenbakkerij te Sweins. Zijn zoon Folkert is eveneens tichelaar. Het is merkwaardig dat we tot dusver nog geen overlijdensakte van Cornelis Fransen Kramer hebben kunnen vinden. Wel van Antje Pieters: zij overlijdt 14-10-1833 in huizinge Nr 15 te Zweins, gehuwd met Cornelis Fransen Kramer, arbeider te Zweins. Op 23-6-1844 overlijdt te Zweins een Cornelis Fransen Kramer, 74 jr, gehuwd (Frandl 10). Deze wordt in de akte potschipper genoemd, geb te Spannum, gedomicilieerd te Zweins, gehuwd met Sytske Tjerks, zoon van Frans Jans en Renske Baukes. Overleden in een vaartuig liggende te Zweins. Wanneer dit “onze” Cornelis Fransen is, zou hij na het overlijden van Antje Pieters weer getrouwd zijn en, misschien bracht Sytske Tjerks die handel met zich mee, nog potschipper zijn geworden, varend handelaar in aardewerken voorwerpen. Maar we hebben hierover niet de nodige documenten gevonden. De voornaam van zoon Folkert (mogelijke vernoeming) biedt geen aanknopingspunt.

“Onze” Cornelis Fransen Kramer meldt zich in 1811 niet bij de naamsregistratie. Dat doet wel een Cornelis Fransen Kramer te Stiens. Die meldt dan de kinderen: Frans, 23,Pytter, 19, Rinse, 15, Janke, 11, Jan, 9, FOLKERT, 6. Ziehier, wel een Folkert en nog wel van dezelfde leeftijd als “onze” te Midlum geboren Folkert Kramer (zie 12). Is die Cornelis in 1811 te Stiens misschien toch “onze” Cornelis, getrouwd met Antje Pieters, dochter van Pieter Pieters en Janke Pieters? De tegenkandidaat is een Cornelis Fransen Kramer, gehuwd met Antje VOLKERTS. Na overlijden van Antje trouwt deze Cornelis op 17-5-1815, 65 jr oud, metselaar, geboren en wonende te Leeuwarden, zoon van Frans Jacobs Kramer en Lidia Janssens, met Janneke Eggink, weduwe van Lambertus Conrady, oud 58 jr, dochter van Wouter Eggink (1783 te Kollum overleden) en Liesbeth Jansen. Gemelde Cornelis overlijdt 22-2-1846, 76 jr oud, geboren te Leeuwarden, wonend te Huizum, weduwnaar van Janke Wouters Eggens, zoon van Frans Cornelis en van Lidia, beiden overleden. Merk op hoe in deze overlijdensakte onduidelijkheid over voornamen is ingeslopen.72

1. SIED GERRITS PINKSTER, geb ca 1776, tichelaar, ovl 27-7-1855 (Franeker 36), 78 jr, gehuwd

2. ANTJE JOCHUMS, geb ca 1776, ovl 18-1-1862 (Franeker 17), 85 jr, weduwe. In 1811 Sied Gerryts PINKSTER te Franeker met kinderen: Gerryt, 9 Jochum, 1. Na 1811: Trientje, 18-10-1812 TRIJNTJE wordt 21-5-1815 geboren.73 (Zie 13) Sybren, 24-8-1817 Jelle, 20-9-1820, wordt 13 weken oud. PINKSTER-naam wordt vaak als PINXTER geschreven. Sied bij overlijden: Sierd Gerrits Pinkster.

3. JACOB KLASENS STEINFORT, geb ca 1750, ovl vóor 1811 te Barradeel (Wijnaldum)?

4. JETSKE JANS, geb ca 1762, ovl 2-11-1828, 66 jr oud, gehuwd (2de huwelijk?), Barradeel akte 29 (?) Ouders van Dirk Jacobs Steinfort (zie 14). De namen staan vast, de data nog niet. “Jacob Klase(n)s Steinfort” zal voor 1811 zijn overleden. Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich te Franeker behalve Dirks Jacobs Steinfort ook een Klaas Jacobs Steinfort (geen kinderen vermeld). Te Tzum de boerenknecht Pieter Jacobs Steinfort (geen kinderen vermeld). Verder een Bauke Pieters van Steinfort (tekent “Van Stenvoorte”) te Franeker (kinderen Aurelia van 8 en Pieter van 5) en te Oosterbierum Harmen Klazes Steinfort en Lieuwe Hessels Steinfort. Niet gemeld maar wel bestaand te Franeker: Sybren Jacobs Steinfort. Om het verhaal volledig te krijgen zal nog moeten worden doorgevorst.

Genoemde Harmen Klazes STEINFORT te Oosterbierum (Barradeel) kan een broer van Jacob Klasens zijn geweest. Want Jacob woonde in ieder geval te Wijnaldum (Barradeel) toen daar ca 1778 zoon Dirk (zie 14) werd geboren. Nog geen trouwregistermeldingen. Allerlei STEINFORT-gegevens uit de omgeving van Harlingen, Franeker en Barradeel, maar precieze relaties nog niet aangewezen.

1. HEIN TJALLINGS VAN ARKENS, geb ca 1763, ovl 25-6-1828, 65 jr, gehuwd (Barradeel 17)

2. ANTJE RINTJES HIEMSTRA, geb ca 1764, ovl 29-1-1843, 78 jr, weduwe (Franeker akte 4). Bij familienaamregistratie van 1811 meldt zich Hein Tjallings te Franeker die tekent met VAN ARKENS, maar ingeschreven wordt als VAN ERKENS, met kinderen: • PIETJE (23 jr). (Zie 15) • Janke (20) • Dirkje (13). Geb 21-2-1798 te Franeker, tr 9-5-1824 te Dongjum (Franekeradeel) met Dirk Ferks ANEMA, ovl 24-1-1835 te Sexbierum (Barradeel), 36 jr oud, dochter van Hein Tjallings VAN ARKENS en Antje Rinzes. • Tjalling (9) • Jetske (6) • Aafke (3). Ook te Franeker meldt zich in 1811 Maijke Tjallings, weduwe van Johannes Ymes, met kinderen Jantje (25), Eeke (19) en Yme (14). Zij laat de familienaam VAN ERKENS registreren.74

3. UILKE HENDRIKS TRIP, geb ca 1736, zeilmaker, ovl 5-4-1814 te Gorredijk, 78 jr oud, weduwnaar.

4. (naam echtgenote ook niet vermeld in overlijdensakte Uilke) Ouders van Antje Uilkes Trip (zie 19). Bij naamsregistratie van 1811 meldt zich te Gorredijk Uilke Hendriks TRIP met dochters Peerkjen (54 jr), Hinke (52), ANTJE (46) en kleinkinderen via zijn overleden zoon Hendrik: Uilke (20), Haring (18), Luitsen (16), Imkjen (12) en Sibbeltje (8).

5. RIENTS (KAMSTRA)

6. nn Ouders van Doede Rientzes KAMSTRA (zie 22).

7. JAN SYBES KUINDERSMA

8. AKKE Ouders van Tryntje Jans KUINDERSMA (zie 23). Bij naamsregistratie van 1811 melden zich in Friesland 7 gezinshoofden die de familienaam KUINDERSMA kiezen, daarvan wonen er 5 te Lutkewierum, woont er 1 in het buurdorp Bozum, de 7de is weduwe te Bolsward (?). Drie van deze gezinshoofden hebben zoals Tryntje (zie 55) het patroniem Jans, namelijk: Gabe Jans te Lutkewierum, met kinderen: Tryntje (16 jaar oud, wonend te Oosterend), Jan (13 jaar), Akke (11), Holke (7) en Antje (2). Na 1811 nog minstens een zoon Jelle Gabes Kuindersman geboren, die 5-12-1835 overlijdt (Henn 15), 22 jaar, ongehuwd, zoon van Gabe Jans KUINDERSMA en Janneke Holkes WIEREMA. Yntje (Yntze) Jans te Bozum, met kinderen: Akke (3), Jantje (bijna 1). Sybe Jans te Lutkewierum, met kind: Tryntje (1 _ jaar oud). Sybe is ca 1808 getrouwd met Hinke Jans STELLINGWERF? Hij overlijdt 1-4-1836, 65 jaar, gehuwd (Henn 4).

Deze drie kunnen broers van Tryntje (zie 55) zijn geweest. Tryntje is ca 1765 geboren, broer Sybe ca 1771. De lijn is nog verder te onderzoeken. DTBL Hennaarderadeel voor 1811 nog niet gedigitaliseerd. Tryntje is de enige van het stel die te Leeuwarderadeel woonachtig was en daar overlijdt.

KWARTIERSTAAT JELMER BAKKER, getrouwd met TRYNTJE DE JONG

1. Jelmer Bakker, trouwt in 1927 met Trijntje DE JONG. Oom Jelmer is 1-2-1904 te Gauw, oostelijk van Sneek, geboren. Hij was de oudste zoon van Wabe Bakker, maar werd vernoemd naar de grootvader aan moederskant. Eerder dan Jelmer werd de dochter Akke geboren, 24-10-1901, vernoemd naar de grootmoeder aan vaderskant, Akke WARTENA. “Wabe Bakker 23 jaar, van beroep Arbeider wonende te Gauw die mij verklaarde , dat op den 24e oktober des nachts om half een te Gauw een kind van het vrouwelijk geslacht is geboren, uit hem en zijn huisvrouw Klaaske de Groot z.b. wonende aldaar. We noemen haar Akke.” Jelmer BAKKER ovl Wommels 18-1-1972, 67j, gehuwd. Trijntje DE JONG geb Oudehaske 27-6-1906, ovl Heerenveen 17-7-1989, 83j, weduwe. Beiden in graf te Wommels.

