Werkdocument

WERKDOCUMENT

KWARTIERVERHALEN

VANDERHOEK-DEJONG

Door Klaas Van der Hoek Wzn en Jan Wolter VanderHoek Ezn

Gegevens in dit document kunnen nog verbeterd en aangevuld dan wel geschrapt worden

Versie februari 2002

TOELICHTINGEN

Vanaf generatie 4 (Overgrootouders) komen in dit document, per generatie, onderverdelingen voor naar VDH-lijn en DJ-lijn. In het eerste geval gaat het om voorfamilie van Willem Van der Hoek (1906-1961) en in het tweede geval om voorfamilie van Elizabeth de Jong (1910-1989). Via huwelijk per 21-6-1934 van Willem en Elizabeth (Lyske) combineerden zich deze “familielijnen” op een tamelijk toevallige wijze. Twaalf “gecombineerde” kinderen waren het resultaat. Die stammen van beide lijnen af en voor hen is dit document en de onderverdeling.

De beter toegankelijke informatie over voorfamilieleden in Nederland is pas sinds 1811 ontstaan: instelling van systeem van Burgerlijke Stand, met “vaste familienamen”, opgedragen vanuit Parijs. Nederland was door Frankrijk, onder “keizer” Napoleon, volledig geannexeerd en werd als provincie van Frankrijk behandeld. Die situatie werd twee jaar later veranderd en Nederland werd een zelfstandig koninkrijk maar het instituut van de Burgerlijke Stand bleef gehandhaafd. Aan de Franse ingreep hebben we ingrijpender ambtenarij te danken, maar dus ook betere/blijvende documentatie betreffende geboorten, huwelijken en overlijdens van individuële personen van iedere rang of stand.

Voor 1811 bestonden er geen registers van Burgerlijke Stand. Voor de melding van huwelijken en geboortes uit de tijd voor 1811 zijn we vooral op kerkregisters aangewezen (trouwen en dopen). Die registers, voorzover bewaard gebleven, zijn niet compleet voor alle individuële personen. De Hervormde richting gold misschien als staatskerk, maar was niet algemeen. De Rooms-Katholieke richting liet zich niet volledig wegdringen en, vooral in Friesland, was er een sterke Doopsgezinde richting. Allerlei registraties die na de in 1811 ingevoerde Burgerlijke Stand algemeen werden, waren voor 1811 veel minder dan algemeen. Tot 1795 was Doopsgezind-zijn zelfs strafbaar en keek men in die richting wel uit met het bijhouden van registers. De informatie voor 1811 via kerkregisters is ver van compleet. Bovendien werden, voorzover dergelijke registers bestonden, deze op lokaal niveau wel of niet met zorg bijgehouden. En raakten veel registers kwijt of incompleet doordat ze in domineeshuis of pastorie werden bewaard (niet in ambtelijke kluizen) en door brand, slordigheid, verhuizing, opruiming of verveling/ongeïnteresseerdheid, verwaarloosd, vernietigd of gewoonweg kwijt raakten.

Zo zijn gegevens voorzover ooit schriftelijk vastgelegd over voorouders van voor 1811 niet meer raadpleegbaar en missen we in het volgende document allerlei namen en gegevens die we (achteraf beschouwd, maar we zijn verwend door de betere registraties van na 1811) graag hadden willen hebben.

De registratie van huwelijken via kerkelijke registers werd pas rond 1580 enigszins van belang. Voor die tijd was er geen algemene belangstelling vanuit de kerken. Voorfamilieonderzoek moet meestal stoppen rond 1740 omdat toen pas voor de plaatselijke Hervormde kerken (“staatskerk”) een verplichte bijhouding van trouwregisters werd afgekondigd. Voor dat jaartal was de bijhouding van dergelijke registers vrijblijvend en gebeurde er veel niet en ging veel ook verloren.

Rond 1580 streden de Nederlanders, onderdeel geworden van “het Spaanse rijk” door huwelijken van de Habsburgse (Duitse) koningen met Spaanse kroonprinsessen, voor grotere vrijheid. Tegen “het Spaanse juk”. Bovendien koos men in belangrijke mate voor de Hervorming van de Rooms-katholieke kerk wat vanuit Spanje slecht werd begrepen. Na een Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) ontstond uiteindelijk de internationaal als vrij en zelfstandig erkende Republiek der Vereenigde Nederlanden. Tijdens die oorlog moesten allerlei drempels worden genomen. Binnen dit document is het belangrijk te melden dat vanuit Rome (de RK-paus) tegen de “Hervormers” in de regel werd ingevoerd dat alleen huwelijken als wettig konden gelden die door een RK-priester waren ingezegend en gedocumenteerd. De Staten-Generaal van de opstandige Nederlanden die zich buiten het gezag van de Spaanse en Rooms-katholieke koning stelden, nog volop in oorlog, besloten in 1581 dat ook huwelijken door Hervormde dominees ingezegend en gedocumenteerd als wettig zouden gelden. Dit was een feit van belang omdat de wettig-gelding van huwelijken als voorwaarde gold voor allerlei kwesties bij vererving van aanmerkelijk belang (boerderijen, landgoederen, jachtrechten enz.). Sinds rond 1580 werden in het kerkelijk-hervormde Nederland hervormd-kerkelijke trouwregisters van belang om wettigheid van huwelijken te documenteren. Zo ontstonden gaandeweg meer registers die vaak nog lang niet algemeen waren. Pas rond 1740 was de tijd rijp om ook Hervormde gemeenten tot complete registratie (huwelijken en geboorten) te verplichten. Maar Hervormd was zeker niet algemeen. En de verplichting niet duurzaam (bewaren van registers). Hiernaast andere akten, gerechtelijk, notariëel enz., die in sommige gevallen de informatie aanvullen of nieuwe gegevens opleveren.

Het is onmogelijk om complete informatie betreffende alle voorouders en leden van voorfamilieleden van voor 1811 te verzamelen. Die informatie is nooit gearchiveerd of is, wanneer ontbrekend, verloren gegaan. Informatie van voor 1600 is vooral schaars.

Dit Werkdocument is niet compleet en zal zeker nog aanvullingen krijgen. Help ons. Wanneer je kunt en wilt.

Klaas en Jan, voorjaar 2002.  KWARTIEREN VAN DER HOEK – DE JONG

Generatie 1

Kinderen Van der Hoek – de Jong, geboren 1935-1954 te Oranjewoud (FR).

Generatie 2 (ouders)

1. Willem VAN DER HOEK (W.B.), geb. 30 april 1906 te Naaldwijk (ZH), overl. 13 oktober 1961, 55 jaar oud, te Heerenveen (Veensluis 15), ambtenaar hypotheekkantoor te Heerenveen en Leeuwarden, lid gemeenteraad Heerenveen (ARP), diaken Gereformeerde kerk Heerenveen, ouderling en kerkbestuur Gereformeerde kerk Oudeschoot en De Knijpe, bestuurslid Scholen met den Bijbel enz., tr. 21 juni 1934 te Joure (burg.stand) en Heerenveen (kerkelijk) met
2. Elizabeth DE JONG, geb. 2 juni 1910 te Oudehaske (FR), overl. 25 november 1989 te Heerema State, Heerenveen, 79 jaar oud, huisvrouw en moeder, op veel fronten actief.

Uit dit huwelijk (Generatie 1):

Bonne Van der Hoek Klaas Van der Hoek Neeltje Van der Hoek Fokje Van der Hoek Jan Wolter Van der Hoek Jacob Willem Van der Hoek Hiltje Elizabeth Van der Hoek (Hillie) Janke Frederika Van der Hoek (Janneke) Antje Janna Wilhelmina Van der Hoek (Anneke) Peter Jurjen Van der Hoek Hendrik Willem Van der Hoek (Henk) Jurjen Klaas Van der Hoek

N.B.: Informatie over de generaties 1 en 2 en wat verder volgt is onderwerp van een apart Werkdocument met voorlopige werktitel “Na 21 juni 1934”.  Generatie 3 (grootouders)

1. Bonne VAN DER HOEK, geb. 8 januari 1875 te Oranjewoud (Grintdyk), vertrekt ca. 1895 als kleermakersgezel uit Heerenveen naar Zuid-Holland, overl. 1 mei 1943, 68 jaar oud te Heerenveen (Van Dekemalaan), kleermaker, tr. 1 september 1900 te Naaldwijk (ZH) met
2. Neeltje ROEM, geb. 17 november 1871 te Naaldwijk (ZH), werkvrouw, overl. 15 november 1937 te Heerenveen (Van Dekemalaan), net geen 66 jaar oud.

Uit de trouwakte blijkt dat de ouders van de bruidegom, Jan Wolters Van der Hoek (kw 8) en Hiltje Jans Lukkes (kw 9), voor dit huwelijk niet de reis van Aengwirden naar Naaldwijk maakten. Zij gaven schriftelijk toestemming. De ouders van de bruid waren wel aanwezig en getuigen waren o.a. haar broers Nicolaas en Christiaan ROEM.

Uit dit huwelijk: Hiltje VAN DER HOEK, geb. 29-6-1901 te Naaldwijk, overl. 28-3-1978 te Kollum (Fr), tr. Willem Carel FABER, geb. 3-11-1903 te (?), overl. 11-2-1978 te Kollum. Antje VAN DER HOEK, geb. 28-10-1902 te Naaldwijk, overl 2-3-1983 te Drachten, 80 jaar oud, trouwt ca 1930 te Heerenveen met Johannes SPIERING, geb. 31-7-1904 in Ommelanden, overl 11-12-1975 te Drachten, 71 jaar oud, hij had een kapperszaak aan de Stationsweg te Drachten. Uit dit huwelijk: twee dochters doodgeboren (31-8-1933, Aengw 64, en 21-5-1937, Small 79) en de zoon Piet (getrouwd met Miep, vier (?) kinderen, verhuisde naar Utrecht). Janna VAN DER HOEK, trouwt met Sybren WEERMAN. Verhuist naar den Haag (kruidenierszaak). Uit dit huwelijk: Kinderen. Willem VAN DER HOEK, geb. 30-4-1906 te Naaldwijk (kw 2) Willemien VAN DER HOEK, ongehuwd gebleven. Verhuist naar den Haag/Rijswijk en is werkzaam in de zorgsector. Jan Wolters VAN DER HOEK, geb. 7-1-1909 te Naaldwijk. Hij is zeven jaar oud wanneer het gezin naar Heerenveen verhuist. Volgt MULO-opleiding en krijgt 23-7-1925 het diploma A uitgereikt, met een 9 voor geschiedenis en een 8 voor natuurkunde. Daartegenover een 4 voor meetkunde en 5-jes (in die tijd nog voldoende) voor schrijven, Nederlands en Frans. Hij zal hierna “op kantoor” zijn gegaan, misschien bij de belastingdienst. In 1929 moet hij op voor militaire dienst. Hij komt terecht bij de kaderopleiding Militaire Administratie en verlaat de dienst als (reserve) opperwachtmeester Militaire Administratie. Een goede referentie voor een vaste baan bij de dienst der Rijksbelastingen. Hij begint in Stadskanaal (Gr), maar solliciteert met succes naar een functie in Heerenveen of omgeving. We vinden hem terug bij het belastingkantoor te Gorredijk. Op zijn fietstochten van Heerenveen naar Gorredijk (of per tram) komt hij Mintje Hieminga tegen, te Benedenknijpe. Huwelijk 24-1-1939 te de Knijpe. De eerste woning is Molenwal 154 te Gorredijk.

