Van der Hoek
Kwartierverhalen

Generatie 4 — Detail

Generatie 4 (overgrootouders)

De vier overgrootouders binnen dit verhaal bereiken een relatief hoge leeftijd. Jan Wolters VAN DER HOEK wordt 92, Jurjen Annes SCHIPPER 86, Willem ROEM 82, alleen Pier Jacobs DE JONG wordt minder oud. Hij wordt 60. Weliswaar leefde hij langer dan zijn vader Jacob Piers, die 53 werd, en zijn grootvader Pier Jacobs, die 43 werd. Terwijl overgrootvaders VAN DER HOEK, SCHIPPER(S) en ROEM andere beroepen hebben, is overgrootvader DE JONG de laatste in de voorlijnen die nog als boer werkzaam is (boer/veenbaas te Oudehorne). Hij overlijdt 10-10-1885, dat is in de periode van agrarische crisis. Hij heeft wel 5 zonen, maar geen die boerenbedrijf te Oudehorne wil voortzetten. Jongste zoon Epke (koopman) wordt 79j oud.

a) VAN DER HOEK-kwartier (Friesland)

  1. Jan Wolters VAN DER HOEK, geb Nijehaske (Haskerland, FR) 6-4-1835, ovl Terband (Aengwirden, FR) 23-9-1927, 92j, wednr, trouwt 2-6-1861 te Het Meer (Schoterland, FR), hij 26, arbeider te Luinjeberd (Aengwirden), zij 21, timmermansdochter te Het Meer, met
  2. Hiltje Jans LUKKES, geb Het Meer 29-2-1840, ovl 12-8-1915 te Terband, 75j oud, gehuwd.

Overgrootvader Jan Wolters VAN DER HOEK is zesde kind uit huwelijk van Wolter Freerks VAN DER HOEK (kw 16, 1795-1849) en Grietje Bonnes BOUMA (kw 17, 1799-1882). De kinderen uit huwelijk van Wolter en Grietje overlijden jong of hoogbejaard, ongehuwd (Bonne) dan wel kinderloos (Freerk). Jan Wolters VAN DER HOEK (1835-1927) blijkt achteraf de enige uit hun huwelijk van wie latere generaties met VAN DER HOEK-achternaam afstammen. Overgrootvader Jan staat in meldingen uit zijn tijd in de categorie “arbeider” vermeld. Oudovergrootvader Wolter Freerks VAN DER HOEK wordt rond 1830 als schipper genoemd (praamschipper) met domicilie te Benedenknijpe (aan de Schoterlandse Compagnonsvaart), daarvoor te Langezwaag/ Kortezwaag (bij de Opsterlandse Compagnonsvaart). Zijn zoon Freerk wordt te Akkrum geboren, de zoon Jan te Nijehaske, de zoon Joldert te Aengwirden (aan de overkant van de Heerensloot tussen Nijehaske en Aengwirden, in het noordelijk deel van het dorp Heerenveen). Jan Wolters VAN DER HOEK is 14j oud wanneer zijn vader Wolter in 1849 overlijdt, te Het Meer (buurt langs de Schoterlandse Vaart tussen Heerenveen en Benedenknijpe), 54j oud, arbeider. Moeder Grietje wordt 83, overlijdt te Het Meer in 1882. Haar zonen Freerk, Bonne en Jan zijn dan nog in leven. In categorie “arbeider” verder vemeld.

Jan Wolters VAN DER HOEK trouwt 2-6-1861 te Het Meer, hij 26, volgens de akte arbeider te Luinjeberd (Aengwirden), met Hiltje Jans LUKKES, 21j oud, geb Het Meer 29-2-1840, dv timmerman Jan Johannes LUKKES (kw 18) te Het Meer en Bonjé Durks WOUDSTRA (kw 19), dochter van de schipper Durk WOUDSTRA (kw 38), stiefdochter van Wilt Haaies SWART, molenaar te Het Meer, die na overlijden van zijn eerste vrouw trouwt met de schippersweduwe Jacobje VAN DER WERF (kw 39). Zie verhalen aldaar. De molen van Wilt SWART stond te Heerenveen, westelijk van De Dracht.

Volgens (mij verteld) familieverhaal is overgrootvader Jan Wolters VAN DER HOEK overleden te Terband (Aengwirden) 23-9-1927, sa krom as in spiker. Volgens melding Burgerlijke Stand wordt hij 92j oud. Overgrootmoeder Hiltje Jans LUKKES is 12-8-1915 te Terband overleden 75j oud.

Xxxx s=doorgaan xxxx

Als arbeider te Luinjeberd (aldus de akte) trouwt hij 2-6-1861 te Het Meer, hij 26, zij 21, met Hiltje Jans LUKKES, eerste kind uit huwelijk van timmerman Jan Johannes LUKKES (kw 18) te Het Meer en Bonjé Durks WOUDSTRA (kw 19), stiefdochter van de (overleden) molenaar Wilt Haaies SWART. De ouders van Hiltje, timmerman Jan Lukkes en moeder Bonjé, zijn bij haar huwelijk in 1861 te Het Meer present.

Eerste kind van Jan en Hiltje, Grietje, wordt te Luinjeberd geboren (1862), twee volgende kinderen te Het Meer (Jan 1864, Wolter 1867), daarna 3 kinderen te Oranjewoud/Oudeschoot (Grietje 1870, Bontje 1872, Bonne 1875). De eerste dochter Grietje verdrinkt 30-12-1868, 6j oud, in een sloot te Oranjewoud/Oudeschoot.

Circa 1880 zijn Jan en Hiltje met kinderen verhuisd van Oranjewoud naar Terband. Volgens notariëel archief leent Jan, obligatie gedateerd 26-4-1879, 1300 gldn van Herman(us) Andries KEIZER te Oranjewoud en dit bedrag kan gebruikt zijn om een huis en land te Terband te kopen. Maar van die aankoop geen akte. Wel van de verkoop van een huis en land te Terband voor 1750 gldn (aan Hendrik WILLEMSMA te Nieuwebrug) door Jan Wolters VAN DER HOEK en de kinderen, op 14-10-1915. Na 36j wordt de verplichting jegens Herman KEIZER geroyeerd (notarisakte van 1-11-1915). Jan zal minstens tijdens de periode rentebedragen hebben betaald.

Het overlijden van Hiltje Jans LUKKES, 12-8-1915, 75j oud, kan aanleiding zijn geweest om via verkoop van het huis en land en aflossing van de obligatie de financiële situatie rond de nu 80 jaar oude Jan neutraal te maken. Hij kon gaan wonen bij dochter Grietje en FONK-gezin, ook te Terband. De andere kinderen wonen inmiddels al lang in Holland, Jan en Wolter in Amsterdam, Bontje in Weesp (toevallig overlijdt zij ook in 1915, 6-11-1915) en jongste zoon Bonne in Naaldwijk bij Den Haag (Bonne komt begin 1916, na rond 20 jaar te Naaldwijk en met daar gevormd gezin terug naar Heerenveen, in een faillissement verwikkeld dat half 1916 kan worden opgeheven).

Vermoedelijk in 1879 koopt Jan Wolters VAN DER HOEK met geleend geld een huis en erf te Terband. Zo verhuist het gezin van Oranjewoud (Grintdyk), waar het ruim 10 jaar woonde en waar de drie jongste kinderen werden geboren, in de bossen tussen Heerenveen en Oudeschoot, naar de streek direct benoorden Heerenveen. Jan Wolters is dan 44j oud. Hij wordt te Terband 92j oud. Tenslotte sa krom as in spiker, volgens familie-overlevering (er zijn geen foto’s bekend). Mogelijk was Jan Wolters VAN DER HOEK als “arbeider” betrokken bij de wegenaanleg in die tijd. Vanaf 1860 was er grote activiteit in de aanleg van wegen door zuidelijk Friesland (de “grintdyk” verving traditionele zandwegen) en in de aanleg van spoorwegen en trambanen. Rondom de woonkern Heerenveen wordt daar destijds behoorlijk in geinvesteerd. Dat Jan Wolters met die aktiviteit zijn loon verdiende, blijft nog suggestie.

Uit huwelijk van Jan Wolters en Hiltje Jans worden 6 kinderen geboren, 3 dochters en 3 zoons. De zonen trekken jong uit Friesland weg: Jan en Wolter naar Amsterdam, jongste zoon Bonne naar Naaldwijk (bezuiden Den Haag). Bonne komt in 1916 met compleet “Hollands” gezin terug in Heerenveen. Van de dochters overlijdt eerste Grietje, 6j oud, te Oranjewoud. Tweede Grietje trouwt in de buurt met veekoopmanszoon Geert FONK. Jongste dochter Bontje trouwt, 32j oud, en vertrekt dan ook uit Friesland. Woont te Steenwijk (prov Overijssel) en daarna te Weesp, bij Amsterdam, waar ze in 1915 overlijdt, 43j oud, met nalating van kinderen. De meeste kleinkinderen van Jan Wolters VAN DER HOEK en Hiltje Jans LUKKES worden buiten Friesland geboren en zijn daar opgegroeid of later heen verhuisd. Van de kleinkinderen via dochter Grietje (FONK) woont een deel later in Zeeland. Van de kleinkinderen via zoon Bonne die in 1916 met zijn “Hollands” gezin weer te Heerenveen gaat wonen, blijft een belangrijk deel verder ook in Friesland, voorzover het duurde en duurt. Ander deel weer in Den Haag of in Canada (door emigratie).

Uit het huwelijk van Jan Wolters en Hiltje Jans:

Grietje Jans VAN DER HOEK, geb Luinjeberd 27-6-1862, ovl 30-12-1868, rond het middaguur, bij huis nr. 61j te Oudeschoot, 6 jaar oud (“levenloos opgehaald uit een sloot”). Geboorteaangifte 1862: “In het jaar 1862 op 27 juni is voor ons, ondergetekende, ambtenaar van de Burgerlijke Stand Gemeente Aengwirden, verschenen Jan Wolters Van der Hoek, oud 27 jaar, van beroep arbeider, wonende te Luinjeberd, welke ons verklaarde dat heden voormiddag ten elf ure te Luinjeberd een kind van het vrouwelijk geslacht is geboren uit Hiltje Jans Lukkes, zijne echtgenote, zonder beroep, bij hem inwonende, aan welk kind hij verklaarde de voornamen te geven van Grietje Jans. De gemelde verklaring is geschied in tegenwoordigheid van Roel Egberts SLUITER, 47 jaar, timmerman te Heerenveen, en Thijs Hanzes WIJNGAARDEN, 36 jaar, kleermaker te Heerenveen.” Overlijdensaangifte 1868: “In het jaar 1868 op den 31sten der maand December zijn voor ons, ambtenaar van de Burgerlijke Stand Schoterland, verschenen: Jan Johannes Lukkes, oud 55 jaar, timmerman, grootvader, en Roel Egberts SLUITER, oud 54 jaar, timmerman, geen bloed- of aanverwant van nader te noemen overledene, beide wonende te Heerenveen, welke ons verklaard hebben dat Grietje Jans VAN DER HOEK, oud 6 jaar, geboren te Luinjeberd, wonende te Oudeschoot, ongehuwde dochter van Jan Wolters Van der Hoek, arbeider, en Hiltje Jans Lukkes, echtelieden wonende te Oudeschoot op den 30sten dezer maand, des namiddags te twee ure, levenloos is opgehaald uit een sloot nabij de huizinge nummer 61 j te Oudeschoot en alzo is overleden.”

Jan (Jans) VAN DER HOEK, geb Het Meer 21-9-1864, ovl Amsterdam Hij wordt ingeloot voor militaire dienst, vertrekt uit Friesland. Rond 1890 trouwt hij vermoedelijk te Amsterdam. In ieder geval gaat hij daar wonen en volgt er een gezin en een Amsterdams nageslacht. Aanvullende informatie zie hieronder 8.2.

Wolter (Jans) VAN DER HOEK, geb 30-3-1867 te Het Meer, tr 2-5-1891 te Terband, 24j oud, pakhuisknecht, wonende te Terband, met Geertje Pieters VAN DER HOEFF, dienstmeid te Heerenveen, 24j, geb 22-9-1866 te Wolvega (Weststellingwerf FR), dv Pieter Geerts VAN DER HOEFF, timmerman te Wolvega, en Jantje Wolters BERKENBOSCH. Bijlage bij huwelijksakte meldt dat Wolter wegens broederdienst niet hoefde op te komen voor de Nationale Militie. Broer Jan was nog “onder de wapens” en dat hield voor Wolter vrijstelling in. Wolter, pakhuisknecht, verhuist na zijn huwelijk in 1891 met timmermans-dochter Geertje naar Drachten (Smallingerland FR). Op 5-2-1894 wordt hij ingeschreven te Amsterdam, waar hij als magazijnbediende en later magazijnmeester wordt vermeld. Bij “het spoor” nemen we aan (familieverhaal). Aanvullende informatie zie hieronder 8.3.

Grietje (Jans) VAN DER HOEK, geb 18-1-1870 te Oudeschoot (Oranjewoud), tr 30-5-1891 te Terband, zij 21, hij 27, met Geert FONK, geb 9-10-1863 te Haskerdijken(Haskerland, FR), veekoopman, zv Johannes FONK en Trijntje REGTS. Grietje en Geert wonen te Terband en bieden na 1915 onderdak aan haar hoogbejaarde vader Jan Wolters VAN DER HOEK en even ook aan het uit Holland teruggekeerde gezin (broer) Bonne VAN DER HOEK. Kinderen van Grietje en Geert FONK vestigen zich later in Zeeland. Aanvullende informatie zie hieronder 8.4.

Bontje (Jans) VAN DER HOEK, geb 27-9-1872 te Oranjewoud, ovl 6-11-1915 te Weesp (Nrd-Holland), 43j oud, tr 10-6-1905, zij 32, hij 37, met Sijmen EENKHOORN, sigarensorteerder, geb 9-6-1868 te Genemuiden (Overijssel), weduwnaar van Femmetje WESSELS. Aanvullende informatie zie hieronder 8.5.

Bonne (Jans) VAN DER HOEK, geb 8-1-1875 te Oranjewoud, Zie 8.6. = kw 4.

Jan Jans VAN DER HOEK, geb 21-9-1864 te Het Meer

Wolter Jans VAN DER HOEK, Geb 30-3-1867 te Het Meer. Trouwt 2-5-1891 (Aengwirden), 24j oud, pakhuisknecht, wonende te Terband, met Geertje Pieters VAN DER HOEFF, dienstmeid te Heerenveen (Aengwirden), 24j, geb 22-9-1866 te Wolvega (Weststellingwerf, FR), dochter van Pieter Geerts VAN DER HOEFF, timmerman te Wolvega, en Jantje Wolters BERKENBOSCH. Volgens de huwelijkse bijlagen is Wolter vrijgesteld van militaire dienst, wegens “broederdienst”. Zijn oudste broer Jan is nog in dienstplicht en volgens de geldende regels (minder dan de helft van zonen uit zelfde gezin tegelijk in dienst) hoefde Wolter niet naar de kazerne. Onbekend is nog welke scholing Wolter kreeg (algemene leerplicht voor basisschool pas ingevoerd per 1901). Bij zijn huwelijk in 1891, 24j oud, staat hij vermeld als pakhuisknecht. Mogelijk is hij dezelfde als de W.v.d.Hoek die volgens de bestuursnotulen van de vereniging voor zondagsschoolonderwijs (Heerenveen en omstreken) Jachin (melding 20-10-1890) bereid wordt gevonden om als hulponderwijzer in te vallen bij de zondagsschool te Nieuwebrug, benoorden Terband. Met het onderwijs aan die school gaat het niet goed. De hulponderwijzer meldt zich (notulen 15-4-1891) na enkele maanden al weer af, wegens vertrek. Wolter VAN DER HOEK trouwt 2-5-1891 en verhuist naar Drachten (Smallingerland, FR), 24 of 25j oud, pakhuisknecht. In Drachten wordt uit huwelijk van Wolter en Geertje de dochter Hiltje geboren (2-4-1892). Snel erna verhuist Wolter met Geertje en Hiltje naar Amsterdam, waar hij vervolgens blijft wonen. Negen kinderen worden er nog geboren.

Wolter Jans VAN DER HOEK en Geertje Pieters VAN DER HOEFF zijn na huwelijk 2-5-1891 (Terband) te Drachten (Smallingerland, FR) gaan wonen en per 5-2-1894 ingeschreven te Amsterdam (NoordHolland). Bij inschrijving te Amsterdam is Wolter 26j oud. Broer Jan (29) woonde er al, ook getrouwd. In 1894 bij inschrijving te Amsterdam is adres van Wolter en gezin: Jacob van Lennepstraat 94. Te Drachten is dochter Hiltje geboren, 2-4-1892, te Amsterdam volgen nog 9 kinderen uit het huwelijk.

Het jonge stel verhuist vrij direct naar Drachten waar 2-4-1892 een dochter Hiltje wordt geboren. Wolter Jans VAN DER HOEK wordt pakhuisknecht/ magazijnmanager bij de Spoorwegen waarschijnlijk. Per 5-2-1894 wordt hij ingeschreven als inwoner van Amsterdam. Wonend aan de Jacob van Lennepstraat 94. Later verhuizen ze naar nr 134 aan de Kinkerstraat (?, de aantekening op de gezinskaart is vrijwel onleesbaar). In Amsterdam worden nogeens 9 kinderen geboren, waarvan enkelen jong zijn gestorven.

Zoon Geert Van der Hoek, geb 8-4-1903, ovl april 1977, 74j, begraven “Nieuwe Ooster” 22-4-1977, tr Amsterdam 6-9-1928: Geert Van der Hoek, 25, geb te Amsterdam, schoenmaker, zv Wolter Van der Hoek, magazijnmeester, en Geertje van der Hoeff; tr Helena Verburg, 24, geb Watergraafsmeer, dv Aagje Verburg en niet genoemde vader. Woont Jacob van Lennepkade 228 te Amsterdam. Helena Verburg wordt 68, begr Nieuwe Ooster 25-4-1972. Zoon Pieter Van der Hoek, geb 2-11-1905, gehuwd met Elsje HEMMES (geb 7-10-1907, dochter van Jacobus Hemmes uit de Watergraafsmeer), één zoon Wolter (geb 21-5-1937, ovl ca 1987), werd klerk bij de Rijks Post Spaarbank. Woonde Kanaalstraat 137, parallel aan het zuidelijke deel van de Jacob van Lennepkade, en vanaf 29-1-1935 (?) aan de Admiraal de Ruyterweg 291 driehoog in Amsterdam-West.

