Pier Jacobs de Jong & Joltje Veldstra

Generatie 4 DE JONG (overgrootouders) PIER JACOBS DE JONG en JOLTJE FOKKES VELDSTRA (grootouders van ELIZABETH DE JONG (1910-1989)) JURJEN ANNES SCHIPPER en JANKE HENDRIKS WIEKEL (idem)

PIER JACOBS DE JONG & JOLTJE VELDSTRA

1. Pier Jacobs DE JONG, geb. 20 mei 1825 te Doniaga (FR), halfnegen in de avond, overl. 10 oktober 1885 te Oudehorne, des avonds 11 uur, 60 jaar oud, veenbaas, boer, trouwt 30 augustus 1846, 21 jaar oud met de 23-jarige
2. Joltje Fokkes VELDSTRA, geb. 18 maart 1823 te Haskerhorne, overl. 10 april 1900 te Mildam, 77 jaar oud.

Pier was 7 toen het gezin van Jacob en Geeske (kw 24/25) in 1832 naar Haskerhorne verhuisde. Het buurmeisje Joltje wordt zijn vriendin. Wanneer ze trouwen is Joltje vier maanden in verwachting van hun eerste kind. In totaal worden zeven kinderen geboren.

Pier is 25 wanneer vader Jacob Piers de Jong (kw 24), boer te Haskerhorne, in november 1850 op 52-jarige leeftijd overlijdt. Pier is boer te Haskerdijken volgens de geboorteakte van dochter Geeske enkele maanden later (april 1851). In 1856 vertrekt hij naar Oudehorne om daar veenbaas en veehouder te worden. Daar overlijdt hij (1885) 60 jaar oud.

Uit dit huwelijk: Jacob Piers de Jong, geb. 3-6-1847 te Haskerhorne/Oudehaske, blijft ongehuwd, overlijdt 23-7-1879 te Haskerhorne huis nr 6. In de overlijdensakte verkeerde (?) geboortedatum: “De aangevers Sybold Sipkes YKEMA en Klaas Meines JANSMA, beiden veehouders te Haskerhorne, geen bloed- of aanverwanten van overledene, melden het overlijden van Jakob Piers DE JONG, oud 32 jaar, geboren 10-6-1847 te Oudehaske, zonder beroep, wonende te Haskerhorne, zoon van Pier Jacobs DE JONG, veehouder, en Joltje Fokkes VELDSTRA.” Jacob was ongeveer 8 toen het gezin van Haskerhorne naar Nieuwehorne verhuisde. Volwassen geworden bleef hij niet in het bedrijf van zijn vader. Eén van de zonen van Pier overleed aan een longontsteking die hij opliep bij het voorrijden van paarden bij een keuringswedstrijd, volgens mondeling familieverhaal (Elizabeth DE JONG, kw 3). Dat was vermoedelijk deze Jacob. In de overlijdensaangifte wordt hij vermeld als “zonder beroep”. Het kan zijn dat hij in losse dienst werkte voor verschillende boeren, waarbij hij o.a. paarden voorreed bij keuringswedstrijden. In hetzelfde familieverhaal noemde Elizabeth haar pake Pier een goede “paardenboer” (fokker Friese paarden). Misschien was dit rond 1879 al minder geworden (Pier ovl 1885) en werkte Jacob daarom weer te Haskerhorne. Zijn overlijdensaangifte wordt gedaan door de Haskerhornster boeren Sybold Sipkes YKEMA en Klaas Meines JANSMA. Het kan zijn dat hij mede voor hen, of één van hen, bij de keuringswedstrijd aanwezig was.

Fokke Piers de Jong, geb. 12-5-1849 te Haskerhorne/Oudehaske, overl 11-5-1889 (namiddags halfeen) te Noordwolde, de dag voordat hij 40 zou worden. Blijft tot bijna zijn 33ste verjaardag ongetrouwd, maar gaat dan in zee, 27-4-1882, met de 33-jarige Immigjen Jacobs JAGER, geb. 2-12-1848 te Elsloo, overl 8-7-1918, 69 jaar, dochter van landbouwer Jakob Tjammes JAGER (geb. 1810, ovl 28-4-1857, Ooststellingwerf 69, 47 jaar oud) en Eefjen Jans JONKERS (geb. 1806?, ovl 29-12-1890, 84 jaar, weduwe, WSW 274). Fokke, “van boerenbedrijf, geboren te Oudehaske, wonende te Oudehorne”, Immigjen, “zonder beroep, geboren te Elsloo, wonende te Noordwolde”.