Na ongeveer een jaar wordt Jan overgeplaatst naar het belastingkantoor te Oosterwolde. Kinderen uit het huwelijk: Jan, geb. 8-11-1939 te Gorredijk, Neeltje, geb. 22-6-1941 te Oosterwolde, Klaske, geb. 22-9-1942 te Oosterwolde, Minny, geb. 20-7-1945 te Oosterwolde. Tijdens de Duitse bezetting 1940-1945 speelden belastingkantoren in Friesland een belangrijke rol voor het illegaal financieren van vluchtelingen- en onderduikersopvang en hulp aan verzetsgroepen. Dit ging gebrekkig door nadat de Duitse SS belangrijke schakels oprolde. Uiteindelijk werd in februari 1945 (twee maanden voor de bevrijding) ook Jan alsnog gearresteerd, in de gevangenis Crakstate opgesloten en gemarteld, en met het vrijwel laatste gevangenentransport per trein naar Hamburg (Neuengamme) afgevoerd. Volgens laatste berichten was hij lichamelijk niet meer in staat daar aan verder transport te ontkomen (anderen wel). Hij is nooit teruggevonden. De indicatie van het Rode Kruis na twee jaar was dat hij waarschijnlijk nog door werd getransporteerd naar het noodkamp (sinds 12-2-1945) Wöbbelin bij Ludwigslust. Dit kamp werd 2-5-1945 door het Amerikaanse leger gevonden en bevrijd. Meer dan de helft van de gevangenen die de bevrijding meemaakten, was te ziek of beschadigd geraakt om nog te herstellen. Formeel werd twee jaar later bekend gemaakt dat Jan rond 13-5-1945 bij Ludwigslust waarschijnlijk overleed en dat zijn lichaam daar in een groot massagraf (nog altijd aanwezig en te bezoeken) verdween. Mintje Hieminga moest ruim twee jaar op deze vaststelling wachten en kreeg meteen te horen dat de salarisuitbetaling werd gestopt (per 1-10-1947). Slechts weduwenpensioen e.d. Zij nam de koene beslissing naar Canada te emigreren met kinderen en een nieuwe echtgenoot. Voorgenoemde kinderen van Jan zijn na 1948 in Canada verder opgevoed. De tak van Canadese VanderHoeken is uiteraard beperkt (slechts één verdere naamdrager, Jan van 1939, en dat sterft uit).

Begin 1916, halfweg Eerste Wereldoorlog, komt Bonne vanwege een faillissement vanuit Naaldwijk (ZH) met zijn gezin terug naar Heerenveen (FR). Hij is dan 41. Het faillissement wordt juni 1916 opgeheven. Bonne is als kleermaker bezig voor kledingwinkels te Heerenveen (Van der Kam) of voor eigen rekening.

Daarnaast was hij erg actief in de vakbondsvereniging (Christelijke Besturen Bond Patromonium), in het zondagsschoolwerk en op politiek terrein ARP.

Op 8-jarige leeftijd raakte opa Bonne zwaar gewond bij een ongeval met de tram op het spoor van Heerenveen naar Drachten. Ze woonden toen sinds kort in Terband, dichtbij het station van Heerenveen. De tram reed, bij het oversteken van de Heerensloot (trambrug) langzaam en kinderen gebruikten die gelegenheid om via de toegangstrappen aan de ene kant de tram in te klimmen en aan de andere kant er weer af (Klaas). Opa Bonne viel en dat had rampzalige gevolgen. Hij herstelde slechts langzaam en moest tot zijn 16de krukken gebruiken. Om die reden mocht hij vervolgonderwijs volgen (“Franse school”) en werd voor hem een zittend beroep gekozen: kleermaker (!). Na zijn 60ste begon het oude ongemak weer op te spelen, zodat hij zich tenslotte in een invalidenwagentje moest verplaatsen. Overleden aan een trombose (hartje Tweede Wereldoorlog).

6. Klaas Piers DE JONG, geb. 24 april 1853 te Haskerhorne, overleden 9 december 1930 te Oudehaske, 77 jaar oud, veenwerker, winkelier, boer, melkerijchef (in Duitsland), tr. (1) 16-5-1878 met JELTJE HEIDA, tr (2) 12-5-1881 met JANTJE DE ROOS bij wie drie dochters en een zoon Pier, tr (3) 2 maart 1893 met 7. Fokje SCHIPPERS (Fokje Jurjens Schipper), geb. 15 juni 1870 te Oudeschoot, overl. 14 november 1936 in De Tijnje (Opsterland), 66 jaar oud.

HUWELIJKSAKTE van Klaas en Fokje is uitvoerig en meldt dat Klaas weduwnaar is van Jantje de Roos maar niet eerder ook al van Jeltje Heida:

“In het jaar 1893, den tweeden dag der maand Maart, zijn voor ons ondergetekende, ambtenaar van den Burgerlijke Stand der Gemeente Schoterland, provincie Friesland, verschenen: KLAAS DE JONG, weduwnaar van Jantje de Roos, oud 39 jaren, vervener, geboren te Oudehaske, wonende te Mildam, meerderjarige zoon van Pier Jacobs de Jong, overleden, en Jeltje Fokkes Veldstra, zonder beroep, wonende te Idskenhuizen, indertijd echtelieden, en FOKJE SCHIPPERS, oud 22 jaren, zonder beroep, geboren te Oudeschoot, wonende te Mildam, minderjarige dochter van Jurjen Annes Schippers, arbeider, en Janke Hendriks Wiekel, zonder beroep, echtelieden, wonende te Mildam. Welke ons verzocht hebben het door hen voorgenomen huwelijk te voltrekken, waarvan de afkondigingen op zondagen den 19de en 26ste Februarij dezes jaar binnen de gemeente is geschied. Waarna wij hun in het openbaar hebben afgevraagd, of zij elkander wederkerig tot echtgenooten aannemen en getrouwelijk al de plichten zullen vervullen, welke door de wet aan de huwelijke staat verbonden zijn, waarop door ieder afzonderlijk een toestemmend antwoord zijnde gegeven, hebben wij in naam der wet verklaard dat KLAAS DE JONG en FOKJE SCHIPPERS bovengenoemd door de echt aan elkaar zijn verbonden. En zulks in tegenwoordigheid van Hendrik Faber, oud 47 jaren, veldwachter, en Herman Bakker, oud 46 jaren, veldwachter, beide wonende te Heerenveen, Harm Wind, oud 36 jaren, klerk, wonende te Nijehaske, en Jouke Kort, oud 27 jaren, klerk, wonende te Het Meer, allen geen bloedverwanten of aanverwanten van de echtgenoten. Er is hiervan door ons opgemaakt deze acte, echter nadat wij deze eerst aan verschijnende partijen en de getuigen hebben voorgelezen. Door ons, de bruidegom, de bruid, den ouders des bruid en de getuigen is ondertekend, verklarende dat de moeder der bruid niet te kunnen schrijven als zulks niet geleerd hebbende.”

Bij dit derde huwelijk van Klaas Piers waren zijn eigen ouders niet aanwezig. Zijn vader is in 1885 overleden en voor moeder Joltje Fokkes Veldstra (70 jaar) die na 1885 naar Idskenhuizen verhuisde was de winterreis waarschijnlijk te bezwaarlijk. Ze overlijdt 1900 te Mildam (Schoterland).

Pake Klaas Piers had dus drie huwelijken.

Jeltje (Hommes) HEIDA: Klaas is 25 jaar wanneer hij 16-5-1878 trouwt met de 21-jarige Jeltje HEIDA. Hij wordt in de akte omschreven als “van boerenbedrijf, geboren te Oudehaske, wonende te Oudehorne, meerderjarige zoon van Pier Jacobs de Jong, van beroep boer, en Jeltje Fokkes Veldstra, zonder beroep, echtelieden en wonende te Oudehorne.” Klaas en Jeltje zullen elkaar enkele jaren eerder hebben leren kennen en verliefd zijn geraakt. Jeltje is 27 december 1856 geboren te Mildam, dochter van Homme Jeips HEIDA die dan 48 jaar is, boer te Mildam, en van Aaltje Jelles SCHOTANUS, zijn echtgenote. Jeltje is 21 wanneer ze trouwt, drie en een halfjaar jonger dan Klaas. In 1878 zijn haar beide ouders al overleden. Ede HEIDA, koopman, wonende te Oudeschoot, treedt op als haar voogd. Het huwelijk van Klaas en Jeltje duurde maar kort en bleef niet kinderloos maar Jeltje liet geen levende kinderen na. Ze overlijdt 14-7-1879 in het eerste kraambed en de baby is bij de bevalling ook al dood. Akte: “Martin Girbens Zwaagstra, oud 50 jaren, timmerman te Mildam, en Gerrit Kornelis Velde, oud 25 jaren, bakker te Mildam, hebben verklaard dat Jeltje Heida, oud 22 jaren, zonder beroep, geboren en wonende te Mildam, echtgenote van Klaas de Jong, in het huis nr. 20 te Mildam is overleden.” Misschien ging het om een problematische miskraam want melding van een geboorte (levenloos) vindt niet plaats. In het familieverhaal (Lyske de Jong) hoorde bij het verhaal dat Jeltje en de baby samen in één graf (kist) werden begraven.

Jantje (Freerks) DE ROOS: Klaas is 26 en reeds weduwnaar. Ook opnieuw vrijgezel in die zin dat er geen kinderen blijven om voor te zorgen. Feit is dat hij twee jaar na het overlijden van eerste liefde Jeltje HEIDA opnieuw trouwt, nu met de Oudeschootse bakkersdochter Jantje DE ROOS. Klaas is 28 jaar wanneer hij 12-5-1881 met Jantje trouwt. Zij is 21. Volgens de huwelijksakte: “Klaas de Jong, oud 28 jaren, vervener, geboren te Oudehaske, wonende te Mildam, zoon van Pier Jacobs de Jong, vervener, en Jeltje Fokkes Veldstra, wonende te Oudehorne, weduwnaar van Jeltje Heida, huwt met Jantje de Roos, oud 21 jaren, zonder beroep, geboren en wonende te Oudeschoot, dochter van Freerk IJsgram DE ROOS, zonder beroep te Oudeschoot, en Aaltje Botes SPANDAU, overleden, indertijd echtelieden.” Jantje de Roos werd 17 november 1859 geboren en vader Freerk is dan 40 jaar, bakker te Oudeschoot. In 1881 wordt hij als “zonder beroep” voorgesteld, wat inhoudt dat hij minstens rond zijn zestigste het (zware) bakkersleven vaarwel zegde. Hij leerde het bakkersberoep van zijn vader. Het huwelijk van Klaas en Jantje duurt ruim 11 jaar. In die tijd werd Klaas behalve vervener ook “winkelhouder”. Ze hadden in de Annebuurt tussen Mildam en Oudeschoot een winkeltje en waarschijnlijk stond vooral Jantje achter de toonbank. Het huwelijk eindigt abrupt op 18-8-1892, de datum waarop Jantje onverwacht overlijdt, pas 32 jaar oud. Klaas is dan 39 en weer weduwnaar. Uit de overlijdensakte van Jantje: “Hielke Bultsma, oud 53 jaren, winkelier te Mildam, en Jan Faber, oud 42 jaren, arbeider te Mildam, verklaren dat Jantje de Roos, oud 32 jaren, zonder beroep, geboren te Oudeschoot, wonende te Mildam, gehuwd met Klaas de Jong, dochter van Freerk Ysgrams de Roos en Aaltje Botes Spandau, de 18den augustus 1892 des nachts om 1 ure te Mildam is overleden.” Jeltje liet bij haar overlijden drie jonge dochters na: Aaltje, Joltje en Frederikje. Na de geboorte van Frederikje ging het mis met zwangerschappen, hoewel in 1889 een zoontje Pier nog wel “levensvatbaar” wordt geboren. Het overlijdt als baby. In 1892 overlijdt dan Jeltje, vermoedelijk vanwege een zwangerschap.

Fokje (Jurjens) SCHIPPERS: Klaas gaat 2-3-1893, vijf maanden na het overlijden van Jantje de Roos, een derde huwelijk aan.