Wolter en Geertje verhuizen naar Drachten waar 2-4-1892 de dochter Hiltje wordt geboren, en vervolgens naar Amsterdam. De drie jaar oudere broer Jan was al eerder naar Amsterdam getrokken en daar ook getrouwd. Volgens bijlage bij huwelijk van Wolter werd hij wegens broederdienst niet opgeroepen voor de Nationale Militie. Wat inhoudt: broer Jan diende op het moment dat tweede zoon Wolter oproepbaar was (zij scheelden slechts 3 jaar) en volgens de inlijvingsregels van toen krijgt Wolter automatisch vrijstelling van dienstplicht. Wolter wordt op 5-2-1894 met gezin ingeschreven te Amsterdam, woont op adres: Jacob van Lennepstraat 94. Later: Kinkerstraat 134 (?).

Grietje Jans VAN DER HOEK, geb 18-1-1870 te Oranjewoud (Schoterland, FR), tr 30-5-1891 te Terband (Aengwirden, FR), zij 21, hij 27, met Geert FONK, geb 9-10-1863 te Haskerdijken(Haskerland, FR), veekoopman, zoon van Johannes FONK en Trijntje REGTS. Uit huwelijk van Grietje en Geert de kinderen: Johannes FONK, geb Terband 25-6-1892, tr 11-9-1919, hij 27, boekhouder, zij 24, te Groede (Zeeuws-Vlaanderen, bij Breskens), met Sara Levina HOL, geb te Hoek (Zeeuws-Vlaanderen), dv Daniel Cornelis HOL, slager, en Maria Sara VAN HOUTE. Jan FONK, geb Terband 8-4-1894, tr 23-6-1921 te Breskens (Zeeuws-Vlaanderen), hij 27, chauffeur, zij 26, met Kommerina JACOBS, geb te Breskens, dv Dingenus JACOBS, beurtschipper, en Krina Sara VAN DE WALLE. Trijntje FONK, geb Terband 4-4-1896, tr 11-8-1917 te Terband, zij 21, hij 29, met Douwe VAN DER ZWAAG, geb te Nieuweschoot, zv Hendrik VAN DER ZWAAG en Wiegertje DE HEY. Wolter Jan FONK, geb Terband 30-10-1898, tr na 1922. Hiltje FONK, geb Terband 15-1-1901. Bonjé FONK, geb Terband ca 1905.

Grietje is de tweede dochter van Jan Wolters VAN DER HOEK en Hiltje Jans LUKKES. Twaalf-en-een halve maand na het verdrinken van de eerste Grietje wordt ze geboren. Op 18-1-1870 staat vader Jan Wolters (34 jr), vergezeld van de getuigen Roel Jacobs ZANDBERG, 36 jr, arbeider te Heerenveen, en Jan Gerrits OORD, 38 jr, eveneens arbeider te Heerenveen, voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand om te melden dat eerder die dag “te Oudeschoot een kind van het vrouwelijk geslacht is geboren uit zijne echtgenote Hiltje Jans LUKKES, welk kind hij verklaarde de voornaam te geven van Grietje.” Zoals al elders geschreven werd Oranjewoud (Schoterwoud) grotendeels tot Oudeschoot gerekend.

Grietje was een jaar of acht toen het gezin van Oranjewoud naar Terband verhuisde. Ze is 21 wanneer ze daar trouwt (gemeente Aengwirden) met Geert FONK. Ze trouwt 30-5-1891, vier weken na het huwelijk van haar broer Wolter dat op 2-5-1891 plaatsvond. Uit de huwelijksakte betreffende Grietje en Geert: Geert Fonk, 27 jr, geboren te Haskerdijken, veehandelaar wonende te Nijehaske, zoon van Johannes FONK, veehandelaar, en Trijntje REGTS, echtelieden te Nijehaske. Grietje Van der Hoek, 21 jr, geboren te Oranjewoud, dienstmeid wonende te Terband, dochter van Jan Wolter VAN DER HOEK, arbeider, en Hiltje Jans LUKKES, echtgenoten wonende te Terband. Het militiedocument dat als verplichte huwelijkse bijlage is toegevoegd, meldt dat Geert Fonk “op grond van lichaamsgebreken van de dienst is vrijgesteld”. Om welke gebreken het ging meldt de bijlage niet. Misschien was het een gebrek aan lengte. Geerts grootvader van moederskant, Geert Freerks REGTS, werd in ieder geval om die reden voor militaire dienst afgekeurd.

De FONK-lijn. In de kwartierstaat VAN DER HOEK-DE JONG is de FONK-lijn geen “stamlijn”. Een zus van onze opa Bonne trouwt in 1891 met ene Geert Fonk. Uiteraard hebben hun kinderen voor een deel dezelfde voorouders als wij. Maar bij ons geen FONK-lijn. In 1934 trouwen Willem VAN DER HOEK, zoon van Bonne, tantezegger van Grietje, en Elizabeth DE JONG. Vermoedelijk hebben ze het nooit van elkaar geweten, maar Elizabeth DE JONG en Geert FONK waren, heel ver weg, al een beetje met elkaar verwant. Via Hendrik Berends SCHOKKER en Grietje Jans FRANZEN, oudouders van Geert, oudgrootouders van Elizabeth (“Lyske”).

~ Volgens de huwelijksakte van 1891 is Geert FONK dan 27 jaar en, zoals zijn vader Johannes FONK (55 jr op dat moment), veehandelaar te Nijehaske. Het zal één gezamenlijk onderneminkje zijn geweest, waarbij Geert in de voetsporen van zijn vader stapte. ~ Die vader, Johannes FONK, wordt bijna 81 jaar oud en overlijdt in 1917. In de overlijdensakte wordt hij vee-expediteur genoemd. Uit die akte: Klaas DE HAAN, 41 jr, kleermaker te Nijehaske, en Age HOEKSTRA, 40 jr, koetsier wonende te Terband, verklaren dat Johannes FONK, 80 jaar en bijna 11 maanden oud, veeexpediteur, geboren te Heerenveen en wonende te Nijehaske, weduwnaar van Trijntje REGTS, erkende zoon van Antje Johannes FONK, den 20 januari 1917 voormiddags 9 uur te Nijehaske is overleden. Nog steeds veehandel dus. ~ De overlijdensakte van 1917 meldt Johannes FONK als “erkende zoon van Antje Johannes FONK”. De FONK-achternaam kreeg Johannes niet van zijn vader, maar via zijn moeder. Geerts grootmoeder Antje was ongehuwd toen ze 27-2-1836 te Heerenveen van Johannes beviel. Uit de geboorteakte van 1836: Johannes Philippus FONK, 54 jr, timmerknecht wonende te Heerenveen, verklaart, “zijnde bij de verlossing tegenwoordig geweest”, dat op den 27 februari voormiddags 6 uur zijne dochter Antje Johannes FONK, oud 23 jr, ongehuwd, dienstmeid wonende te Heerenveen, aldaar in het huis nr 114 is bevallen van een kind van het mannelijk geslacht, hetwelk hij aan ons voorstelt, aan hetzelve de voornaam Johannes gevend. Dat Antje ongehuwd beviel, had misschien te maken met het feit dat de FONK-familie van origine rooms-katholiek was (zie hierna). Het was in die tijd niet ongebruikelijk dat om kerkelijke redenen door ouders een toestemming tot huwelijk werd geweigerd (“Antje mocht niet trouwen met de vader van Johannes, of andersom”). ~ Antje Johannes FONK is 12-5-1839, ruim drie jaar na de geboorte van Johannes, getrouwd met Geert Willems JONKMAN en vormde met hem een gezin waarin Johannes verder zal zijn opgegroeid. Samen met Geert JONKMAN krijgt ze de kinderen: Trijntje (1841-1859), Feikjen (1844-1907, getrouwd met Gerben Gerbens), Willem (1848-1919, getrouwd met Margje Meester), Janneke (1850-1866), en Johannes (1853-1889?). Het “voorkind” van Antje, Johannes (1836-1917), de uiteindelijke vader van Geert FONK, groeide in het JONKMAN-gezin op, maar kreeg niet de JONKMAN-achternaam. ~ Johannes FONK ging in 1856 niet in militaire dienst omdat zijn nummer werd uitgeloot (buiten oproeping tot geen dienst verplicht). In 1858 besloot hij als remplacant (nummer-verwisselaar) de dienstplicht over te nemen van iemand die wel werd ingeloot. Dat ging tegen betaling. De militaire autoriteit wilde natuurlijk wel inzicht in de antecedenten van Johannes en dat hield in dat moeder Antje hem alsnog/weer officiëel moest erkennen. In de zijmarge van de geboorteakte van 1836 is dit destijds bijgeschreven: Het kind met name Johannes in nevenstaande acte vermeld is door Antje Johannes Fonk, arbeidster te Oudehaske, bij eene op den 11 maart 1858 door de ambtenaar van de Burgerlijke Stand gemeente Haskerland opgemaakte acte wettelijk erkend. Wanneer Johannes 12-7-1863 trouwt met Trijntje REGTS is de vijf jaar dienstplicht zojuist beeindigd. Johannes is 26, arbeider te Oudehaske. Trijntje is 24 jr. ~ De vader van Antje is 54 jr en timmerknecht wanneer hij de bevalling van zijn ongehuwde dochter in huis nr 114 te Heerenveen meemaakt. Hij doet aangifte van de geboorte van Johannes. Die vader/grootvader is Johannes Philippus FONK, geb ca 1782, ovl 30-3-1861, 79 jr, weduwnaar (Schoterl 65). Hij trouwde in oktober 1811 te Het Meer met Trijntje Jans DEUZE, geb ca 1789, ovl 20-5-1857, 68 jr (Schoterl 63). ~ Johannes Philippus FONK en Trijntje Jans DEUZE, overgrootouders van de Geert FONK die in 1891 trouwt met Grietje Jans VAN DER HOEK, huwen enkele maanden voordat door de Franse bezetting de Burgerlijke Stand wordt ingevoerd. Voor de melding van het huwelijk hebben we alleen het trouwregister van de Herv.Gemeente Het Meer/Heerenveen en gelukkig maar. Dat register meldt het huwelijk van Johannes Philippus, Het Meer, en Trijntje Jans, Het Meer, in “october 1811” en geeft de aantekening rooms-katholiek. Dankzij die aantekening weten we dat we met heel specifieke bronnen verder terug zouden moeten gaan. En kunnen we vermoeden dat om kerkelijke redenen het huwelijk van Antje met de (jeugdliefde?) verwekker van Johannes door de ouders van hem of haar werd verboden.

De REGTS-lijn. Trijntje REGTS, de schoonmoeder van Grietje VAN DER HOEK, is 23-2-1839 te Terband geboren, dochter van Geert Freerks REGTS en Geesje Berends WEVER. Anders dan bij de FONK-lijn, hier geen “vader onbekend” (wat lege documenten oplevert) en ook geen rooms-katholieke voorfamilie in de periode na 1700. Met REGTS en WEVER komen we terecht bij families van veenarbeiders en veenboeren, gedeeltelijk van Gieterse afkomst (NW-Overijssel).

Bij het huwelijk in 1863 tussen Johannes Fonk en Trijntje Regts, is de vader van Trijntje nog in leven, arbeider wonende te Haskerdijken, maar is haar moeder overleden (8-6-1857 te Terband). Geert Freerks REGTS en Geesje Berends WEVER zijn 9-2-1828 (Haskerland) getrouwd. Kinderen uit het huwelijk: Berend Geerts REGTS (1831-1909) Freerk Geerts REGTS (1833-1911) Geertje Geerts REGTS (1835-) Trijntje Geerts REGTS (1839-1907) Harmen Geerts REGTS (1843-1895, getrouwd met Beerendje Jentjes SCHOKKER).

~ Geert Regts wordt 2-10-1798 te Oudehaske geboren en daar 28-10-1798 gedoopt. Zoon van Freerk Geerts en Tryntje Hendriks. Het militiedocument bij de huwelijksakte van 1828 meldt dat Geert Freerks REGTS, turfmaker, uit hoofde van gebrek aan lengte is vrijgesteld. Hij mat dus minder dan 1 meter 55 cm. Hij was te klein. Geert wordt 81 jaar en 6 maanden oud. Hij overlijdt 11-4-1880 te Nijehaske, arbeider wonende te Nijehaske, weduwnaar van Geesje Berends WEVER, zoon van Freerk REGTS en Trijntje Hendriks SNIJDER. ~ Zijn vader Freerk Geerts REGTS werd 84 jr oud, ovl 21-12-1855 te Terband, geboren te Oudehaske, zoon van Geert Hendriks en Reintje Hendriks SCHOKKER, weduwnaar van Trijntje Hendriks SNIJDER, nalatende 3 meerderjarige kinderen. Freerk Geerts is ca 1771 geboren. ~ Geert Hendriks (REGTS) en Reintje Hendriks SCHOKKER zijn rond 1760 getrouwd. We komen in deze lijn de SCHOKKER-achternaam enkele malen tegen, die we in de kwartierstaat VAN DER HOEK – DE JONG ook tegenkomen (voorfamilie Elizabeth de Jong). Reintje Hendriks SCHOKKER, geb vóór 1738 te Wanneperveen (bij Giethoorn), is oudste dochter van Hendrik Berends SCHOKKER en Grietje Jans FRANZEN, die tot de oudgrootouders van Elizabeth DE JONG (1910-1989) behoren en tot de oudouders van Geert FONK. ~ Hendrik Berends SCHOKKER vestigde zich in 1752 vanuit Wanneperveen als veenbaas te Oudehaske.

De WEVER-lijn. ~ Geesje Wever wordt 9-3-1803 te Rotsterhaule geboren en daar 13-3-1803 gedoopt. Dochter van Berend Wolters en Geertje Jacobs. Bij haar huwelijk in 1828 zijn beide ouders reeds overleden. ~ Berend Wolters WEVER op 12-12-1827 te Nijehaske, 59 jr, arbeider, geboren te StJohannesga, wonende te Nijehaske, weduwnaar, zoon van Wolter Berends en onbekend (in de overlijdensakte zo gesteld, de moeder heette Aaltje Roelofs). Geertje Jacobs KOLK overleed op 18-9-1826 te Nijehaske, 50 jr, geboren te StJohannesga, huisvrouw van Berend Wolters WEVER, turfmaker, dochter van Jacob Kolk en Geesje Baas. ~ Omdat de beide ouders van Geesje voor het huwelijk van 1828 zijn overleden, zijn andere “bewijzen van bekendheid” nodig. Een van de huwelijkse bijlagen meldt het overlijden van haar grootmoeder van vaderskant, recent overleden: In het jaar 1826 is in een ongenummerd huis te Rohel overleden Aaltje Roelofs KROL, oud 83 jaar, arbeidster, wonende te Rohel, weduwe van Wolter Berends WEVER, nalatende 5 kinderen. ~ De WEVER-lijn bestaat vrijwel volledig uit families die na 1750 voor de verveningen overkwamen van de streek rond Giethoorn (NW-Overijssel) naar de streek rond Oudehaske (Friesland) en zich daar vestigden. De oudvader, van Geert FONK uit gezien, is Berend Gerrits WEVER, die ca 1705 bij Giethoorn werd geboren en daar ca 1730 trouwde. De naam van de oudmoeder treffen we in de meldingen niet aan. Berend kreeg minstens 8 kinderen: Jan, Albertje, Grietje, Wolter, Jeltje, Jan en Hendrik Berends WEVER. De dochter Jeltje Berends WEVER trouwt 15-12-1764 te Haskerhorne met Cornelis Hendriks SCHOKKER. Broer van de hierboven genoemde (REGTS-lijn) Reintje Hendriks SCHOKKER. Oudste zoon van Hendrik Berends SCHOKKER en Grietje Jans FRANZEN. ~ Hendrik Berends SCHOKKER vestigde zich in 1752 vanuit Wanneperveen als veenbaas te Oudehaske. Behalve dochter Reintje (met REGTS) en zoon Cornelis (met WEVER) trouwde daar ook jongere zoon Jan Hendriks SCHOKKER (met WILTS) partners van “Gieterse” herkomst. Grietje Jans SCHOKKER, dochter van Jan, trouwt 9-1-1791 te Haskerhorne met Fedde Fokkes VELDSTRA die van Hasker herkomst is (nog verder terug van Lippenhuizen-Opsterland) en niet van “Gieterse” herkomst. Zij wordt overgrootmoeder van Elizabeth DE JONG. ~ Wolter Berends WEVER, zoon van Berend Gerrits WEVER, trouwt 3-12-1769 te Oudehaske met Aaltje Roelofs KROL (KRUL). Kinderen uit dit huwelijk: Beernt, Jentjen, Jentjen, Roelof, Gerryt, Arend, Zwaantje en Nenne. Aaltje Roelofs is ca 1743 geboren, dochter van Roelof Arends KRUL, geb ca 1710, gehuwd ca 1735 met Jentje Peters. Kinderen van Roelof en Jentje: Jentjen, Aaltje Roelofs, Pieter Roelofs en Jan. ~ Beernt WEVER, zoon van Wolter Berends WEVER en Aaltje Roelofs KRUL, wordt ca 1771 te Oudehaske geboren. Trouwt 1-2-1801 te StJohannesga (Berend Wolters) met Geertje Jacobs. Kinderen uit dit huwelijk: Wolter, Geesjen, Wolter, Jacob, Harmen, Aaltjen.