Immigjen is jongste kind en dochter uit het huwelijk van Eefjen Jans JONKERS, die in 1882 76 jaar oud is, “boerin wonende te Noordwolde”, en Jakob Tjammes JAGER die al in 1857 is overleden. Immigje is 8 wanneer haar vader overlijdt. Dat gebeurt te Elsloo in Ooststellingwerf waar Jager zijn boerenbedrijf heeft. In 1882 zien we moeder en dochter te Noordwolde in Weststellingwerf. Die dorpen liggen slechts enkele kilometers van elkaar maar worden administratief gescheiden door de grens tussen Oost- en Weststellingwerf die ten westen van Elsloo loopt. De JAGER-familie woont rond 1800 te Oldeberkoop in de westelijke punt van Ooststellingwerf die niet ver boven Noordwolde uitsteekt tussen de gemeenten Schoterland en Weststellingwerf. Dirk Hendriks JAGER is grootvader van Jacob Tjammes en meldt zich in 1811 bij de familienaamregistratie met de kinderen Tjamme (33 jaar), Janke (27), Geertje (21) en Harmen (14). Volgens de aantekening in het register was hij ook substituut-baljuw (dorpsrechter, bijzitter). Zoon Tjamme Durks JAGER overlijdt 18-2-1825 (OSW 18) op 46-jarige leeftijd. Gemeld wordt dan dat hij zoon is van Durk Hendriks Jager en Wytske Tjammes. Het huwelijk van deze twee vinden we in de registers van de Hervormde gemeenten te Oldeberkoop en te Noordwolde terug: 29-10-1775, Dirk Hendriks uit Oldeberkoop en Wytske Tjammes uit Noordwolde, trouwen te Oldeberkoop. Tjamme Dirks is één van de eerste kinderen uit dit huwelijk. In 1811 zijn alleen de kinderen gemeld die op dat moment nog leven. Tjamme (Oldeberkoop) trouwt 15-5-1808 met Aaltje Jans HOLTROP (Boyl). Attestatie van Aaltje naar Oldeberkoop. Deze Aaltje Holtrop overlijdt 26-7-1856, 70 jaar oud, weduwe (WSW 147). Ze is rond haar 40ste al weduwe geworden en na het overlijden van Tjamme weer in Boyl of het nabije Noordwolde terecht gekomen.

Jakob Tjammes JAGER is ca. 1810 geboren (ovl 1857, 47 jaar oud) en was eerste of tweede kind uit het huwelijk van Tjamme Jager en Aaltje Holtrop. Zijn grootvaders heetten Durk resp. Jan en één van deze twee namen zou je dus verwachten. Maar hij wordt Jakob genoemd. Hij is ongeveer 15 jaar oud wanneer zijn vader overlijdt en zal als boerenknecht elders aan het werk zijn gegaan. Dat “elders” was slechts enkele kilometers bezuiden Oldeberkoop (Ooststellingwerf) en dus in de buurt van Noordwolde (Weststellingwerf). Hij trouwt er 19-5-1832 (WSW 20) met Eefjen Jans JONKERS.

Tjamme en Eefjen krijgen 8 kinderen over de periode 1833-1848, vijf zonen en drie dochters: Jan (1833), Tjamme (1834), Dirk (1837), Luitsen (1839), Trientjen (1841), Hendrik (1843), Aaltje (1845) en Immigjen (1848). De geboorte-aangifte van het oudste kind is in Weststellingwerf, de aangiften van alle volgenden te Ooststellingwerf. Tjamme en Eefjen hebben hun plaats in Elsloo gevonden. Omdat Jakob ook relatief jong overlijdt (1857, 47 jaar oud), moeten zonen en dochters, maar ook Eefjen, hem vroeg missen bij het vinden van bestemmingen. Immigjen is de jongste dochter. Ze trouwt pas op haar 33-ste en woont dan met moeder Eefjen (76) te Noordwolde.

Ze trouwt 27-4-1882 met Fokke Piers de Jong die ook 33 is. Fokke verlaat Oudehorne (Schoterland) en wordt veehouder te Noordwolde. Daar (Weststellingwerf) kan hij melden “dat op den 21ste augustus 1888 ’s avonds 21.30 uur te Noordwolde een kind van het mannelijk geslacht is geboren uit zijn echtgenote Immigje Jacobs Jager, zonder beroep, wonende te Noordwolde.” Het kind krijgt de naam Pier (Fokkes de Jong). Uit de eerste zes jaar van het huwelijk kennen we geen geboorte-aangiftes, misschien waren er miskramen. Pier blijft enig kind uit het huwelijk, want Fokke overlijdt kort erna, 11-5-1889, bijna 40 jaar oud.

In de overlijdensakte van Fokke staat genoteerd dat zijn vader, Pier Jacobs de Jong, is overleden en dat zijn moeder is: Joltje Fokkes Veldstra, huishoudster, wonende te Idskenhuizen. Vader Pier overlijdt 10-10-1885, 60 jaar oud, boer te Oudehorne. De akte leert dat moeder Joltje daarna uit de streek is weggetrokken, naar het dorp Idskenhuizen (Doniawerstal). In 1893 woont moeder Joltje nog in Idskenhuizen. Ze kan dan niet aanwezig zijn bij het huwelijk van haar zoon Klaas Piers (kw 6), diens derde huwelijk, 2-3-1893, te Mildam. Zeven jaar later is moeder Joltje, 77 jaar oud inmiddels, wel te Mildam want daar overlijdt ze 10-4-1900.

Geeske Piers de Jong, geb. 25-4-1851 te Oudehaske. Geeske trouwt 11-5-1877, 26 jaar oud, met de 27-jarige Jelle Taekes BULTSMA, geb 16-2-1850 te Nijeholtwolde.