Ouders: 1. Wabe Bakker (1878- na 1943?) 2. Klaaske de Groot (1872- na 1943?) Wabe trouwt 12-5-1900 met Klaaske DE GROOT. Volgens de huwelijksakte: Wabe BAKKER, 22 jaar, geboren te Gauw, van beroep Boerenknecht, wonende te Gauw doch verblijvende te Terzool, zoon van Bauke BAKKER, van beroep Arbeider, wonende te Gauw en van (diens) overleden echtgenote Akke WARTENA. En Klaaske DE GROOT, 28 jaar, geboren te Terzool, van beroep Boerenmeid, wonende te Gauw, dochter van wijlen de echtelieden Jelmer Jentjes DE GROOT en Vokeltje Jarigs WIERINGA. De dorpjes Gauw (Wymbritseradeel) en Terzool (Rauwerderhem) liggen slechts zo’n vijf kilometer bij elkaar vandaan. Het dorpje Sybrandaburen (Rauwerderhem) ligt er aan dezelfde dyk nog tussen. Klaaske is zes jaar ouder dan Wabe, haar ouders zijn beiden gestorven. De voornaam Jelmer die aan de oudste zoon uit het huwelijk wordt gegeven, komt van de Klaaske-kant. Klaaske is in Terzool geboren maar woont bij huwelijk te Gauw, terwijl het bij Wabe net andersom is. Uit de huwelijkse bijlagen het Militie-document betreffende Wabe: 7e Regiment Infanterie. Toestemming tot het aangaan van een huwelijk. Op grond der beschikking van de Minister van Oorlog d.d. 11 april 1892, VIIe Afd no. 72 verleent de commanderende officier van gemeld korps, namens de Minister van Oorlog bij deze toestemming tot het aangaan van een huwelijk aan den milicien Bakker Wabe der lichting van 1897 uit de gemeente Wymbritseradeel prov. Friesland. De verlofganger wordt eraan herinnerd, dat hij, door het aangaan van een huwelijk in geen geval wordt ontheven van het volbrengen der verplichtingen, welke hij krachtens de Militiewet heeft te vervullen, zodat hij deswege ook niet zal worden vrijgesteld van werkelijken dienst waartoe hij voor herhalingsoefeningen of uit andere hoofde, mocht worden opgeroepen. Amsterdam, den 20 april 1900. De commandant officier vermeld De Kolonel Goudschaal.

Klaaske DE GROOT, Jelmers moeder, is 10-2-1872 te Terzool geboren. Ze is 5 wanneer haar vader Jelmer Jentjes DE GROOT 23-9-1877 te Terzool overlijdt, 47 jaar oud. Haar moeder Fokeltje Jarigs75 WIERINGA is 26-4-1899 overleden “oud 66 jaar en negen maanden, z.b., geboren te Terzool, wonende te Gauw, weduwe van Jelmer de Groot.” Dus is Klaaske zonder ouders wanneer ze in 1900 met Wabe trouwt. Haar moeder is het jaar ervoor overleden, niet meer wonend in Terzool (Rauwerderhem) maar in Gauw (Wymbritseradeel). Waarschijnlijk vond zij met jongste dochter Klaaske onderdak bij haar zoon Jarich DE GROOT, die te Gauw was gaan werken en wonen.

Grootouders: 1. Bauke Bakker (1852-1917) 2. Akke Wartena (1856-1891) Bauke BAKKER, geboren 12-2-1852 te Gauw, 23 jaar, van Boerenbedrijf te Gauw, zoon van Thomas Jans Bakker van bedrijf Landbouwer en Trijntje Harkes Molenaar, z.b., echtelieden wonende te Gauw, trouwt 22-5-1875 met de 18-jarige Akke WARTENA.

Akke is 3-8-1856 geboren te Terzool (Rauwerderhem). De huwelijksakte meldt: “van Boerenbedrijf, wonende te Oosterwierum76, dochter van Wabe Ruurds Wartena en Eelkje Freerks de Wolf, beide, gelijk mede de grootouders aan vaders en moeders zijde, overleden. Waarover Johannes Kuperus van bedrijf Kuiper wonende te Oosterwierum voogd en Auke Ruurds Wartena van bedrijf Arbeider wonende te Roordahuizum, toeziend voogd is, beide hierbij tegenwoordig en hunne toestemming aan het hierna vermelde huwelijk gevend.”

Het huwelijk van Bauke BAKKER en Akke WARTENA houdt slechts 16 jaar stand doordat Akke 25-11-1891 overlijdt, 36 jaar oud. “In het jaar 1891 den 25e november is te Gauw overleden Akke Wartena, 36 jaar en ruim 3 maanden oud, geboren te Terzool, z.b. wonende te Gauw, echtgenote van Bauke Bakker, Arbeider aldaar.” In die 16 jaar baarde Akke tien kinderen, zes dochters en vier zoons, geen twee- of meerlingen (Tryntje, Wabe (geb 10-12-1877, zie 2), Thomas, Eelkje, Jeltje (ovl 18-4-1938, 56 jr, gehuwd, Rauw 14), Gelkje, Antje, Wytske, Hylke en Freerk).

Bauke Bakker is 25 jaar, van beroep Arbeider, wonende te Gauw, wanneer hij op het gemeentehuis van Wymbritseradeel te Sneek77 de aangifte doet, “dat op 10 december des morgens om 8 uur te Gauw een kind van het mannelijk geslacht uit hem en zijn huisvrouw Akke Wartena is geboren welk kind hij verklaarde de voornaam Wabe te geven.” Getuigen: Harke Bakker 30 jaar, Landbouwer wonende te Gauw en Gabe Elzer, 37 jaar, Klerk te Sneek. Neef Harke vergezelde Bauke voor het doen van de aangifte.

Bauke Bakker ovl 18-3-1917 (Wymb 33), 65 jr, weduwnaar. Wonende te Gauw, overleden te Sneek (Sneek akte 64).

1. Jelmer Jentjes de Groot (1830-1879)
2. Fokeltje Jarigs Wieringa (1832-1899) De ouders van Klaaske, Jelmer en Fokeltje, getrouwd 5-5-1853 (Rauwerderhem akte 3) kregen negen kinderen, zes dochters en drie zoons: Jentje (1854), Janke (1855-1938), Jarich (1857), Berber (1861), Tetje (1863), Pier (1865), Gatske (1867), Tryntje (1870) en tenslotte Klaaske (10-2-1872, geboorteakte Rauw 1872 nr 15).

Jarich, de tweede zoon, trekt weg uit Terzool. Wanneer hij 9-5-1885 trouwt (bijna 8 jaar na overlijden van vader Jelmer) woont moeder Fokeltje nog te Terzool, maar werkt Jarich als boerenknecht te Offringawier en hij trouwt met een meisje uit Gauw. Uit zijn huwelijksakte: “Jarich de Groot 28 jaar, geboren te Terzool Boerenknecht, wonende te Offringawier, zoon van Jelmer Jentjes de Groot, overleden en van Fokeltje Jarichs Wieringa z.b. wonende te Terzool. En Willemke de Jong 25 jaar, geboren te Gauw van bedrijf Dienstmeid, dochter van Klaas Pieters de Jong Arbeider en Trijntje Klazes van der Meer wonende te Gauw.” Uit het huwelijk van Jarich DE GROOT en Willemke DE JONG wordt op 8-9-1897 een zoon Jelmer DE GROOT geboren en Jarich woont dan zeker te Gauw. Uit de geboorteakte: “Jarich de Groot 39 jaar, van beroep Arbeider wonende te Gauw die ons verklaart dat op den 8e dag van september des avonds ten 11 ure te Gauw een kind van het mannelijk geslacht is geboren uit hem comparant en zijn huisvrouw Willemke de Jong z.b. wonende aldaar aan welk kind hij verklaart de voornaam te geven van Jelmer. Getuigen: Tjipke Walstra 24 jaar, Boerenknecht won. Te Sneek en Gabe Ælzer 56 jaar, klerk te Sneek78.

Deze gegevens betreffende Jarich geven we hier als mogelijke verklaring voor het feit dat de weduwe Fokeltje WIERINGA en haar jongste dochter Klaaske DE GROOT eind 19de eeuw niet meer te Terzool maar te Gauw woonachtig zijn.

Fokeltje WIERINGA, moeder van Klaaske DE GROOT, grootmoeder van Jelmer BAKKER, werd 25-7-1832 geboren (Rauw 34) als dochter van Jaring Meines WIERINGA en Janke Gerbens HAANSTRA. Zij ovl 26-4-1899 (Wymb 49), 66 jr, weduwe.

Jelmer Jentjes DE GROOT wordt 31-5-1830 in Utingeradeel (blad 17) ovl 23-9-1879 (Rauw 46), 49 jr, gehuwd.

Overgrootouders: 1. Thomas Jans Bakker (1806-1883) 2. Tryntje Harkes Molenaar (1814-1893) Thomas Jans BAKKER trouwt in 1830 eerst met Antje Atzes GROENEVELD. Volgens de huwelijksakte: Thomas Jans Bakker, Boerenknecht, geboren en wonende te Gauw oud 23 jaar, zoon van Jan Jarichs Bakker en van Hylkjen Roels Hoekstra. En Antje Atzes Groeneveld geboren en wonende te Sybrandaburen 19 jaar, dochter van Atze Ypes Groeneveld, Boer, en Jantje Tjallings de Boer, Boerin wonende te Sybrandaburen. De bijlagen bij de huwelijksakte zijn vrijwel onleesbaar geworden, maar door het tweede huwelijk van Thomas hadden we een tweede kans. Antje GROENEVELD overlijdt 16-11-1842 op 32-jarige leeftijd. Ze wordt in de overlijdensakte “winkelbediende” genoemd, zoals Thomas drie jaar later “winkelier”. Hij veranderde dus van hoofdberoep.79

Thomas trouwt 22-3-1845 opnieuw, nu met Tryntje Harkes MOLENAAR. Volgens de huwelijksakte: Thomas Jans Bakker, 38 jaar, van beroep Winkelier, geboren en wonende te Gauw, weduwnaar van Antje Groeneveld , zoon van Jan Jarigs Bakker en Hylkjen Roels Hoekstra beide overleden. En Trijntje Harkes Molenaar, oud 31 jaar, geboren te Langweer van beroep Dienstmeid, wonende te Gauw dochter van Harke Lieuwes Molenaar en Baukje Gerbens, beiden van beroep Schipper wonende te Langweer. Het Militie-document bij de huwelijksakte meldt dat Thomas Jans Bakker, geboren te Gauw op 17 februari 1806, van beroep Boerenknecht80, zoon van Jan en van Hylkje Hoekstra van beroep Boer, wonende te Gauw binnen de gemeente Wymbritseradeel voor de militie is ingeschreven; dat aan hem vervolgens bij de loting van 1825, is ten deel gevallen het nr. 25, en hij vervolgens door de Militieraad, zitting hebbende gehouden te Heerenveen uit hoofde van de dienst eens broeders in 1825, 1826 en 1827 telkens voor een jaar en in 1828 wegens het overlijden in dienst, is vrijgesteld.81

Omdat Thomas in 1845 geen ouders of grootouders meer in leven heeft die voor zijn herkomst garant kunnen staan, moet hij zich op andere bronnen beroepen. Zeven buurtgenoten verschijnen voor de notaris om te verklaren “dat zij wel kennen Thomas Jans Bakker en dat hij de zoon is van Jan Jarichs Bakker en van Hylkjen Roels Hoekstra, gevende voor reden op waarom hij hiervan geen ander bewijs kan produceren dan dat hij jong zijnde niet gedoopt is omdat zijn ouders tot de Doopsgezinden behoorden.” De betreffende getuigen zijn: Rintje Sijbrens de Vries, Arbeidster te Gauw. Anne Ulbes van Dijk, Boer te Gauw. Jan Sipkes Lanting, Koemelker te Gauw. Hantje Jans Speerstra, Boer te Gauw. Anske Johannes de Vries, Boer te Sybrandaburen. Jacob Sytzes Sietsma, Boer te Goenga. Willem Sjoerds Alberda, Boerenknecht te Gauw.