Uit het huwelijk van Klaas en Fokje worden de volgende kinderen geboren:

Janke, geb. 31-3-1894 te Mildam, overl 13-3-1981 te De Tynje, 86 jaar oud, weduwe. Trouwt 3-6-1920 te De Tynje met Roelof Bakker, geb. 25-1-1892 te Aengwirden, zoon van Theunis BAKKER en Hiltje VAN DER DUIM, gehuwd Aengwirden 16-5-1891. Uit het huwelijk van Janke en Roelof te Tijnje geboren: Fokje (18-4-1922, nog in leven, weduwe, woont te Tynje), Theunis (1923, overl te Goor OV 1982), Klaas (1925, getrouwd met Anneke, woont te Wirdum ) en Hiltje (3-9-1927, overl 13-9-1992, was gehuwd met Jelle BOSMA, 2 kinderen). Pier (geb. 26-3-1896 te Mildam, overl aldaar 22-8-1899, 3 jaar oud). Jacob (geb. 29-7-1898 te Mildam, oom Jaap, getrouwd met tante Sientje, woonde o.a. in Bolsward en Harlingen, vier kinderen. Werkte bij de douane/belastingdienst). Pier (geb. 29-10-1900 te Mildam, emigreert 1929 naar Kalamazoo, Michigan, USA, trouwt met Mary, minstens één zoon, stuurde na WO II een pakket of wat). Jurjen (geb. 19-5-1902 te Mildam, getrouwd met tante Griet, woonde te Lekkum/Leeuwarden, enkele kinderen). Geeske (getrouwd met Klaas VAN DER VEEN, emigreerde met kinderen rond 1955 naar Australië). Tryntje (geb. 27-4-1906 te Oudehaske, overl 17-7-1989 te Heerenveen, 83 jaar oud, getrouwd met Jelmer BAKKER, geb. 1-2-1904 te Gauw, overl 18-1-1972 te Wommels, 67 jaar oud, vier kinderen, woonde te Wommels). Elisabeth (Lyske, kw 2) Hendrik (“Heinrich” want geboren tijdens de Duitse periode, aangemeld te Hochheffen in 1913, overl. Juli 1996 te Leeuwarden, trouwde met tante Jellie, woonde eerst te Bolsward, later te Leeuwarden).

Generatie 4 (overgrootouders)

VDH-LIJN

8.Jan Wolters VAN DER HOEK, geb. 6 april 1835 te Nijehaske, overl. 23 september 1927 te Terband, 92 jaar oud, trouwt 2 juni 1861 te Het Meer als 26-jarige met de 21-jarige 9.Hiltje Jans LUKKES, geb. 29 februari 1840 te Het Meer, overl. 12 augustus 1915 te Terband, 75 jaar oud.

Uit dit huwelijk: Grietje Jans Van der Hoek, geb. 27-6-1862 (Aengw 45), overl 30-12-1868 te Het Meer, 6 jaar oud (“levenloos opgehaald uit een sloot”). Hoe was het ijs rond Oudjaar 1868? Wolter Jans Van der Hoek, geb. 30-3-1867 te Het Meer, trouwt 2-5-1891, pakhuis-knecht, 24 jaar, wonende te Terband, met Geertje Pieters VAN DER HOEFF, dienstmeid te Heerenveen (Aengwirden), 24 jaar, geboren 22-9-1866 te Wolvega, ovl 25-8-1929 te Amsterdam, dochter van Pieter Geerts VAN DER HOEFF, timmerman te Wolvega, en Jantje Wolters BERKENBOSCH. Wolter ging werken bij “het spoor” en de jonggehuwden verhuisden via Drachten (Smallingerland) naar Amsterdam. In Drachten wordt een dochter Hiltje geboren 2-4-1892. Het gezin wordt per 5-2-1894 ingeschreven te Amsterdam, wonend aan de Jacob van Lennepstraat 94. Later verhuizen ze naar nr 134 aan de Kinkerstraat (?, de aantekening op de gezinskaart is vrijwel onleesbaar). In Amsterdam worden nogeens 9 kinderen geboren, waarvan enkelen jong zijn gestorven. Zoon Geert Van der Hoek, geb 8-4-1903, getrouwd met Helena VERBURG, geen kinderen gemeld, werd schoenmaker en woonde aan de Jacob van Lennepkade 228 te Amsterdam. Zoon Pieter Van der Hoek, geb 2-11-1905, gehuwd met Elsje HEMMES (geb 7-10-1907, dochter van Jacobus Hemmes uit de Watergraafsmeer), één zoon Wolter (geb 21-5-1937, ovl ca 1987), werd klerk bij de Rijks Post Spaarbank. Woonde Kanaalstraat 137, parallel aan het zuidelijke deel van de Jacob van Lennepkade, en vanaf 29-1-1935 (?) aan de Admiraal de Ruyterweg 291 driehoog in Amsterdam-West. Grietje, geb. 18-1-1870 te Oranjewoud, trouwt 30-5-1891 (Aengwirden 12) met Geert FONK, geb. 9-10-1863 (Hask 160), zoon van Johannes FONK en Trijntje REGTS. Uit huwelijk van Grietje en Geert de kinderen: Johannes (geb. 25-6-1892, Aengw 63), Jan (geb. 8-4-1894, Aengw 34), Trijntje (geb. 4-4-1896, Aengw 28), Wolter Jan (geb. 30-10-1898, Aengw 86), Hiltje (geb. 15-1-1901, Aengw 7), Bonjé (?). Bontje, geb. 27-9-1872, namiddag 1 uur, te Oranjewoud. Aangifte wordt de volgende dag gedaan door de 37-jarige vader (arbeider, wonende te Oranjewoud), vergezeld door zijn 40-jarige broer Freerk Wolters (arbeider, wonende te Het Meer). Op weg van Oranjewoud naar het gemeentehuis te Heerenveen kwam Jan langs het huis van zijn broer in Het Meer en die zei waarschijnlijk: “Sil ik mar mei dy mei gean?”. Bontje is vernoemd naar grootmoeder Bonjé Woudstra (kw 19), maar dus niet in “zeeuwse” schrijfwijze van de naam. Bontje trouwt 10-6-1905, op 32-jarige leeftijd, zonder beroep, geboren te Oranjewoud, wonende te Terband, met Sijmen EENKHOORN, geb. 9-6-1868 te Genemuiden, sigarensorteerder, wonende te Steenwijk, “binnen de laatste zes maanden gewoond hebbende te Zorgvliet, gemeente Diever, weduwnaar van Femmetje Wessels.” Femmetje overleed 1-2-1903 te Kampen. Sijmen was zoon van Lubbert Sijmens EENKHOORN, arbeider, en Aagje LAST, beide in 1905 wonend te Kampen. Getuigen bij het huwelijk waren Wolter VAN DER HOEK, broer van de bruid (48 jaar, werkman, wonende te Amsterdam), en Barteld EENKHOORN, broer van de bruidegom (33 jaar, werkman, wonende te Zwolle). Bonne Van der Hoek, geb 8-1-1875 te Oranjewoud (kw 4).

Overgrootvader Jan Wolters was arbeider. Hij werd 92 jaar oud en liep in zijn latere jaren “zo krom als een spijker” volgens Lyske die met Jans kleinzoon Willem Van der Hoek trouwde (kw 2 en 3). Jan en Hiltje hebben in Luinjeberd gewoond, daarna in Oranjewoud/Oudeschoot en verhuisden naar Terband na 1875. In Oranjewoud woonden ze eerst te Brongerga (volgens meldingen door Lyske) en later aan de Grintdyk. De meldingen van Lyske moeten misschien gecorrigeerd worden. Waar bevond zich huis nr 61 j (1868) “te Oudeschoot”? Aan de Grintdyk werd jongste zoon Bonne in 1875 geboren.

Grintdyk was eertijds de zandweg tussen Oudeschoot en Brongerga (door het Schooterwoud), die als landweg al staat getekend op een vroege kaart uit 1680. De weg werd na 1860 verhard en kreeg waarschijnlijk toen in de volksmond de naam “Grintdyk” (Grindweg). Die naam bleef bestaan nadat de weg in 1931/32 werd verbreed en geasfalteerd. In de volksmond heette ze toen ook wel de “Gruisloze” (=”Geruisloze”, waarschijnlijk ontleend aan juichverhalen van aannemer of pers over de lawaaidempende werking van asfaltbeton). Pas 6-9-1948 kreeg de weg een officiële naam: Prinses Wilhelminaweg. Een week na het aftreden van Koningin Wilhelmina. Willem Van der Hoek zat toen in de gemeenteraad van Heerenveen die dit besluit goedkeurde. Het besluit werd 22-4-1963 herroepen toen Wilhelmina was overleden. De straatnamencommissie vond Koningin Wilhelminaweg passender. Een jaar eerder was de weg gecoupeerd: het oostelijke deel (naar Hotel Tjaarda toe) werd verlengde van de Koningin Julianaweg.

De huidige situatie is totaal anders dan toen overgrootouders Jan en Hiltje aan de Grintdyk kwamen wonen en opa Bonne er werd geboren. Zijn geboortehuis is niet meer aanwezig. Het stond in het deel ten oosten van de Lollius Ademalaan (die voor 1949 Van Eijcklaan heette en eerder in de volksmond Pôlesingel naar het huis De Pôle aan de Grintdyk). Jan en Hiltje kwamen oostelijk van dat huis te wonen dat als opslagplaats in gebruik was. De laan die uiteindelijk naar Lollius Adema werd vernoemd komt op een kaart van 1718 (Schotanus/Halma) al gedeeltelijk voor, zonder naam. Oostelijk van die laan liep een wijk (gegraven sloot) naar De Pôle, die in de volksmond Adema’s Wyk ging heten. Alweer Lollius Adema bedoeld die rond 1840 officier van justitie te Heerenveen, landeigenaar en ontginner te Oranjewoud. Hij liet de boerderij Meerzicht bouwen, nog steeds aanwezig, en daarachter de polder, noordelijk richting Het Meer, aanleggen. Hij wijzigde het oude zandweggetje Rottum-Brongerga (“binnenweg”, “het laantje”) en maakte er een zandweg van die later werd bestraat (sinds 1949 Koningin Julianaweg geheten). Over de Adema’s wyk kwam een bruggetje. Parallel aan deze wijk maar niet pal ernaast ging in onze tijd “Het Donkere Laantje” in noordelijke richting. Dat werd tamelijk slecht onderhouden en was een beruchte vrijplaats tot tussen 1952 en 1955 De Berenclub (tienerclub met geschreven reglement) het laantje tot eigen gebied claimde en hutten bouwde op het eilandje aan de verre noordkant. Uulke de Jong (zoon van Hampie Rot) is er nog derdegraads aan zijn hoofd in brand gevlogen.

Jan en Hiltje zijn na 1875 van de Grintdyk verhuisd naar Terband (de Schans), direct ten noorden van Heerenveen (Aengwirden). Jan was toen ruim 40 jaar oud. Misschien werkte hij als arbeider in de wegenbouw (Grintdyk, straat- en spoorwegen rond station Heerenveen). Rond station Heerenveen had in 1883 jongste zoon Bonne (8 jaar), spelenderwijs waarschijnlijk, een conflict met trein of tram (zijn er krantenberichten uit die tijd?) dat hij overleefde. Maar zwaargewond raakte hij wel en hij moest verder met behulp van krukken naar school. Vader Jan liet hem na de lagere school vervolgonderwijs doen (de Franse school) wat binnen de familie nog uniek was. Besloot ook dat Bonne maar kleermaker moest worden, een beroep waarbij je veel moet zitten (ambtenaren stonden toen nog meestal). En liet hem naar Holland vertrekken, want daar viel geld te verdienen (Bonne kwam in 1916 met een gezin van 6 jonge kinderen en in faillissement terug).