Uit huwelijksakte: “Jelle BULTSMA, 27 jaar, geb te Nijeholtwolde, boerenwerk doende, wonende te Nijeholtwolde, zoon van Taeke Wybes BULTSMA, overleden, en Jebbegje Hendriks PALMBOS, z.b. wonende te Wolvega, indertijd echtelieden, de moeder hierbij tegenwoordig en hare toestemming gevende. En Geeske Piers DE JONG, 26 jaar, geboren te Haskerdijken, z.b. wonende te Oudehorne, dochter van Pier Jacobs de Jong, boer, en Joltje Fokkes Veldstra, echtelieden wonende te Oudehorne, beide hierbij tegenwoordig en hunne toestemming gevende.”

Volgens de huwelijkse bijlagen was Jelle Bultsma door trekking van het lot nr 55 verplicht tot dienst in de Nationale Militie. Maar hij (zijn vader) betaalde een remplacant of nummer-verwisselaar “die op den 10e mei 1870 is ingelijfd bij het 3e Regiment Huzaren en den 9e mei 1875 wegens expiratie van dienst uit de dienst is ontslagen.” Jelle werd geen soldaat en hoefde ook niet te dienen. De remplacant had volgens afspraak keurig de honneurs waargenomen.

We hebben binnen dit Werkdocument uiteraard ook nog gekeken naar mogelijke interessantheden uit de voorfamilie van Jelle BULTSMA. Hoe kwam hij bijvoorbeeld aan die familienaam. Zijn overgrootvader droeg de naam Jan Bult, zo schijnt. Of dat een bijnaam was (vanwege een “bult”) of een herkomstnaam (naar een hogergelegen plaats, “buld”) is nog onduidelijk. De herkomstnaam zou aannemelijk zijn. Nakomelingen binnen Friesland maken er BULTSMA (of BULDSMA) van.

In 1850 meldt Taeke Wybes BULTSMA, 45 jaar, boer te Nijeholtwolde, de geboorte op 16-2-1850 des avonds 10 uur te Nijeholtwolde, van een zoon Jelle. De moeder is Taekes echtgenote (huisvrouw), Jebbigje Hendriks PALMBOS, boerin wonende te Nijeholtwolde. Taeke, de schoonvader van Geeske Piers, trouwde 12-5-1837 met Jebbigjen, de schoonmoeder van Geeske Piers. Uit de huwelijksakte: “Taeke Wybes BULTSMA, oud 33 jaar, arbeider wonende te Nijeholtwolde, geboren aldaar, hebbende overlegd het vereiste certificaat van voldoening aan de wet op de Militie, zoon van Wybe Douwes BULTSMA en van Hendrikje Jans DIJK, beiden overleden te Nijeholtwolde, - de eerste 2 maart 1831, de tweede 7 maart 1832 -, zijnde de grootouders van vaderskant beide overleden, - en wel de grootvader Douwe Jans te Wolvega 19-11-1811 en de grootmoeder Antje Wybes BULD 14-3-1821 -. De grootouders van moederskant zijn beide (ook – red) verstorven blijkens akte van bekendheid. En Jebbigjen Hendriks PALMBOS, 26 jaar, boerendienstmeid, wonende te Wolvega, geboren te De Knijpe, dochter van Hendrik Foppes PALMBOS, arbeider woonachtig te Duurswoude, en van Martzen Foppes BROUWER, ovl 30-4-1824 te Hoornsterzwaag.”