“In het jaar 1814 23 februari, is uit Harke Lieuwes Molenaar, oud 25 jaar, Schipper te Langweer, en uit Baukje Gerbens, een kind van het vrouwelijk geslacht geboren. Aan het welk de naam is gegeven van Trijntje.”

Het winkeliers-bestaan van Thomas Jans BAKKER lijkt rond 1850 ook weer afgelopen. Uit zijn huwelijk met Tryntje Harkes MOLENAAR wordt 12-2-1852 de zoon Bauke BAKKER geboren en volgens de betreffende akte is Thomas dan weer boer: Thomas Jans Bakker, 45 jaar, Boer, wonende te Gauw, verklaart dat op den 12e februari, des avonds 7 uur te Gauw, een zoon is geboren uit Trijntje Harkes Molenaar, verklaart ons de voornaam te geven van Bauke. Thomas en Tryntje, resp. 38 en 31 jaar bij huwelijk, krijgen geen kinderrijk gezin. Na bijna zeven jaar huwelijk wordt in ieder geval de zoon Bauke levensvatbaar geboren. Het lijkt erop dat hij naar zijn moeder Baukje wordt vernoemd en dat kan op een reeks van mislukte zwangerschappen wijzen.82

Overlijden Thomas Bakker 9-5-1883: “Sjoerd Albeda, 44 jaar, Arbeider te Gauw, en Gerrit de Jong, 26 jaar, z.b. te Gauw verklaren, dat: Thomas Bakker, 76 jaar en bijna 5 maanden, van bedrijf Landbouwer, geboren en wonende te Gauw, echtgenote van Trijntje Molenaar, z.b. wonende aldaar, zoon van Jan Bakker en Hylkjen Hoekstra beide overleden, op den 9e mei v.m. 4 uur te Gauw is overleden.”

Overlijden Trijntje Molenaar 12-8-1893: “Gerrit Korfmaker, 37 jaar, Koopman te Gauw en Sjoerd Baarda, 26 jaar, Koemelker te Gauw, verklaren, dat: Trijntje Molenaar oud 79 jaar en ruim 5 maanden, geboren te Langweer, z.b. wonende te Gauw, weduwe van Thomas Bakker, dochter van wijlen de echtelieden Harke Molenaar en Baukjen Gerbens, op den 12 aug v.m. 9 uur te Gauw is overleden.”

1. Wabe Ruurds Wartena (1832-1873) Geb 12-10-1832 (Rauw 45), zoon van Ruurd Aukes Wartena en Trijntje Wabes Jellema. Ovl 3-6-1873 (Rauw 33), 40 jr, weduwnaar.
2. Eelkje Frederiks de Wolf (1826-1861) Geb. 12-1-1826 (Eelkje Wolf, Idaarderadeel 3), dochter van Johan Frederik Wolf en Wytske Hinnes Hoekstra.Ovl. 19-12-1861 (Eelkjen Freerks de Wolf, Rauw 14), 34 jr, gehuwd. Wabe Ruurds WARTENA en Eelkje Frederiks DE WOLF trouwen 11-5-1852 (Rauwerderhem akte 4). Bij dat huwelijk werd een zoon Freerk WARTENA erkend die 18-4-1851 (Rauw akte 2983) was geboren en dus inmiddels ruim 1 jaar oud. Er worden nog de dochters Tryntje (14-7-1853), Wietske (24-9-1854), Akke (3-8-1856) en Feikje (11-3-1859) geboren. Akke WARTENA was 5 toen te Terzool haar moeder Eelkje overleed (19-12-1861, 35 jaar oud) en 16 toen haar vader Wabe (3-6-1873, 40 jaar oud) stierf. Haar grootvader van vaderskant, Ruurd Aukes WARTENA, is in 1871 overleden (3-5-1871), te Rauwerd, 73 jaar oud, toen echtgenoot van Sytske Sint DE JONG. Haar grootmoeder van vaderskant, Trijntje Wabes JELLEMA, de eerste echtgenote van Ruurd Aukes, stierf 2-3-1847 te Rauwerd. Aan vaderskant was de familienaam: WARTENA84, maar die familie woonde te Rauwerd en Terzool. Terwijl moeder Eelkje echt in het dorp Wartena (Idaarderadeel) is geboren.

1. Jentje Klazes de Groot (1800 Nes bij Akkrum - ?) 1. Janke Tjerks Westerterp (1805 Oldeboorn – Terzool (?) 1867) Een DE GROOT-generatie eerder: Jelmer Jentjes DE GROOT wordt 31-5-1830 in Utingeradeel (blad 17) geboren. Zoon van Jentje Klazes DE GROOT en Janke Tjerks WESTERTERP die 23-5-1829 met elkaar trouwden. Uit dit huwelijk zijn behalve Jelmer (1830) de dochters Trijntje (1832) en Berber (1838) geboren. Uit de huwelijksakte (Utingeradeel 1829 nr 12): “Jentje Klazes de Groot oud 29 jaar, van Boerenbedrijf, wonende te Nes en aldaar geboren den 2 mei 1800, zoon van Klaas (Eisge) de Groot in leven Boer en van Berber Jelmers Huisman gewoond hebbende te Nes. En Janke Tjerkes Westerterp 24 jaar, z.b. wonende te Oldeboorn en daar geboren op 29 maart 1805, dochter van Tjerk Klazes Westerterp, Boer wonende te Oldeboorn, en van Trijntje Geerts de Jong, overleden.” Uit de huwelijks bijlagen blijkt dat Trijntje Geerts DE JONG, 47 jaar oud werd, ovl 4-11-1820, geboren te Heerenveen, wonende te Oldeboorn, dochter van Geert Jacobs, overleden, en van Feikje Popkes wonende te Langezwaag. Voor Jentje is een “akte van kennelijkheid” nodig. Zeven getuigen verklaren onder ede Jentje Klazes DE GROOT zeer wel te kennen als zoon van Klaas Eisge DE GROOT en Berber Jelmer HUISMAN.85 Jentje voldeed aan zijn diensplicht “door nummerverwisseling”. Hij betaalde dus zijn vervanger. Volgens Militie-signalement was hij een stevige knaap van ruim 1 meter 70: “Aangezicht Lang, Voorhoofd Stijl, Ogen Blauw, Neus Groot, Mond Idem, Kin Rond, Haar Licht bruin, Wenkbr. Idem. Merkbare tekenen gene.

Janke Tjerks Westerterp ovl 8-1-1867 (Rauw 2), 61 jr, gehuwd. Ovl Jentje Klazes de Groot nog onbekend.

1. Jaring Meines Wieringa
2. Janke Gerbens Haanstra Fokeltje was hun eerste kind en oudste dochter. Huwelijk 1831 Rauwerderhem 4 juni: Jarich Meinisz Wieringa 27 jaar, zoon van Meine Jarichs Wieringa overl. 18 febr. 1822 en van Fokeltje Meines overl. 12 nov. 1810. En Janke Gerbens Haanstra wonende en geboren te Terzool, dochter van Gerben Pieters Haanstra, Boer en Tettje Hanzes. Vijf getuigen verschijnen voor de “akte van bekendheid”. Jarich zit immers zonder vader en moeder. De vijf getuigen slaan die twee over en “verklaren wel te weten dat Jarich Meinesz Wieringa de kleinzoon van vaders zijde was van Jarich Douwes ten tijde Landbouwer te Terzool en Hiltje Piers aldaar overleden, de eerste 19 september 1774 en laatstgenoemde 5 november 1772.”86 De Nationale Milite laat weten dat Jarich uit hoofde van gebreken finaal is vrijgesteld.

In totaal werden zeven kinderen geboren uit het huwelijk van Jaring (Jarich) en Janke, eerst vijf dochters, later nog twee zonen Meine: Fokeltje (1832-1899), Tetje (1834-1860), Pierkjen (soms Sierkjen geschreven, 1837-1866), Gerbrig (1839-..), Meintje (1842-1869), Meine (1849, werd slechts 3 weken oud), Meine (1851-1934). De jongste zoon Meine die uiteindelijk 82 jaar oud wordt, is 16 wanneer zijn vader Jarig Meines WIERINGA overlijdt (14-2-1867, 63 jaar oud, Rauw 9) en 18 wanneer zijn moeder Janke Gerbens HAANSTRA overlijdt (28-3-1869, 56 jaar oud, Rauw 21). Oudste zus Fokeltje is bij deze gebeurens resp. 34 en 36 jaar oud, op haar twintigste getrouwd met Jelmer Jentjes DE GROOT, en al moeder van een zevental kinderen. Nog niet van Klaaske (geboren 1872).

Betovergrootouders: 1. Jan Jarings Bakker 2. Hylkjen Roels Hoekstra Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich in de Mairie Nijland87 gezinshoofd Jan Jarigs BAKKER, met de zonen Jorre (23 jaar), Lolke (11), Jelle (8) en Thomas (5). Hij noemt geen dochters en geen kleinkinderen. Hij is eind 1811 ca 58 jaar oud (met jonge zonen). Jan Jarigs is volgens overlijdensakte te Terhorne geboren. “Jan Idzes Boorsma, 29 jaar, en Sjoerd Alberts Alberda, 60 jaar, beiden Boeren te Gauw woonachtig en geburen van overledene verklaren, dat: Jan Jarings Bakker, oud 72 jaar, Boer, geboren te Terhorne wonende te Gauw, nalatende zijn huisvrouw met name Hielkjen Roels, op den 8e januari n.m. 4 uur te Gauw is overleden.” Het gezin woonde ook te Terhorne en verhuisde rond 1803 naar Gauw waar Thomas (kw 8) is geboren. Zoon Lolke werd nog in Terhorne geboren. Hij wordt slechts 23 en overlijdt, ongehuwd, op 8-11-1823 te Gauw.