Te Terband (ongeveer op de plaats waar na 1950 de Rotonde werd aangelegd) heeft overgrootvader Jan Wolters Van der Hoek 50 jaar gewoond. Overgrootmoeder Hiltje Jans Lukkes overlijdt er in 1915. Dochter Grietje, getrouwd met Geert Fonk, woont er ook. Wanneer Bonne met zijn gezin in 1916 naar Heerenveen komt, krijgen ze eerst onderdak in Het Meer bij bejaarde oom en kinderloze weduwnaar Freerk Wolters Van der Hoek (huis tegenover de vroegere Asbrug over de Schoterlandse Compagnonsvaart), daarna in Terband en per 1918 een eigen nieuwbouwwoning aan de Van Dekemalaan te Heerenveen.

1. Willem ROEM, geb. 3 mei 1826 te Naaldwijk (Westland, ZuidHolland), overl. 8 mei 1907 aldaar, 81 jaar en 5 dagen, tuinder, tr. 11-5-1861 te Naaldwijk, 35 jaar oud, met de 29-jarige
2. Antje VAN BEEK, geb. 8 april 1832 te Naaldwijk, overl. 26 maart 1905 aldaar, bijna 73 jaar oud.

Uit dit huwelijk: Nicolaas Roem, geb. te Naaldwijk 1862, overl. 29-4-1943 te Delft (wonende te Naaldwijk), 81 jaar oud, weduwnaar van Cornelia VAN DORP. Nicolaas Roem was eerst getrouwd met Klazina PRINS, geb. 15-11-1859, overl. 16-1-1898, 38 jaar oud. Uit dat huwelijk twee dochters. Klazina Prins was dochter van Martinus Prins (1823-1896) en Jannetje VALSTAR. Nicolaas Roem en Klazina Prins hadden de voorouders Willem Pietersz Valstar (1668-1737) en Johanna Blom gemeen (vgl kw 332 en 333). Van de twee dochters van Nicolaas en Klazina heeft waarschijnlijk alleen Johanna Jannetje Roem de volwassen leeftijd bereikt. Haar tante Hendrika Prins, drie jaar jonger dan moeder Klazina, ontfermde zich over het meisje (Hendrika was getrouwd met Marinus van Dalen en kreeg geen (eigen) kinderen). Christiaan Roem, geb. te Naaldwijk. Nog na te zoeken. Neeltje Roem, geb. te Naaldwijk 17-11-1871 (kw 5).

Willem Roem was 8 jaar oud toen zijn vader Nicolaas (kw 20) overleed. Moeder Angenita (kw 21) trouwt hierna met Pieter van Dijk. Vermoedelijk is Willem als jonge knecht begonnen in het tuindersbedrijf. Zo leren we hem later als tuinder kennen en oma Neeltje (kw 5) als tuindersdochter. In 1900, wanneer dochter Neeltje trouwt met de kleermakersgezel Bonne Van der Hoek (kw 4), is Willem Roem 74 jaar en zal hij al tamelijk in ruste zijn geweest.

Tijdens de 19de eeuw werd het Westland als specifiek tuinbouwgebied (ook export naar Engeland) steeds belangrijker. Rond 1880 komen veel tuinders in grote problemen. In heel West-Europa heerst dan een grote landbouwcrisis. Overgrootvader Willem Roem is dan 50-plusser en had vermoedelijk de mogelijkheden en reserves niet om zijn bedrijf door de impasse heen op te bouwen. Daarvoor waren aanzienlijke investeringen nodig en samenwerkingsverbanden in de vorm van veilingen (kwaliteitsaanbod). Op 25 april 1889 werd de veilingvereniging “Vereeniging Westland” opgericht die voor de internationale status van het Westland als tuinbouwgebied heel belangrijk werd. Maar vooreerst bleef het sappelen. In die periode was overgrootvader Willem Roem als 60-er en 70-er actief, maar de omschakeling naar de nieuwe bedrijfsaanpakken duurde voor hem te lang. Vermoedelijk was hij gewoon een te kleine tuinder. Andere voorfamilietakken die tuinders waren in het Westland konden wel mee gaan met de vernieuwing. De Valstar-familie bijvoorbeeld.

Willem Van der Hoek (kw 2) werd 30-4-1906 als vierde kind en oudste zoon uit het huwelijk van Bonne Van der Hoek en Neeltje Roem geboren. Zijn oma Antje van Beek was ruim een jaar eerder overleden (26-3-1905). Zijn opa Willem Roem overleed 8-5-1907, 1 maand en 1 week na de geboorte van de naar hem genoemde kleinzoon. Acht jaar later (januari 1916) verlaten Bonne en Neeltje met kinderen het Westland (Naaldwijk), met faillissement aan de broek, en vestigt Bonne zich weer te Heerenveen (Schoterland, Friesland).

DJ-LIJN

1. Pier Jacobs DE JONG, geb. 20 mei 1825 te Doniaga (FR), halfnegen in de avond, overl. 10 oktober 1885 te Oudehorne, des avonds 11 uur, 60 jaar oud, veenbaas, boer, trouwt 30 augustus 1846, 21 jaar oud met de 23-jarige
2. Joltje Fokkes VELDSTRA, geb. 18 maart 1823 te Haskerhorne, overl. 10 april 1900 te Mildam, 77 jaar oud.

Pier was 7 toen het gezin van Jacob en Geeske (kw 24/25) in 1832 naar Haskerhorne verhuisde. Het buurmeisje Joltje wordt zijn vriendin. Wanneer ze trouwen is Joltje vier maanden in verwachting van hun eerste kind. In totaal worden zeven kinderen geboren.

Pier is 25 wanneer vader Jacob Piers de Jong (kw 24), boer te Haskerhorne, in november 1850 op 52-jarige leeftijd overlijdt. Pier is boer te Haskerdijken volgens de geboorteakte van dochter Geeske enkele maanden later (april 1851). In 1856 vertrekt hij naar Oudehorne om daar veenbaas en veehouder te worden. Daar overlijdt hij (1885) 60 jaar oud.

Uit dit huwelijk: Jacob Piers de Jong, geb. 3-6-1847 te Haskerhorne/Oudehaske, blijft ongehuwd, overlijdt 23-7-1879 te Haskerhorne huis nr 6. In de overlijdensakte verkeerde (?) geboortedatum: “De aangevers Sybold Syskes YKEMA en Klaas Meines JANSMA, beiden veehouders te Haskerhorne, geen bloed- of aanverwanten van overledene, melden het overlijden van Jakob Piers DE JONG, oud 32 jaar, geboren 10-6-1847 te Oudehaske, zonder beroep, wonende te Haskerhorne, zoon van Pier Jacobs DE JONG, veehouder, en Joltje Fokkes VELDSTRA.” Jacob was ongeveer 8 toen het gezin van Haskerhorne naar Oudehorne verhuisde. Volwassen geworden bleef hij niet in het bedrijf van zijn vader. Eén van de zonen van Pier overleed aan een longontsteking die hij opliep bij het voorrijden van paarden bij een keuringswedstrijd. Dat was deze Jacob. Fokke Piers de Jong, geb. 12-5-1849 te Haskerhorne/Oudehaske, overl 11-5-1889 (namiddags halfeen) te Noordwolde, de dag voordat hij 40 zou worden. Blijft tot bijna zijn 33ste verjaardag ongetrouwd, maar gaat dan in zee, 27-4-1882, met de 33-jarige Immigjen Jacobs JAGER, geb. 2-12-1848 te Elsloo, overl 8-7-1918, 69 jaar, dochter van landbouwer Jakob Tjammes JAGER (geb. 1810, ovl 28-4-1857, Ooststellingwerf 69, 47 jaar oud) en Eefjen Jans JONKERS (geb. 1806?, ovl 29-12-1890, 84 jaar, weduwe, WSW 274). Fokke, “van boerenbedrijf, geboren te Oudehaske, wonende te Oudehorne”, Immigjen, “zonder beroep, geboren te Elsloo, wonende te Noordwolde”. Immigjen was jongste kind en dochter uit het huwelijk van Eefjen Jans JONKERS, die in 1882 76 jaar oud is, “boerin wonende te Noordwolde”, en Jakob Tjammes JAGER die al in 1857 is overleden. Immigje is 8 wanneer haar vader overlijdt. Dat gebeurt te Elsloo in Ooststellingwerf waar Jager zijn boerenbedrijf heeft. In 1882 zien we moeder en dochter te Noordwolde in Weststellingwerf. Die dorpen liggen slechts enkele kilometers van elkaar maar worden administratief gescheiden door de grens tussen Oost- en Weststellingwerf die ten westen van Elsloo loopt. De JAGER-familie woont rond 1800 te Oldeberkoop in de westelijke punt van Ooststellingwerf die niet ver boven Noordwolde uitsteekt tussen de gemeenten Schoterland en Weststellingwerf. Dirk Hendriks JAGER is grootvader van Jacob Tjammes en meldt zich in 1811 bij de familienaamregistratie met de kinderen Tjamme (33 jaar), Janke (27), Geertje (21) en Harmen (14). Volgens de aantekening in het register was hij ook substituut-baljuw (dorpsrechter, bijzitter). Zoon Tjamme Durks JAGER overlijdt 18-2-1825 (OSW 18) op 46-jarige leeftijd. Gemeld wordt dan dat hij zoon is van Durk Hendriks Jager en Wytske Tjammes. Het huwelijk van deze twee vinden we in de registers van de Hervormde gemeenten te Oldeberkoop en te Noordwolde terug: 29-10-1775, Dirk Hendriks uit Oldeberkoop en Wytske Tjammes uit Noordwolde, trouwen te Oldeberkoop. Tjamme Dirks is één van de eerste kinderen uit dit huwelijk. In 1811 zijn alleen de kinderen gemeld die op dat moment nog leven. Tjamme (Oldeberkoop) trouwt 15-5-1808 met Aaltje Jans HOLTROP (Boyl). Attestatie van Aaltje naar Oldeberkoop. Deze Aaltje Holtrop overlijdt 26-7-1856, 70 jaar oud, weduwe (WSW 147). Ze is rond haar 40ste al weduwe geworden en na het overlijden van Tjamme weer in Boyl of het nabije Noordwolde terecht gekomen.

Jakob Tjammes JAGER is ca. 1810 geboren (ovl 1857, 47 jaar oud) en was eerste of tweede kind uit het huwelijk van Tjamme Jager en Aaltje Holtrop. Zijn grootvaders heetten Durk resp. Jan en één van deze twee namen zou je dus verwachten. Maar hij wordt Jakob genoemd. Hij is ongeveer 15 jaar oud wanneer zijn vader overlijdt en zal als boerenknecht elders aan het werk zijn gegaan. Dat “elders” was slechts enkele kilometers bezuiden Oldeberkoop (Ooststellingwerf) en dus in de buurt van Noordwolde (Weststellingwerf). Hij trouwt er 19-5-1832 (WSW 20) met Eefjen Jans JONKERS.

Tjamme en Eefjen krijgen 8 kinderen over de periode 1833-1848, vijf zonen en drie dochters: Jan (1833), Tjamme (1834), Dirk (1837), Luitsen (1839), Trientjen (1841), Hendrik (1843), Aaltje (1845) en Immigjen (1848). De geboorte-aangifte van het oudste kind is in Weststellingwerf, de aangiften van alle volgenden te Ooststellingwerf. Tjamme en Eefjen hebben hun plaats in Elsloo gevonden.

Omdat Jakob ook relatief jong overlijdt (1857, 47 jaar oud), moeten zonen en dochters, maar ook Eefjen, hem vroeg missen bij het vinden van bestemmingen. Immigjen is de jongste dochter. Ze trouwt pas op haar 33-ste en woont dan met moeder Eefjen (76) te Noordwolde.