Overlijdensakte Martje Brouwer, de moeder van Jebbigjen Palmbos: “In 1824 op 30 april nm 3 uur is in het huis nr 23 te Hoornsterzwaag overleden Martzen Foppes BROUWER, 43 jr, huisvrouw van Hendrik Foppes PALMBOS, huisman te Hoornsterzwaag. Dochter van Foppe Beenes BROUWER, huisman, en van Aaltje Walters, echtelieden te Wolvega.” Jebbigjen Hendriks is 5-2-1811 geboren, ’s avonds 9 uur, in de Knijpe, dochter van Hendrik Foppes, arbeider, en Martje Foppes, echtelieden in de Knijpe. Jebbigjen is naar grootmoeder van vaderskant vernoemd. Hendrik Foppes werd namelijk 18-7-1777 te Hoornsterzwaag geboren (gedoopt 10-8-1777) als zoon van Foppe Jans en Jebbigjen Hendriks. De familienaam PALMBOS heeft niets met de begroeiing van tropische eilanden te maken, maar wordt herleid naar de jeneverbesbossages die her en der in de oude heidevelden te vinden waren. Nu nog resten in Drenthe. Martzen Foppes BROUWER overlijdt wanneer Jebbigjen 13 is. Haar vader Hendrik Foppes PALMBOS, 47 jaar oud, arbeider te Hoornsterzwaag, trouwt het jaar erop met Wietske Wiebes PLANTINGA, 43 jaar, “naaister, geboren te Bovenknijpe en wonende te Lippenhuizen, weduwe van Bouwe Wiebes WIJBENGA, blijkens doodextract op den 22ste juli 1820 in de Hemrik overleden, dochter van Wiebe Jans PLANTINGA, huisman, blijkens doodextract op den 1ste december 1817 op 72-jarige leeftijd te Lippenhuizen verstorven, en van Hiltje Ekkes, arbeidster, nog wonende aldaar.” Moeder Hiltje is bij het huwelijk aanwezig en geeft de toestemming. Wietske PLANTINGA is 20-12-1781 te Bovenknijpe geboren (gedoopt 27-1-1782). Van Hendrik zijn de ouders en ook de grootouders “voor lange jaren verstorven” zoals hij onder ede moet verklaren. Wietske dient een certificaat van onvermogen in. Wietske wordt de stiefmoeder van Jebbigjen PALMBOS. Wanneer Jebbigjen 13 jaar later trouwt, op 26-jarige leeftijd, is zij boerendienstmeid te Wolvega (Weststellingwerf), terwijl vader Hendrik en stiefmoeder Wietske dan te Duurswoude (Opsterland bij Wijnjeterp). Te Wijnjeterp overlijdt Hendrik Foppes PALMBOS , 75 jaar oud, op 8-3-1853 des morgens ten 5 ure in het huis nr 47. De BULTSMA-tak is vooral Stellingwerfs, maar met spreiding binnen de regio. Bij het huwelijk van Taeke Wybes BULTSMA (33 jr, wonend te Nijeholtwolde), zijn beide ouders zijn overleden, moet een Akte van Bekendheid als huwelijkse bijlage worden toegevoegd. Het kantongerecht laat weten dat de “getuigen verklaren wel te weten dat van TAEKE WYBES BULTSMA, van boeren-bedrijf te Nijeholtwolde, zijn grootvader van vaderszijde, met name Douwe Jans, te Wolvega is overleden. Dat zulks in het voorjaar van 1811 is voorgevallen. Alsmede dat zijn grootouders van moederskant zijn overleden en wel Jan Jans DIJK te Gorredijk omtrent de Lichtmis, en Jeltje TAEKES te Nijlamer omstreeks de maand november 1780.”

Bij het huwelijk van 1877 tussen Jelle BULTSMA en Geeske DE JONG wordt gesteld dat de dan 27-jarige Jelle bezig is “boerenwerk doende” te Nijeholtwolde. Na het huwelijk gaat hij andere dingen doen. Ze gaan in Leeuwarden wonen, waar Geeske 24-8-1928 (Lw akte 418) als weduwe overlijdt, 77 jaar oud. Daar overlijden al eerder een dochter Jebbigje, 16-4-1897, 10 jaar oud (Lw 158), de zoon Pier, 24-9-1902, 22 jaar oud (Lw 432) en een zoon Taeke, 28-9-1918, 39 jaar oud, gehuwd (Lw 523). De zoon Taeke was te Leeuwarden werkzaam als commies bij de Rijksbelastingdienst.

Geeske overleeft ze allemaal. Uit haar overlijdensakte 1928: Poppe Busma, 49 jr, aanspreker, en Hylke Busma, 26 jr, huisschilder, beide wonende te Leeuwarden, verklaren dat op den 24e augustus n.m. 6.00 uur is overleden Geeske Piers de Jong, geboren te Oudehaske, wonende te Leeuwarden, weduwe van Jelle Bultsma, dochter van Pier Jacobs de Jong en van Jeltje Fokkes Veldstra, beiden overleden.

Klaas Piers de Jong, geb. 24-4-1853 te Haskerhorne/Oudehaske (kw 6)

Fedde Piers de Jong, geb. 3-7-1855, trouwt 12-6-1884, 28 jaar oud, “rijkscommies, geboren te Oudehaske, wonende St.Annaparochie, binnen de laatste 6 maanden gewoond hebbende te Berg, gemeente Urmond”, in Mildam met Jeltje Ypes BOSMA, die ook 28 is, zonder beroep, geboren 12-3-1856 (aangifte) te Mildam, dochter van de Mildamster boer Ype Annes BOSMA (geb. 8-1-1820) en diens vrouw Lijsbeth Siebrens WOUDSTRA (geb. 10-5-1820). Fedde voldeed aan de verplichtingen ten aanzien der militie. Certificaten van de ongehinderde afloop van de afkondigingen van het voorgenomen huwelijk in de gemeenten Het Bildt (Friesland) en Urmond (Limburg) werden aan de akte toegevoegd. Het jonge echtpaar ging eerst in Sint-Annaparochie (Het Bildt) wonen waar Fedde bij de belastingdienst werkte. Daar werden de kinderen Pier (19-8-1885), Elisabeth (3-5-1887), Ype (23-4-1889) en Joltje (15-11-1890) geboren.

Het gezin verhuist naar Leeuwarden. Daar overlijdt 3-2-1912 de moeder van het gezin Jeltje BOSMA, 55 jaar oud.