1. Harke Lieuwes Molenaar (ca 1789-1849)
2. Baukjen Gerbens (Zwaagstra?) (ca 1783-1860) Harke Lieuwes Molenaar geb ca 1789, ovl 18-7-1849, 60 jr, geh (Doniaw 8, overleden in de gemeente Weststellingwerf, WSW 106). Harke was schipper van beroep, maar had zijn domicilie te Langweer. Hij trouwt er 17-5-1811 (Doniaw 7): Harke Lieuwes en Baukjen Gerbens. Er worden zes kinderen geboren: Lieuwe Harkes Molenaar (29-6-1812, wordt slechts 21 weken). Trijntje (23-2-1814, Doniaw 8, tr 22-3-1845 (Wymb 7) met Thomas Jans Bakker (zie 9). Gerbrig (23-8-1816, Doniaw 41, tr 18-4-1840 (Wymb 14) met Douwe Klazes Fortuin, ovl 20-3-1856 te Workum, 39 jr, geh (Workum 3)). Lieuwe (9-3-1819, Doniaw 17, tr 12-1-1845 (Westdong 4) met Saakje Sjoerds van Lekkum, ovl 3-12-1884, 65 jr, gehuwd (Westdong 115). Kinderen geboren in Westdongeradeel: Catherina (1846, ovl in Small 13 jr oud), Baukje (1847), levenloos (1850), Harke (1851), Simkje (1852), levenloos 1854. Kinderen geboren in Smallingerland: Harke (1856), Sjoerd (1857). In Westdongeradeel: levenloos (1861). Gerben (10-1-1822, Doniaw 7, tr 17-2-1850 (Sneek 3) met Trijntje Bloksma. Dochter Trijntje geb 24-12-185088, moeder Trijntje ovl 10-1-1851, 36 jr, geh (Sneek 2). Gerben tr 30-1-1853 (Sneek 2) met Wypkjen Walstra: 2 zoontjes Henderikus slechts enkele maanden, Harke (1857), Jeltje (1861), Henderikus (1863), Baukje (1865). Sytske (14-3-1825, Doniaw 7, tr 15-12-1844 (Workum 29) met Sieds Heins Heinsius, ovl 6-2-1858, 32 jr, gehuwd (Workum 30)).

Baukjen Gerbens, geb ca 1783, ovl 23-7-1860, 77 jr, wed (Doniaw 14). Ze heeft dan de familienaam ZWAAGSTRA. Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich Rintje Gerbens Zwaagstra, vermoedelijk haar broer (tr 24-11-1811 met Geeske Meinderts89, Doniaw 17).

1. Ruurd Aukes Wartena

2. Tryntje Wybes Jellema In de voetnoot wordt gesteld dat de grootmoeder aan moederskant van Akke WARTENA waarschijnlijk niet HAMSTRA heette, maar HOEKSTRA. Verder staat hierboven te lezen dat Johannes KUPERUS, kuipenmaker te Oosterwierum, wegens overlijden van de ouders van de minderjarige Akke, voor haar als voogd optreedt, en Auke Ruurds WARTENA, arbeider te Roordahuizum, als toeziend voogd. Genoemde Auke WARTENA (geb 1830) is de twee jaar oudere broer van de overleden vader Wabe WARTENA (geb 1832). Johannes KUPERUS was getrouwd met hun oudste zus, Maaike Ruurds WARTENA (geb 1822). Ruurd Aukes WARTENA en Tryntje Wabes JELLEMA kregen eerst vier dochters (Maaike, Hinke, Akke en een tweede Akke) voordat de zonen Auke en Wabe werden geboren. Het is deze aangetrouwde oom Johannes KUPERUS die als voogd optreedt voor de dochters uit het huwelijk van de overleden Eelkje en Wabe, na overlijden van Wabe in 1873. In ieder geval als voogd voor Akke WARTENA. We moeten concluderen dat hij en de WARTENA-familie steeds nauwe contacten onderhielden, ook nadat zijn huwelijk met Maaike Ruurds WARTENA ongelukkigerwijs vroeg eindigde door overlijden van Maaike 7-1-1850 (Baarderadeel 1850 akte 2). Maaike werd slechts 27 jaar oud. Johannes Gjalts KUPERUS en Maayke Ruurds WARTENA trouwden 21-5-1843 (Rauwerderhem akte 9). Beiden begin 20. Het huwelijk kende misschien allerlei mislukte zwangerschappen, een dochter Akke Johannes Kuperus wordt wel geboren, maar overlijdt 4 maanden oud 12-12-1849. Maaike overlijdt vier weken later. Ze wonen inmiddels te Oosterwierum waar Johannes zijn kuipmakersbedrijf heeft. Wanneer in 1873 zijn zwager Wabe Ruurds WARTENA overlijdt, is Johannes al bijna aan zijn bronzen huwelijksjubileum toe met Tettje Pieters HEMSTRA. Hij hertrouwt ruim tien jaar na het overlijden van Maaike op 6-11-1861 met de weduwe Tettje HEMSTRA die eerder getrouwd was met Pieter Gerbens HOITINGA VAN IDSINGA (ovl 1-4-1857, 45 jaar oud, Baarderadeel akte 28). Vanwege gevorderde leeftijd worden uit het huwelijk van Johannes KUPERUS en Tettje HEMSTRA geen kinderen geboren. Wel overlijdt 29-5-1864 Grietje Pieters HOITINGA VAN IDSINGA, slechts 11 jaar oud (Baarderadeel 61). Johannes en Tettje raakten, na dit vele verdriet, misschien bijzonder ontvankelijk voor de tien jaar later verweesd geraakte jonge dochters van Wabe en Eelkje. Johannes wordt door de WARTENA-familie als voogd geaccepteerd en in ieder geval het 18-jarige nichtje Akke WARTENA woont formeel ook te Oosterwierum wanneer ze 25-5-1875 trouwt met Bauke BAKKER.90

3. Johan Friedrich Wolff

4. Wytske Hinnes Hoekstra Johan Friedrich WOLFF kwam uit Duitsland. Hij overlijdt 23-10-1829 te Leeuwarden, akte Idaarderadeel 16 na 28-10 geregistreerd, “56 jaar oud, arbeider, geboren te Sisselheuf, in Hannover, wonende te Wartena, gehuwd zijnde, des zelfs familie onbekend.” Wytske Hinnes HAMSTRA, overleed 21-9-1859 te Wartena, “oud 62 jaar, z.b., geboren en wonende te Wartena.”91

5. Klaas Eesges de Groot (ca 1748-1826)

6. Berber Jelmers Huisman (ca 1759-1826) Klaas Eesges (Eisges) de Groot, geb ca 1748, ovl 5-8-1826 (Uting 11), 78 jr, gehuwd. Berber Jelmers Huisman, geb ca 1759, ovl 10-8-1826 (Uting 14), 67 jr, weduwe. Berber was slechts 5 dagen weduwe. Waren ze slachtoffers van de algemene sterfte na de watersnoodramp van 1825? Huwelijk 10-2-1782 (Herv.kerk Akkrum): Klaas Eesges, Akkrum, en Berber Jelmers, Grouw. Jentje Klazes de Groot (zie 12) is jongste kind uit dit huwelijk geweest.

Bij de naamsregistratie van 1811 meldt Klaas Eesges DE GROOT zich, wonend te Nes (bij Akkrum), met de kinderen: Symen (24), Fettje (22), Eesge (20), Jelmer (17), Doetje (16), Ruurdje (Ruittje?, 13) en Jentje (11). Het kan zijn dat Focke Eesges KLEEFSTRA een broer van hem was (kinderen: Hotze 21, Gatscke 19 (Olterterp), Fettje 17, Jelle 16, Eesge 14, Antje 11, Klaas 9, Jentje 7 en Neltje 4. Deze Fokke is ca 1755 geboren, ovl 3-11-1818 (Rauw 12), 63 jr, weduwnaar. Hij was 4-8-1793 te Akkrum gehuwd met Rigtje Jelles.

(Kw 48.) Bij de belastingquotisatie van 1749 wordt Eesge Jentjes te Oldeboorn genoemd, geen beroep vermeld, gezin van 2 volwassen en 4 jonge kinderen, aanslag 32 Cgldns en 17 stuivers. Deze trouwde 25-5-1740 (attestatie afgegeven door Oldeboorn-Nes): Eesge Jentjes, Akkrum, en (Kw 49.) Fetje Douwes, Nes. (Kw 50. en 51.) Berber kan dochter geweest zijn uit huwelijk van Jelmer Dirks en Doetje Eeltjes, 18-7-1745 te Grouw.

1. Tjerk Klazes Westerterp (ca 1765-1839)
2. Trijntje Geerts de Jong Tjerk Klazes Westerterp, geb ca 1765, ovl 28-8-1839 (Uting blad 13), 73 jr, weduwnaar. Trijntje Geerts de Jong, geb ca 1773, ovl 3-11-1820 (Uting blad 12), 47 jr, gehuwd. Huwelijk 13-9-1801 te Oldeboorn. Bij de naamsregistratie van 1811 is vader Klaas Tjerks WESTERTERP (zie 52) te Oldeboorn nog in leven en als familiehoofd meldt deze ook zijn kleinkinderen. Van zoon Tjerk noemt hij zes kinderen, met een oudste zoon Klaas van 14 jaar oud, die in ieder geval niet uit het huwelijk met Trijntje kan stammen. Eerder huwelijk van Tjerk Klazes met Lijsbet Wisses 7-6-1795 te Oldeboorn. Tjerks kinderen (1811): Klaas (14), Elizabeth (9), Feikjen (8), Janke (4), Fokeltje (2) en Jantje (30 weken). Grootvader was wellicht niet sterk in het onthouden van leeftijden. Janke Tjerks Westerterp (zie 13) was in ieder geval niet 4 maar 6 jaar oud in 1811. In ieder geval 19-9-1814 werd nog een zoon Uiltje Tjerks geboren.

(52.) Klaas Tjerks huwt 3-4-1762 te Oldeboorn met (53.) Janke Uiltjes. Hij overlijdt 27-10-1823 (Uting 15), 86 jr, weduwnaar. Janke is vermoedelijk voor 1811 overleden. Bij de naamsregistratie van 1811 meldt Klaas de dochter Japkjen (48 jr), de zoon Tjerk (zie 26) en de overleden zoon Uiltje vanwege diens kinderen. Dochter Japkjen is inmiddels weduwe van Jan Wybrens. Van haar een dochter Gettje (18, Oldeboorn). De kinderen van Tjerk zijn hierboven genoemd. Die van wijlen Uiltje Klazes zijn: Bauke (14), Janke (12), Stijntje (10), Akke (8), Klaas (3) en Trijntje (1).