Beknopte kwartierstaat GEERT FONK. Geert FONK. Trouwt 30-5-1891 met Grietje Jans VAN DER HOEK. Ouders van Geert FONK: Johannes FONK (1836-1917), veehandelaar. Trijntje REGTS. Grootouders van Geert FONK: vader “onbekend”. Antje Johannes FONK. Geert Freerks REGTS. Geesje Berends WEVER. Overgrootouders: vanwege 4 onbekend vanwege 4 onbekend Johannes Philippus FONK Trijntje Jans DEUZE Freerk Geerts REGTS Trijntje Hendriks SNIJDER Berend Wolters WEVER Geertje Jacobs KOLK Betovergrootouders o.a.: 24. Geert Hendriks (REGTS) 25. Reintje Hendriks SCHOKKER

  1. Wolter Berends WEVER
  2. Aaltje Roelofs KRUL
  3. Jacob KOLK

  4. Grietje BAAS Oudouders o.a.:

  5. Hendrik Berends SCHOKKER

  6. Grietje Jans FRANZEN

  7. Roelof Arends KRUL

  8. Jentje P(i)eters

  9. Berend Gerrits WEVER.

Grietje Jans VAN DER HOEK was 21 jaar toen ze trouwde met de 27-jarige Geert FONK, veehandelaar te Nijehaske. Zij woonde toen bij haar ouders te Terband en voorzover we weten zijn Grietje en Geert ook in Terband gaan wonen en blijven wonen. De zes hiervoor genoemde kinderen zijn daar geboren. Grietje woonde naast of vrijwel naast haar ouders Jan Wolters VAN DER HOEK en Hiltje Jans LUKKES. Volgens “het verhaal” ongeveer op de plek waar later in het net van snelverkeer “de Rotonde” werd aangelegd. Momenteel tref je daar nog alleen autowegen en viaducten aan. Grietje hield goed oog op haar ouders. Wanneer in 1915 moeder Hiltje overlijdt, neemt ze vader Jan, inmiddels 80, onder haar hoede. Begin 1916 komt broer Bonne VAN DER HOEK met “Hollands gezin” (Neeltje ROEM en 6 jonge kinderen) over van Naaldwijk, waar hij ongeveer 20 jaar had doorgebracht. Een eerste onderdak krijgen ze bij Jans oudere broer Freerk VAN DER HOEK die als weduwnaar, rond 85 jaar oud, in Het Meer woont bij de (voormalige) Asbrug. Dit is slechts een tijdelijke oplossing. Het “Hollands gezin” komt hierna inwonen te Terband, totdat ca 1918 de nieuwbouw aan de Van Dekemalaan te Heerenveen wordt opgeleverd, waar Bonne met gezin éen van de huurwoningen kan betrekken. Verdere informatie betreffende Grietje, Geert en kinderen nog toe te voegen.

Bontje Jans Van der Hoek, geb. 27-9-1872, namiddag 1 uur, te Oranjewoud. Aangifte wordt de volgende dag gedaan door de 37-jarige vader Jan Wolters (arbeider, wonende te Oranjewoud), vergezeld door zijn 40-jarige broer Freerk Wolters (arbeider, wonende te Het Meer). Bontje is vernoemd naar grootmoeder Bonjé Woudstra (kw 19). De “zeeuwse” schrijfwijze van de voornaam werd niet overgenomen. Grootmoeder Bonjé, schippersdochter, werd immers op een reis naar Zeeland te Tholen geboren. De ambtenaar aldaar schreef haar in als Bonjé in plaats van Bontje.

Bontje trouwt 10-6-1905, op 32-jarige leeftijd, zonder beroep, geboren te Oranjewoud, wonende te Terband, met Sijmen EENKHOORN, geb. 9-6-1868 te Genemuiden, sigarensorteerder, wonende te Steenwijk, “binnen de laatste zes maanden gewoond hebbende te Zorgvliet, gemeente Diever, weduwnaar van Femmetje Wessels.” Te Zorgvliet rond 1900 experiment met sigarenfabriek. Femmetje overleed 1-2-1903 te Kampen.

Sijmen is 37 jr wanneer hij met Bontje trouwt. Om precies te zijn: ze trouwen de dag na zijn 37ste verjaardag. Getuigen bij het huwelijk zijn Wolter VAN DER HOEK, broer van de bruid (48 jaar, werkman, wonende te Amsterdam), en Barteld EENKHOORN, broer van de bruidegom (33 jaar, werkman, wonende te Zwolle). Broer BONNE VAN DER HOEK, inmiddels te Naaldwijk woonachtig en daar in 1900 met Neeltje ROEM getrouwd en voorzien van kleine kinderen, liet misschien het feest aan zich voorbij gaan. Maar misschien ook niet. We hebben daarover geen gegevens. Mooi om te lezen dat oudere broer Wolter vanuit Amsterdam zeker wel aanwezig was.

Of uit het huwelijk van Bontje en Sijmen kinderen werden geboren, kunnen we nog niet aantonen. Waar moeten we zoeken? Het verhaal van Sijmen, geboren te Genemuiden, eerste vrouw 1-2-1903 te Kampen overleden, hij sigarensorteerder te Steenwijk, maar binnen de laatste zes maanden gewoond hebbende te Zorgvliet (bij Diever in Drenthe), wat zijn dit voor gegevens? Langs welke logische lijnen is zijn ontmoeting met de ongehuwd gebleven Bontje te Terband (een behoorlijk eind verwijderd van Diever en Steenwijk) te verklaren? Welke verhalen zitten er mogelijk nog achter dus. En waar bemoeien we ons mee.

Het kan zijn dat Bontje en Sijmen mogelijk via Steenwijk of direct naar Kampen trokken. Te Kampen overlijdt een Sijmen EENKHOORN in 1917 (akte 226) en in 1922 (akte 288). Die akten nog te raadplegen. Uit de huwelijksakte van 1905 weten we dat Sijmen zoon was van Lubbert Sijmens EENKHOORN, arbeider, en van Aagje LAST, in 1905 wonende te Kampen. Sijmen is zoon van Lubbert Sijmens EENKHOORN, arbeider, en Aagje LAST, beide in 1905 wonend te Kampen. Vader Lubbert daar in 1918 overleden (Kampen akte 6) en moeder Aagje in 1919 (Kampen akte 247)? De EENKHOORN-familie wordt genoemd in het verzameloverzicht “Oude families uit Genemuiden” door H.W.Hammer (Huissen 2000). Daarin wordt Sijmen Wolters EENKHOORN genoemd, geb 1754 te Genemuiden en aldaar overleden 18-4-1827, mattemaker. Deze Sijmen was getrouwd met Trijntje VAN REES. Vermoedelijk waren zij grootouders van de Sijmen EENKHOORN, weduwnaar, met wie BONTJE VAN DER HOEK in 1905 trouwt. In en rond Genemuiden nog steeds Eenkhoorn-geslachten.

Over de jongste zus van opa Bonne weten we nog te weinig. Vermoedelijk is ze naar Kampen getrokken en moet voor verdere informatie daar in de archieven worden gedoken.

0000000000000000000 2007 Bontje Van der Hoek, geb 27-9-1872 Oranjewoud, ovl 6-11-1915 te Weesp (NH), 43j oud, gehuwd, tr 10-6-1905 te Heerenveen met Sijmen Eenkhoorn, weduwnaar (uit eerste huwelijk werden 8 kinderen geboren waarvan 3 jong overleden). Kinderen uit het huwelijk van Sijmen en Bontje: Jan Wolter Eenkhoorn, geb 4-6-1906 te Steenwijk (OV), ovl 1933 in Nederlandsch Indië (Indonesia), 27j oud. Gerrit Eenkhoorn, geb 7-7-1907 te Steenwijk, ovl 1975 te Arapshoe (Colorado, USA), 68j oud. Hiltje Jansje Aagje Eenkhoorn, geb 29-1-1909 te Steenwijk, ovl october 1987 te St.Pancras (bij Alkmaar,NH), 78j oud. Grietje Eenkhoorn, geb 14-5-1911 te Weesp, ovl 2-7-1991 te Nederhorst den Berg (NH), 80j oud. Johannes Eenkhoorn, geb 19-6-1913 te Weesp, ovl 27-11-1985 te Muiderberg, 92j oud.

00000000000000000

Bonne Van der Hoek, geb 8-1-1875 te Oranjewoud (kw 4). Grootvader (opa) Bonne in 1900 te Naaldwijk getrouwd met (opoe) Neeltje ROEM (kw 5). Betreffende hen het aparte “Werkdocument 4”.

Grintdyk was eertijds zandweg tussen Oudeschoot en Brongerga (door het Schooterwoud), die als landweg staat getekend op een kaart uit 1680. De weg werd na 1860 verhard en kreeg toen in de volksmond de naam “Grintdyk” (Grindweg). Die naam bleef bestaan nadat de weg in 1931/32 werd verbreed en geasfalteerd. In de volksmond heette ze toen ook wel de “Gruisloze” (=”Geruisloze”, waarschijnlijk ontleend aan juichverhalen van aannemer of pers over de lawaaidempende werking van asfaltbeton). Pas 6-9-1948 kreeg de weg een officiële naam: Prinses Wilhelminaweg. Een week na het aftreden van Koningin Wilhelmina. Willem Van der Hoek zat toen in de gemeenteraad van Heerenveen die dit besluit goedkeurde. Het besluit werd 22-4-1963 herroepen toen Wilhelmina was overleden. De straatnamencommissie vond Koningin Wilhelminaweg passender. Een jaar eerder was de weg gecoupeerd: het oostelijke deel (naar Hotel Tjaarda toe) werd verlengde van de Koningin Julianaweg.

De huidige situatie is totaal anders dan toen overgrootouders Jan en Hiltje aan de Grintdyk kwamen wonen en opa Bonne er werd geboren. Zijn geboortehuis is niet meer aanwezig. Het stond in het deel ten oosten van de Lollius Ademalaan (die voor 1949 Van Eijcklaan heette en eerder in de volksmond Pôlesingel naar het huis De Pôle aan de Grintdyk). Jan en Hiltje kwamen oostelijk van dat huis te wonen dat als opslagplaats in gebruik was. De laan die uiteindelijk naar Lollius Adema werd vernoemd komt op een kaart van 1718 (Schotanus/Halma) al gedeeltelijk voor, zonder naam. Oostelijk van die laan liep een wijk (gegraven sloot) naar De Pôle, die in de volksmond Adema’s Wyk ging heten. Alweer Lollius Adema bedoeld die rond 1840 officier van justitie te Heerenveen, landeigenaar en ontginner te Oranjewoud. Hij liet de boerderij Meerzicht bouwen, nog steeds aanwezig, en daarachter de polder, noordelijk richting Het Meer, aanleggen. Hij wijzigde het oude zandweggetje Rottum-Brongerga (“binnenweg”, “het laantje”) en maakte er een zandweg van die later werd bestraat (sinds 1949 Koningin Julianaweg geheten). Over de Adema’s wyk kwam een bruggetje. Parallel aan deze wijk maar niet pal ernaast ging in onze tijd “Het Donkere Laantje” in noordelijke richting. Dat werd tamelijk slecht onderhouden en was een beruchte vrijplaats tot tussen 1952 en 1955 De Berenclub (tienerclub met geschreven reglement) het laantje tot eigen gebied claimde en hutten bouwde op het eilandje aan de verre noordkant. Uulke de Jong (zoon van Hampie Rot) is er nog derdegraads aan zijn hoofd in brand gevlogen.

Jan en Hiltje zijn na 1875 van de Grintdyk verhuisd naar Terband (de Schans), direct ten noorden van Heerenveen (Aengwirden). Jan was toen ruim 40 jaar oud. Misschien werkte hij als arbeider in de wegenbouw (Grintdyk, straat- en spoorwegen rond station Heerenveen). Rond station Heerenveen had in 1883 jongste zoon Bonne (8 jaar), spelenderwijs waarschijnlijk, een conflict met trein of tram (zijn er krantenberichten uit die tijd?) dat hij overleefde. Maar zwaargewond raakte hij wel en hij moest verder met behulp van krukken naar school. Vader Jan liet hem na de lagere school vervolgonderwijs doen (de Franse school) wat binnen de familie nog uniek was. Besloot ook dat Bonne maar kleermaker moest worden, een beroep waarbij je veel moet zitten (ambtenaren stonden toen nog meestal). En liet hem naar Holland vertrekken, want daar viel geld te verdienen (Bonne kwam in 1916 met een gezin van 6 jonge kinderen en in faillissement terug).

Te Terband (ongeveer op de plaats waar na 1950 de Rotonde werd aangelegd) heeft overgrootvader Jan Wolters Van der Hoek 50 jaar gewoond. Overgrootmoeder Hiltje Jans Lukkes overlijdt er in 1915. Dochter Grietje, getrouwd met Geert Fonk, woont er ook. Wanneer Bonne met zijn gezin in 1916 naar Heerenveen komt, krijgen ze eerst onderdak in Het Meer bij bejaarde oom en kinderloze weduwnaar Freerk Wolters Van der Hoek (huis tegenover de vroegere Asbrug over de Schoterlandse Compagnonsvaart), daarna in Terband en per 1918 een eigen nieuwbouwwoning aan de Van Dekemalaan te Heerenveen.

b) ROEM-kwartier (Zuid-Holland) - overgrootouders

  1. Willem ROEM, geb Naaldwijk (Westland, ZuidHolland) 3-5-1826, ovl Naaldwijk 8-5-1907, 81 jaar en 5 dagen oud, zv Nicolaas ROEM en Angenita MULDER, trouwt Naaldwijk 11-5-1861, hij 35, zij 29 met
  2. Antje VAN BEEK, geb Naaldwijk 8-4-1832, ovl Naaldwijk 26-3-1905, bijna 73j oud, dv Christiaan VAN BEEK en Neeltje VAN LEEUWEN.

Volgens familieverhaal kwam de jonge Friese kleermakersgezel Bonne VAN DER HOEK ca 1897 op kamers en in de kost bij dit tuindersechtpaar. Hij trouwt in 1900 met de dochter Neeltje ROEM, hij 25, zij 28. Zijn schoonvader is dan al een 70-plusser. Als tuinder mogelijk niet meer actief. Het Westland werd om tuinbouw (groenteteelt) wereldberoemd maar dit vooral na de ingrijpende omschakeling op teelt onder glas (kassen, warenhuizen). Die omschakeling verdrong de teelt op kouwe grond na ca 1890. De inmiddels bejaard geworden Willem ROEM had geen bedrijf dat aan die omschakeling kon meedoen, voorzover hij nog bedrijf had. Van zijn zonen is niet bekend dat ze een rol speelden als “nieuwe tuinders”. De jonge kleermaker Bonne was zéker niet geschikt voor tuinbouwbedrijf. Gegevens nog aan te vullen.

Uit huwelijk van Willem ROEM en Antje VAN BEEK vijf kinderen:

Nicolaas ROEM, geb Naaldwijk 20-4-1862, ovl Delft (ZH) 24-4-1943, 81j, wednr (wonend Naaldwijk, aangifte van overlijden te Naaldwijk 3-5-1943). Nicolaas trouwt Naaldwijk 18-11-1893, hij 31, zij 35, met Cornelia VAN DORP, geb De Lier (ZH) 26-7-1858, ovl Naaldwijk 27-3-1935, 76j, gehuwd, dv Arie (Abrahams) VAN DORP en Johanna ZUUR.
— Dat Nicolaas in 1943 te Delft en niet te Naaldwijk overlijdt, heeft mogelijk met opname in verpleeghuis/ziekenhuis te maken. Uit huwelijk met Cornelia de zoon Willem ROEM, geb Naaldwijk 10-5-1896, ovl na 1960. Christiaan ROEM, geb Naaldwijk 12-1-1865, ovl ‘s Gravenzande (ZH) 1-10-1937, 72j, wednr, tr Naaldwijk 6-5-1893, hij 28, zij 25, met Johanna Adriana KOPPENOL, geb Naaldwijk 14-5-1867, ovl Loosduinen (ZH) 9-9-1925, 58j, gehuwd, dv Jacob KOPPENOL en Cornelia VAN DER KADEN.
— Uit huwelijk van Christiaan en Johanna minstens: Willem Jacob ROEM, geb Loosduinen 26-1-1898, en Christiaan Johan ROEM, geb Loosduinen ca 1904, ovl 2-11-1917, 13j oud. Nog aan te vullen. Anna ROEM, geb Naaldwijk 4-6-1868, ovl 9-5-1871, 2j oud. Neeltje ROEM, geb Naaldwijk 17-11-1871, ovl Heerenveen (FR) 15-11-1937, 65j, gehuwd, tr Naaldwijk 2-9-1900, zij 28, hij 25, met Bonne (Jans) VAN DER HOEK, geb Oranjewoud (FR) 8-1-1875, ovl Heerenveen 1-5-1943, 68j, wednr. Zie voor hen GENERATIE 3 Grootouders.
— Neeltje en Bonne verhuisden begin 1916 met kinderen van Naaldwijk naar Friesland. Johannes ROEM, geb Naaldwijk 21-5-1876, ovl na 1955, minstens 80j oud (?), tr (1) Naaldwijk 28-7-1900, hij 24, zij 19, met Wilhelmina Elizabeth BURGER, geb Naaldwijk 10-12-1880, ovl 3-4-1910, 29j, gehuwd, dv Arie Anthonie BURGER en Cornelia KUIJVENHOVEN. Johannes tr (2) 10-1-1912, hij 35 (wednr), zij 32, met Margaretha Carolina LAROS, geb Delft ca 1879, ovl Delft 4-1-1839, 58j, gehuwd, dv Gijsbertus LAROS en Maria KRUISWIJK.

Willem Roem was 8 jaar oud toen zijn vader Nicolaas (kw 20) overleed. Moeder Angenita (kw 21) trouwt hierna met Pieter van Dijk. Vermoedelijk is Willem als jonge knecht begonnen in het tuindersbedrijf. Zo leren we hem later als tuinder kennen en oma Neeltje (kw 5) als tuindersdochter. In 1900, wanneer dochter Neeltje trouwt met de kleermakersgezel Bonne Van der Hoek (kw 4), is Willem Roem 74 jaar en zal hij al tamelijk in ruste zijn geweest.