Fedde Piers DE JONG trouwt op zijn 65ste voor een tweede maal, 9-11-1920 (Leeuwarden akte 334). Met de 55-jarige Lamkje KEIZER, geb 13-9-1865 te Terband (Aengwirden), dochter van Reitze KEIZER en Grietje Andries KÜPERUS. Lamkje is weduwe van Sybren VAN ALBERDA, die 18-1-1918 te Leeuwarden overleed. Volgens de huwelijkse bijlagen wonen zij op Looijerstraat 4b te Leeuwarden, het adres waar Lamkje met nog twee minderjarige kinderen al woonde. Volgens de huwelijksakte staat Fedde die als rijkscommies der belastingen in het Limburgse Urmond en het Friese St.Annaparochie werkzaam was, nu als Gemeente Keurmeester te Leeuwarden te boek. Mogelijk was hij een van de toezichthouders op de grote veemarkt die wekelijks werd gehouden. Zijn tweede huwelijk duurt slechts kort. Fedde overlijdt 2-2-1922, middags 6 uur. Uit overlijdensakte: “Poppe BIESMA, 43 jr, en Pieter ANEMA, 54 jr, aansprekers beiden wonende te Leeuwarden, verklaren dat op de 2de februari 1922 nm 6 uur is overleven Fedde DE JONG, oud bijna 67 jaar, Keurmeester, geboren te Oudehaske, wonende te Leeuwarden. Man van Lamkje KEIZER, eerder weduwnaar van Jeltje BOSMA, zoon van Pier Jacobs DE JONG en van Joltje Fokkes VELDSTRA, beide overleden.”

Lamkje KEIZER wordt 65 jaar en overlijdt 12-12-1930 nm 4 uur.

Epke Piers de Jong, geb. 14-5-1857 (’s morgens 6 uur) te Oudehorne, trouwt op z’n 23ste, “van boerenbedrijf, geboren en wonende te Oudehorne”, 12-8-1880, met Gatske JELLEMA, 20 jaar, geboren 19-3-1860 en wonende te Nieuwehorne, dochter van kastelein Karst Jelles JELLEMA (Kerst, geb. 7-3-1825) en diens vrouw Renske Lammerts SCHIPPER (Rinske, geb. 5-8-1831 Ooststellingwerf).

Moeder Lyske de Jong (kw 2) wist over oom Epke niet zoveel te vertellen. Haar vader, pake Klaas (kw 4), was de familierelaties misschien ook ontgroeid toen Lyske in 1910 werd geboren en het Klaas-gezin ook nog naar Duitsland verhuisde. Oom Epke leefde een ander leven dan Klaas. Hij trouwde op jonge leeftijd (12-8-1880) met kasteleinsdochter Gatske Jellema en dat huwelijk duurde bijna 20 jaar. Pake Klaas trouwde (16-5-1878) eveneens jong maar kreeg niet de kans op langdurige huwelijken, door jong overlijden van eerste twee echtgenotes (zie kw 4). Pas via derde huwelijk, met Fokje Schippers (kw 5), kwam er voor hem een meer langdurige relatie. Fokje overleefde hem.

Epke Piers de Jong gaat ook niet in het bedrijf van zijn vader Pier Jacobs de Jong door. In plaats van boer/veenbaas wordt hij handelaar/koopman. Op jonge leeftijd trouwt hij, 12-8-1880, met kasteleinsdochter Gatske JELLEMA en behalve met de handel heeft hij ook met de zorg voor een groeiend gezin te maken. Uit het huwelijk worden in minder dan 20 jaar negen kinderen geboren:

Jacob Pier de Jong, 19-10-1880 te Nieuwehorne. Geboren twee maanden na de formele huwelijkssluiting. Epke is 23, arbeider te Nieuwehorne. Deze Jacob Pier overlijdt na enkele weken. Jacob Pier de Jong, 11-10-1881 te Nieuwehorne. Epke is 24, winkelier te Nieuwehorne. Tweede kind en zoon krijgt dezelfde naam als de eerste, reeds overledene. Overlijdt ook jong? Pier de Jong, 5-11-1884 te Oudehorne. Zoon van Epke de Jong, koopman te Oudehorne. Naamloos, 12-12-1888 (doodgeboren kindje). Jelle Epkes de Jong, 19-4-1891. Rond 1890 verhuizen Epke en Gatske uit Schoterland naar Utingeradeel (Akmarijp?). Zoon Jelle wordt daar geboren, maar wordt slechts 3 maanden (overleden 13-8-1891). Jelle de Jong, 11-12-1893. Wordt slechts 4 maanden oud (overleden 15-4-1894, Utingeradeel akte 33). Joltje de Jong, 30-11-1895 (Utingeradeel akte 122). Jelle de Jong, 20-11-1896. Wordt slechts 5 maanden oud (overleden 20-4-1897, Utingeradeel akte 28). Jeltje de Jong, geboren te Oudeschoot 8-9-1899. Epke en Gatske zijn van Akmarijp/Utingeradeel naar Oudeschoot/Schoterland verhuisd. Dochter Jeltje wordt laatste kind uit het huwelijk. Moeder Gatske JELLEMA overleeft het kraambed niet. Ze overlijdt 17-9-1899, 39 jaar oud. Ook de baby Jeltje “haalt het niet”. Ze overlijdt 24-9-1899, twee weken oud (Schoterl 150, in de akte werd 2 maanden oud gelezen, maar dit klopt niet).

Van de negen kinderen die Epke Piers uit huwelijk met Gatske Jellema kreeg zijn de meesten jong overleden. Misschien wel 7 van hen (andere 2 nog te onderzoeken).