1. Meine Jarings Wieringa
2. Fokeltje Meintes Een WIERINGA-generatie eerder: Meine Jarings WIERINGA meldt zich bij naamsregistratie van 1811, boer te Terzool, met een zoontje Jaring (7). Meine Jarigs uit Terzool trouwde 20-9-1801 met Fokeltje Meintes, ook uit Terzool. Dit wordt vermeld in het trouwregister van de Hervormde gemeente aldaar (Poppingawier etc), met de kanttekening: “gehuwd voor de Doopsgezinde gemeente.” Meine Jarings WIERINGA overlijdt 18-2-1822 voormiddags 10 uur in het huis nr 22 te Terzool: “boer, geboren en wonende te Terzool, weduwnaar van Fokeltje Meintes, zoon van wijlen Jarich Douwes en Hiltje Piers”. Hij was ruim 60 toen hij met Fokeltje trouwde. Misschien om alsnog een opvolger voor de boerderij te krijgen, wat lukte. Zoon Jaring is rond 18 wanneer zijn vader overlijdt. Lang heeft Jaring moeder Fokeltje niet mee mogen maken, want deze overlijdt al op 12-11-1810.

Thomas Jans Hornstra en Gerben Pieters Haanstra beiden wonende te Terzool verklaren dat: Pier Jarichs Wieringa in leven gewoond hebbende te Terzool 85 jaar, op den 5e juli 1815 ten zijnen huize is overleden. Dit is een oudere broer van Meine Jarings WIERINGA geweest die ruim 6 jaar vóór hem overlijdt. De aangevers bij het overlijden van Pier zijn Thomas Jans Hornstra en Gerben Pieters HAANSTRA, bij het overlijden van Meine: Gerben Pieters HAANSTRA, 37 jaar, en Hette Meinte JELLEMA, 26 jaar, boeren, beide wonende te Terzool.

1. Gerben Pieters Haanstra
2. Tetje Hanzes Ferwerda Buurman Gerben HAANSTRA wordt de schoonvader van Jaring MEINES (zie 14). Bij de naamsregistratie van 1811 meldt zich Gerben Pieters HAANSTRA, boer te Terzool, met een dochter Boukjen van 1 jaar oud. Hij trouwde 23-9-1810 (Herv.gemeente Terzool) met Tettje Hanzes (FERWERDA). Uit dit huwelijk volgens de opgave van 1811 een dochter Boukjen van 1 jaar. In oktober 1811 (Rauwerderhem blad 1, de Burgerlijke Stand begon) melding van het overlijden dat al 26-5-1811 plaatsvond, van de dochters Janke, Gatske en Sybrig, “drieling, allen kort na de geboorte overleden.” Van de tweede dochter Janke Gerbens HAANSTRA vonden we geen BS-melding, we kennen de geboortedatum dankzij bijlage bij haar huwelijksakte: “In het jaar 1812 9 juni des avonds 4 uur is te Terzool geboren een dochter van Gerben Pieters HAANSTRA en Tettje Hanzes, genaamd Janke.” In BS-register zes en een halfjaar later melding van de geboorte van Wabe HAANSTRA, 7-12-1818 (Rauw 58 ~ Wabe Haanstra overlijdt 18-10-1876, 57 jaar oud, gehuwd).

Gerben Pieters HAANSTRA, geb 1784, wordt 73, ovl 16-2-1858. Tetje Hanzes FERWERDA, gedoopt 15-10-1784 te Rauwerd, wordt 87, ovl 18-4-1872 te Terzool. Beider overlijdensakten geven nog wat aanvullende informatie betreffende buurmannen Jentje (zie 12) en Wabe Ruurds (zie 10): 1858: “Jentje Klazes de Groot 57 jaar en Wabe Ruurd Wartena 25 jaar, beide Landbouwers wonende te Terzool, geburen verklaren, dat: Gerben Pieters Haanstra, 73 jaar, Landbouwer wonende te Terzool geboren te Terhorne, gehuwd met Tettje Henzes Ferwerda, Boerin wonende te Terzool, zoon van Pieter Nolkes en Janke Gerbens, 16 febr. 1858 v.m. 3uur te Terzool op nr. 5 is overleden.” 1872: “ Willem Jans Jansma 55 jaar, Landbouwer te Terzool, en Wabe Ruurds Wartena 40 jaar, Landbouwer te Terzool, geburen van overledene verklaren, dat: Tettje Hanzes Ferwerda 87 jaar, geboren te Rauwerd, z.b. wonende te Terzool, weduwe van Gerben Pieters Haanstra, dochter van Hans Ferwerda en moeders naam onbekend, 18 april 1872 n.m. half drie te Terzool in huis nr. 5 is overleden.”

(60.) Pieter Nolkes en (61.) Janke Gerbens trouwen 16-11-1783. Van hun nakomelingen gaat een deel HENSTRA heten en een ander deel HAANSTRA. (120.) Pieter Nolkes is zoon van Nolke Pieters en (121.) Fokjen Douwes.

(62.) Tetje Hanzes Ferwerda is dochter van Hans Hotzes en (63.) Gatske Sybes, die 28-5-1775 te Rauwerd trouwen.

(124.) Hans Hotzes is zoon van (248.) Hotze Clases FERWERDA, schoolmeester en organist te Irnsum, en (249.) Sibbeltje Hanzes, die 27-7-1749 te Rauwerd trouwen. Hotze kwam in 1737 met eerste echtgenote naar Irnsum vanuit Oosthem/Abbega/Folsgare. Sibbeltje Hanzes ovl 22-1-1785 te Rauwerd.

Toen wij als neven en nichten bij Oom Jelmer en Tante Tryntsje weleens logeerden, die in Wommels (Hennaarderadeel) woonden, was Oom Jelmer de 50 gepasseerd en vooral actief als postbode voor Wommels en omgeving. Destijds een interessant beroep.92

KWARTIERSTAAT JELLIE VAN DER VEEN, getrouwd met HENDRIK DE JONG

1. Jellie van der Veen, trouwt ca 1936 met Hendrik DE JONG

OUDERS van Jellie VAN DER VEEN

(2) Jane VAN DER VEEN, geb Bolsward 23-11-1879, ovl Sneek 1-3-1936, 56j, gehuwd, tr Bolsward 17-2-1906, hij 26, schipper, zij 29, naaister, met (3) Sytske RUNIA, geb Schraard (Wonseradeel, FR) 17-11-1876, ovl Leeuwarden 1-3-1960, 83j, weduwe.

Huwelijksakte Bolsward 1906 nr 3: “Jane VAN DER VEEN, 26 jaar, schipper, geboren en wonende te Bolsward, zoon van Hendrik VAN DER VEEN en Teuntje DIJKSTRA, beiden z.b. wonende te Bolsward.” En: “Sytske RUNIA, 29 jaar, naaister, geboren en wonende te Schraard, dochter van Bauke RUNIA en Janke KRAMER, z.b., wonende te Schraard. Vader overleden.” Jane van der Veen is zondag 1-3-1936 te Sneek overleden, aangifte van overlijden daar 2-3-1936 door Romke NIJDAM, 45j, winkelier te Bolsward. Jane is dan 56, brandstoffenhandelaar. Aangifte van overlijden te Bolsward op 4-3-1936: “Te Bolsward ontvangen een extract uit het register van overledenen der Gemeente Sneek, waaruit blijkt, dat op 1 maart 1936 des n.m. te half vier te Sneek is overleden VAN DER VEEN, JANE, oud 56 jaar, brandstoffenhandelaar, geboren en wonende te Bolsward, echtgenoot van RUNIA, SYTSKE, zoon van VAN DER VEEN, HENDRIK en van DIJKSTRA, TEUNTJE, beiden overleden.” In Adresboek 1928: Bolsward, J.v.d.Veen, brandst.koopman, Nannenhof 2. Sytske RUNIA is 1-3-1960 (ook eerste maart) ovl te Leeuwarden waar dochter Jellie met gezin dan woont. Begraven in graf met Jane te Bolsward (graftombe.nl). Kinderen in ieder geval: • Hendrik, ovl Bolsward 21-12-1915, 5 jaar oud. • Jellie. Zie 1.

GROOTOUDERS

(4) Hendrik (Janes) VAN DER VEEN, geb Bolsward 30-12-1841, ovl Bolsward 26-4-1922, 80j, gehuwd, zv Jane Sjoerds VAN DER VEEN en Rinkse Wigles KUIPERS, tr Bolsward 8-4-1866, hij 24, zij 22, met (5) Teuntje (Johannes) DIJKSTRA, geb Bolsward 25-1-1844, ovl Bolsward 15-11-1922, 78j, weduwe, dv Johannes Klazes DIJKSTRA en Geiske Jans LAMMERTSMA.

Er moeten nog wat akten worden nagelezen, maar de kans is groot dat Hendrik in de schipperij en turfhandel actief was. Uit het huwelijk zijn 10 kinderen geboren, van wie zeker 5 binnen het jaar overlijden en de dochter Nieske slechts 6 jaar oud wordt. Thuisadres is te Bolsward. Eerste zoon Johannes (de vader van Teuntje wordt driemaal vernoemd) is te Bolsward geboren, maar overlijdt na 18 weken te Oldemarkt, de handelsplaats in de Kop van Overijssel op de grens met Friesland. Hendrik en Teuntje lijken in ieder geval in het eerste huwelijksjaar reizend/varend te zijn geweest. De relatief hoge kindersterfte is opmerkelijk. De zoon Jane (kw 2) is 9de kind uit het huwelijk, 5de zoon (na 3x Johannes en 1x eerdere Jane). Jane wordt (ook) schipper, later brandstoffenhandelaar. Zijn oudere broer Johannes (de derde Johannes) trouwt met dochter uit schippersfamilie (Tjitske BUMA).