Tijdens de 19de eeuw werd het Westland als specifiek tuinbouwgebied (ook export naar Engeland) steeds belangrijker. Rond 1880 komen veel tuinders in grote problemen. In heel West-Europa heerst dan een grote landbouwcrisis. Overgrootvader Willem Roem is 50-plusser en heeft vermoedelijk de mogelijkheden en reserves niet om zijn bedrijf (indien van bedrijf sprake was) door de impasse heen op te bouwen. Daarvoor waren aanzienlijke investeringen nodig en samenwerkingsverbanden in de vorm van veilingen (kwaliteitsaanbod). Op 25 april 1889 wordt de veilingvereniging “Vereeniging Westland” opgericht die voor de internationale status van het Westland als tuinbouwgebied heel belangrijk wordt. Maar vooreerst bleef het sappelen. In die periode was overgrootvader Willem Roem als 60-er en 70-er actief, maar de omschakeling naar de nieuwe bedrijfsaanpakken duurde voor hem te lang. Vermoedelijk was hij gewoon een te kleine tuinder. “Men zocht naar andere teelten, ook naar nieuwe verkoopmethoden in de vorm van veilingverkoop, en ging gebruik maken van glas voor de verbouw van groenten en fruit. Reeds tevoren had men gebruik gemaakt van glazen ramen (‘plat glas’) die vóór de druivenbomen tegen de muren geplaatst werden, voorlopers dus van de latere serres en warenhuizen. Langzamerhand verdwenen de muurkassen.” (de Ridder, pag 13)

c) DE JONG-kwartier (Friesland) - overgrootouders

  1. Pier Jacobs DE JONG, geb Doniaga (Doniawerstal FR) 20-5-1825, halfnegen in de avond, ovl Oudehorne (Schoterland FR) 10-10-1885, des avonds 11 uur, 60j, veenbaas, boer, tr Haskerland 30-8-1846, hij 21, zij 23, met
  2. Joltje Fokkes VELDSTRA, geb Haskerhorne (Haskerland FR) 18-3-1823, ovl Mildam (Schoterland FR) 10-4-1900. 77j, weduwe.

Bij geboorte van Pier is zijn vader Jacob Piers DE JONG (kw 24 – 1797-1850) nog boerenknecht te Doniaga. Pier is 7, als het gezin naar Haskerhorne verhuist, waar familie woont en Jacob een eigen bedrijf kan opzetten. De VELDSTRA’s zijn er buren. De moeder van Joltje is tantezegster van de grootmoeder van Pier. Vader Jacob Piers overlijdt in 1850, 52j oud. In notariëel archief geen berichten aangetroffen van testament of boedelscheiding. Bekend is wel dat moeder Geeske OENEMA (kw 25 – 1801-1879) als boerin en later rentenierster te Haskerhorne-Oudehaske blijft wonen. Bij de aangifte van geboorte van derde kind uit huwelijk van Pier en Joltje (Geeske, geb 25-4-1851) wordt Pier, die zelf de aangifte doet, boer te Haskerdijken genoemd. Haskerdijken ligt enkele kilometers noordelijk van Oudehaske. Mogelijk was Pier na overlijden van zijn vader te Haskerdijken een bedrijf begonnen, terwijl zijn moeder met jongere zonen op het bedrijf te Haskerhorne-Oudehaske bleef. Volgens de geboorteakte is de dochter Geeske niet te Haskerdijken maar te Oudehaske geboren. Aangifte door Pier zèlf (boer te Haskerdijken): hij kon het weten. Het onderscheid Haskerdijken/Oudehaske blijft wat Pier betreft verder onduidelijk. Twee maanden na geboorte van Geeske wordt Pier Jacobs “te Oudehaske” vermeld vanwege een lening van 2000 gldn: 21-6-1851 Joure, notaris D. de Vries Obligatie Betreft een kapitaal van fl. 2000 - Pier Jacobs de Jong te Oudehaske, schuldenaar in kwaliteit; en anderen - Jan Jans Rinkes te Joure, schuldeiser Hij wordt genoemd als “schuldenaar in kwaliteit”, met anderen: het ging dus niet om een persoonlijke lening (akte nog na te lezen). Woonplaats Oudehaske wordt verder genoemd tot en met notarisakte van 23-10-1856: 23-10-1856 Heerenveen, notaris A.R.�van�Voorst Provisionele en finale toewijzing Betreft de verkoop van diverse percelen te Mildam - Cecilia Johanna van Scheltinga te Arnhem, verkoper - Louis Gaspard Adrien graaf van Limburg Stirum te Arnhem, verkoper - Constantia Catharina Wilhelmina van Scheltinga te Neerijnen, verkoper - Hans Willem baron van Aylva van Pallandt van Waardenburg en Neerijnen te Neerijnen, verkoper - Pieter Heringa Cats te Leeuwarden, koper - Harmen Thomas van Ek te Oldeholtwolde, koper - Klaas Alberts Otter te Oudeschoot, koper - Albert Harmens Otter te Oldeholtwolde, koper - Pier Jacobs de Jong te Oudehaske, koper - Siebe Annes Nijenhuis te Oudehorne, koper - Eelke Eelkes Posthumus Bouman te Oudehorne, koper Pier is koper van een perceel te Mildam (Schoterland FR) en verhuist ook met gezin van Haskerland naar Schoterland. Zoon Epke wordt 14-5-1857 te Oudehorne geboren. Pier is dan 32 en settelt zich in de Schoterlandse Hornes benoorden de Tjongerrivier. Als “landbouwer” en “veenbaas”. Volgens familieverhaal was hij ook een goede “paardenfokker”. Onbekend is nog (geen notarismeldingen tot dusver gezien) of hij huis en erf in eigendom had. Wel kocht hij percelen, eerst in 1856 (voor verhuizing) en later in 1870. 19-11-1870 Heerenveen, notaris A.R.�van�Voorst Koopakte Betreft de verkoop van een perceel te Mildam, koopsom fl. 325 - Kornelis Kornelis Koenen te Katlijk, verkoper - Jan Kornelis Koenen te Brongerga, verkoper - Jannes Kornelis Koenen te Oudehorne, verkoper - Pier Jacobs de Jong te Oudehorne, koper - Uiltje Jans Jansma te Oudehorne, koper Enkele jaren na 1870 wordt het moeilijk boeren (de Landbouwcrisis 1878-1895) door de toename van internationale handel en van import van vervangende producten tegen lagere prijzen. Boer Pier ziet zijn zonen uit het bedrijf verdwijnen en moet leningen aangaan om het bedrijf in stand te houden. 21-1-880 Oldeberkoop, notaris J.�C.�Metzlar Obligatie Betreft een kapitaal van fl. 8000 - Douwe Jan Vincent baron van Sytzama, kamerheerdes Konings en grondeigenaar te Driesum, schuldeiser - Pier Jacobs de Jong, landbouwer te Oudehorne, schuldenaar 28-4-1880 Oldeberkoop, notaris J.�C.�Metzlar Obligatie Betreft een kapitaal van fl. 2000 - Andries Koops Mulder, veehouder te Noordwolde, schuldeiser - Pier Jacobs de Jong, verveener te Oudehorne, schuldenaar 8-5-1885 Oldeberkoop, notaris J.�C.�Metzlar Royement, akte niet aanwezig - Andries Koops Mulder, grondeigenaar te Noordwolde - Pier Jacobs de Jong, landbouwer te Oudehorne 15-8-1885 Joure, notaris H.J.W.�Terlet Obligatie Betreft een kapitaal van fl. 1000 - Pier Jacobs de Jong te Oudehorne, schuldenaar - Klaas Piers de Jong te Mildam, schuldeiser (zijn zoon) Mogelijk speelden geldkwesties mee bij het overlijden van Pier 10-10-1885, 60j oud. Zijn overlijden krijgt een nasleep van 6 notarisakten, met verzet van erven, die we nog niet hebben nagelezen (nog te doen dus): 12-2-1886 Oldeberkoop, notaris J.�C.�Metzlar Provisionele en finale verkoop - de weduwe Pier Jacobs de Jong, verkoper Volgens annonce in de Leeuwarder Courant van 16-2-1886 gaat de finale verkooop plaats vinden vrijdag 26-2-1886, middags 12 uur, bij J.Foppes te Nijehorne. In de eerste biedingsronde waren de geboden bedragen niet hoog. In de taal van de annonce gaat het om: “ Eene vruchtbare ZATHE en LANDEN onder Oudehorne, nabij en aan de Tjonger, bestaande in: BOERENHUIZINGE en SCHUUR, Hooi-, Weid- en Bouwlanden, Veengrond en Heideveld, zamen groot ruim 33 hectaren, geveild in 22 perceelen; waarop is geboden de uiterst geringe som van ƒ 5385. HOOILAND onder Oldeberkoop aan de Tjonger, groot 1 H. 49 A. 90 C.; staande op ƒ 750. Kapitale BOERENHUIZINGE en SCHUUR, Erf en Tuingrond aan den Grindweg te Oudehorne, benevens 2 H. 55 A. Greidland en 82 A. Bouwland in 3 perceelen; waarop met inbegrip der overname is geboden ƒ 1100. Vier perceelen HEIDEVELD, grootendeels ruim van Klijn voorzien, gelegen onder Oudehorne en Jubbega-Schurega, samen groot ruim 6 hectaren; staande op ƒ 535. “ 26-2-1886 Oldeberkoop, notaris J.�C.�Metzlar Verkoping Betreft de verkoop van hout - de weduwe Pier Jacobs de Jong, verkoper 2-3-1886 Oldeberkoop, notaris J.�C.�Metzlar Verkoping - de weduwe Pier Jacobs de Jong, verkoper 15-6-1886 Oldeberkoop, notaris J.�C.�Metzlar Verkoping Betreft de verkoop van rogge - de weduwe Pier Jacobs de Jong, verkoper 26-10-1886 Oldeberkoop, notaris J.�C.�Metzlar Proces verbaal - de weduwe Pier Jacobs de Jong 5-2-1887 Oldeberkoop, notaris J.�C.�Metzlar Opheffing Betreft het verzet door de erven - Pier Jacobs de Jong, erflater

Joltje VELDSTRA, weduwe van Pier Jacobs DE JONG, was er maar druk mee. Zij is niet te Oudehorne blijven wonen. In akte bij overlijden van zoon Fokke (Noordwolde 11-5-1889) wordt zij vermeld als huishoudster, wonende te Idskenhuizen. Joltje is dan 66. Bij huwelijk van zoon Klaas (Mildam 2-3-1893, derde huwelijk van Klaas) woont ze nog te Idskenhuizen (Doniawerstal) en laat verstek gaan vanwege de reis. Enkele jaren later komt ze over naar Mildam, waar ze in 1900 overlijdt, 77j oud, weduwe.
— Joltje wordt na overlijden van Pier en gedoe met kinderen over diens nalatenschap vermeld als “huishoudster” in het relatief verre Idskenhuizen. Daar woont geen familie, behalve Anna Jogchums OENEMA, de bejaarde zus van Geeske OENEMA, in 1879 overleden schoonmoeder van Joltje. Anna en haar dochter Trijntje hadden herberg te Idskenhuizen. Mogelijk nodigden zij de weduwe Joltje uit om naar Idskenhuizen te komen als huishoudster. Bij een herberg is veel te doen. Anna OENEMA overlijdt 25-1-1896, 82j, weduwe. Joltje is hierna uit Idskenhuizen vertrokken naar Mildam waar zoon Klaas oa winkelier was. Daar was haar hulp ook best welkom.

Uit huwelijk van Pier Jacobs DE JONG en Joltje Fokkes VELDSTRA:

(1) Jacob Piers DE JONG, geb Haskerhorne/Oudehaske 13-6-1847, ovl Haskerhorne 23-7-1879, 32j, ongehuwd.
— Volgens de overlijdensaangifte woont de oudste zoon van Pier en Joltje al niet meer op de boerderij te Oudehorne. “De aangevers Sybold Sipkes YKEMA en Klaas Meines JANSMA, beiden veehouders te Haskerhorne, geen bloed- of aanverwanten van overledene, melden het overlijden van Jakob Piers DE JONG, oud 32 jaar, geboren 13-6-1847 te Oudehaske, zonder beroep, wonende te Haskerhorne, zoon van Pier Jacobs DE JONG, veehouder, en Joltje Fokkes VELDSTRA.”
— Jacob overlijdt in Haskerhorne, huis nr 6. De aangevers melden hem als zijnde “zonder beroep”. Eén van de zonen van Pier overleed aan een longontsteking die hij opliep bij het voorrijden van paarden bij een keuringswedstrijd, volgens mondeling familieverhaal. Dat was vermoedelijk deze Jacob.

(2) Fokke Piers DE JONG, geb Haskerhorne/Oudehaske 12-5-1849, ovl Noordwolde (Weststellingwerf) 11-5-1889 (de dag voor zijn 40ste verjaardag), tr Noordwolde 27-4-1882, hij 32, zij 33, met Immigjen Jacobs JAGER, geb Elsloo (WSW) 2-12-1848, ovl WSW 8-7-1918, 69j, weduwe, dv Jakob Tjammes JAGER en Eefjen Jans JONKERS.
— Fokke heeft thuis gewoond op het boerenbedrijf van vader Pier te Oudehorne (Schoterland), maar verlaat dit in 1882 door huwelijk met Immigjen JAGER te Noordwolde. Uit dit huwelijk wordt 21-8-1888 (eerdere mogelijke miskramen niet gemeld) een zoon Pier Fokkes DE JONG geboren die nog geen 1 jaar oud is wanneer vader Fokke overlijdt.

(3) Geeske Piers DE JONG, geb Oudehaske 25-4-1851, ovl Leeuwarden 24-8-1928, 77j, weduwe, tr Weststellingwerf 11-5-1877, zij 26, hij 27, met Jelle Taekes BULTSMA, geb Nijeholtwolde (WSW) 16-2-1850, ovl Leeuwarden 2-1-1905, 54j, gehuwd, zv Taeke Wybes BULTSMA en Jebbegje Hendriks PALMBOS.
— Vader Pier Jacobs de Jong, 25 jaar oud, doet de geboorteaangifte: “Boer, wonende te Haskerdijken, verklaart dat op 25 april 1851 des avonds om 11 ure te Oudehaske een kind van het vrouwelijk geslacht is geboren uit declarant en dezelfs echtgenote Joltje Fokkes Veldstra, zonder beroep aldaar.” Ze geven haar de naam Geeske Piers. Getuigen zijn Herman Jacob CLOO, 34 jaar, boer te Oudehaske, en Gerrit DE VRIES, winkelier te Joure. Wij weten dat Herman Jacob CLOO (Harmen Jacobs) getrouwd was met het twee jaar oudere zusje van Joltje, namelijk Janke Fokkes Veldstra (huwelijk van 18-12-1842, zie kw 26/27). Pier en Joltje woonden te Haskerdijken, maar Joltje zal in de boerderij van Harmen Cloo (zus Janke, moeder Lijsbert) zijn bevallen.
— Uit huwelijksakte van Geeske: “Jelle BULTSMA, 27 jaar, geb te Nijeholtwolde, boerenwerk doende, wonende te Nijeholtwolde, zoon van Taeke Wybes BULTSMA, overleden, en Jebbegje Hendriks PALMBOS, z.b. wonende te Wolvega, indertijd echtelieden, de moeder hierbij tegenwoordig en hare toestemming gevende. En Geeske Piers DE JONG, 26 jaar, geboren te Haskerdijken, z.b. wonende te Oudehorne, dochter van Pier Jacobs de Jong, boer, en Joltje Fokkes Veldstra, echtelieden wonende te Oudehorne, beide hierbij tegenwoordig en hunne toestemming gevende.” Volgens de huwelijkse bijlagen was Jelle Bultsma door trekking van het lot nr 55 verplicht tot dienst in de Nationale Militie. Maar hij (zijn vader) betaalde een remplacant of nummer-verwisselaar “die op den 10e mei 1870 is ingelijfd bij het 3e Regiment Huzaren en den 9e mei 1875 wegens expiratie van dienst uit de dienst is ontslagen.” Jelle wordt geen soldaat en hoeft ook niet te dienen. De remplacant (Theunis VAN DER WOUDE, arbeider te Oldeberkoop) heeft volgens afspraak keurig de honneurs waargenomen. Jelle BULTSMA is jongste kind uit huwelijk van Taeke BULTSMA en Jebbigjen PALMBOS. Die twee kregen te Nijeholtwolde de kinderen: Wybe 21-2-1838, Martzen 20-5-1840, Hendrik 1-10-1842, Hendrikje 9-8-1845, Douwe 15-11-1846 en dus Jelle 16-2-1850. Bij huweljk van Jelle en Geeske (1877) wordt voor hem vermeld: boerenwerk doende, wonend te Nijeholtwolde. Eerste kind uit het huwelijk wordt te Oudehaske (Haskerland) geboren, daarna twee kinderen te Rotsterhaule (Schoterland) en vierde kind te Nieuwehorne (Schoterland).
— In notariëel archief wordt Jelle Taekes BULTSMA 13-3-1884 vermeld als landbouwer te Rotsterhaule (vanwege boelgoed) en 2-3-1886 als winkelier te Nieuwehorne (ook vanwege boelgoed, samen met zwager Klaas Piers DE JONG, winkelier te Mildam, opbrengst slechts ƒ 21). Jelle wordt eerder ook wel vermeld, maar niet meer na 1886. Hij en Geeske zijn met kinderen naar Leeuwarden verhuisd. Of hij zich daar met handel bezig hield of winkelier werd, mag nog verder worden onderzocht. Na overlijden 23-10-1876 van vader Taeke BULTSMA, boer te Nijeholtwolde, 72j, nemen zijn kinderen gezamenlijk een hypotheek van ƒ 2500 bij Tymen Klazes BUITINGA, grondeigenaar te Wolvega. Oudste zoon Wybe gemeld als winkelier te Mildam, tweede zoon Hendrik als boer te Nijeholtwolde (het ouderlijk bedrijf), derde zoon Douwe als koopman te Wolvega, en jongste zoon Jelle als boer te Oudehaske. De helft van zathe en land te Nijeholtwolde als onderpand. De andere helft bleef mogelijk aan moeder/weduwe Jebbigjen. Waarom haar kinderen die hypotheeklegging op hun erfdeel nodig vonden is onduidelijk. Wel schijnt zoon Hendrik BULTSMA opvolger in bedrijf te Nijeholtwolde. 1-11-1877 Wolvega, notaris J.T.�de�Haan Obligatie Betreft de helft in een zathe met land als onderpand te Nijeholtwolde, kapitaal fl. 2500 - Wybe Taekes Bultsma, winkelier te Mildam, schuldenaar - Koene Kornelis Staphorst, boer te Blankenham, schuldenaar - Hendrik Taekes Bultsma, boer te Nijeholtwolde, schuldenaar - Hendrikje Taekes Bultsma te Wolvega, schuldenaar - Douwe Taekes Bultsma, koopman te Wolvega, schuldenaar - Jelle Taekes Bultsma, boer te Oudehaske, schuldenaar - Tymen Klazes Buitinga, grondeigenaar te Wolvega, schuldeiser