Epke trouwt opnieuw 12-5-1904 (Haskerland), 47 jaar oud, “van beroep koopman, geboren te Oudehorne, wonende te Joure, weduwnaar van Gatske JELLEMA, zoon van Pier Jacobs de Jong en Joltje Fokkes Veldstra, beide overleden,” met Grietje POUTSMA, “oud 39 jaar, zonder beroep, geboren te Oudehaske, wonend te Ouwsterhaule, weduwe van Klaas DE VRIES, dochter van Sake Lyckles POUTSMA en Wiepkjen BAKKER, beiden overleden.” Uit dit huwelijk wordt een dochter Minke geboren. Epke de Jong wordt 79 en overlijdt 5-10-1936 te Snikzwaag.

Genoemde Sake Lykles POUTSMA (geb. 9-8-1835, Hask 97) was zoon van Lykele Sakes POUTSMA en Grietje Ypes HOLTROP (huwelijk van 18-3-1832, Hask 6). Voordat deze Lykele met die Grietje trouwde, was hij eerder kortstondig gehuwd met de jeugdige Jacobje Hanzes Frankena (huwelijk 27-5-1826, Hask 22), de jongere zus van betovergrootmoeder Lijsbert Hanzes Frankena (kw 27). Dat huwelijk duurt slechts zes maanden doordat Jacobje 28-11-1826, 19 jaar oud, overlijdt (Hask blad 96). De POUTSMA-voorfamilie (dominees, notarissen en onderwijzers) komt eerder voor in de DE JONG-voorfamilie.

Elizabeth Piers de Jong, geb. 5-9-1864 te Oudehorne, trouwt 11-3-1886, 21 jaar oud, met de 24-jarige onderwijzer Klaas DE WEERT wonend te Nieuwehorne, maar geboren te Holwerd, als zoon van de timmerman Gert Johannes DE WEERT en diens vrouw Aafke Klazes BOONSMA – deze ouders wonen in 1886 te Betterwird (bij Dokkum). Elisabeth en Klaas vestigen zich te Nieuwehorne.

Jongste kind en tweede dochter van Pier en Joltje, Elisabeth, had haar huwelijk met Klaas de Weert misschien al gepland toen vader Pier 10-10-1885 plots overleed. Vijf maanden na het overlijden van Pier vindt het huwelijk plaats. Lang mocht het niet duren.

Uit het huwelijk wordt een zoontje gemeld, Gerrit de Weert (17-4-1888, Schoterland) en nog een zoontje, 28-10-1889, dat Pier (Klazes de Weert) wordt genoemd. Tien dagen na de geboorte van Pier moet het overlijden van Elisabeth worden gemeld, 6-11-1889, 25 jaar oud. Zo eindigde dit huwelijk.

Volgens familieverhalen was de jonge onderwijzer Klaas de Weert een ijverige propagandist in de streek rond Nieuwehorne voor de politieke kandidatuur van ds. Ferdinand Domela Nieuwenhuis, die in 1888 de eerste socialist werd die in het Nederlandse parlement zitting kon nemen. Vanuit het district Schoterland. Dat dit lukte was vooral te danken aan het feit dat gereformeerde (anti-revolutionaire) kiesgerechtigden in het district werden overgehaald voor Nieuwenhuis te stemmen omdat hun eigen kandidaat er toch niet kon winnen. In ruil voor die steun stemden “radicalen” (socialisten) in Weststellingwerf voor de gereformeerde kandidaat omdat de situatie daar net anders lag.

Klaas de Weert trouwt 5-5-1892 met Tietje Bijlsma (Schot 26) en krijgt uit dit huewelijk nog minstens de zonen Jan (1893), Johannes (1895) en Sjoerd (1898). Tietje Bijlsma overlijdt 31-12-1938, 73 jaar oud (Heerenv 340) en Klaas de Weert 22-2-1941, 79 jaar oud (Heerenv 82).

De zonen van Elisabeth en Klaas de Weert zijn jong overleden. Pier wordt 18 jaar oud, ovl 3-11-1907 te Leeuwarden (aangifte Schoterland 28-11-1907, akte 247).

JURJEN SCHIPPER(S) & JANKE WIEKEL

1. Jurjen Annes SCHIPPER, geb. 4 september 1822 te Oldetrijne (WSW 150), overl. 29 oktober 1908 te Oudehaske (wonend te Nieuweschoot), 86 jaar oud, landarbeider, trouwt 12 november 1864 (WSW 76) met
2. Janke Hendriks WIEKEL, geb. 20 januari 1840 te Nieuwehorne, overl. 12 januari 1908 te Nieuweschoot, bijna 68 jaar oud.