Kinderen uit huwelijk van Hendrik Janes en Teuntje Johannes: ⁃ 1. Johannes, 3-1-1867, wordt 18 weken oud, ovl 12-5-1867 te Oldemarkt (Overijssel), aangifte Bolsward 21-5-1867. ⁃ 2. Rinske VAN DER VEEN, geb Bolsward 14-2-1868, ovl 15-7-1941, 73j, gehuwd (begraven Witmarsum, Wonseradeel FR), tr Bolsward 14-9-1889, zij 21, hij 23, met Luitsen BUMA, geb Lemsterland FR 1-1-1866, ovl 1-2-1954, 88j, wednr (begr Witmarsum), zv Durk (Dirk) Luitsens BUMA en Sara VAN DER ZEE.
— Johannes, jongere broer van Rinske, trouwt tien jaar later met Tjitske BUMA, jongere zus van Luitsen. Uit huwelijk van Rinske en Luitsen zijn vóór 1903 vijf kinderen geboren: Sara 6-8-1890 (Bolsward), Teuntje 16-11-1891 (Bolsward, Teuntje overlijdt na 3 maanden), zoon Dirk 5-10-1895 (Hemelumer Oldeferd, ovl Bolsward 8-6-1896, 8 mnd oud), Geiske 30-4-1897 (Bolsward) en dochter Gjilke 5-3-1901 (Bolsward, ovl Musselkanaal (prov Groningen) 8-12-1901, 9 mnd oud (aangifte Bolsward 10-12-1901).
— De dochter Geiske BUMA, geb Bolsward 30-4-1897, ovl Witmarsum 14-10-1980, 83j, weduwe, tr Bolsward 1924, zij ca 27, hij 28, met Hille STELLINGWERF, geb Wonseradeel 17-10-1895, ovl Witmarsum 14-12-1979, 84j, gehuwd, zv Johannes STELLINGWERF en Geertje TOLSMA. Geiske en Hille krijgen minstens 6 kinderen.93 ⁃ 3. Geiske, 6-3-1869, wordt 8 maanden oud. ⁃ 4. Johannes, 31-12-1870, wordt 6 maanden oud. ⁃ 5. Nieske, 23-11-1872, wordt 6 jaar oud. ⁃ 6. Johannes (Hendriks) VAN DER VEEN, geb Bolsward 19-11-1874, tr Bolsward 12-2-1899, hij 24, zij 27, met Tjitske BUMA, geb Idsega (Wymbritseradeel FR) 14-5-1871, dv Durk Luitsens BUMA en Sara VAN DER ZEE.
— Uit huwelijk van Johannes en Tjitske: een zoon geboren Wonseradeel 20-10-1899 levenloos, zoon Hendrik geboren Schoterland 27-9-1900. Dochter Sara geboren Bolsward 26-1-1902. Verder nog in te vullen. Zeker is wel geboorte van een dochter Menaldumadeel 3-11-1916 levenloos.
— Johannes en Tjitske hebben op verschillende plaatsen ingeschreven gestaan. Hun overlijdens nog niet te melden (niet te Friesland voor 1943, geen melding genlias en graftombe).94 ⁃ 7. Jane, 17-12-1876, wordt 4 weken oud. ⁃ 8. Geiske, 22-1-1878, wordt 8 maanden oud. ⁃ 9. Jane (Hendriks) VAN DER VEEN, geb Bolsward 23-11-1879, ovl Sneek (wonend Bolsward) 1-3-1936, 56j, gehuwd, schipper/brandstofhandelaar. Vader van Jellie. Zie kw 2. ⁃ 10. Klaas (Hendriks) VAN DER VEEN, geb Bolsward 6-7-1884, ovl 6-2-1962, 77j, gehuwd, tr Wommels (Hennaarderadeel FR) 3-4-1907, hij 22, zij 23, met Eelkje DIJKEMA, geb Wommels 15-7-1883, ovl Bolsward 19-3-1974, 90j, weduwe, dv Meine DIJKEMA en Trijntje WIJNGAARDEN. Nog aan te vullen.95

(6) Bauke Hendriks RUNIA, geb Schraard (Wonseradeel FR, bij Bolsward) 15-5-1842, ovl Schraard 15-6-1896, 54j, gehuwd, timmerman, zv Hendrik Scheltes RUNIA en Baukjen Baukes REITSMA, tr Schraard 19-5-1866, hij 23, zij 25, met (7) Janke Johannes KRAMER, geb Wonseradeel 19-2-1841, ovl Rinsumageest (Dantumadeel FR) 28-3-1918, 77j, weduwe, dv Johannes Bottes KRAMER en Jeltje Douwes BROUWER. Ovl van Janke 30-3-1918 aangemeld te Dantumadeel, 2-4-1918 te Bolsward, waar zij ingeschreven staat. Zoon Hendrik woont te Rinsumageest.

Kinderen uit huwelijk van Bauke Runia en Janke Kramer: ⁃ 1. Hendrik RUNIA, geb Schraard 4-3-1867, ovl xxxx, tr Wymbritseradeel 10-8-1895, hij 28, zij 29, met Jantje DE RUITER, geb HemOld 6-12-1865, ovl Leeuwarden (wonend te Rinsumageest) 22-10-1926, 60j, gehuwd, dv Harmen Jans DE RUITER en Petertje Lummigje KUIPER.
— Uit huwelijk van Hendrik en Jantje: (1) Petertje, Bolsward 16-10-1896. (2) Janke, Rinsumageest 1898, ovl 18-12-1914. (3) Grietje, Rnsgst 1899. (4) Jeltje, Rnsgst 1901. ⁃ 2. Jeltje RUNIA, geb Schraard 9-10-1868, tr Bolsward 28-5-1899, zij 30, met Sipke KEUR. Nog aan te vullen en/of te wijzigen.
— Uit huwelijk: Maritje KEUR, geb Bolsward 19-6-1900. ⁃ 3. Baukje RUNIA, geb Schraard 26-11-1870, tr Weesp (prov NrdHolland) 14-11-1895, zij 24, hij 23, met Aart VAN SOEST, werkman, geb Weesperkarspel, zv Jacob VAN SOEST en Aaltje VOS.
— Baukje is dus op jonge leeftijd naar Weesp verhuisd. Uit haar huwelijk in ieder geval een dochter Aaltje VAN SOEST, die Weesp 23-12-1920, zij 24, hij 25, trouwt met Willem EENKHOORN, typograaf, geb Kampen (prov Overijssel), zv Sijmen EENKHOORN en Femmetje WESSELS. In Willems puberleeftijd was Bontje VAN DER HOEK, eerst te Steenwijk, daarna te Weesp, tweede echtgenote van Sijmen, zijn (stief-)moeder. Baukje RUNIA heeft Bontje VAN DER HOEK (ovl Weesp 1915) waarschijnlijk wel gekend.96 ⁃ 4. Trijntje RUNIA, geb Schraard 12-9-1873, ovl Wonseradeel 6-10-1939, 66j, weduwe, tr 28-5-1898, zij 24, hij 29, met Dirk WESTRA, geb Wonseradeel 16-7-1868, zv Taekle Rintjes WESTRA en Neeltje Rinses BOOTSMA.
— Kinderen: Janke WESTRA 25-11-1899, Taekle WESTRA 14-7-1901. ⁃ 5. Sytske RUNIA, geb Schraard 17-11-1876, ovl Leeuwarden 1-3-1960, 83j, weduwe, door huwelijk met schipper Jane VAN DER VEEN moeder van Jellie en schoonmoeder van Hendrik DE JONG. Zie hierboven: Ouders van Jellie.

OVERGROOTOUDERS

(8) Jane Sjoerds VAN DER VEEN, geb Koudum (Hemelumer Oldeferd) ca 1801, ovl Bolsward 12-10-1868, 67j, gehuwd, zv Sjoerd Lieuwes VAN DER VEEN en Antje Janes, tr (1) Hemelumer Oldeferd 25-6-1825, hij 24, zij 19, met Rinkje Siebrens POTMA, ovl 16-5-1827, 21j, gehuwd, dv Sybren Pieters POTMA en Aaltje Sietses SIETSEMA, tr (2) Hemelumer Oldeferd 6-12-1829, hij 28, zij 27, met (9) Rinske Wig(ge)les KUIPERS, geb Bolsward 28-6-1802, ovl Bolsward 6-7-1871, 71j, weduwe, dv Wigle Johannis (KUIPERS) en Nieske Hendriks.

Uit eerste huwelijk, met Rinkje POTMA, een dochter Antje, geb 8-4-182697. Rinkje overlijdt een jaar later. Bij de naamaanneming van 1811 meldde zich haar vader Sybren Pieters POTMA te Workum met kinderen: Geertruida 22, Pieter 12, Sytske 9 en Rinkje 5. Haar vader overlijdt Workum 28-11-1814, 51j. Haar moeder trouwt (2) Workum 25-10-1815, zij 51, hij 41, met Rienk Gerrits WIGTENBROEK, maar overlijdt 4-4-1818, 54j, gehuwd. Rinkje is dan 12. De nalatenschap van haar ouders wordt 12-3-1819 geregeld (broer Pieter Siebrens POTMA tr Bolsward 7-3-1819, hij 20, met Janke Rinses TOLSMA; stiefvader Rienk tr 27-6-1819, hij 44, zij 37, met Tetje Johannes KORT): 12-3-1819 Koudum, notaris G.�Keuchenius Provisionele en finale toewijzing Betreft de verkoop van een huis en pottebakkerij, 1/3 deel van de klei van een perceel land, 1/5 deel van 2 percelen land te Workum, Bolsward en Exmorra - Alberd Lieuwes Potma te Workum, verkoper, tevens als voogd over de kinderen van wijlen Sybren Pieters Potma en Aaltje Sytzes Sytzema - Geertruida Pieters Potma te Koudum, gehuwd met Dirk Willems Vermeulen, verkoper - Rienk Wichtenbroek te Workum, verkoper - Pieter Potma te Workum, koper. Aan de POTMA-naam was in ieder geval een pottebakkerij verbonden. Zoon Pieter, pas gehuwd, koopt dit deel uit de nalatenschap. Zijn zus Geertruida is dan al getrouwd, zus Sytske trouwt 29-6-1820, zij 18, met Piebe Rinzes VISSER, maar valt in 1819 nog onder de tot voogd aangestelde Albert Lieuwes POTMA. Notarisakte van 19-2-1820 meldt scheiding van roerende goederen tussen de hertrouwde Rienk WIGTENBROEK en zijn POTMA-stiefkinderen. En ook: 30-10-1822 Koudum, notaris G.�Keuchenius Verkoop en bedeleen Betreft roerende goederen, kledij enz. - Pieter Sybrens Potma te Workum, verkoper en bedelener - Janke Rinzes Tolsma te Workum, verkoper en bedelener - Dirk Willems Vermeulen te Koudum, koper Dit vindt allemaal plaats voordat enkele jaren later de 19-jarige Rinkje POTMA trouwt met Jane Sjoerds VAN DER VEEN (24j) en binnen 2 jaar overlijdt. Was hij een jonge potschipper (akten nog te lezen)?