1-3-1878 Wolvega, notaris J.T.�de�Haan Inventaris - Tjesje Jans van den Berg, boerin te Oldeholtwolde, weduwe van Tjeerd Kornelis Boltjes als moeder van en voogd over Jantje, Kornelis, Jeltje, Pieter, Pierkje en Jacob Boltjes - Kornelis Tjeerds Boltjes, boer te Ter Idzard - Hermanus Andries Keizer, boer te Oranjewoud, gehuwd met Grietje Tjeerds Boltjes - Reitse Tjeerds Boltjes, boer te Terband - Jan Tjeerds Boltjes, boerenknecht als toeziend voogd - Hendrik Taekes Bultsma, boer te Nijeholtwolde, gehuwd met Jantje Tjeerds Boltjes als voogd over Jeltje, Jouke en Jeltje, kinderen van wijlen het echtpaar Tjeerd Kornelis Boltjes en Jantje Jans van den Berg - Pieter Jans van den Berg, boerenknecht te Sonnega als toeziend voogd - Bate Jans Kuiper, koopman te Wolvega, taxateur

9-10-1879 Wolvega, notaris J.T.�de�Haan Provisionele en finale toewijzing Betreft de verkoop van een zathe met land in 27 percelen, waarvan 22 ingehouden te Nijholtwolde - Wybe Taekes Bultsma, koopman en winkelier te Mildam, verkoper - Koene Kornelis Staphorst, boer te Blankenham, gehuwd met Martsen Taekes Bultsma, verkoper - Hendrik Taekes Bultsma, boer te Nijeholtwolde, verkoper - Jan Wybes Westra, boer te Nijelamer, gehuwd met Hendrikje Taekes Bultsma, verkoper - Douwe Taekes Bultsma, winkelier te Wolvega, verkoper - Jelle Taekes Bultsma, boer te Oudehaske, verkoper - Jebbigje Hendriks Palmbos te Wolvega, weduwe van Taeke Wiebes Bultsma, verkoper - Nicolaas Sickenga, grondeigenaar te Wolvega, verkoper Betreft de koop van perceel nrs. 21-23 en 27, koopsom fl. 5540 - Pieter Heringa Cats, grondeigenaar te Oranjewoud, koper Betreft de koop van perceel nr. 24, koopsom fl. 1800 - Kornelis Michiels Peereboom, kleermaker te Munnekeburen, koper

28-9-1881 Munnekeburen, notaris W.�van�der�Meer Boelgoed - Jebbigje Palmbos, erflater (zij ovl 7-9-1881, 70j, weduwe, - red) - Wiebe Taekes Bultsma, koopman te Mildam - Koene Kornelis Staphorst, veehouder te Blankenham, gehuwd met Martzen Teekes Bultsma - Hendrik Taekes Bultsma, veehouder te Nijeholtwolde - Jan Wiebes Westra, boer te Nijelamer, gehuwd met Hendrikje Teekes Bultsma - Douwe Taekes Bultsma, koopman te Wolvega - Jelle Taekes Bultsma, boer te Rotsterhaule 14-12-1881 Munnekeburen, notaris W.�van�der�Meer Provisionele en finale toewijzing Betreft de verkoop van een huis waarin 2 woningen met erf etc te Wolvega, koopsom fl. 1251 - Wybe Taekes Bultsma, koopman te Mildam, verkoper - Koene Kornelis Staphorst, veehouder te Blankenham, gehuwd met Martzen Bultsma, verkoper - Hendrik Taekes Bultsma, boer te Nijeholtwolde, verkoper - Jan Wiebes Westra, boer te Nijelamer, gehuwd met Hendrikje Teekes Bultsma, verkoper - Douwe Taekes Bultsma, koopman te Wolvega, verkoper - Jelle Taekes Bultsma, boer te Rotsterhaule, verkoper - Pieter Jans Koopmans, houtzaagmolenaar te Wolvega, koper 10-5-1882 Munnekeburen, notaris W.�van�der�Meer Obligatie - Yme Lambertus Kroes te Kuinre, schuldenaar - Hendrik Taekes Bultsma te Nijeholtwolde, schuldeiser 13-3-1884 Munnekeburen, notaris W.�van�der�Meer Boelgoed - Jelle Taekes Bultsma, landbouwer te Rotsterhaule, verkoper 2-3-1886 Oldeberkoop, notaris J.�C.�Metzlar Boelgoed Betreft roerende goederen, opbrengst fl. 21 - Jelle Bultsma, winkelier te Nijehorne - Klaas Piers de Jong, winkelier te Mildam Hierna verhuizen Geeske en Jelle in een nog onbekend jaar naar Leeuwarden, waar Jelle in 1905 overlijdt, 54j oud, gehuwd, en Geeske in 1928, 77j oud, weduwe.

Kinderen uit huwelijk van Geeske en Jelle BULTSMA:

(1) Taeke BULTSMA, geb Oudehaske 11-11-1878, ovl Leeuwarden 28-9-1918, 39j, commies der Rijksbelastingen, gehuwd, tr Weststellingwerf 28-10-1905 met Jeltje DIJKSTRA. In overlijdensakte Geeske genoemd als huishoudster, wonend te Leeuwarden. (2) Pier BULTSMA, geb Oudehaske 16-7-1880, ovl Leeuwarden 24-9-1902, 22j, ongehuwd. (2) Wiebe BULTSMA, geb Rotsterhaule 10-6-1882, tr Leeuwarden 16-11-1904 met Aaltje POSTMUS (3) Jaltje BULTSMA (Joltje), geb Rotsterhaule 25-2-1884, tr Leeuwarden 18-11-1908 met Douwe IEDEMA (4) Jebbigje BULTSMA, geb Nieuwehorne 26-9-1886, ovl Leeuwarden 16-4-1897, 10j oud.

Onnodige aanvulling: Martzen Foppes BROUWER overlijdt wanneer Jebbigjen 13 is. Haar vader Hendrik Foppes PALMBOS, 47 jaar oud, arbeider te Hoornsterzwaag, trouwt het jaar erop met Wietske Wiebes PLANTINGA, 43 jaar, “naaister, geboren te Bovenknijpe en wonende te Lippenhuizen, weduwe van Bouwe Wiebes WIJBENGA, blijkens doodextract op den 22ste juli 1820 in de Hemrik overleden, dochter van Wiebe Jans PLANTINGA, huisman, blijkens doodextract op den 1ste december 1817 op 72-jarige leeftijd te Lippenhuizen verstorven, en van Hiltje Ekkes, arbeidster, nog wonende aldaar.” Moeder Hiltje is bij het huwelijk aanwezig en geeft de toestemming. Wietske PLANTINGA is 20-12-1781 te Bovenknijpe geboren (gedoopt 27-1-1782). Van Hendrik zijn de ouders en ook de grootouders “voor lange jaren verstorven” zoals hij onder ede moet verklaren. Wietske dient een certificaat van onvermogen in. Wietske wordt de stiefmoeder van Jebbigjen PALMBOS. Wanneer Jebbigjen 13 jaar later trouwt, op 26-jarige leeftijd, is zij boerendienstmeid te Wolvega (Weststellingwerf), terwijl vader Hendrik en stiefmoeder Wietske dan te Duurswoude (Opsterland bij Wijnjeterp) wonen. Te Wijnjeterp overlijdt Hendrik Foppes PALMBOS , 75 jaar oud, op 8-3-1853 des morgens ten 5 ure in het huis nr 47. De BULTSMA-tak is vooral Stellingwerfs, maar met spreiding binnen de regio. Bij het huwelijk van Taeke Wybes BULTSMA (33 jr, wonend te Nijeholtwolde), zijn beide ouders zijn overleden, moet een Akte van Bekendheid als huwelijkse bijlage worden toegevoegd. Het kantongerecht laat weten dat de “getuigen verklaren wel te weten dat van TAEKE WYBES BULTSMA, van boeren-bedrijf te Nijeholtwolde, zijn grootvader van vaderszijde, met name Douwe Jans, te Wolvega is overleden. Dat zulks in het voorjaar van 1811 is voorgevallen. Alsmede dat zijn grootouders van moederskant zijn overleden en wel Jan Jans DIJK te Gorredijk omtrent de Lichtmis, en Jeltje TAEKES te Nijlamer omstreeks de maand november 1780.”

(4) Klaas Piers DE JONG (kw 6), geb Haskerhorne/Oudehaske 24-4-1853, ovl Oudehaske 9-12-1930, 77j, gehuwd, tr (1) Mildam 16-5-1878 met Jeltje HEIDA, tr (2) Oudeschoot 12-5-1881 met Jantje DE ROOS, tr (3) Mildam 2-3-1893 met Fokje Jurjens SCHIPPERS (kw 7).
— Klaas is derde zoon uit huwelijk van Pier Jacobs DE JONG en Joltje Fokkes VELDSTRA. Hij maakt zich al op jonge leeftijd zelfstandig. Voor verder verhaal ZIE GENERATIE 3 – grootouders (kw 6/7). Met emigratie naar en terugkeer van Duitsland.

(5) Fedde Piers DE JONG, geb Oudehaske 3-7-1855, ovl Leeuwarden 2-2-1922, 66j, gehuwd, tr (1) Schoterland 12-6-1884, hij 28, zij 28, met Jeltje Ypes BOSMA, geb Mildam 10-3-1856, ovl Leeuwarden 3-2-1912, 55j, gehuwd, dv Ype Annes BOSMA en Lijsbeth Siebrens WOUDSTRA.
— Fedde tr (2) Leeuwarden 9-11-1920, hij 65, zij 55, met Lamkjen KEIZER, geb Terband (Aengwirden) 13-9-1865, ovl Leeuwarden 12-12-1930, 65j, weduwe, dv Reitze Andries KEIZER en Grietje Andries KUPERUS Volgens de huwelijkse bijlagen wonen Fedde en Lamkje op Looijerstraat 4b te Leeuwarden, het adres waar Lamkje met nog twee minderjarige kinderen al woonde. Fedde Gemeente Keurmeester te Leeuwarden. Zijn tweede huwelijk duurt slechts kort. Fedde overlijdt 2-2-1922, middags 6 uur. Uit overlijdensakte: “Poppe BIESMA, 43 jr, en Pieter ANEMA, 54 jr, aansprekers beiden wonende te Leeuwarden, verklaren dat op de 2de februari 1922 nm 6 uur is overleven Fedde DE JONG, oud bijna 67 jaar, Keurmeester, geboren te Oudehaske, wonende te Leeuwarden. Man van Lamkje KEIZER, eerder weduwnaar van Jeltje BOSMA, zoon van Pier Jacobs DE JONG en van Joltje Fokkes VELDSTRA, beide overleden.”

Fedde, vierde zoon van Pier Jacobs en Joltje VELDSTRA, wordt ambtenaar, rijkscommies bij de Belastingdienst. Hij trouwt in 1884 met Jeltje BOSMA te Mildam, beiden 28j oud, maar is dan wonende St.Annaparochie, binnen de laatste 6 maanden gewoond hebbende te Berg, gemeente Urmond. Hij had als beginnend commies een plaatsing in Limburg (Berg/Urmond) achter de rug en kreeg aanstelling te St.Annaparochie (Het Bildt, FR). Hij trouwt met Jeltje dv de boer Ype Annes BOSMA te Mildam. Aan de huwelijksakte zijn certificaten van geen bezwaar uit Urmond en Het Bildt toegevoegd. Na huwelijk gaat het stel ook eerst te St.Annaparochie wonen, later te Leeuwarden.

Kinderen uit huwelijk van Fedde en Jeltje: Pier DE JONG, geb Het Bildt 19-8-1855 Elisabeth DE JONG, geb Het Bildt 3-5-1887 Ype DE JONG, geb Het Bildt 23-4-1889 Joltje DE JONG, geb Het Bildt 15-11-1890, ovl Utrecht 9-5-1968, 77j, gehuwd, tr Leeuwarden 17-10-1917, zij 26, hij 29, met Klaas Gerhardus VAN SMEDEN, geb Middelburg (prov Zeeland) 27-3-1888, ovl Utrecht 11-4-1980, 92j, wednr, zv Bauke Minnes VAN SMEDEN en Akke ALTA.
— Zijn ouders zijn Harlingen 16-4-1875 getrouwd en krijgen daar vervolgens 5 kinderen. Na 1886 verhuizen zij naar Middelburg, waar Klaas Gerhardus in 1888 wordt geboren en een zus Klasina in 1891. Bauke is winkelier te Middelburg, maar overlijdt weer te Harlingen 9-2-1904, 63j, gehuwd. Het winkelierschap te Middelburg heeft dus niet lang geduurd.
— Joltje trouwt met een zoon uit kooplui-/winkeliers-familie en wordt echtgenote van een Chr.Gereformeerde dominee, want Klaas Gerhardus VAN SMEDEN wordt op basis van Artikel 8 van de Kerkorde (“singuliere gaven”) via aparte procedure Kampen 1-2-1925 tot dit ambt toegelaten. Hij is dan 36. Joltje en Klaas zij na huwelijk naar Zwolle (bij Kampen, OV) verhuisd, waar 11-1-1919 hun eerste kind wordt geboren, de zoon Bauke VAN SMEDEN (later ook dominee, na reguliere opleiding).
— Als vrouw van dominee VAN SMEDEN woonde Joltje te Haarlem (1928), Enschede (1933), Groningen (1938) en tenslotte Utrecht (vanaf 1950). Uit het huwelijk vier kinderen. Anne DE JONG, geb Leeuwarden 2-1-1895 Gezina Elizabeth DE JONG, geb Leeuwarden 3-1-1899, tr Leeuwarden 30-8-1921, zij 22, hij 28, met Dirk Pieter DEKKER, geb Lwrd 25-12-1892, zv Peter DEKKER en Aafke DE VRIES.

(6) Epke Piers DE JONG, geb Oudehorne (‘s morgens 6 uur) 14-5-1857, ovl Snikzwaag (Haskerland) 5-10-1936, koopman, 79j, wednr, tr (1) Schoterland 12-8-1880, hij 23, zij 20, met Gatske JELLEMA, geb Nieuwehorne 19-3-1860, ovl Oudeschoot 17-9-1899, 39j, gehuwd, dv Karst Jelles JELLEMA, kastelein te Nieuwehorne, en Renske Lammerts SCHIPPER. Epke tr (2) Haskerland 12-5-1904, hij 47, zij 39 (weduwe van Klaas DE VRIES), met Grietje POUTSMA, geb Haskerland 4-4-1865, ovl xxxx, dv Sake Lyckles POUTSMA en Wiepkjen BAKKER.

Epke, jongste zoon uit huwelijk van Pier Jacobs DE JONG en Joltje Fokkes VELDSTRA, draait mogelijk eerst mee in het boerenbedrijf van zijn vader. Hij trouwt 12-8-1880, “van boerenbedrijf, geboren en wonende te Oudehorne”, hij 23, zij 20, met Gatske JELLEMA. Epke wordt dan nog arbeider genoemd, het jaar erop winkelier en vervolgens koopman. Hij houdt zich buiten het bedrijf van zijn vader. Gatske JELLEMA is dochter van de kastelein Karst JELLEMA. Twee maanden na huwelijk van Epke en Gatske wordt hun eerste kind geboren. In totaal worden binnen 20 jaar 12 kinderen geboren (geen tweelingen). Acht daarvan overlijden kort na geboorte, Gatske overlijdt in kraambed van het twaalfde kind (1899. 39j oud). Geen commentaar. Rond 1890 verhuizen Epke en Gatske met kinderen van Nieuwehorne naar Akmarijp. Aan te nemen is dat Epke volop koopman/veehandelaar is geworden. In notariëel archief komt hij met zijn bezigheden niet voor: handel via de markt en via palmslag (voor de slachterij etc). Rond 1898 verhuizen ze van Akmarijp naar Oudeschoot, waar een treinstation is. Daar overlijdt Gatske in 1899.

Na 1899 heeft Epke als weduwnaar 4 kinderen nog in leven: zonen Kerst (of Karst) en Pier, dochters Rinske en Joltje. Hij vertrekt uit Oudeschoot en trouwt 12-5-1904 te Joure (Haskerland), hij 47, zij 39, met de weduwe Grietje POUTSMA. Uit dit huwelijk nog een dochter Minke DE JONG. In het Adresboek van 1928 wordt E. de Jong vermeldt als veekoopman op adres Snikzwaag A 13. Hij overlijdt te Snikzwaag 5-10-1936, 79j, weduwnaar. Overlijden van tweede echtgenote Grietje POUTSMA nog te vinden.