Uit dit huwelijk:

Trijntje Jurjens Schippers, geb. 28-11-1865, “’s morgens half acht te of in het Oranjewoud”, arbeidster, overl. Katlijk 25-9-1940, 74 jr oud, gehuwd. Tr. 19-5-1889 met Jan Yntzes VAN DER HONING, arbeider, geb. 28-10-1865 te Katlijk, zoon van Yntze Jans VAN DER HONING en Ykke Sakes BOSMA; overl te Katlijk 1-11-1950, 85 jr oud, weduwnaar. Uit dit huwelijk: Yke (geb 6-4-1890 te Mildam, trouwt 12-1-1911 met Uilke Yntzes HOEKSTRA, geb 15-9-1875, boer te Katlijk (Schoterlandseweg, “lytse Uille”), overl 15-8-1954, 78 jaar oud) Yntze (geb 14-3-1892, ovl 1967, tr 7-9-1917 met Aukje SCHRAM ?? )* Sake (geb 26-5-1893) Janke (25-11-1895) Tetje (11-6-1897, geboorteaangifte door oma/beppe Jantje Wijkel) Hendrik (20-1-1899) Tetje (9-11-1900) Fokje (13-9-1902) Pietje (24-10-1908 te Katlijk, ovl 9-9-1993 te Sneek, 84 jr, trouwt 3-3-1932 met Sies DOUWENGA, geb 13-1-1907 te Bovenknijpe, ovl 6-12-1974 te Katlijk. Uit dit huwelijk: Trijntje DOUWENGA, geb 8-1-1936 te Katlijk, tr 16-2-1967 te Joure met Harm VAN GELDEREN (kinderen Pietje (1967) en Philippus VAN GELDEREN (1968)), en Wietze DOUWENGA, geb 20-4-1937 te Katlijk, tr 1974 te Zwaagwesteinde met Tine MIEDEMA).

*) Gegevens rond Trijntje Schippers en Jan Yntzes van der Honing worden gedocumenteerd door hun achterkleinzoon Yntze van der Honing. Eerder genoemde Yntze (1892-1967), zoon van Trijntje en Jan, is zijn grootvader/pake. Trijntje Schippers werd geboren in 1865 “in het witte huisje schuin achter de begraafplaats van Brongerga (thans onder Oranjewoud) dat er nog altijd staat.” “Trijntje en Jan huwden in 1889 nadat zij elkaar slechts driemaal hadden ontmoet. Zo ging dat in die tijd. Na enkele jaren bouwde Jan een eigen huisje op een van de percelen bij de Weversbuurt en Aaltjelaan in Katlijk, die de familie sinds omstreeks 1820 in eigendom had, en daar heeft het gezin tot aan Jans dood in 1950 gewoond.”

De geboorteaangifte van dochter Tetje (1897) wordt gedaan door beppe Janke WIEKEL want volgens de akte is Jan VAN DER HONING beroepshalve afwezig en daardoor verhinderd zelf aangifte te doen. Achterkleinzoon Yntze merkt over Jan op dat hij een sterke persoonlijkheid was, een harde werker die in goede tijden zo’n acht tot tien koeien had. “Echter hij hield zich veelvuldig bezig met jagen en stropen, evenals zijn vaders en ooms dat vroeger deden, en kwam veelvuldig in aanraking met justitie vanwege zijn overtredingen van de nieuwe jachtwet die omstreeks 1890 was ingevoerd. Zo belandde hij nogal eens in de gevangenis.” Jan verbleef vanaf 1901 zelfs een jaar in Duitsland, op de vlucht voor de Nederlandse justitie. Volgens het bericht had Trijntje geen goede relatie met haar schoonmoeder en de andere VAN DER HONINGS. Men vond haar een flapuit en zeurkous (“eamelkont”), niet al te “snoad” (snugger). Achterkleinzoon Yntze: “Trijntje heeft in elk geval een heel hard leven gehad, met haar man dikwijls in het cachot, en zo’n schare kinderen om alleen voor te zorgen. De laatste jaren van haar leven had Trijntje suikerziekte en ze overleed vrij onverwacht.” Toch 74 jr geworden.

De familienaam VAN DER HONING (naar het bijker-beroep) raakte in gebruik na 1825. Toen na 1834 een Afscheidingsbeweging van de Hervormde staatskerk op gang kwam waar later de gereformeerde kerken uit ontstonden, kreeg deze in Aengwirden (Tjalleberd, 1835) en Schoterland/Weststellingwerf (Wolvega, 27-2-1836) direct een zekere aanhang. Via politieoptreden werd geprobeerd de samenkomsten te verhinderen. Na 17 augustus 1840 vonden te Mildam eerste godsdienstoefeningen van “Afgescheidenen” plaats ten huize van Yntze VAN DER HONING (J.Keizer, 1974, pag 88). Dit leidde tot een eigen kerkgebouw te Mildam in 1857 dat tot 1870 ook voor Wolvega dienst deed en tot 1905 ook voor Oudehorne.

Hendrik Jurjens Schippers, geb. 15-11-1867 ’s avonds 6 ure te Oranjewoud, trouwt 24-5-1900, oud 32 jaar, boerenknecht, geb en wonende te Oranjewoud, met Janke HOEKSTRA, oud 25 jaar, geb. 2-7-1874 te Mildam, wonende te Joure, dochter van Meeuwes Yntzes HOEKSTRA, arbeider wonende te Katlijk en Geeske TOLSMA, overleden 15-4-1890, indertijd echtelieden.

Fokje Jurjens Schippers (kw 7), geb. 15-6-1870 te Oudeschoot. De vroedvrouw meldt Oudeschoot, vader Jurjen is “beroepshalve” afwezig. Het zal ook in het witte huisje te Brongerga zijn geweest dat Fokje werd geboren. Zij trouwt met Klaas Piers DE JONG (kw 6), diens derde huwelijk.