Ze trouwt 27-4-1882 met Fokke Piers de Jong die ook 33 is. Fokke verlaat Oudehorne (Schoterland) en wordt veehouder te Noordwolde. Daar (Weststellingwerf) kan hij melden “dat op den 21ste augustus 1888 ’s avonds 21.30 uur te Noordwolde een kind van het mannelijk geslacht is geboren uit zijn echtgenote Immigje Jacobs Jager, zonder beroep, wonende te Noordwolde.” Het kind krijgt de naam Pier (Fokkes de Jong). Uit de eerste zes jaar van het huwelijk kennen we geen geboorte-aangiftes, misschien waren er miskramen. Pier blijft enig kind uit het huwelijk, want Fokke overlijdt kort erna, 11-5-1889, bijna 40 jaar oud.

In de overlijdensakte van Fokke staat genoteerd dat zijn vader, Pier Jacobs de Jong, is overleden en dat zijn moeder is: Joltje Fokkes Veldstra, huishoudster, wonende te Idskenhuizen. Vader Pier overleed 10-10-1885, 60 jaar oud, boer te Oudehorne. De akte leert dat moeder Joltje daarna uit de streek is weggetrokken, naar het dorp Idskenhuizen (Doniawerstal). In 1893 woont moeder Joltje nog in Idskenhuizen. Ze kan dan niet aanwezig zijn bij het huwelijk van haar zoon Klaas Piers (kw 6), diens derde huwelijk, 2-3-1893, te Mildam. Zeven jaar later is moeder Joltje, 77 jaar oud inmiddels, wel te Mildam want daar overlijdt ze 10-4-1900.

Die akte vertelt ons dat na het overlijden van overgrootvader Pier op 60-jarige leeftijd het boerenbedrijf te Oudehorne vrij direct is opgeheven en dat overgrootmoeder Joltje naar Idskenhuizen (Doniawerstal) vertrok voor een huishoudster-betrekking? Bij het derde huwelijk van zoon Klaas Piers (kw 6), 2-3-1893 te Mildam, blijkt ze nog in Idskenhuizen te wonen en kan ze niet aanwezig zijn. Haar overlijdensakte is wel Schoterland 10-4-1900, 77 jaar oud, weduwe (Schot 79). Zie melding in voetnoot twee paginaas terug.

Geeske Piers de Jong, geb. 25-4-1851 te Haskerhorne/Oudehaske. Deze Geeske zal mee verhuisd zijn naar Schoterland. Binnen de regio van haar geen huwelijks- of overlijdensberichten. Ze kan dus op jonge leeftijd naar elders zijn vertrokken. Klaas Piers de Jong, geb. 24-4-1853 te Haskerhorne/Oudehaske (kw 6) Fedde Piers de Jong, geb. 3-7-1855, trouwt 12-6-1884, 28 jaar oud, “rijkscommies, geboren te Oudehaske, wonende St.Annaparochie, binnen de laatste 6 maanden gewoond hebbende te Berg, gemeente Urmond”, in Mildam met Jeltje Ypes BOSMA, die ook 28 is, zonder beroep, geboren 12-3-1856 (aangifte) te Mildam, dochter van de Mildamster boer Ype Annes BOSMA (geb. 8-1-1820) en diens vrouw Lijsbeth Siebrens WOUDSTRA (geb. 10-5-1820). Fedde voldeed aan de verplichtingen ten aanzien der militie. Certificaten van de ongehinderde afloop van de afkondigingen van het voorgenomen huwelijk in de gemeenten Het Bildt (Friesland) en Urmond (Limburg) werden aan de akte toegevoegd. Het jonge echtpaar ging eerst in Sint-Annaparochie (Het Bildt) wonen waar Fedde bij de belastingdienst werkte. Daar werden de kinderen Pier (19-8-1885), Elisabeth (3-5-1887), Ype (23-4-1889) en Joltje (15-11-1890) geboren. Epke Piers de Jong, geb. 14-5-1857 (’s morgens 6 uur) te Oudehorne, trouwt op z’n 23ste, “van boerenbedrijf, geboren en wonende te Oudehorne”, 12-8-1880, met Gatske JELLEMA, 20 jaar, geboren 19-3-1860 en wonende te Nieuwehorne, dochter van kastelein Karst Jelles JELLEMA (Kerst, geb. 7-3-1825) en diens vrouw Renske Lammerts SCHIPPER (Rinske, geb. 5-8-1831 Ooststellingwerf).

Moeder Lyske de Jong (kw 2) wist over oom Epke niet zoveel te vertellen. Haar vader, pake Klaas (kw 4), was de familierelaties misschien ook ontgroeid toen Lyske in 1910 werd geboren en het Klaas-gezin ook nog naar Duitsland verhuisde. Oom Epke leefde een ander leven dan Klaas. Hij trouwde op jonge leeftijd (12-8-1880) met kasteleinsdochter Gatske Jellema en dat huwelijk duurde bijna 20 jaar. Pake Klaas trouwde (16-5-1878) eveneens jong maar kreeg niet de kans op langdurige huwelijken, door jong overlijden van eerste twee echtgenotes (zie kw 4). Pas via derde huwelijk, met Fokje Schippers (kw 5), kwam er voor hem een meer langdurige relatie. Fokje overleefde hem.

Epke Piers de Jong gaat ook niet in het bedrijf van zijn vader Pier Jacobs de Jong door. In plaats van boer/veenbaas wordt hij handelaar/koopman. Op jonge leeftijd trouwt hij, 12-8-1880, met kasteleinsdochter Gatske JELLEMA en behalve met de handel heeft hij ook met de zorg voor een groeiend gezin te maken. Uit het huwelijk worden in minder dan 20 jaar negen kinderen geboren:

Jacob Pier de Jong, 19-10-1880 te Nieuwehorne. Geboren twee maanden na de formele huwelijkssluiting. Epke is 23, arbeider te Nieuwehorne. Deze Jacob Pier overlijdt na enkele weken. Jacob Pier de Jong, 11-10-1881 te Nieuwehorne. Epke is 24, winkelier te Nieuwehorne. Tweede kind en zoon krijgt dezelfde naam als de eerste, reeds overledene. Overlijdt ook jong? Pier de Jong, 5-11-1884 te Oudehorne. Zoon van Epke de Jong, koopman te Oudehorne. Naamloos, 12-12-1888 (doodgeboren kindje). Jelle Epkes de Jong, 19-4-1891. Rond 1890 verhuizen Epke en Gatske uit Schoterland naar Utingeradeel (Akmarijp?). Zoon Jelle wordt daar geboren, maar wordt slechts 3 maanden (overleden 13-8-1891). Jelle de Jong, 11-12-1893. Wordt slechts 4 maanden oud (overleden 15-4-1894, Utingeradeel). Joltje de Jong, 30-11-1895. Jeltje de Jong, 20-11-1896. Wordt slechts 5 maanden oud (overleden 20-4-1897). Jeltje de Jong, 8-9-1899. Moeder Gatske JELLEMA overleeft dit kraambed niet. Ze overlijdt 17-9-1899, 39 jaar oud.

Epke trouwt opnieuw 12-5-1904 (Haskerland), 47 jaar oud, “van beroep koopman, geboren te Oudehorne, wonende te Joure, weduwnaar van Gatske JELLEMA, zoon van Pier Jacobs de Jong en Joltje Fokkes Veldstra, beide overleden,” met Grietje POUTSMA, “oud 39 jaar, zonder beroep, geboren te Oudehaske, wonend te Ouwsterhaule, weduwe van Klaas DE VRIES, dochter van Sake Lyckles POUTSMA en Wiepkjen BAKKER, beiden overleden.” Uit dit huwelijk wordt een dochter Minke geboren. Epke de Jong wordt 79 en overlijdt 5-10-1936 te Snikzwaag.

Genoemde Sake Lykles POUTSMA (geb. 9-8-1835, Hask 97) was zoon van Lykele Sakes POUTSMA en Grietje Ypes HOLTROP (huwelijk van 18-3-1832, Hask 6). Voordat deze Lykele met die Grietje trouwde, was hij eerder kortstondig gehuwd met de jeugdige Jacobje Hanzes Frankena (huwelijk 27-5-1826, Hask 22), de jongere zus van betovergrootmoeder Lijsbert Hanzes Frankena (kw 27). Dat huwelijk duurt slechts zes maanden doordat Jacobje 28-11-1826, 19 jaar oud, overlijdt (Hask blad 96).

Elisabeth Piers de Jong, geb. 5-9-1864 te Oudehorne, trouwt 11-3-1886, 21 jaar oud, met de 24-jarige onderwijzer Klaas DE WEERT wonend te Nieuwehorne, maar geboren te Holwerd, als zoon van de timmerman Gert Johannes de Weert en diens vrouw Aafke Klazes BOONSMA – deze ouders wonen in 1886 te Betterwird (bij Dokkum). Elisabeth en Klaas vestigen zich te Nieuwehorne.

Jongste kind en tweede dochter van Pier en Joltje, Elisabeth, had haar huwelijk met Klaas de Weert misschien al gepland toen vader Pier 10-10-1885 plots overleed. Vijf maanden na het overlijden van Pier vindt het huwelijk plaats. Lang mocht het niet duren.

Uit het huwelijk wordt een zoontje gemeld, Gerrit de Weert (17-4-1888, Schoterland) en nog een zoontje, 28-10-1889, dat Pier (Klazes de Weert) wordt genoemd. Tien dagen na de geboorte van Pier moet het overlijden van Elisabeth worden gemeld, 6-11-1889, 25 jaar oud. Zo eindigde dit huwelijk.

Volgens familieverhalen was de jonge onderwijzer Klaas de Weert een ijverige propagandist in de streek rond Nieuwehorne voor de politieke kandidatuur van ds. Ferdinand Domela Nieuwenhuis, die in 1888 de eerste socialist werd die in het Nederlandse parlement zitting kon nemen. Vanuit het district Schoterland. Dat dit lukte was vooral te danken aan het feit dat gereformeerde (anti-revolutionaire) kiesgerechtigden in het district werden overgehaald voor Nieuwenhuis te stemmen omdat hun eigen kandidaat er toch niet kon winnen, in ruil voor die steun stemden “radicalen” (socialisten) in Weststellingwerf voor de gereformeerde kandidaat omdat de situatie daar net anders lag. Klaas de Weert huwde 5-5-1892 met Tietje Bijlsma (Schot 26) en kreeg nog minstens de zonen Jan (1893), Johannes (1895) en Sjoerd (1898). Tietje Bijlsma overlijdt 31-12-1938, 73 jaar oud (Heerenv 340) en Klaas de Weert 22-2-1941, 79 jaar oud (Heerenv 82).

De zonen van Elisabeth zijn jong overleden. Pier wordt 18 jaar oud, ovl 3-11-1907 te Leeuwarden (aangifte Schoterland 28-11-1907, akte 247).

14. Jurjen Annes SCHIPPER, geb. 4 september 1822 te Oldetrijne (WSW 150), overl. 29 oktober 1908 te Oudehaske (wonend te Nieuweschoot), 86 jaar oud, landarbeider, trouwt 12 november 1864 (WSW 76) met 15. Janke Hendriks WIEKEL, geb. 20 januari 1840 te Nieuwehorne, overl. 12 januari 1908 te Nieuweschoot, bijna 68 jaar oud.