Kinderen uit huwelijk van Epke en Gatske:

  1. Jacob Pier DE JONG, geb Nieuwehorne 19-10-1880, 2 maanden na huwelijk, ovl 27-7-1881, 9 mnd oud.
  2. Jacob Pier DE JONG, geb Nieuwehorne 11-10-1881, ovl (16-11-1883?)
  3. Rinske DE JONG, geb Nieuwehorne 22-9-1882, ovl 13-6-1883, 8 mnd oud.
  4. Kerst Epkes DE JONG, geb Nieuwehorne 25-10-1883, ovl Haarlem 15-4-1951, 67j, gehuwd, machinebankwerker bij de Nederlandse Spoorwegen, tr (1) Jutphaas (prov Utrecht) 15-11-1911, hij 28, zij 26, met Johanna BARNEVELD, geb Loosdrecht ca 1885, ovl voor 1915, hooguit 29j oud, dv Otto BARNEVELD en Marretje LOTTEN. Kerst tr (2) De Bilt (prov Utrecht) 15-10-1915, hij 31 (wednr), zij 29, met Reintje DE GRAAF, geb Olst (prov Overijssel) ca 1886, ovl Zwolle 28-5-1970, 84j, weduwe, dv Gerrit DE GRAAF, timmerman, en Aaltje VOSKES.
    — Uit korte huwelijk met Johanna geen kinderen, uit huwelijk met Reintje de kinderen: Epke Gerrit DE JONG, Aaltje Gatske DE JONG en Gerrit Epke DE JONG.
  5. Pier Epkes DE JONG, geb Oudehorne 3-11-1884, tr Marrum (Ferwerderadeel FR) 19-6-1909, hij 24, zij 21, met Aaltje HOMSMA, geb Marrum 19-4-1888, dv Douwe Tjeerds HOMSMA en Jeltje Ytzens TEITSMA.
    — Pier en Aaltje, hij 29, zij 25, emigreren begin 1914 (aankomst met schip “Rijndam” 4-3-1914 te New York, Ellis Island) met dochters Joltje (3) en Gatske (1). Pier staat in register als gardener vermeld (tuinbouw) en geeft als referentie zijn friend Jouke KALSBEEK, wonend te Grand Rapids (Michigan).
    — In 1922 woont Pier Epkes DE JONG met gezin te Brooton (Minnesota). Hij is dan referentie voor zijn jonge neef Pier Klazes DE JONG die dan, 22j, ongehuwd, farmhand (boerenknecht) naar “Amerika” emigreert met final destination Marion (North-Dakota).
    — Pier Epkes (Peter DE YOUNG) trekt uiteindelijk nog noorwestelijker, naar de staat Washington (USA), bij Seattle. Aaltje HOMSMA is inmiddels overleden en Pier tr (2) in de USA met Trijntje VAN DER BIJ.
    — Pier en Aaltje emigreren met dochters Joltje en Gatske. In Amerika komen er zonen Epke en Douwe bij. Uit huwelijk met Trijntje de kinderen Jakob en Sue (“my name is SUE!” (Johnny CASH)). Deze zes kinderen van Kerst trouwen allemaal in de staat Washington (USA, bij Seattle). Hij krijgt, voorzover bekend, 33 kleinkinderen.
  6. Rinske (Epkes) DE JONG, geb Nieuwehorne 9-11-1886, tr Utingeradeel 15-5-1913, zij 26, hij 32, met Haite KNIJPSTRA, geb Akkrum (Utingeradeel), zv Klaas Sytzes KNIJPSTRA en Sytske Jans JONKER.
  7. Zoontje geb Nieuwehorne en ovl 12-12-1888, levenloos.
  8. Jelle DE JONG, geb Akmarijp (Utingeradeel) 19-4-1891, ovl 13-8-1891, 3 mnd oud.
  9. Jelle DE JONG, geb Akmarijp 11-12-1893, ovl 15-4-1894, 4 mnd oud.
  10. Joltje DE JONG, geb Akmarijp 30-11-1895, ovl Ootmarsum (prov Overijssel) 16-8-1968, 72j, weduwe, tr Johannes Matthijs DE GROOT, geb Amsterdam 13-9-1896. Nog aan te vullen.
  11. Jelle DE JONG, geb Akmarijp 20-11-1896, ovl 20-4-1897, 5 mnd oud.
  12. Jeltje DE JONG, geb Oudeschoot (Schoterland) 8-7-1899, ovl 24-9-1899, 2 wkn oud. Ook moeder Gatske JELLEMA overleeft het kraambed niet. Ze overlijdt 17-9-1899, 39 jaar oud. Uit overlijdensakte: Jouke Kuperus, 40 jaar, stationschef, wonende te Oudeschoot, en Hendrik Doosje, 28 jaar, spoorwegwerker te Oudeschoot, verklaren dat Gatske Jellema, oud 39 jaar, zonder beroep, geboren te Nieuwehorne, wonende te Oudeschoot, getrouwd met Epke de Jong, 17-9-1899 des avonds 9 uur is overleden.

Epke Piers DE JONG trouwt 12-5-1904 (Haskerland) 47j, wednr van Gatske JELLEMA: “van beroep koopman, geboren te Oudehorne, wonende te Joure, weduwnaar van Gatske JELLEMA, zoon van Pier Jacobs de Jong en Joltje Fokkes Veldstra, beide overleden,” met Grietje POUTSMA, “oud 39 jaar, zonder beroep, geboren te Oudehaske, wonend te Ouwsterhaule, weduwe van Klaas DE VRIES, dochter van Sake Lyckles POUTSMA en Wiepkjen BAKKER, beiden overleden.”
— Genoemde Sake Lykles POUTSMA (geb 9-8-1835) is zoon van Lykele Sakes POUTSMA en Grietje Ypes HOLTROP (huwelijk van 18-3-1832, Hask 6). Voordat deze Lykele met die Grietje trouwde, was hij eerder kortstondig gehuwd met de jeugdige Jacobje Hanzes Frankena (huwelijk 27-5-1826, Hask 22), de jongere zus van betovergrootmoeder Lijsbert Hanzes Frankena (kw 27). Dat huwelijk duurt slechts zes maanden doordat Jacobje 28-11-1826, 19 jaar oud, overlijdt (Hask blad 96).

Uit huwelijk van Epke DE JONG en Grietje POUTSMA een dochter Minke DE JONG. Nog aan te vullen. Epke de Jong wordt 79 en overlijdt 5-10-1936 te Snikzwaag bij Joure.

4-6-1897 Joure, notaris H.J.W.�Terlet Inventaris - Grietje Poutsma te Ouwsterhaule, weduwe van Klaas Jans de Vries als moeder van en voogd over Jan, Wiepkje en Tjitske de Vries - Jan Ulbers de Vries te Ouwsterhaule als toeziend voogd 24-4-1897 Joure, notaris H.J.W.�Terlet Inventaris - Oege Herman te Bozum, gehuwd met Aaltje Wouters Bakker - Durk Hendriks van der Mei te Bozum, gehuwd met Sjoukje Jans Kuindersma; hij medevoogd als moeder van en voogd over Jan, Aaltje, Lolke en Tjitske de Jong - Akke Lubbertus de Jong te Leeuwarden - Frans Lantinga te Bozum, gehuwd met Sytske Jans Kuindersma - Pieter Donia te Lutkewierum, gehuwd met Antje Jans Kuindersma - Ids Jans Klompmaker te Tjalleberd, gehuwd met Hotske Wouters Bakker - Lykele Poutsma te Zuidveen - Pier Wouters Bakker te Ouwsterhaule - Grietje Poutsma te Ouwsterhaule, weduwe van Klaas Jans de Vries - Klaas Sytzes Brandenburg te Nijega, gehuwd met Antje Poutsma - Klaas Hoekstra te Broek, gehuwd met Minke Poutsma - Ids Wouters Bakker te Tjalleberd - Durk Piers de Vries te Oldeboorn, gehuwd met Hantje Wouters Bakker - Sjoerd Lolkes de Jong te Bozum als toeziend voogd - Wouter Sjoerds Bakker, in leven gehuwd met wijlen Antje Wouters Schaap, beiden als erflater 13-12-1897 Joure, notaris H.J.W.�Terlet Provisionele en finale toewijzing - Tjitske Ruurds Rypkema te Joure, weduwe van Jan Klazes de Vries, verkoper - Tiemen van Wieren te Sneek, verkoper, tevens als vader van en voogd over Klaaske en Tjitske van Wieren en bewindvoerder over de goederen van zijn minderjarig kind Maaike van Wieren - Jan Ulbes de Vries te Ouwsterhaule, gehuwd met Rinske Jans de Vries, verkoper, tevens als toeziend voogd over Klaaske en Tjitske van Wieren en Jan, Wypkje en Tjitske de Vries - Klaas Jans Kooiker te Snikzwaag, gehuwd met Ruurdje Jans de Vries, verkoper - Grietje Poutsma te Ouwsterhaule, weduwe van Klaas Jans de Vries, verkoper, tevens als moeder van en voogd over Jan, Wypkje en Tjitske de Vries - Siebe Wiebes de Jong te Joure, gehuwd met Jacoba Jans de Vries, verkoper Betreft de koop van een huis te Joure, koopsom fl. 1001 - De Nederlandsche Tramweg Mij. te Utrecht, koper Betreft de koop van een boerenhuis te Snikzwaag, koopsom fl. 846 - Joost Douwes Bergsma te Snikzwaag, koper <> Betreft de verkoop van een kerkstoel in de kerk te Joure, koopsom fl. 21 - Anne Eelkes de Boer te `s Gravenhage, verkoper - Cornelis Wierda te Snikzwaag, koper 1898 Joure, notaris H.J.W.�Terlet Boedelscheiding Betreft de scheiding van een zathe en landen etc en 4 graven te Ouwsterhaule, waarde fl. 22.702 - Oege Herman te Bozum, gehuwd met Aaltje Wouters Bakker - Durk Hendriks van der Mei te Bozum, gehuwd met Sjoukje Jans Kuindersma; hij medevoogd als moeder van en voogd over Jan, Aaltje, Lolke en Tjitske de Jong - Akke Lubbertus de Jong te Leeuwarden - Frans Lantinga te Bozum, gehuwd met Sytske Jans Kuindersma - Pieter Donia te Lutkewierum, gehuwd met Antje Jans Kuindersma - Ids Jans Klompmaker te Tjalleberd, gehuwd met Hotske Wouters Bakker - Sjoerd Wouters Bakker te Broek - Lykele Poutsma te Zuidveen - Pier Wouters Bakker te Ouwsterhaule, verkrijger - Grietje Poutsma te Ouwsterhaule, weduwe van Klaas Jans de Vries - Klaas Sytzes Brandenburg te Nijega, gehuwd met Antje Poutsma - Klaas Hoekstra te Broek, gehuwd met Minke Poutsma - Ids Wouters Bakker te Tjalleberd - Durk Piers de Vries te Oldeboorn, gehuwd met Hantje Wouters Bakker - Wouter Sjoerds Bakker, in leven gehuwd met wijlen Antje Wouters Schaap, beiden als erflater 15-1-1902 Joure, notaris H.J.W.�Terlet Inventaris - Tjitske Ruurds Rypkema, in leven weduwe van Jan Klazes de Vries, erflater - Tiemen van Wieren te Sneek als vader van en voogd over Klaaske en Tjitske van Wieren - Jan Ulbes de Vries te Ouwsterhaule, gehuwd met Rinske de Vries als toeziend voogd over Klaaske en Tjitske de Vries - Klaas Kooiker te Snikzwaag, gehuwd met Ruurdje Jans de Vries - Grietje Poutsma te Ouwsterhaule, weduwe van Klaas Jans deVries als moeder van en voogd over Jan, Wypkje en Tjitske de Vries - Siebe de Jong te Joure, gehuwd met Jacoba Jans de Vries 27-1-1902 Joure, notaris H.J.W.�Terlet Provisionele en finale toewijzing - Tiemen van Wieren te Sneek, verkoper, tevens als vader van en voogd over Klaaske en Tjitske van Wieren, en vader en bewindvoerder over de goederen van Maaike van Wieren - Jan Ulbes de Vries te Ouwsterhaule, gehuwd met Rinske Jans de Vries, verkoper, tevens als toeziend voogd over Klaaske en Tjitske van Wieren - Klaas Jans Kooiker te Snikzwaag, gehuwd met Ruurdje Jans de Vries, verkoper - Grietje Poutsma te Ouwsterhaule, weduwe van Klaas Jans de Vries, verkoper, tevens als moeder van en voogd over Jan, Wypkje en Tjitske de Vries - Siebe Wiebes de Jong te Joure, gehuwd met Jacoba Jans de Vries, verkoper Betreft de koop van een huis te Joure, koopsom fl. 1054 - Pieter Jacobs de With te Joure, koper Betreft de koop van een huis te Joure, koopsom fl. 903 - Sjoerd Lammerts Voetstra te Joure, koper Betreft de koop van een woning te Joure, koopsom fl. 475 - Johannes Wijnand te Joure, koper Betreft de koop van een woning te Joure, koopsom fl. 460 - Lutske Stiemstra te Arnhem, koper - Grietje Stiemstra te Spankeren, koper Betreft de koop van 2 woningen te Joure, koopsom fl. 1170 - Hotze Kleefstra te Joure, koper Betreft de koop van 2 woningen te Joure, koopsom fl. 1221 - Cornelis Wierda te Snikzwaag, koper <> Betreft de verkoop van 7 graven op het kerkhof te Westermeer, koopsom fl. 25 - Harmen Cornelis Pen te New York, verkoper - Klaas Cornelis Pen te Huizum, verkoper - Klaas Holkema te Joure, koper 21-8-1911 Joure, notaris H.�Terlet Testament - Grietje Poutsma te Joure, gehuwd met Epke Piers de Jong

(7) Elizabeth Piers DE JONG, geb Oudehorne 5-9-1864, ovl 6-11-1889, 25j oud, tr 11-3-1886, zij 21, hij 24, met Klaas DE WEERT, onderwijzer, wonend te Nieuwehorne, geb Holwerd (Westdongeradeel FR) 1-5-1861, ovl Oranjewoud (gem Heerenveen FR) 22-2-1941, 79j, gehuwd (tweede huwelijk), zv Gert Johannes DE WEERT, timmerman, en Aafke Klazes BOONSMA. Bij huwelijk van Elizabeth en Klaas wonen zijn ouders te Betterwurd (Westdongeradeel, bij Dokkum). Klaas volgt onderwijzersopleiding en vindt aanstelling te Nieuwehorne, waar hij Elizabeth ontmoet. Hun huwelijk 11-3-1886 is 5 maanden na overlijden van Pier, de vader van Elizabeth, in de periode dat diens bedrijf wordt beeindigd. Bij overlijden van vader Pier is Elizabeth, jongste kind uit huwelijk van Pier en Joltje, 21j oud.

Kinderen uit huwelijk van Elizabeth en Klaas, Elizabeth overlijdt 6-11-1889, 25j oud, na bevalling van zoon Pier: 1. Geert DE WEERT, geb Nieuwehorne 17-4-1888, ovl 10-12-1962, 74j.
— Geert (Gert, Gerrit) is mogelijk ongehuwd gebleven. Hij wordt in 1962 begraven in het graf (Oudehorne, algemene begraafplaats) waar 73j eerder moeder Elizabeth is begraven. Waarschijnlijk is toen nieuwe grafsteen geplaatst met alleen de namen van Elizabeth en Geert erop (nog foto op te vragen). Onderwijzerszoon Geert wordt op zijn 15de kweekeling aan de rijkskweekschool voor onderwijzers te Groningen en aannemelijk is dat hij ook onderwijzer is geworden. Nog aan te vullen. 2. Pier Klazes DE WEERT, geb Nieuwehorne 28-10-1889, ovl Leeuwarden 3-11-1907, 18j (aangifte Schoterland 28-11-1907).
— Pier is zeker ongehuwd gebleven. Hij overlijdt te Leeuwarden, wonende te Nieuwehorne. Mogelijk was hij daar gekazerneerd (voor zijn nummer in militaire dienst) en is hij ook te Oudehorne begraven.

Volgens familieverhalen is de jonge onderwijzer Klaas de Weert een ijverige propagandist in de streek rond Nieuwehorne voor de politieke kandidatuur van ds. Ferdinand Domela Nieuwenhuis, die in 1888 de eerste socialist wordt die in het Nederlandse parlement zitting kan nemen. Vanuit het district Schoterland. Dat dit lukte was vooral te danken aan het feit dat gereformeerde (anti-revolutionaire) kiesgerechtigden in het district werden overgehaald voor Nieuwenhuis te stemmen omdat hun eigen kandidaat er toch niet kon winnen. In ruil voor die steun stemden “radicalen” (socialisten) in Weststellingwerf voor de gereformeerde kandidaat omdat de situatie daar net anders lag.

Klaas DE WEERT trouwt (2) Nieuwehorne 5-5-1892, hij 31, zij 30, met Tietje BIJLSMA, geb StNicolaasga (Doniawerstal FR), 9-7-1861, ovl Oranjewoud (gem Heerenveen FR) 30-10-1946, 85j, weduwe, dv Jan Gerbens BIJLSMA, koemelker/ veehouder te St.Nicolaasga, en Duike Pieters HOTTINGA. Uit huwelijk met Tietje BIJLSMA de zonen: (1) Jan DE WEERT, geb Nieuwehorne 20-1-1893, tr Maarsseveen (prov Utrecht) 3-4-1919, beiden 26, met Itske Wilhelmina BOOT, geb Maarsseveen ca 1893, dv Hermanus Willem BOOT en Jetske MONSMA.
— Gegevens nog aan te vullen. Mogelijk ging Jan ook het onderwijs in. Als gymnastiekleraar? (2) Johannes DE WEERT, geb Nieuwehorne 7-8-1895. Verdere gegevens nog te vinden. (3) Sjoerd DE WEERT, geb Nieuwehorne 10-5-1898. Verdere gegevens nog te vinden, maar van Sjoerd is wel zeker dat hij ook het onderwijs inging. Geslaagd voor het onderwijzersexamen (te Zwolle) Sj. de Weert uit Nieuwehorne (LwrdrCrt 14-4-1917), hij is dan 19. Geslaagd voor examen hoofdacte (te Leeuwarden) S. de Weert uit Nieuwehorne (LwrdrCrt 26-8-1919), hij is dan 21. Kennelijk ook aanstellingen buiten Friesland gekregen.