PM: De POTMA-naam komt in Workumse registers al minstens vanaf 1632 voor: huwelijk van Piecke Douwes POTMA en Jouwer Tjaerdsdr EPEMA 28-6-1632 (Gerecht Workum). Misschien in andere registers al eerder. Het is hier niet de plaats om daar dieper op in te gaan. Een Theodorus POTMA wordt 25-6-1658 notaris te Workum. De hierboven genoemde Albert Lieuwes POTMA wordt februari 1814 stadssecretaris te Workum en blijft dat tot zijn dood 9-1-1841. In hoever hij familie is geweest van Sybren Pieters POTMA (hij werd als voogd aangesteld over diens kinderen na overlijden van Sybren en Aaltje) is moeilijk te volgen omdat “de familie” slechts sporadisch in registers van de Hervormde kerk voor 1811 voorkomt.98 Stadssecretaris Albert Lieuwes POTMA maakte de burgemeester Evert Arend EVERTS mee, diens faillissement rond 1820 waarbij Albert als administrateur optrad. Evert Arend EVERTS is onderwerp in andere zijtak binnen de voorfamilie (zoek en vind).

Jane Sjoerds VAN DER VEEN (1801-1868) is na het overlijden van eerste echtgenote Rinkje POTMA (dochter Antje Janes VAN DER VEEN (1826-1870) uit dat huwelijk) 6-12-1829 te Koudum (Hemelumer Oldeferd FR) voor een tweede maal getrouwd, hij 28, zij 27. Hij trouwt met Rinske Wig(ge)les KUIPERS, geb Bolsward 28-6-1802, ovl Bolsward 6-7-1871, 71j, weduwe, dv Wigle Johannis (KUIPERS) en Nieske Hendriks. Jane en Rinske trouwen te Koudum, gaan na 1833 wonen te Bolsward, waar Rinske vandaan komt. Mogelijk werd Jane schipper/handelaar (nog te bevestigen). Uit zijn huwelijk met Rinkje POTMA heeft Jane de dochter Antje (1826-1870), uit huwelijk met Rinske KUIPERS komen de volgende kinderen, eerste twee nog te Koudum geboren, verder adres te Bolsward:

(1) Sjoerd Janes VAN DER VEEN, geb Koudum 10-11-1830, ovl Bolsward 5-1-1913, 82j, gehuwd.
— Sjoerd is driemaal getrouwd. Hij trouwt (1) Bolsward 20-7-1856, hij 25, met Lijsbert Pieters MOBACH. Uit dat huwelijk een dochter Mintje, geb 14-9-1857. Hij trouwt (2) Bolsward 14-11-1858, hij 28 (jonge weduwnaar), zij 26, met Ytje Gabriëls VAN DER SPOEL, geb Bolsward 13-11-1832, ovl 25-2-1863, 30j, gehuwd, dv Gabriël Gerrits VAN DER SPOEL en Marchje Jans DIJKSTRA. Uit huwelijk van Sjoerd en Ytje een zoon Jane, geb 5-4-1862, ovl 23-5-1877, 15j oud. Ytje is zus van Jan Gabriëls (VAN DER) SPOEL die in 1859 trouwt met Nieske Janes VAN DER VEEN, zus van Sjoerd.
— Sjoerd trouwt (3) Bolsward 22-11-1863, hij 33 (tweemaal weduwnaar), met Iebeltje Roelofs DE VRIES. Door overlijden van Sjoerd 5-1-1913 duurt dit huwelijk net geen 40 jaar. Uit huwelijk met Iebeltje een dochter Rinske geb 19-12-1864 (jong overleden) en een tweede Rinske geb 19-5-1867 (ovl 2-4-1924, 56j, gehuwd). Ook een zoon Roelof, geb ca 1872, ovl Suawoude (Tietjerksteradeel FR) 19-12-1905 (aangifte Bolsward 28-12-1905), 33j, gehuwd. (2) Nieske Janes VAN DER VEEN, geb Koudum 27-2-1833, ovl Bolsward 31-3-1912, 79j, weduwe.
— Nieske is tweemaal getrouwd. Zij trouwt (1) Bolsward 22-5-1859, zij 26, hij 23, met Jan Gabriëls VAN DER SPOEL, geb Bolsward 27-10-1835, ovl 6-10-1876, 40j, gehuwd, meester-wolkammer, zv Gabriël Gerrits VAN DER SPOEL en Marchje Jans DIJKSTRA. Uit huwelijk van Nieske en Jan vijf kinderen VAN DER SPOEL: - 1. Rinske 9-1-1865. – 2. Gabriël 6-6-1866. – 3. Jane 20-10-1867. – 4. Marchje 13-12-1869. – 5. Ytje 8-8-1872.
— Nieske trouwt (2) Bolsward 15-8-1880, zij 47 (weduwe), hij 50 (weduwnaar van Geertje Jans SCHURINK), met Gerrit Johannes VAN DER SPOEL, geb Bolsward 5-4-1830, ovl 2-7-1910, 80j, gehuwd, zv Johannes Gerrits VAN DER SPOEL en Tjitske Reinders MOLENMAKER. Gerrit neemt uit eerste huwelijk ook een aantal kinderen mee. Hij is een neef van Jan Gabriëls VAN DER SPOEL.99
— Na overlijden van Jan Gabriëls 6-10-1876, 40j oud, is inventaris beschreven (notarisakte 3-1-1877), met Nieske als weduwe en Jentje Johannes GREYDANUS te Wommels als tweede partij (voogd?). Jentje GREYDANUS is zwager van Nieske: 15-11-1863 getrouwd met Taekje Gabriëls VAN DER SPOEL. Kort hierop, 13-3-1877, notarisakte over verkoop van woningen te Bolsward voor de som van 1600 gld door (broer) Sjoerd Jannes VAN DER VEEN aan (de weduwe) Nieske. Daarna, 14-8-1880, huwelijkscontract betreffende Nieske en Gerrit VAN DER SPOEL. En koopbrief 25-4-1881 waarbij Nieske, inmiddels met Gerrit getrouwd, voor 1340 gld een huis en erf te Bolsward verkoopt (koper is Gabe DE BOER). Gerrit VAN DER SPOEL, met Nieske getrouwd, neemt 21-5-1881 een lening bij Matthijs FALKENA (Bolsward). Nieske en Gerrrit blijven 30 jaar getrouwd.100 (3) Johannes Janes VAN DER VEEN, geb Bolsward 28-4-1836, ovl 30-6-1862, 26j, gehuwd, tr Bolsward 22-5-1859, hij 23, zij 22, met Yfke Ysbrands PANSTRA, geb 3-2-1837, dv Ysbrand Andries PANSTRA en Bottje Klazes DIJKSTRA.
— Johannes is drie jaar na huwelijk overleden. Geen kinderen bekend. Yfke trouwt (2) 3-2-1837 met Ate Douwes SIEBERSMA. Uit dat huwelijk wel kinderen. (4) Lieuwe Janes VAN DER VEEN, geb Bolsward 19-2-1839, ovl Bolsward 16-5-1923, 84j, gehuwd, tr Bolsward 26-5-1867, hij 28, zij 22, met Taekje Siebrens SCHAAFSMA, geb 30-4-1845, ovl 28-8-1924, 79, weduwe.
— Beiden begraven te Bolsward. Nog aan te vullen. (5) Hendrik Janes VAN DER VEEN, geb Bolsward 30-12-1841, ovl Bolsward 26-4-1922, 80j, gehuwd. Deze Hendrik is grootvader geworden van Jellie VAN DER VEEN (kw 1), getrouwd met Hendrik (Heinrich) DE JONG, zv Klaas Piers DE JONG en Fokje SCHIPPERS (Hendrik/Heinrich geb in Duitsland aan de Rijn). Zie hierboven kw 4.

(10) Johannes Klazes DIJKSTRA, geb Bolsward 9-12-1806, doop 8-1-1807, ovl 3-1-1858, 51j, gehuwd, zv Klaas Pieters DIJKSTRA en Foekjen Taekes, tr (1) Bolsward 27-3-1831, hij 25, zij 26, met (11) Geiske Jans LAMMERTSMA, geb Bolsward 24-3-1805, doop 7-4-1805. ovl 12-8-1849, 44j, gehuwd, dv Jan Harmens en Harmenke Gerrits. De vader van Johannes was schoolmeester. Bij naamaanneming van 1811 meldt Klaas Pieters (kw 20) zich niet. Mogelijk is Klaas voor 1811 overleden. Bij naamaanneming van 1811 melden zich twee gezinshoofden LAMMERTSMA te Bolsward, zonder verdere gegevens (“had de naam al”). Er is een voorvader LAMMERT geweest. Dit nog verder aan te vullen.

Uit huwelijk van Johannes en Geiske 8 kinderen: • Klaas, 11-3-1832, wordt 12 weken. • Foekje, 23-6-1833. • Harmentje, 15-3-1835. • Fokeltje, 8-7-1837, wordt 15 maanden. • Fokeltje, 11-8-1839. • Klaas, 15-10-1841. • Teuntje DIJKSTRA, 25-1-1844. Zie 5. • Gerrit, 21-3-1846, wordt 3 jaar oud.

(12) Hendrik Scheltes RUNIA, geb ca 1810, ovl Wonseradeel 14-12-1859, 49j, gehuwd, zv Schelte Hendriks RUNIA en Sytske Cornelis, tr Wonseradeel 25-1-1834, hij 33, zij 34, met (13) Baukjen Baukes REITSMA, geb ca 1809, ovl Wonseradeel 29-12-1885, 76j, weduwe, dv Bauke Douwes REITSMA en Pietje Ates VELLINGA

Kinderen: • Pietje, 9-9-1834 • Sytske, 14-5-1836 • Jeltje, 20-9-1837 • Schelte, 27-8-1840. Trouwt met Trijntje Johannes Kramer. • Bauke, 15-5-1842. Zie 6. Trouwt met Janke Johannes Kramer. Zie 7. • Lieuwe, 28-3-1844 • Sibbeltje, 15-5-1848. Ovl 17-12-1928, 80 jr (Bolsw 82). • Hessel, 1-11-1850. Ovl 11-2-1936, 85 jr, weduwnaar (Bolsw 11).

Schelte Hendriks RUNIA, broer van Bauke, trouwt met Trijntje Johannes KRAMER, zus van Janke. Zij krijgen de kinderen: Jeltje (1866), tweeling Hendrik en Baukje (1867), Hendrik (1869), Johannes (1871), Janke (1873), Pietje (1874) en Johannes (1876). Enkelen jong overleden.