Uit dit huwelijk:

Trijntje Jurjens Schippers, geb. 28-11-1865, “’s morgens half acht te of in het Oranjewoud”, arbeidster, overl. Katlijk 25-9-1940. Tr. 19-5-1889 met Jan Yntzes VAN DER HONING, arbeider, geb. 28-10-1865 te Katlijk, overleden aldaar 1-11-1950. Uit dit huwelijk: - Yke (geb 6-4-1890 te Mildam, trouwt 12-1-1911 met Uilke Yntzes HOEKSTRA, geb 15-9-1875, boer te Katlijk (Schoterlandseweg, “lytse Uille”), overl 15-8-1954, 78 jaar oud). – Sake (geb 26-5-1893) – Janke (25-11-1895) – Tetje (11-6-1897, aangifte door oma Jantje Wijkel) – Hendrik (20-1-1899) – Tetje (9-11-1900) – Fokje (13-9-1902). Hendrik Jurjens Schippers, geb. 15-11-1867 ’s avonds 6 ure te Oranjewoud, trouwt 24-5-1900, oud 32 jaar, boerenknecht, geb en wonende te Oranjewoud, met Janke HOEKSTRA, oud 25 jaar, geb. 2-7-1874 te Mildam, wonende te Joure, dochter van Meeuwes Yntzes HOEKSTRA, arbeider wonende te Katlijk en Geeske TOLSMA, overleden 15-4-1890, indertijd echtelieden. Fokje Jurjens Schippers, geb. 15-6-1870 te Oudeschoot (?) (kw 7). Anne Jurjens Schippers, geb 6-2-1873 ’s morgens om 6 uur te Oranjewoud, trouwt 17-4-1898, oud 25 jaar, geb te Oranjewoud en wonende te Katlijk, zoon van Jurjen Schippers, arbeider, en Janke Hendriks Wijkel, zonder beroep, echtelieden wonende te Katlijk (?), met Tjitske DE KROON, 24 jaar, zonder beroep, geb 18-1-1874 te Katlijk, wonende te Katlijk, dochter van Durk Sietzes DE KROON, arbeider wonende te Katlijk, en Hendrikje Luites BLOEMBERGEN, overleden 25-5-1894, indertijd echtelieden. Tjitske overlijdt 16-6-1909, 35 jaar oud. Anne trouwt daarna 22-9-1910 met Mettje WOUDSTRA. Hij is inmiddels 37, Mettje is 23, zonder beroep, geboren 19-4-1887 te Langezwaag, wonende te Katlijk, dochter van Jelle Wiebes WOUDSTRA, werkman, wonende te Beneden Knijpe en Grietje POPMA die al was overleden 29-8-1898 te Boven Knijpe. Pietje Jurjens Schippers, geb 2-7-1882 “des morgens ten vier ure te Oranjewoud”. Jongste dochter Pietje trouwt 7-5-1908, oud 25 jaar, zonder beroep, geboren te Oranjewoud, wonende te Oudehaske, dochter van Jurjen Schippers, arbeider, wonende te Nieuweschoot, en Janke Wijkel, overleden. Moeder Janke was 12-1-1908 te Nieuweschoot overleden en vader Jurjen zal 29-10-1908 te Oudehaske overlijden (wonende te Nieuweschoot). Pietje trouwt in de maanden hiertussen met Pieter BOERSMA, oud 27 jaar, arbeider, geb 27-7-1880 te Rottum, wonende te Rottum, zoon van Freerk BOERSMA, arbeider, en Jantje KOOY, zonder beroep, wonende te Rottum. Jurjen Schipper was 42 toen hij met Janke Wiekel trouwde. Waar hij in de tijd ervoor zich (ongehuwd) ophield, weten we niet. Volgens de huwelijksakte was hij in 1864 wonend in Oldeholtwolde (Weststellingwerf), arbeider. Bij de geboorte van jongste dochter Pietje is hij op twee maanden na 60 jaar oud (Janke is dàn 42) en kan hij geen aangifte doen. Dat was ook al zo bij de geboorte van de dochter Fokje (kw 7) twaalf jaar eerder.

De vroedvrouw doet de geboorte-aangifte: “Frederika Fokkens, 47 jaar, vroedvrouw, wonende te Heerenveen (welke ons verklaarde) dat op de 15den dezer maand juni 1870, in haar tegenwoordigheid des morgens ten zeven ure te Oudeschoot is geboren, uit Janke Hendriks Wiekel, zonder beroep, echtgenote van en inwonende bij Jurjen Annes Schippers, arbeider, wonende te Oudeschoot, beroepshalve afwezig en daardoor verhinderd zelf deze aangifte te doen, (een dochter) aan welke zij verklaarde de voornaam te geven van Fokje.” Twaalf jaar later is Jurjen ook niet aanwezig bij de geboorte van jongste dochter Pietje, om dezelfde reden, volgens de aanmelding die dezelfde vroedvrouw hiervan doet.

Jurjen was werkzaam als losse (seizoens-)arbeider. In november en februari was hij wel zelf aanwezig om aangifte te doen. In de maanden juni en juli blijkt hij beroepshalve afwezig.

Janke was 24 bij het huwelijk, “dienstmeid, wonende te Oranjewoud onder Oudeschoot.” In februari 1860 was haar moeder Fokje Jans van Fleeren overleden (kw 31) en in juni 1861 haar vader Hendrik Durks Wiekel (kw 30). Beide te Nieuwehorne. Dit kan de reden zijn geweest waarom het huwelijk in Weststellingwerf werd gesloten en niet in Schoterland. Maar direct na het huwelijk wonen ze in Oranjewoud waar de dochters Trijntje en Fokje worden geboren. Volgens verhaal van kleindochter Elizabeth (Lyske, kw 3) woonden ze in de laan achter het oude kerkhof van Brongerga (met klokkestoel). In de huwelijksakte, 1893, van dochter Fokje staat geschreven dat deze te Oudeschoot is geboren. Als woonplaats van Jurjen en Janke en ook Fokje wordt dan Mildam genoemd. Misschien moeten we in alle gevallen Oranjewoud lezen.

Wanneer Janke 12-1-1908 overlijdt wonen zij en Jurjen te Nieuweschoot. Jurjen overlijdt 11 maanden later, 29-10-1908 te Oudehaske, waar dochter Fokje met gezin toen woonde. In de akte van zijn overlijden (in de gemeente Haskerland) staat geschreven: wonend te Nieuweschoot. Pas maanden later wordt ook in de gemeente Schoterland het overlijden van Jurjen in een akte bevestigd.

Generatie 5 (betovergrootouders)

VDH-LIJN

1. Wolter Freerks VAN DER HOEK, geb. 17-8-1795 te Benedenknijpe, gedoopt 6-9-1795, arbeider en schipper, overl. 30-9-1849 te Het Meer op 54-jarige leeftijd, tr. 10-6-1821 te Bovenknijpe met
2. Grietje Bonnes BOUWMA, ook BOUWMAN of BOUMAN geschreven, geb. 27-4-1799 te Rotstergaast (de Gaast), ged. 2-6-1799 te Oudeschoot, overl. 6-9-1882 te Het Meer, 83 jaar oud, weduwe.

Uit dit huwelijk: Hendrikjen Van der Hoek, geb. 7-9-1822, overl. 19-10-1822 (Opst), 7 weken oud. Bonne Wolters Van der Hoek, geb. 26-4-1824, overl. 16-5-1824 (Opst), 3 weken oud. Hendrikje Van der Hoek, geb. 12-7-1825 (Opst), overl. 16-4-1863 (Schot), 38 jaar oud, ongehuwd. Bonne Wolters Van der Hoek, geb. 28-10-1828 (Opst), overl. 11-12-1914 (Schot, Het Meer), 86 jaar oud, ongehuwd. Freerk Wolters Van der Hoek, geb. 25-4-1832 (Uting), overl. 6-3-1925 (Schot/Aengw), 92 jaar oud, weduwnaar. Trouwt 13-5-1871 met zijn nicht Afke KROM, dochter van Joukjen Freerks Van der Hoek (zie kw 32/33). Uit dit huwelijk geen kinderen. Afke overlijdt 27-3-1901, 71 jaar oud. Jan Wolters Van der Hoek, geb. 6-4-1835 (Hask), overl. 23-9-1927 te Terband, 92 jaar oud, weduwnaar (kw 8). Jaldert Wolters Van der Hoek, geb. 19-7-1841 (Aengw), overl. 2-7-1857, 16 jaar oud.

In de geboorteakte van Freerk (Utingeradeel) wordt specifiek genoteerd: “vader is schipper uit Benedenknijpe”. Wanneer Wolter Freerks 30-9-1849 op 54-jarige leeftijd overlijdt wordt hij in de akte arbeider genoemd (overleden “des nachts om 2.30 uur in het huis nr 238 Heerenveen”). Grietje Bonnes overlijdt ruim 30 jaar later, in 1882: “Gerhardes Oostinga, 46 jaren, schoenmaker in Het Meer, en Uiltje Johannes de Haan, 72 jaar, zonder beroep te Het Meer, verklaren dat Grietje Bonnes Bouman, oud 83 jaren, zonder beroep, geboren te Gaast, wonende in Het Meer, weduwe van Wolter Freerks Van der Hoek, dochter van Bonne Jans Bouman, 6 september ’s middags 2 ure te Het Meer huis nr 42 is overleden.”

Bij het huwelijk van Wolter en Grietje wordt het document van de Nationale Militie Provincie Vriesland overlegd waaruit blijkt dat Wolter, lichting 1815, bij de uitloting voor de dienstplicht het lot nr 3 trok, zodat hij in dienst moest (één jaar actief en vier jaar paraat). De naam van het regiment, derde bataljon, is helaas niet meer te lezen, anders hadden we zijn signalement kunnen opzoeken. Bij de handtekening staat: “Wolter Freerks verklaart niet te kunnen schrijven.” Ook dat nog. Het schoolonderwijs voor iedereen was nog niet ingevoerd. Dat de naam van het regiment niet meer te lezen is kan misschien (narrig! Narrig!) aan de ook slechte schrijfbeheersing van de betreffende militaire schrijver hebben gelegen.

Hoewel betovergrootouders Wolter en Grietje 7 kinderen kregen, was de familienaam VAN DER HOEK meteen in de tweede generatie al “uitgestorven”, zo kan het hierboven geplaatste overzichtje ons leren, was jongere zoon Jan Wolters Van der Hoek (1835-1927, kw 8) er niet geweest en had diens huwelijk met Hiltje Jans Lukkes (1840-1915, kw 9) niet tot de geboorte van twee zonen geleid. Maar hij was er wel en die twee zonen werden geboren.

18. Jan Johannes LUKKES, geb. 23-1-1813 te Het Meer, timmerman, overl. 17-4-1869 te Heerenveen, 56 jaar oud, trouwt 19-5-1838 met 19. Bonjé Durks WOUDSTRA, geb. 18-2-1815 te Tholen, Zeeland, overl. 29-03-1876 (Aeng 34), 62 jaar oud, weduwe.

Uit dit huwelijk: Hiltje Jans Lukkes (kw 9) Durk Jans Lukkes, geb. 13-6-1842, overl. 14-12-1860, 18 jaar, ongehuwd Johannes Jans Lukkes, geb. 7-10-1844, overl. 1-7-1848, 3 jaar oud Jacoba Jans Lukkes, geb. 9-8-1847, trouwt 30-5-1878 (Schot 65), 30 jaar oud, met Jan Tjibbeles KAMP, weduwnaar van Akke Johannes Smit die 25-5-1877 was overleden, 43 jaar oud (Hask 72), in het kraambed – ook de baby dood. Jan Tjibbeles Kamp trouwt een jaar later met Jacoba. Hun eerste kind wordt slechts 1 jaar oud (Jan Kamp, overl. 6-5-1880, Aeng 29). Op 5-6-1885 wordt een dochter geboren: Bonjé Kamp (Hask 106). Johannes Jans Lukkes, geb. 6-5-1852. Johannes trouwt 3-12-1876 met Bontje DIJKSMA uit Oudeschoot, geb. aldaar 14-3-1851. Johannes is 24, zijn ouders zijn overleden. Moeder Bonjé, 61 jaar oud, nog maar kort ervoor (29-3-1876), vader Johannes, 56 jaar, zeven jaar geleden. Net zoals zijn vader is Johannes timmerman.