Klaas DE WEERT is onderwijzer te Nieuwehorne gebleven. Het kan zijn dat hij geen tijd vond om voor het examen hoofdacte te studeren en op te gaan of daar geen zin in had. In ieder geval was hij hooguit waarnemend hoofd tijdens perioden waarin die functie vacant was (en kreeg daar “bonus” voor). Zijn pensionering zal tussen 1925 en 1930 zijn geweest.
— Echtgenote Tietje mengt zich ook in het dorpsleven o.a. door mee een vereniging van dames op te richten die het zelf maken van kleren oefende (naaisters-club). Binnen de Hervormde Kerk te Nieuwehorne speelde “conflict” tussen vrijzinnigen en rechtzinnigen. Toen rond 1934 een nieuwe kerkenraad moest worden gekozen en beide richtingen daarvoor kandidaten aanwezen, werd Klaas door de rechtzinnigen (orthodoxen) als kandidaat naar voren geschoven. Hij protesteerde (samen met andere kandidaten) omdat hem niets was gevraagd en hij zeker niet als vertegenwoordiger van de rechtzinnigen beschouwd wilde worden. Hij bleef dus buiten deze “richtingenstrijd”.
— Inmiddels was hij de 70 al gepasseerd. Hij overlijdt 22-2-1941 en wordt niet te Oudehorne begraven, maar te Heerenveen (algemene begraafplaats), 79j oud. Mogelijk woonde hij zijn laatste jaren te Oranjewoud. Weduwe Tietje ovl Oranjewoud 30-10-1946, 85j oud, begraven Heerenveen (algemene begraafplaats – aan de Binnenweg tussen Heerenveen en Oranjewoud). Het graf te Oudehorne bleef voor Elizabeth en haar twee zonen? Zo schijnt. Nog aan te vullen.

d) SCHIPPERS-kwartier (Friesland) - overgrootouders

  1. Jurjen Annes SCHIPPER, arbeider, geb Oldetrijne (Weststellingwerf FR) 4-9-1822, ovl Oudehaske (Haskerland FR) 29-10-1908, 86j, wednr (wonend te Nieuweschoot), tr Weststellingwerf 12-11-1864, hij 42, zij 24, met
  2. Janke Hendriks WIEKEL (WYKEL), schoenmakersdochter, geb Nieuwehorne (Schoterland FR) 20-1-1840, ovl Nieuweschoot 12-1-1908, 67j, gehuwd. (Ruim 9 mnd later overlijdt Jurjen, 86j, te Oudehaske, waar dochter Fokje dan woont. Hij staat ingeschreven “wonend te Nieuweschoot”, aangifte van overlijden Haskerland 29-10-1908, te Schoterland pas 17-3-1909).

De achternaam van overgrootvader Jurjen is SCHIPPER bij zijn geboorte, huwelijk en overlijden. Tussendoor bij geboorten etc van zijn kinderen wordt SCHIPPERS geschreven waardoor uiteindelijk dat de familie-achternaam wordt. De achternaam van overgrootmoeder Janke is WIEKEL bij haar geboorte, huwelijk en overlijden. Tussendoor bij geboorten van kinderen ook WYKEL (zie haar vader Hendrik WYKKEL, kw 30).

Jurjen verdient de kost grotendeels als “seizoenarbeider”. Hij is te Oldetrijne geboren, omdat zijn vader Anne Pieters SCHIPPER (kw 28) ook op die manier aan de kost kwam en bij de geboorte van Jurjen (1822) toevallig tijdelijk met gezin te Oldetrijne woonde. De oorspronkelijke herkomstplaats is Steggerda (Weststellingwerf). Anne wordt 90, Jurjen 86. Een leven als “seizoenarbeider” hoeft niet ongezond te zijn. Janke is 24 bij huwelijk (Weststellingwerf 12-11-1864), “dienstmeid, wonende te Oranjewoud onder Oudeschoot.” Haar ouders zijn rond 4 jaar eerder overleden: moeder Fokje Jans van Fleeren (kw 31) in februari 1860 en vader Hendrik Durks Wiekel (kw 30) in juni 1861. Beiden te Nieuwehorne, waar Hendrik schoenmaker was. Janke zal een betrekking te Oranjewoud hebben gevonden. Jurjen is 42 en arbeider te Oldeholtwolde. Het huwelijk wordt daar gesloten (Weststellingwerf), maar ze gaan in Oranjewoud wonen.

Misschien omdat de dienstbetrekking van Janke zekerder was dan de seizoensarbeid van Jurjen. Maar dat is slechts een suggestie. Oranjewoud ontstond als dorp/buurschap bij het zomerverblijf dat de Friese Oranjes in het Schoterwoud lieten aanleggen (vandaar de naam) en andere rijke families daarna. Zo bleef het als lusthof/plezierbos bewaard tussen alle ontginningen eromheen. Het Schoterwoud bleef formeel (kerkelijk, juridisch) onder Oudeschoot vallen, administratief (kadastraal) ook wel tot De Knijpe gerekend. In akten kunnen daardoor andere plaatsnamen genoemd worden terwijl het om Oranjewoud gaat. De buurschap Brongerga aan de noordoostkant van het Schoterwoud was de oudere kern waarbij de eerste zomerverblijven werden gebouwd. Brongerga wordt als dorp vermeld, zeker sinds 1408. Het dorp bezat een katholiek kerkje gewijd aan St.Agatha dat niet gespaard bleef en op kaarten van rond 1700 alleen nog als ruïne wordt vermeld (volgens verhaal zijn stenen later gebruikt voor de bouw van kerk te Mildam). Inmiddels had de turfwinning Brongerga aan de noordkant gepasseerd en was aan de vaart (Schoterlandse Compagnonsvaart) het dorp Nieuw-Brongerga ontstaan, later Benedenknijpe of De Knijpe genoemd. Van het kerkje te Brongerga resteert tot op vandaag nog alleen de begraafplaats met klokkestoel (oudste zerk van 1711, grafkelder VAN LIMBURG STIRUM sinds ca 1910). Jurjen en Janke zijn na huwelijk 1864 gaan wonen aan het laantje achter dit kerkhof te Brongerga. Tegen het eind van hun leven wonen zij te Nieuweschoot, mogelijk bij oudste zoon Hendrik.

Het huwelijk van overgrootouders Jurjen SCHIPPER en Janke WIEKEL eindigde na ruim 40 jaar, door overlijden. Het langste deel woonden zij te Brongerga/ Oranjewoud. Uit hun huwelijk worden 7 kinderen geboren. De dochters Fokje en Pietje tijdens zomermaanden en vader Jurjen is er dan niet bij, beroepshalve afwezig. De andere kinderen zijn in naseizoen of wintertijd geboren. Jurjen kan dan thuis zijn en zelf aangifte van geboorte doen. In de huwelijksakte, 1893, van dochter Fokje staat geschreven dat deze te Oudeschoot is geboren. Als woonplaats van Jurjen en Janke en ook Fokje wordt dan Mildam genoemd. Misschien moeten we in alle gevallen Oranjewoud lezen. Bij geboorte van Trijntje staat Het Meer vermeld. Daarvoor geldt hetzelfde.

Kinderen uit huwelijk van Jurjen en Janke:

Trijntje (Jurjens) SCHIPPERS, geb 28-11-1865, “’s morgens half acht te of in het Oranjewoud”, ovl Katlijk 25-9-1940, 74j, gehuwd, tr 19-5-1889, arbeidster met Jan Yntzes VAN DER HONING, arbeider, geb Katlijk 28-10-1865, ovl aldaar 1-11-1950. Zie verder notitie 14.1. Hendrik Jurjens SCHIPPERS, geb Oranjewoud 15-11-1867, “’s avonds 6 ure te Oranjewoud”, ovl 6-11-1955 (begr Nieuweschoot (klokkestoel)), bijna 88j, wednr, tr 24-5-1900, hij 32, boerenknecht geboren en wonende te Oranjewoud, zij 25, met Janke HOEKSTRA, geb Mildam 2-7-1874, wonende te Joure, ovl 5-5-1949 (begr Nieuweschoot), 74j, gehuwd, dv Meeuwes Yntzes HOEKSTRA, arbeider wonende te Katlijk, en Geeske TALSMA, ovl 15-4-1890. Fokje (Jurjens) SCHIPPERS (kw 7), geb Oudeschoot 15-6-1870, ovl De Tynje (Opsterland FR) 14-11-1936, 66j, weduwe, tr Mildam 2-3-1893, zij 22, hij 39 (tweemaal weduwnaar) met Klaas Piers DE JONG, geb Oudehaske 24-4-1853, ovl Oudehaske (na o.a. verblijf te Duitsland) 9-12-1930, 77j, gehuwd. Zie verder Generatie 3 Grootouders (kw 6 en 7).
— Bij geboorte van Fokje is vader Jurjen niet te Oudeschoot/Oranjewoud aanwezig. Geboorte-aangifte wordt gedaan door vroedvrouw Frederika FOKKENS. Anne Jurjens SCHIPPERS, geb 6-2-1873 “’s morgens om 6 uur te Oranjewoud”, tr (1) Katlijk 17-4-1898, hij 25, zij 24, met Tjitske DE KROON, geb Katlijk 18-1-1874, ovl 17-6-1909, 34j, gehuwd, dv Durk Sietzes DE KROON en Hendrikje Luites BLOEMBERGEN. Tjitske overlijdt 16-6-1909, 35j oud, en Anne trouwt (2) Katlijk 22-9-1910, hij 37, zij 23, met Mettje WOUDSTRA, geb Langezwaag (Opsterland FR) 19-4-1887, dv Jelle Wiebes WOUDSTRA, werkman, wonende te Beneden Knijpe, en Grietje POPMA die al was overleden 29-8-1898 te Boven Knijpe. Bontje SCHIPPERS, geb Oranjewoud 31-10-1875, ovl 18-10-1884, bijna 9j oud. Jelle SCHIPPERS, geb Oranjewoud 28-9-1878, ovl Katlijk 2-2-1958, 79j, wednr, tr Haskerland 13-5-1909, hij 30, zij 26, met Grietje VAN DER BIJ, geb Hoornsterzwaag (Schoterland FR) 6-9-1882, ovl Katlijk 5-5-1949, 66j, gehuwd, dv Pieter VAN DER BIJ en Bontje DE JONG. Pietje (Jurjens) SCHIPPERS geb 2-7-1882 “des morgens ten vier ure te Oranjewoud”. Jongste dochter Pietje trouwt 7-5-1908, oud 25 jaar, zonder beroep, geboren te Oranjewoud, wonende te Oudehaske, dochter van Jurjen Schippers, arbeider, wonende te Nieuweschoot, en Janke Wijkel, overleden. Moeder Janke was 12-1-1908 te Nieuweschoot overleden en vader Jurjen zal 29-10-1908 te Oudehaske overlijden (wonende te Nieuweschoot). Pietje trouwt in de maanden hiertussen met Pieter BOERSMA, oud 27 jaar, arbeider, geb 27-7-1880 te Rottum, wonende te Rottum, zoon van Freerk BOERSMA, arbeider, en Jantje KOOY, zonder beroep, wonende te Rottum.

Bij de geboorte van jongste dochter Pietje is Jurjen op twee maanden na 60 jaar oud (Janke is dàn 42) en kan hij geen aangifte doen. Dat was ook al zo bij de geboorte van de dochter Fokje (kw 7) twaalf jaar eerder. De vroedvrouw doet de geboorte-aangifte: “Frederika Fokkens, 47 jaar, vroedvrouw, wonende te Heerenveen (welke ons verklaarde) dat op de 15den dezer maand juni 1870, in haar tegenwoordigheid des morgens ten zeven ure te Oudeschoot is geboren, uit Janke Hendriks Wiekel, zonder beroep, echtgenote van en inwonende bij Jurjen Annes Schippers, arbeider, wonende te Oudeschoot, beroepshalve afwezig en daardoor verhinderd zelf deze aangifte te doen, (een dochter) aan welke zij verklaarde de voornaam te geven van Fokje.” Twaalf jaar later is Jurjen ook niet aanwezig bij de geboorte van jongste dochter Pietje, om dezelfde reden, volgens de aanmelding die dezelfde vroedvrouw hiervan doet.

Overgrootvader Jurjen wordt 86 (ovl 1908). Bij overlijden laat hij 6 kinderen na. Het schijnt dat hij continu als seizoenarbeider werkte en daardoor vooral in de zomermaanden “beroepshalve afwezig”. Hij zal dan vooral in het Stellingwerfse deel van Friesland hebben gewerkt Voor de Friestalige Schoterlandse families was hij een “kromprater” (beheerste niet de Friese taal, maar praatte Stellingwerfs/Saksisch). Hij is ook in verhalen als “Ommenaar” betiteld. Een aanduiding die ik destijds noteerde, zonder door te vragen. Achteraf denk ik dat het om een wantrouwen ging jegens Stellingwerfse seizoenarbeiders en de kolonisten daar geplaatst door de Maatschappij der Weldadigheid (Frederiksoord, Willemsoord etc en de strafkolonie Ommerschans voor moeilijke types). Een broer van Jurjen was zo’n kolonist, maar Jurjen zelf voorzover wij weten had niets met het koloniegebeuren te maken. Door zijn afwezigheden als seizoenarbeider in de Stellingwerven etc was hij voor Schoterlanders mogelijk wel een wat vreemd figuur.

Notitie 14.1: Trijntje SCHIPPERS en Jan Yntzes VAN DER HONING Uit dit huwelijk: Yke (geb 6-4-1890 te Mildam, trouwt 12-1-1911 met Uilke Yntzes HOEKSTRA, geb 15-9-1875, boer te Katlijk (Schoterlandseweg, “lytse Uille”), overl 15-8-1954, 78 jaar oud) Yntze (geb 14-3-1892)* Sake (geb 26-5-1893) Janke (25-11-1895) Tetje (11-6-1897, aangifte door oma/beppe Jantje Wijkel) Hendrik (20-1-1899) Tetje (9-11-1900) Fokje (13-9-1902).

*) Gegevens rond Trijntje Schippers en Jan Yntzes van der Honing worden gedocumenteerd door hun achterkleinzoon Yntze van der Honing. Eerder genoemde Yntze (1892-1967), zoon van Trijntje en Jan, is zijn grootvader/pake. De achterkleinzoon meldt o.a. dat Trijntje in 1865 wordt geboren “in het witte huisje schuin achter de begraafplaats van Brongerga (thans onder Oranjewoud) dat er nog altijd staat”. Jan Yntzes houdt zich niet aan de jachtregels, wat hem juridisch de beschuldiging van “stroperij” oplevert. Om arrestatie te ontgaan duikt hij onder en verblijft hij na 1900 ook enige tijd in Duitsland. Verder verhaal aan te vullen.

De aanduiding “Het Meer” voor delen van Heerenveen aan de oostzijde van het dorp (De Dracht) geeft verwarring. Waar liggen de grenzen? Hetzelfde geldt voor de aanduiding “Oranjewoud” uit die tijd. De buurt “Oranjewoud” krijgt de naam door de buitenplaatsen die in het Schoterwoud, worden aangelegd door oa de Friese Oranje-Nassau takken. Het Schoterwoud valt onder grietenij- en kerkdorp Oudeschoot (Schoterland). Dus vaak als Oudeschoot vermeld. Aan de huwelijksakte is toegevoegd een bezwaar dat Jan maakt tegen de schrijfwijze van het patroniem: “Wouters” dan wel “Wolters”. Hij vindt de akte niet goed gesteld. Het Oranjewoud (Schoterwoud) is in die tijd nog grotendeels onder Oudeschoot vermeld. Ter plaatse, aan de westkant van “het woud”, vonden ontginningen plaats, met gegraven vaarten in noordelijke richting. Aan de weg door het Schoterwoud (later Grintdyk) een “pakhuis” aan een vaart. In die vaart (weinig meer dan een sloot in latere jaren) schijnt Grietje te zijn verdronken. Dit nog aanvullen. Herman(us) Andries KEIZER (1843-1921) is te Wolvega (Weststellingwerf FR) geboren, jongste zoon van Andries Gerrits KEIZER (1803-1883) en Lammigje Reitzes BOS (1803-1875). Grootvader Gerrit Keizer was opzichter bij de verveningen bezuiden Wolvega (De Blesse, Blesdijke), overleden begin 1808, 37j oud. Herman(us) tr 8-5-1869, 25j oud, met Grietje Tjeerds BOLTJES (1842-1917) uit Oldeholltwolde (Weststellingwerf FR). Het huwelijk schijnt kinderloos te zijn gebleven. Ze vestigen zich te Oranjewoud/Het Meer (Schoterland FR) en zijn bemiddeld genoeg om geld uit te lenen. Zoals de 1300 gldn in 1879 aan Jan Wolters VAN DER HOEK te Oranjewoud en 350 gldn in 1881 aan Jochum WOUDA te Oranjewoud. Ook een Jan SANGERS te Bolsward kreeg een lening, maar leende kennelijk her en der en ging failliet in 1885. Daar moest een curator aan te pas komen. Dit maakte KEIZER misschien voorzichtig, want andere uitleningen van hem komen we niet tegen. Pas later, hij is dan 65, komt in notariëel archief de melding voor dat hij voor 1500 gldn, te betalen in 30 halfjaarlijkse termijnen van 50 gldn met 4% rente per jaar, aan Bote Jochums WOUDA te Oranjewoud een perceel weiland te Het Meer verkoopt. Op 7-7-1917 overlijdt te Het Meer echtgenote Grietje Tjeerds BOLTJES, 74j oud, en binnen de week, 12-7-1917, verkoopt Hermanus Andries KEIZER huis en tuin te Het Meer voor 2000 gldn, contant betaald, aan Jacob NUMAN te Het Meer. Hermanus wordt 77. De akte meldt Oudeschoot, maar het gaat hier om Oranjewoud noordoostelijk van Oudeschoot. De bosrijke buurt (Schoterwoud) tussen de kerkdorpen Oudeschoot en Brongerga lag voor een groot deel op terrein dat formeel tot Oudeschoot werd gerekend.