Anne Jurjens Schippers, geb 6-2-1873 ’s morgens om 6 uur te Oranjewoud, trouwt 17-4-1898, oud 25 jaar, geb te Oranjewoud en wonende te Katlijk, zoon van Jurjen Schippers, arbeider, en Janke Hendriks Wijkel, zonder beroep, echtelieden wonende te Katlijk (?), met Tjitske DE KROON, 24 jaar, zonder beroep, geb 18-1-1874 te Katlijk, wonende te Katlijk, dochter van Durk Sietzes DE KROON, arbeider wonende te Katlijk, en Hendrikje Luites BLOEMBERGEN, overleden 25-5-1894, indertijd echtelieden. Tjitske overlijdt 16-6-1909, 35 jaar oud. Anne trouwt daarna 22-9-1910 met Mettje WOUDSTRA. Hij is inmiddels 37, Mettje is 23, zonder beroep, geboren 19-4-1887 te Langezwaag, wonende te Katlijk, dochter van Jelle Wiebes WOUDSTRA, werkman, wonende te Beneden Knijpe en Grietje POPMA die al was overleden 29-8-1898 te Boven Knijpe.

Pietje Jurjens Schippers, geb 2-7-1882 “des morgens ten vier ure te Oranjewoud”. Jongste dochter Pietje trouwt 7-5-1908, oud 25 jaar, zonder beroep, geboren te Oranjewoud, wonende te Oudehaske, dochter van Jurjen Schippers, arbeider, wonende te Nieuweschoot, en Janke Wijkel, overleden. Moeder Janke was 12-1-1908 te Nieuweschoot overleden en vader Jurjen zal 29-10-1908 te Oudehaske overlijden (wonende te Nieuweschoot). Pietje trouwt in de maanden hiertussen met Pieter BOERSMA, oud 27 jaar, arbeider, geb 27-7-1880 te Rottum, wonende te Rottum, zoon van Freerk BOERSMA, arbeider, en Jantje KOOY, zonder beroep, wonende te Rottum.

Overgrootvader Jurjen Schipper was 42 toen hij met Janke Wiekel trouwde. Waar hij in de tijd ervoor zich (ongehuwd) ophield, weten we niet. Volgens de huwelijksakte was hij in 1864 wonend in Oldeholtwolde (Weststellingwerf), arbeider. Bij de geboorte van dochter Fokje (kw 7) in 1870 is hij 47 en Janke 30. Jurjen blijkt beroepshalve afwezig en daardoor verhinderd zelf deze aangifte te doen.

De vroedvrouw doet de geboorte-aangifte: “Frederika Fokkens, 47 jaar, vroedvrouw, wonende te Heerenveen (welke ons verklaarde) dat op de 15den dezer maand juni 1870, in haar tegenwoordigheid des morgens ten zeven ure te Oudeschoot is geboren, uit Janke Hendriks Wiekel, zonder beroep, echtgenote van en inwonende bij Jurjen Annes Schippers, arbeider, wonende te Oudeschoot, beroepshalve afwezig en daardoor verhinderd zelf deze aangifte te doen, (een dochter) aan welke zij verklaarde de voornaam te geven van Fokje.” Twaalf jaar later is Jurjen (nu welhaast 60) ook niet aanwezig bij de geboorte van jongste dochter Pietje, om dezelfde reden, volgens de aanmelding die dezelfde vroedvrouw hiervan doet. Jurjen was werkzaam als los (seizoens-)arbeider. In november en februari was hij wel zelf aanwezig om aangifte te doen. In de maanden juni en juli beroepshalve afwezig? De nieuwe jachtwet was toen nog niet van kracht.

In februari 1860 overleed Fokje Jans van Fleeren (kw 31), de moeder van Janke WIEKEL. En in juni 1861 haar vader Hendrik Durks Wiekel (kw 30). Beide te Nieuwehorne. Janke was dus ouderloos, wanneer ze 12-11-1864 (Weststellingwerf) trouwt met de 42-jarige Jurjen Annes Schipper(s). In de akte wordt gemeld dat ze 24 jaar is en dienstmeid te Oranjewoud onder Oudeschoot (Schoterland) en dat Jurjen 42 is en arbeider te Oldeholtwolde (Weststellingwerf). Ze gaan in Oranjewoud wonen (het witte huisje te Brongerga). Misschien was Jurjen haar te Oranjewoud tegengekomen tijdens het voorafgegane hooiseizoen. Er is geen enkele melding dat hij eerder getrouwd zou zijn geweest.

Wanneer Janke 12-1-1908 overlijdt wonen zij en Jurjen te Nieuweschoot. Jurjen overlijdt 11 maanden later, 29-10-1908 te Oudehaske. Daar woont dan dochter Fokje (kw 7) met Klaas Piers DE JONG en hun kinderen. In de akte van zijn overlijden (in de gemeente Haskerland) staat geschreven: wonend te Nieuweschoot. Pas maanden later wordt ook in de gemeente Schoterland het overlijden van Jurjen in een akte bevestigd.