Wanneer Jan Johannes wordt geboren, den ’s avonds ten agt uren, is zijn vader, Johannes Cornelis Lukkes (kw 36), 42 jaar oud, huisman, wonende in Het Meer. De vader van Bonjé, Durk Eelkes Woudstra (kw 38), is bij haar geboorte al 67 of 68 jaar oud. Hij is turfschipper en zo kon het gebeuren dat Bonjé in het Zeeuwse havenstadje Tholen wordt geboren. Het extract uit het register van geboorte der gemeente Tholen: “Simon van Dijk, oud 63 jaren, van beroep dagloner, wonende te Tholen wijk C nr 225, dewelke ons heeft aangeboden een kind van den vrouwelijke seye. Geboren den 18 van de maand Februari de jaars 1815 te Tholen ten 5 uur in de morgen in wijk C nr 225, uit Dirk Hillekes, turfschipper, en zijne huisvrouw Jacoba van der Werf, wonende te De Jouwer in Vriesland, waaraan zij verklaren te geven de naam Bonjé.”

De huwelijksakte betreffende Jan Johannes en Bonjé Durks meldt: “Jan Johannes Lukkes, 25 jaren, timmermansknecht, geboren en wonende in het Meer, zoon van Johannes Cornelis Lukkes, in het Meer overleden 30 augustus 1829, en van Hiltje Hannes Ronduite, zonder beroep, wonende het Meer, en Bonjé Dirks Woudstra, 23 jaren, zonder beroep, geboren te Tholen Prov. Zeeland, wonende in het Meer, dochter van Dirk Eelkes Woudstra, abusievelijk in het geboorte-extract gesteld onder de naam “Dirk Hillekes”, te Joure overleden 24 september 1817, en van Jacobje Wiebes van der Werf, zonder beroep, gehuwd met Wilt Haayes Swart, wonende in het Meer, korenmolenaar.” Na het overlijden van Dirk is Jacobje (kw 39) hertrouwd met weduwnaar Wilt Haayes Swart.

Jan Johannes Lukkes is timmerman te Het Meer en Bonjé Dirks Woudstra stiefdochter van de molenaar aldaar. Van de vijf kinderen van deze betovergrootouders zijn twee jong gestorven. Eerste kind en oudste dochter Hiltje Jans Lukkes, geboren op schrikkeldag 29-2-1840, maakt die geschiedenis mee. Zij trouwt wanneer ze 21 is met Jan Wolters Van der Hoek (kw 8/9). Twee maanden ervoor overleed haar 18-jarige broer Durk Jans Lukkes. Toen Hiltje trouwde (2-6-1861) was zus Jacoba 13 jaar oud en jongste broer Johannes 9 jaar oud.

Betovergrootvader Jan Johannes Lukkes is 55 wanneer hij 31-12-1868, samen met zijn collega Roel Egberts SLUITER die van dezelfde leeftijd is, naar het gemeentehuis te Heerenveen gaat om de verdrinkingsdood van zijn 6 jaar oude kleindochter Grietje Jans Van der Hoek aan te geven. Timmerman Roel Sluiter was 6 jaar eerder ook op dat gemeentehuis aanwezig voor de geboorteaangifte van deze Grietje.

Enkele maanden later overlijdt betovergrootvader Jan Johannes Lukkes zelf, 17-4-1869, 56 jaar oud. Uit de overlijdensakte: “Eeltje Engberts Boomsma, oud 56 jaar, koopman, wonende te Heerenveen, en Jan Molle Prins, oud 54 jaar, timmerknecht, wonende te Heerenveen, verklaren dat Jan Luckes, oud 56 jaar, timmerman, geboren in Het Meer, wonende te Heerenveen, gehuwd met Bonjé Durks Woudstra, zonder beroep wonende aldaar, zoon van Johannes Cornelis Luckes en Hiltje Hannes, 17 april 1869 ’s morgens 3 uur in het huis nr 50 te Heerenveen is overleden.”

Betovergrootmoeder Bonjé Durks Woudstra wordt 61 jaar. Als weduwe van Jan Lukkes overlijdt ze 29-3-1876 te Heerenveen (Aengw 34).

1. Nicolaas (Pieterszn) ROEM, geb 6-10-1799 te Naaldwijk, vlassersknecht, overl 7-8-1834, slechts 34 jaar oud, trouwt te Naaldwijk 20-4-1822 met
2. Angenita MULDER, geb 25-3-1801 te Den Haag, overl 21-2-1879 te Naaldwijk, 78 jaar oud.

Uit dit huwelijk: Willem Roem, geb. 3-5-1826 te Naaldwijk (kw 10). Pieter Roem, geb. 7-3-1829 te Naaldwijk, overl. 17-1-1890, 70 jaar oud. Johannes Roem, geb. 29-9-1831, overl. 8-4-1867, 35 jaar oud.

Angenita Mulder trouwt na het overlijden van Nicolaas Roem met Pieter van Dijk (Naaldwijk). Uit dat huwelijk bij ons geen kinderen bekend.

1. Christiaan VAN (DER) BEEK, gedoopt 13-7-1788 te Naaldwijk, overlijdt aldaar 28-1-1866, 77 jaar oud, trouwt 28-11-1828, 40 jaar oud met de 23-jarige
2. Neeltje VAN LEEUWEN, geb. 11-9-1805 te Naaldwijk, overl aldaar 20-6-1861.

Uit dit huwelijk (minstens): Antje van Beek, geb. 8-4-1832 te Naaldwijk (kw 11).

Christiaan is bijna 43 wanneer Antje wordt geboren, Neeltje is dan 26. Ze wordt 55 en overlijdt in 1861, ruim een maand na het huwelijk tussen dochter Antje en schoonzoon Willem Roem (kw 10).

DJ-LIJN

1. Jacob Piers DE JONG, geb. 3-2-1797 te Oosterzee, ged. 19-2-1797 Oosterzee, overl 29-11-1850 te Haskerhorne, 53 jaar oud, boer, trouwt 11-6-1824 te Doniawerstal met
2. Geeske Jochums OENEMA, geb. 26-12-1801 te Westermeer, ged. 17-1-1802 te Joure, overl 4-8-1879 te Haskerhorne, 77 jaar oud, rentenierse.

Uit dit huwelijk: Pier Jacobs de Jong, geb. 20-5-1825 te Doniaga (kw 12). Jogchem Jacobs de Jong, geb. 7-11-1828 (Donia 59), overlijdt 8-8-1902, 73 jaar (Hask 97), gehuwd, trouwt 15-5-1857 (Schot 21) met Pietertje Pieters SIERDSMA, deze overlijdt 17-9-1906, 74 jaar. Uit het huwelijk de kinderen: Jakob (28-2-1858), Antje (7-6-1866) en Geeske (17-12-1871). Epke Jacobs de Jong, geb. 1-4-1831 (Donia 27), overl 21-11-1842, 11 jaar (Hask 28). Trijntje Jacobs de Jong, geb. 14-3-1833 (Hask 27), overl 25-9-1865, 32 jaar oud. Zij trouwt 4-11-1864 (Hask 49) met Feite Ytzens DE HAAN die eerder 20-4-1856 (Hask 6) was getrouwd met Itske NAUTA (Idske Harings Nauta). Uit dat huwelijk waren vier kinderen geboren, waaronder 23-3-1861 een tweeling, Ytzen en Haring. Itske overlijdt 14 dagen later, 5-4-1861, 30 jaar oud (Wymbritseradeel 63). Ytzen wordt 11 maanden oud, Haring 32 jaar. Trijntje is 31 wanneer ze met de weduwnaar trouwt. In het volgende jaar, 12-9-1865, wordt een dochter Geeske geboren (Wym 276), overlijdt Trijntje, 25-9-1865 (Wym 175), en vervolgens ook baby Geeske, 27-11-1865, zes weken oud (Wym 191). Feite trouwt 16-9-1876 derdens met de weduwe Sytske Jentjes BOSMA (Baarderadeel 36). Overlijdt 19-8-1897, 69 jaar oud, gehuwd (Hask 120). Klaas Jacobs de Jong, geb. 24-4-1835 (Hask 48), overl 20-3-1852, 16 jaar (Hask 6). Jacobje Jacobs de Jong, geb. 22-2-1837. De ambtenaar van de Burgerlijke Stand denkt abusievelijk dat het om een jongetje gaat. Geslacht bij vonnis d.d. 23 januari 1856 verbeterd in vrouwelijk (Hask 29). Dan is Jacobje bijna 19.

Misschien had ze trouwplannen en kwam daardoor de vergissing in de akte aan het licht. Wanneer ze plannen had om met Jentje Jans DE GLEE te trouwen (een jongen, maar Jentje lijkt wel een meisjesnaam), hebben ouders dwars gelegen. Jentje is ruim twee jaar jonger en nog beslist minderjarig, geb. 23-10-1839 Schot. Ze moeten wachten tot 2-10-1863 voordat het huwelijk (Hask 42) mag doorgaan. Jentje is dan bijna 24 en Jacobje is 26. Uit het huwelijk worden de kinderen Jacob (1865, overlijdt 1 maand oud), Jacob (1866) en Antje (26-1-1870, Hask) geboren. Jentje de Glee wordt slechts 30 jaar, overlijdt 14-10-1870 (Hask 132). Jacobje trouwt tweedens 1-11-1874 met de 44-jarige weduwnaar Tiede Romkes DE JONG (huwelijksakte Donia 1874 nr 30), zoon van Romke Sikkes DE JONG en Jikke Pieters BIJMA volgens akte bij zijn overlijden, en krijgt bij hem nog drie kinderen: Oene (1876), dochter Jikke (1878) en Pieter (1880). Het wordt een druk huishouden want Tiede had uit eerste huwelijk al 8 kinderen. Eerste vrouw Afke Beenes BLES werd 39 jaar en stierf 15-4-1874 met kind in haar negende kraambed. Jacobje tenslotte overlijdt 19-4-1905, 68 jaar oud (Hask 44), Tiede 25-9-1908, 78 jaar oud (Donia 58). Bij het overlijden van Jacobje (des avonds 6 uur, aangevers: Laadze HOLTROP, 57 jaar, koopman, en Pieter SCHAAFSMA, 42 jaar, koopman) wonen ze te Haskerhorne. Tiede de Jong overlijdt drie jaar later in Doniaga. Alle kinderen van hem, bij Afke en bij Jacobje, zijn in Doniawerstal geboren. De Haskerhornster periode moet dus pas na 1880 zijn begonnen. Zie ook de voetnoot.

Minne Jacobs de Jong, geb. 15-7-1839 te Haskerhorne, overl 1-9-1914, 75 jaar oud, gehuwd (Hask 62). Trouwt 26-10-1866 met Lolkjen DE VRIES (Donia 30). Minne is dan 27 jaar, van beroep koopman, wonende te Haskerhorne, en Lolkjen is 23, van boerenbedrijf, geb 11-9-1843 te Broek, dochter van Pieter Durks DE VRIES en Marijke Thomas ENGELSMA, wonende te Broek. Minne en Lolkje krijgen de kinderen: Geeske (1867), Geeske (1869), Maria (1871), Jacob (1883), doodgeboren (1885). Lolkje overlijdt 10-8-1924, 78 jaar, weduwe (Donia 58). De dochter Geeske de Jong, 2-9-1869 te Joure geboren, trouwt 25-5-1890 met Jelle VAN DER HOEK, geb 1-12-1868 te Joure, 21 jaar en schipper van beroep, zoon van Rouke Jelles VAN DER HOEK, koopman te Joure, en van Gatske Hylkes DE JONG, 30-7-1887 te Joure overleden. In de betreffende huwelijkakte staat Minne Jacobs de Jong als veehouder te Haskerhorne vermeld. Jelle Roukes VAN DER HOEK en Geeske Minnes DE JONG krijgen samen de dochters Gatske (geb 3-5-1891) en Lolkje (geb 16-11-1894) en dan overlijdt Geeske, 15-7-1895, 25 jaar oud Oene Jacobs de Jong, geb. 21-6-1842 (Hask 47), trouwt 4-6-1869 met Trijntje SCHAAP (Uting 23) en krijgt met haar een dochter: Geeske 1-10-1870 (Hask 181). Helaas overlijdt Oene kort erna, 3-1-1871, 28 jaar oud (Hask 4). Weduwe Trijntje hertrouwt 3-11-1872 met Eldert Meines JANSMA (Hask 46), geb. 12-3-1835, zoon van Meine Klazes JANSMA en Maaike Jeens VAN DER LAAN, weduwnaar van Akke Fokkes MINNESMA. Epke Jacobs de Jong, geb. 9-8-1844 (Hask 95). De eerste zoon Epke wordt slechts 11 jaar en overlijdt november 1842. De tweede Epke overlijdt 31-3-1845, zeven maanden jong (Hask 8).