Volgens familieverhaal: Hij werkte bij de Spoorwegen en verhuisde naar Amsterdam. De gezinskaart (lopende tot en met 1939) betreffende Wolter en zijn gezin in het Amsterdamse Gemeente Archief is slecht leesbaar en voorzien van een dikke reep plakband over de kolommen met geboortedata etc die de aantekeningen daarin onleesbaar maakt. We moeten dus verder zoeken. De kinderen in volgorde van vermelding: Hiltje, Pieter (ovl 12-4-1904), Jan, Jan, Jantje, Wolter, Geert, Aukje, Pieter (geb 2-11-1905) en Geertje. Rond 1950 hadden de kinderen VanderHoek in Oranjewoud spaarboekjes bij de Rijkspostspaarbank die eens per jaar voor rentebijschrijving naar Amsterdam moesten worden opgestuurd, “oom Pieter” stuurde bij terugzending weleens een groet mee (zo herinner ik me dat tenminste, - Jan). Het ging om dubbeltjes en centen uiteraard. Jan: “Begin 1959 viel het besluit dat ik aan de Vrije Universiteit te Amsterdam Nederlandse taal- en letterkunde zou gaan studeren. In april ging ik met vader naar een kennismakingsdag in Amsterdam en op zoek naar een studentenkamer. Dat lukte eigenlijk vrij snel die middag: Jacob van Lennepkade 69, tweehoog (kamer vierhoog). Na afloop zijn we nog bij “oom Pieter en tante Elsje” (Pieter was in werkelijkheid een neef van vader) aan de Admiraal de Ruyterweg op theevisite geweest. Toen ik in Amsterdam studeerde heb ik ze nooit bezocht.” Wet van den 19den Augustus 1861 betrekkelijk de Nationale Militie. Artikel 47: Vrijstelling van de dienst bij de militie wordt verleend aan den loteling, wanneer zijn wettige broeder of halve broeder in een lageren rang dan die van officier dient of gediend heeft. Artikel 48: De vrijstelling wordt zoo verleend, dat van een even getal broeders de helft en van een oneven de kleinere helft diene. Vergelijk de situatie anno 1950. Door verhuizing over een afstand van slechts 100 meter, van Van der Sluislaan 9 naar Koningin Julianaweg 18, viel het gezin VAN DER HOEK kerkelijk en ook qua schoolgang (christelijke lagere school) plots niet meer onder Heerenveen, maar onder Oudeschoot. Rond die tijd trouwens werd het westelijke (dichtstbebouwde) deel van Oranjewoud ten behoeve van bestemmingsplannen aan het dorp Heerenveen toegevoegd. Dertig jaar daarna werd Oudeschoot omgedoopt tot Heerenveen-Zuid. Geert Willems JONKMAN werd 19-9-1808 te Noordwolde geboren, zoon van Willem Geerts JONKMAN en Fijtje (Feikje) Jans. Deze twee trouwden te Noordwolde 31-8-1806. Vermoedelijk voor Willem Geerts een tweede of derde huwelijk. Hij is bijna 50 en Fijtje ca 27. Zoon Geert wordt te Noordwolde geboren, maar het echtpaar verhuist daarna van de Stellingwerven naar Utingeradeel. Daar wordt 20-3-1813 (Uting 5) nog een dochter Femmigjen Jonkman geboren. Twee weken later overlijdt Feikjen Jans, 34 jr (Uting 3). Willem Jonkman wordt 79 en ovl 27-3-1835 te Oudehaske (Haskerdijken? – Hask 8). Hij kocht de dienstplicht van een persoon die met nummer 21 werd ingeloot. Misschien de zoon van een boer of veenbaas die er wel een paar honderd gulden voor over had om zijn zoon binnen het bedrijf en buiten de kazerne (9-12 maanden, plus vier jaar oproepbaar) te houden. Johannes was ruim 20 en vond het misschien wel goede handel. Dit is nog niet gebeurd. Bij de militaire metingen stond de el voor 1 meter. Palmen stonden voor 10 centimeter, duimen voor 1 cm en strepen voor millimeters. In het geval van Geert werd de lichaamslengte als minder dan 1 meter 55 centimeter vastgesteld en werden precieze maten, want toch onvoldoende lengte, wellicht niet meer op papier gezet. Dat hij slechts 1 meter (1 el) hoog was, zoals in de akte gemeld, lijkt onwaarschijnlijk. Het militaire document meldt voor hem bruine ogen, ronde kin, zwarte haren en zwarte wenkbrauwen. Bijzondere merktekenen: geen. Informatie Idzinga “Vriezenveners”. Zie ook André Idzinga “Vriezenveners”. De EENKHOORN-familie wordt genoemd in het verzameloverzicht “Oude families uit Genemuiden” door H.W.Hammer (Huissen 2000). Daarin wordt Sijmen Wolters EENKHOORN genoemd, geb 1754 te Genemuiden en aldaar overleden 18-4-1827, mattemaker. Deze Sijmen was getrouwd met Trijntje VAN REES. Vermoedelijk waren zij grootouders van de Sijmen EENKHOORN, weduwnaar, met wie BONTJE VAN DER HOEK in 1905 trouwt. In en rond Genemuiden nog steeds Eenkhoorn-geslachten. Nazaten van Bontje nog niet gesignaleerd. Westland: Poldergebied ten zuiden van ’s Gravenhage en westelijk van Delft. Vanaf de negende eeuw begonnen hier bedijkingen en ontginningen en vormden zich heemraadschappen. Begin 14de eeuw, rond 1315, werd een gezamenlijk Hoogheemraadschap Delfland gevormd met onderscheid tussen de Oostambachten en de Westambachten. Hiervan komt de benaming Westland. Wat was dan “west”? Volgens J.G.de Ridder (Uit de Geschiedenis van het Westland, 1979): “De grens tussen oost en west liep toen van het noord-west-einde van de Kastanjewatering langs de Tanthofskade-Hareweg naar Kethel en vandaar langs de Harg, ongeveer ter hoogte van Spieringshoek naar het westen afbuigend door de Babberspolder.” Dat is duidelijk. Deze Willem ROEM, neef van Willem VAN DER HOEK, bleef mogelijk ongehuwd. Aan te vullen: medewerker Openbare Bibliotheek te Maassluis, bezoek van hem aan familie te Veensluis. In het jaar 1900 de 10de april verschenen Gerrit MEESTERS, 61 jaar, turfmaker te Mildam, en Johannes MAAT, 33 jaar, koopman te Mildam, bij het kantoor van de Burgerlijke Stand om aangifte te doen van het overlijden van Joltje Veldstra, oud 77 jaar, zonder beroep, geboren te Haskerhorne, wonende te Mildam, op den 10den april dezes jaar ‘s nachts half twee te Mildam, weduwe van Pier Jacobs de Jong, dochter van Fokke Feddes Veldstra en Lijsbert Hanzes Frankena.
— Na overlijden van Pier te Oudehorne in 1885 woonde weduwe Joltje een tijd te Idskenhuizen (Doniawerstal), maar in haar laatste jaren woonde zij in bij haar zoon Klaas te Mildam. Haskerdijken: Boerendorp in het uiterste noorden van Haskerland, hemelsbreed zo’n vijf kilometer boven Oudehaske en Haskerhorne, maar via de weg op grotere afstand. Historisch befaamd omdat in 1225 op deze plaats de norbertijnse monnik Doda zich terugtrok die in de jaren ervoor in een kluis woonde op de hoge heide in de buurt van het tegenwoordige Bakkeveen, op de grens van Friesland en Drenthe, waar hij vanwege zijn vroomheid veel bezoekers kreeg. Het schijnt dat hij zich o.a. fel verzette tegen de heidense gebruiken van bloedwraak. De kluizenaar vond de aandacht voor zijn persoon misschien wat te veel worden en verhuisde daarom naar het slecht toegankelijke “Haskerwoud”. Hij kwam er 30-3-1231 om het leven bij instorting van de door hem gebouwde kapel. Collega-monniken stichtten direct daarop en op dezelfde plaats een klooster (van augustijner koorheren) dat als Haskerconvent (Maria’s Rozendal) bekend werd. In 1402 werd het een dubbelklooster, in 1465 werd er de kloosterhervorming doorgevoerd. Het Haskerconvent volgde een tamelijk eigen koers, maar overleefde de reformatie niet en werd in 1576 in de beginjaren van de Tachtigjarige oorlog verwoest. De “Spaanse” stadhouder Rennenberg wees in 1579 de gronden en bezittingen toe aan de Staten van Friesland. De dorpsnaam Haskerdijken verwijst waarschijnlijk naar de bepolderingsaktiviteiten van de middeleeuwse kloosterlingen. Ook wordt wel gesteld dat de Grietenij Haskerland haar naam en bestaan aan het Haskerconvent heeft te danken. Toen overgrootvader Pier Jacobs de Jong rond 1850 boer te Haskerdijken was, tijdelijk zoals we weten, telde de streek ruim 40 behuizingen en 250 inwoners “die meest hun bestaan vinden in den handel in hooi, vee en turf”. Zijn grootvader Jacob Piers de Jong (kw 24) overleed in 1850 in Haskerhorne huis nr 4. Zijn grootmoeder (van VELDSTRA-kant) Lijsbert Hanzes Frankena (kw 27) in 1871 in Haskerhorne huis nr 5. Mogelijk gaat het om de boerenplaats van grootmoeder Geeske Jochums OENEMA en woonde Jacob bij haar.

Take Wybes BULTSMA geb Nijeholtwolde 16-4-1804 (Taeke), doop 20-5-1805, ovl Wolvega 23-10-1876, 72j, gehuwd, zv Wybe Douwes (BULTSMA) en Hendrikje Jans (DIJK). Taeke trouwt 12-5-1837, hij 33, arbeider wonende te Nijeholtwolde, met Jebbigje Hendriks PALMBOS, 26j, boerendienstmeid wonende te Wolvega, geb De Knijpe 5-2-1811, ovl Wolvega 7-9-1881, 70j, weduwe, dv Hendrik Foppes PALMBOS en Martje Foppes.
— Bij huwelijk in 1837 wordt Taeke arbeider genoemd. Zijn ouders zijn overleden: Wybe BULTSMA 2-3-1831, boer te Nijeholtwolde (huis nr 35), 69j, en Hendrikje DiJK 7-3-1832 te Nijeholtwolde (huis nr 35), 62j. Ook zijn vier grootouders zijn overleden. Van vaderskant Douwe Jans te Wolvega 19-11-1811, 76j, rentenier, zv Jan BULT en naam van moeder de aangevers onbekend, en Antje Wybes BULD te Oldeholtpade (huis nr 33) 14-3-1821, 87j, renteniersche, wonende te Oldeholtpade, geboren te Mildam, dv Eybe Jelles en Ebeltje Uilkes.
— Bij naamaanneming van 1811 laat Wybe Douwes BULT te Nijeholtwolde zich registreren, met kinderen Douwe 12, Jan 12, Jelle 10 en Take 7. De achternaam wordt hierna in BULTSMA veranderd.
— Taeke is 45, boer te Nijeholtwolde, bij geboorte van Jelle in 1850. Jebbigje Hendriks PALMBOS, bij huwelijk in 1837 met Taeke BULTSMA, 26j, boerendienstmeid te Wolvega, is 5-2-1811 te De Knijpe (Schoterland) geboren en woonde als kind te Hoornsterzwaag (Schoterland). Bij haar huwelijk woont vader Hendrik Foppes PALMBOS, arbeider, te Duurswoude (Opsterland FR), haar moeder Martzen Foppes BROUWER is 30-4-1824 te Hoornsterzwaag overleden (huis nr 23), 43j, huisvrouw van Hendrik Foppes PALMBOS, huisman te Hoornsterzwaag, dv Foppe Beenes BROUWER, huisman, en Aaltje Walters, echtelieden te Wolvega.
— Dat Jebbigjen boerendienstmeid te Wolvega wordt kan met familie van moederskant te maken hebben. Zij is vernoemd naar grootmoeder van vaderskant: Hendrik Foppes, geb Hoornsterzwaag 18-7-1777, doop 10-8-1777, zv Foppe Jans en Jebbigjen Hendriks.
— Bij naamaanneming van 1811 laat Hendrik Foppes PALMBOSCH te De Knijpe zich registreren, met kind Jebbigjen, ¾ j oud. De achternaam wordt hierna PALMBOS geschreven. De naam is vrij uniek in Friesland. De bossen van jeneverbesstruiken op heidevelden werden wel “palmbossen” genoemd, maar dit vooral in Drenthe. Lamkje KEIZER was eerder te Leeuwarden getrouwd, 22-5-1889, zij 23, hij 23, met Sybren VAN ALBERDA, geb Lwrd 31-10-1865, ovl Lwrd 8-1-1918, 52j, gehuwd, zv Tjeerd VAN ALBERDA en Tietje POSTMA. Ype Annes BOSMA, oud 27 jaar, boer, geboren en wonende te Mildam, zoon van Anne Ypes BOSMA (overleden) en Antje Andries PENNENGA, thans echtgenote van Sytze Bartels LUGTENVELD, trouwt 21-3-1847 met Lijsbeth SIEBRENS WOUDSTRA, oud 27 jaar, geboren en wonende te Oudeschoot, zonder beroep, dochter van Siebren Hendriks WOUDSTRA, landbouwer te Oudeschoot, en Jantje Hendriks ZANDSTRA. Bauke Minnes VAN SMEDEN, geb Harlingen 28-6-1840, ovl Harlingen 9-2-1904, zv Minne Baukes VAN SMEDEN en Neeltje HOEKERS. Bij naamaanneming 1811 Bauke Sybrens VAN SMEDEN te Franeker, zoon Minne 19j oud. In 1832 woont Minne (gehuwd met Neeltje HOEKERS uit Harlingen) op adres Hoogstraat 8 Harlingen.
— Akke ALTA, geb Harlingen 27-6-1846, ovl aldaar 12-9-1927, 81j, weduwe, dv Jan Jakobus ALTA en Claaske VISSER. In 1913 woont Klaas Gerhardus nog te Harlingen. De zoon Bauike werd 2-9-1945 door zijn vader te Kampen in het ambt bevestigd en stond verder te Rotterdam (1950), Amsterdam (1960), Amersfoort (1968) en ‘sGravenhage (1977, emeritaat 1984). Bron: bode-almere, parenteel van Jelle Bekes. De voornamen veranderen en de achternaam wordt DE YOUNG. De kinderen trouwen binnen andere families van Nederlandse immigranten. Joltje gaat Elsie heten, tr te Lynden (Washington) met Gerrit BUYS, 9 kinderen. Gatske gaat Katherine heten, tr te Quincy (Washington) met Arie MOLENAAR, 9 kinderen. Uit huwelijk met Aaltje nog Epke die Edward gaat heten, tr Lynden met Sadie ANDRINGA, 4 kinderen, en Douwe die Donald gaat heten, tr Sumas (Washington) met Hilda JAGER, 5 kinderen.
— Uit huwelijk met Trijntje VAN DER BIJ de zoon Jakob die Jake gaat heten, tr Quincy met Louise VRIELING, 3 kinderen, en de dochter Sue DE YOUNG, tr Sumas met Cornelis (Cornie) HOLLEMAN, 3 kinderen. Epke Piers de Jong, oud 33 jaar, koopman, wonende te Akmarijp, verklaart dat op 19 april ’s morgens 9 uur een kind van het mannelijk geslacht uit Epken de Jong en Gatske Jellema is geboren. Ze geven hem de naam Jelle. Epke de Jong, 42 jaar, koopman, wonende te Oudeschoot, verklaart dat 8 juli namiddags 7 uur te Oudeschoot is geboren uit Gatske Jellema een dochter. Ze geven haar de naam Jeltje. Zie meldingen Bruinsma. Epke en Grietje woonden in een huis “op het DOUWE EGBERTS-terrein” te Joure. Aanspreker Eit Brouwer te Snikzwaag meldt het overlijden van Epke DE JONG, oud 79 jaar, geboren te Oudehorne. Overleden te Snikzwaag op 5 oktober 1936, echtgenoot van Grietje POUTSMA, eerder weduwnaar van Gatske JELLEMA, zv Pier Jacobs DE JONG en Joltje Fokkes VELDSTRA. Wordt echtgenoot genoemd, geen weduwnaar. Leeuwarder Courant 31-3-1903. Leeuwarder Courant 23-10-1913 meldt een lijstje van kandidaten die slaagden voor het examen (te Leeuwarden) “vrije en orde-oefeningen der gymnastiek”. Daarbij J.de Weert uit Nieuwehorne. Kan Jan (dan 20) zijn geweest. Of broer Johannes (dan 18). Oldeholtwolde ligt bezuiden de Tjongerrivier, dichtbij Oudeschoot-Mildam (Schoterland) benoorden deze rivier. Mogelijk ontmoetten Jurjen en Janke elkaar tijdens de “Schotermarkt” die jaarlijks op tweede Pinksterdag werd gehouden (lammetjesmarkt) en altijd veel publiek trok. In die jaren woonde en werkte ook Jurjens oudere broer Hendrik Annes SCHIPPER te Oldeholtwolde. Overlevering binnen onze en VAN DER HONING-familie, afstammend van Trijntje, oudste dochter van Jurjen SCHIPPER en Janke WIEKEL. Volgens melding van 2002 is het huisje waarin ze woonden nog steeds aanwijsbaar. “Het witte huisje, schuin achter de begraafplaats te Brongerga.” Nog verder te melden. Hendrik trekt bij lichting 1887 militie Schoterland nr 122 en hoeft niet in dienst. Anne trekt bij lichting 1893 militie Schoterland het nr 32 en had in dienst gemoeten. Maar hij werd door de militieraad van de dienst vrijgesteld “op grond van lichaamsgebreken vermeld onder nr 322 van het algemeen visitatiereglement.” Lichaamsgebrek 322: “regenboog-uitzakking” (prolapsus iridus). Anne had slechte ogen. Tjitske overlijdt 17 juni 1909 namiddags half twee te Katlijk. Aangifte wordt gedaan door de geburen Phlippus WASLANDER, 30 jaar, arbeider te Katlijk, en Klaas VAN DER HONING, 57 jaar, idem. Jantje Wijkel (Janke Hendriks Wiekel), 58 jaar oud, zonder beroep, wonende te Mildam, verklaarde dat op 11 juni 1897 in haar bijzijn des avonds half twaalf te Katlijk een kind van het vrouwelijk geslacht is geboren uit Trijntje Schippers, zonder beroep, echtgenote van en inwonende bij Jan VAN DER HONING, arbeider, wonende te Katlijk, beroepshalve afwezig en daardoor verhinderd zelf aangifte te doen. Zij vermeldt haar de voornaam te geven van Tetje.