(14) Johannes Bottes KRAMER, ovl Wonseradeel 29-4-1857, 45j, gehuwd, zv Botte Taekes KRAMER en Tryntje Ruurds (?), tr Wonseradeel 11-6-1836 met (15) Jeltje Douwes BROUWER, ovl Wonseradeel 24-3-1866, 73j, weduwe, dv Douwe BROUWER en xxxxx Kinderen: • Trijntje, 14-6-1838 (Wonser 88), ovl Wonser 1893? Getrouwd met Schelte Hendriks RUNIA. • Janke, 19-2-1841 (Wonser 23). Zie 7. Getrouwd met Bauke Hendriks RUNIA. Zie 6. • Douwe, 14-1-1844 (Wonser 6, tweeling), ovl Wonser 1889 • Botte, 14-1-1844 (Wonser 7, tweeling), tr 6-7-1865 (Wonser 107) met Henderika Jans Porten, ovl in 1928 te Workum.

24-7-1873 Bolsward, notaris W.�A.�Peereboom Boedelscheiding Betreft de scheiding van een huis c.a. te Exmorra, taxatieprijs fl. 975 - Jeltje Douwes Brouwer te Schraard, weduwe van Johannes Bottes Kramer - Schelte Runia te Schraard (gehuwd met Trintje Johannes Kramer) - Bauke Runia te Schraard (gehuwd met Janke Johannes Kramer) - Douwe Johannes Kramer te Exmorra - Botte Johannes Kramer te Scharnegoutum - Ybeltje Sybrens Katstra te Exmorra, gehuwd met Jan Franzes Hofma - Pieter Sybrens Katstra te Pingjum - Jacob Bergsma te Tjerkwerd

BETOVERGROOTOUDERS

(16) Sjoerd Lieuwes VAN DER VEEN, geb Arum (?) ca 1774, ovl Koudum (Hemelumer Oldeferd, FR) 6-8-1814, 40j, gehuwd, tr Koudum 9-6-1793 (Sjoerd Luiwes, afk van Arum, Antie Janes, afk van Koudum), met (17) Antje Janes (Janus), geb Koudum (?), ovl 28-4-1834, 51j, weduwe.

Bij naamregistratie 1811 meldt zich Sjoerd Lieuwes VAN DER VEEN te Koudum, met kinderen: • Hiltje (16) • Lieuwe (13) • Jane (10). Zie 8. • Foekjen (4). Ovl 11-10-1812, 5 jr oud. • Tjitske (16 weken). Ook in 1811 meldt zich Sake Lieuwes VAN DER VEEN te Arum, met zonen: Lieuwe (18), Jan (15), Booyer (12), Focke (10), Eeke (8), Sjoerd (1 1/2). Sake was wellicht broer van Sjoerd. Nog aan te vullen.

(18) Wigle KUIPERS, geb ca 1763, ovl Bolsward 13-2-1827, 64j, gehuwd, tr Bolsward 11-1-1801 met (19) Nieske Hendriks, geb ca 1761, ovl Bolsward 9-6-1828, 67j, weduwe.

(20) Klaas Pieters DIJKSTRA, geb ca 1765?, tr 22-5-1791 met (21) Foekje Taekes, geb ca 1770?

Huwelijk Schettens (Wonseradeel FR) 22-5-1791: Claas Pieters DIJKSTRA, afkomstig van Cornwerd, hij is schoolmeester te Schettens, Foekje Teekes, afkomstig van Engwier. Kornwerd en Engwier zijn buurdorpjes (Wonseradeel FR) aan de Zuiderzeekust, benoorden Makkum. Schettens is terpdorp een 8-tal kilometers oostelijker, bij Schraard en Bolsward gelegen.

In 1791 voor Klaas te Schettens al achternaam DIJKSTRA gebruikt. Bij huwelijk en geboorte van eerste zoon aldaar. Bij volgende kinderen, te Witmarsum en Bolsward geboren, die achternaam niet vermeld.
— Mogelijk was Klaas schoolmeester, eerst te Schettens, daarna te Witmarsum en uiteindelijk te Bolsward. Dit nog te documenteren. Bij naamaanneming van 1811 komt hij niet voor en in Burgerlijke Stand daarna zijn overlijden niet gevonden. Dit nog aan te vullen. Gegevens betr Foekje Taekes ook nog niet duidelijk.101

Kinderen uit het schoolmeestergezin: ⁃ Pieter, geb Schettens 23-2-1792, doop 11-3-1792 ⁃ Tryntje, geb 19-10-1797, doop Witmarsum 5-11-1797 ⁃ Aaltje, geb 9-10-1800, doop Witmarsum 26-10-1800 ⁃ Grietje, geb Bolsward 13-7-1804, doop Bolsward 26-7-1804 ⁃ Johannes, geb Bolsward 9-12-1806, doop Bolsward 8-1-1807.

(22) Jan Harmens LAMMERTSMA, geb ca 1770, ovl Sneek 15-2-1855, 81j, wednr, tr Bolsward 13-5-1792 met (23) Harmenke (Harmke) Gerrits, geb ca 1770, ovl vóor 1811?

In 1811 worden slechts 4 Lammertsma-gezinshoofden ingeschreven. Twee te Bolsward (D.W.L. en K.O.) van wie verder geen details: “had de naam al”. Jan Harmens laat de registratie ook aan zich voorbijgaan. Waarschijnlijk was hij jongere broer van Lammert Harmens (Lammertsma), ovl Bolsward 4-11-1808, 44j, gehuwd met Antje Ages, nalatend 4 kinderen. Deze Lammert is 22-11-1789 getrouwd met Antje Ages en krijgt met haar 6 kinderen: Harmen 8-8-1790, Age 10-6-1792, Obe 31-3-1794 (jong overleden), Obe 20-7-1799, Annichie 3-6-1803, Fokeltje 19-5-1806 (jong overleden). In overlijdensregister Bolsward staat vermeld dat Lammert Harmens 44j werd, mogelijk te verstaan als overleden in zijn 44ste jaar. Hij is 22-9-1765 te Bolsward geboren (werd dus 43), zv Harmen Lammerts (naam van de moeder niet vermeld). Uit namen van de kinderen van Lammert is aan te nemen dat de moeder Fokeltje Obes was. -
— Huwelijk Bolsward (derde proclamatie 23-10-1763): Harmen Lammerts en Fokeltje Obes, beiden afk Bolsward (Obe Jacobs, vader van Fokeltje, bij Quotisatie 1749 vermeld als houtmolenaarsknegt te Bolsward, gezin 5 personen van wie 3 jonger dan 12, aanslag 20 Cgldns).

Kinderen uit huwelijk (allen Bolsward) van Jan Harmens (LAMMERTSMA) en Harmke Gerrits: ⁃ Harmen, geb 9-5-1793, doop 26-5-1793 ⁃ Gerrit, geb 14-7-1795, doop 26-7-1795 ⁃ Fookeltje, geb 6-11-1797, doop 19-11-1797 ⁃ Harmen, geb 5-4-1800, doop 17-4-1800 ⁃ Teuntje, geb 21-7-1802, doop 8-8-1802 ⁃ Geiske, geb 24-3-1805, doop 7-4-1805. Zie 11. ⁃ Sjoertje, geb 28-11-1807, doop 20-12-1807.

(24) Schelte Hendriks RUNIA, geb ca 1784, ovl Bolsward 5-3-1838, 53j, gehuwd, tr Bolsward 1805 (8-2-1805 ondertrouw Gerecht Bolsward, geen verdere meldingen), hij ca 21, zij ca 20, met (25) Sytske Cornelis, geb ca 1785, ovl na 1838.102 Bij naamregistratie van 1811 geen gegevens: “had naam (RUNIA) al.” Kinderen: • Hendrik, geb ca 1810. Zie 12. • Trijntje, 2-1-1813 • Cornelis, 15-3-1815 • Antje, 1-12-1817 • Dirk, 7-11-1820 • Hinke, 17-8-1824.

(26) Bauke Douwes REITSMA, geb ca 1777, ovl Wonseradeel 15-2-1827, 49j, gehuwd, tr Schraard 20-11-1803, met (27) Pietje Ates (VELLINGA), geb ca 1782, ovl Wonseradeel 29-10-1858, 76j, weduwe, dv Ate Hessels VELLINGA en Baukien Lolkes.

Bij naamregistratie 1811 meldt zich Bouke Douwes REITSMA te Schraard, met kinderen: Ynskje (7), Douwe (5) en Bouwkjen (3). Bij naamregistratie 1811 ook: Ate Hessels VELLINGA, slachter te IJlst103, met kinderen: Tjitske (41, gehuwd, wonend Sneek), Hessel (34, gehuwd, wonend IJlst), Lolke (31, gehuwd, wonend IJlst), Pytje (29, gehuwd, wonend Schraard) en Lysbet (25, wonend IJlst).
— Slachter Ate meldt kleinkinderen: Jouw (3, van Tjitske), Froukje (5) en Baukje (3) van Hessel, Ate (2) en Popke van Lolke, Ynske (7), Douwe (4), Baukje (3) en een zoontje (9 dgn) van Pytje.

Kinderen uit huwelijk van Bauke REITSMA en Pietje VELLINGA: ⁃ Ynske, geb Schaard 11-8-1804, doop 26-8-1804 ⁃ Douwe, geb Schraard 13-6-1806, doop 22-6-1806 ⁃ Baukjen, geb Schraard 27-10-1808, doop 27-11-1808 ⁃ Ate, geb Schraard 21-7-1810, doop 5-8-1810 ⁃ Tiete, geb Franeker 16-1-1816 ⁃ Lieuwe, geb Franekeradeel 11-3-1820 ⁃ Hessel, geb Franekeradeel 13-4-1822

Nog vraagtekens hierbij (Franeker/Franekeradeel). Verder aan te vullen/verbeteren.

(28) Botte Taekes KRAMER (29) Tryntje Ruurds Bij naamregistratie van 1811 meldt zich Botte Taekes KRAMER te Exmorra (Mairie Tjerkwerd, Wonseradeel) met kinderen Tjitske (7), Bottje (7) en Ruurd (4). Daarna geen registraties gevonden tot 5-2-1815 als een dochter wordt geboren (Wons 8) van Botte Taekes Kramer en Trientje Ruurds. Johannes (zie 14) is ca 1812 geboren. Nog niet verder nagezocht.

(30) Douwe BROUWER (31) Nog aan te vullen.