Hierna worden geen kinderen meer uit het huwelijk geboren. Jacob Piers de Jong overlijdt 29-11-1850, 53 jaar oud. Overlijdensakte extract: “Feike Klaas YKEMA, 65 jaar, boer, en Roel Sikkes OOSTING, 60 jaar, boer, beide wonende in Haskerhorne, hebben verklaard dat Jacob Piers de Jong, oud 51 jaar, boer, geboren te Oosterzee, wonende te Haskerhorne, gehuwd met Geeske Jochums Oenema, zoon van Pier Jacobs de Jong, overleden, en Epkjen Meyes Frankena, boerin te Doniaga, op den 29 november 1850 in het huis met nr 4 in Haskerhorne is overleden.”

Bij de huwelijkssluiting van 1824 is Jacob Piers, boerenknecht, 27 jaar en hij was niet uitgeloot voor de militaire dienst. Hij had het lotnummer 12 (lichting 1817) “hetwelk tot heden niet opgeroepen zijnde hem tot genen dienst heeft verplicht.”

De eerste drie kinderen uit het huwelijk van Jacob en Geeske worden te Doniaga geboren. De zes anderen te Haskerhorne. Het kerkboek van de Hervormde kerk Haskerhorne-Oudehaske schrijft Jacob en Geeske per 25-7-1832 als overgekomen van de kerk Tjerkgaast-Doniaga in. Overigens Jacob pas 1834 als lidmaat (?). Jacob was opgegroeid in het boerenbedrijf van zijn stiefvader KLAAS DOUWES DOUMA dat bestemd was voor diens zoon DOUWE DOUMA, de halfbroer van Jacob uit het tweede huwelijk van moeder EPKJEN MEYES. Om die reden kan Jacob in Haskerhorne een eigen bedrijf zijn begonnen.

1. Fokke Feddes VELDSTRA, geb. 6-10-1791 te Haskerhorne, overl aldaar 12-5-1861, 69 jaar oud, trouwt 8-12-1820 met de 20-jarige
2. Lijsbert Hanzes FRANKENA (Lysbeth), geb. 3-7-1800 te Doniaga, overl 17-12-1871 te Haskerhorne (huis nr 5), 71 jaar oud, weduwe.

Uit dit huwelijk acht dochters en twee zoons: Janke Fokkes Veldstra, geb 5-5-1821 te Haskerhorne, ovl 8-10-1869 (Schot 218), 68 jaar oud, weduwe. Zij trouwt 18-12-1842 (Hask 37) met Harmen Jacobs CLOO, zoon van Jacob Tymens CLOO en Hylkjen Gerrits KELDERHUIS. Harmen werd 9-8-1816 te Nijehaske geboren, boer te Oudehaske, ovl 6-6-1876, 59 jaar oud (Schot). Janke en Harmen krijgen acht kinderen: Jacob (1843), Grietje (1845), Hieke (1847), Fokke (1850), Gerrit (1853), Lijsbert (1856), Margjen (1859) en Joltje (1862). Joltje Fokkes Veldstra, geb 18-3-1823 te Haskerhorne, ovl 10-4-1900, 77 jaar oud, weduwe (kw 13). Grietje Fokkes Veldstra, geb 5-4-1825 te Haskerhorne, ovl 4-1-1845, ’s middags om 4 uur in het huis met nummer 3 te Haskerhorne, 19 jaar oud, ongehuwd (Hask 1). Ze was naaister van beroep. Jacobje Fokkes Veldstra, geb 1828, ovl 21-12-1828, oud 10 maanden (Hask 43). Fedde Fokkes Veldstra, geb 20-1-1830 te Haskerhorne. Het was bitter koud. Fedde overlijdt 22-1-1881 (Hask 9: ’s nachts ten eenen ure te Haskerhorne in de huizinge nr 6 – de aangifte werd gedaan door de twee Haskerhornster veehouders Minne Jacobs DE JONG, 41, en Klaas Meinesz JANSMA, 50 jaar. Fedde werd 51 jaar oud. Hij trouwde 9-5-1869 (Hask 5) op 39-jarige leeftijd, veehouder te Haskerhorne, met Akke Kerstes POSTMA, die dan 32 is, geb 8-3-1837 te Sint-Johannesga, ovl 30-8-1889 (Hask 126, 51 jaar oud, weduwe), dochter van Karst Willems POSTMA en Saakjen Jans AKKERMAN. De beide ouders van Akke waren overleden, van Fedde leeft alleen moeder Lijsbert Hanzes Frankena nog, “veehoudersche te Haskerhorne”. Uit huwelijk van Fedde en Akke twee kinderen bekend: Fokke (1870) en Saakjen (1871). Jacobjen Fokkes Veldstra, geb 9-1-1832 te Haskerhorne, ovl 21-6-1906, 74 jaar oud, weduwe (Schot 108). Trouwt 10-5-1867 (Hask 6) op 35-jarige leeftijd met Hendrik GREEVELINK, die 38 is, geb 28-3-1829 te St.Johannesga (Schot), zoon van Johannes Tjerks GREEVELINK en Geertje Hendriks DE GLEE. Uit het huwelijk van Jacobjen en Hendrik wellicht de kinderen Johannus (1868 Schot), Geertje (1871 Schot) en Johannes (1873 Schot). Hansje Fokkes Veldstra, geb 22-2-1833 te Haskerhorne, overl 2-2-1913 (Utingeradeel 7), 79 jaar, weduwe, trouwt 29-4-1858 (Utingeradeel) met Ids Sybes SCHAAP, ovl 1-6-1896, 60 jaar oud (Ut 37), zoon van Siebe Wouters SCHAAP en Anna Cornelis ROMKEMA. Uit huwelijk van Hansje en Ids: Elisabeth, Grietje, Fokke, Sybe, Anna en Aaltje Idses Schaap (Utingeradeel). Margjen Fokkes Veldstra, geb 2-5-1836 te Haskerhorne, ovl 26-9-1908, 72 jaar oud, weduwe (Schot 177). Trouwt 9-5-1862 (Hask 10) met Roelof Jans HOLTROP, geb 9-9-1836 te Delfstrahuizen, van beroep boerenbedrijf, zoon van Jan Ypes HOLTROP en Sietske Foekes DIJKSTRA. Zij krijgen vermoedelijk de kinderen: Sytske (28-2-1863 Schot) en Elizabeth (6-9-1864 Schot) etc. Hans Fokkes Veldstra, geb 12-7-1838 te Haskerhorne, overl 3-5-1916 (Utingeradeel), 77 jaar, gehuwd. Hans werd voor de lichting 1857 van de Nationale Militie ingeschreven en kreeg bij de loting het nummer 26, wat foute boel was. Terwijl zijn oudere (en enige) broer in 1849 het geluk had een hoog nummer te trekken, wees het lot Hans aan voor vervulling van de dienstplicht. Misschien vonden zijn ouders dit begrotelijk en kon vader Fokke zijn jongste zoon op de boerderij niet missen. In ieder geval trok hij de beurs open (een remplacant of “verwisselaar” vroeg vaak vele honderden toenmalige guldens) en werd op 30-4-1857 niet Hans maar zijn vervanger ingelijfd bij het Regiment Grenadiers en Jagers. Hans trouwt 9-5-1869 (Hask 6), 30 jaar oud, veehouder te Haskerhorne, met de 25-jarige Bregtje Thaekes DE GROOT, zonder beroep te Akmarijp. Aktenr 6 in het Haskerlandse huwelijksregister van 1869, aktenr 5 in datzelfde register was voor oudere broer Fedde, zie hierboven, die dezelfde dag trouwt en in dezelfde zaal. De broers konden de receptie leuk combineren. Bregtje Thaekes DE GROOT is 9-3-1844 te Akmarijp geboren (Utingeradeel 13), dochter van Thaeke Murks DE GROOT en Uilkjen Hylkes HYLKEMA. Ze overlijdt 30-3-1919, 75 jaar oud, weduwe. Uit het huwelijk van Hans Veldstra en Bregtje werden zes kinderen geboren (Utingeradeel): Thaeke (1870), Fokke (1874), Uilkje (1877), Fedde (1881), Elisabeth (1883) en Hiltje (1886). Het huwelijk duurt op een week na 47 jaar, want 3-5-1916 overlijdt Hans Veldstra, 77 jaar oud, veehouder te Akmarijp. Fokjen Fokkes Veldstra, geb 19-10-1841 te Haskerhorne, overl 8-3-1916 te Terkaple (Utingeradeel), 74 jaar oud, ongehuwd gebleven. In de overlijdensakte staat ze als zonder beroep vermeld, maar wat wil je, met 74. De aangifte wordt gedaan door Hendrik KROES, 38 jaar, arbeider te Terkaple, en Durk VISSER, veldwachter te Oldeboorn. Kroes namens de buurt waarschijnlijk en veldwachter Visser als toegevoegd getuige op het grietenijhuis te Akkrum. Zeker in de moddertijd viel de tocht van Terkaple of Akmarijp naar Akkrum niet mee. Bijna twee maanden later (3-5-1916) gaat dezelfde Hendrik Kroes opnieuw naar Akkrum om het overlijden van Hans Fokkes Veldstra, veehouder te Akmarijp, broer van Fokje, te melden. En opnieuw is daar dan veldwachter Durk Visser aanwezig om de akte mede te tekenen.

Fokke Feddes wordt 69 jaar, veehouder te Haskerhorne, 1861 overl aldaar in een huis zonder nummer (ongeno.). Lijsbert Hanzes (Hannes) wordt 71 jaar, overl 1871, weduwe, “renteniersche”, overl te Haskerhorne in huis nr 5.

28. Anne Pieters SCHIPPER, geb. 27-10-1776 te Steggerda, overl aldaar 1-7-1867, 90 jaar oud, arbeider, trouwt op 34-jarige leeftijd 10-3-1811 met 29. Trijntje Hendriks KIJLSTRA, geb. ca 1787 te Drachten, overl te Steggerda 15-1-1864, 77 jaar oud.

Uit dit huwelijk:

Pieter Annes Schipper, geb. 13-10-1811 te Steggerda. Trouwt 26-9-1838 (WSW 46) met de bijna 21-jarige Grietje HOEK, geb. 16-10-1817 te Broek op Langedijk (NrdHoll). Grietje was dochter van uit de omgeving van Alkmaar afkomstige kolonisten te Frederiksoord (Maatschappij van Weldadigheid), vlakbij Steggerda. Het duurde na het huwelijk nog 11 maanden voordat Grietje formeel uit het gezin van haar (kolonie-) ouders wordt ontslagen. Pieter en Grietje trekken daarna naar Alkmaar waar zoon Anne Pieters op 17-5-1840 wordt geboren.

Vermoedelijk had Pieter de bezigheden in Frederiksoord goed bekeken, voelde hij er wel voor om zelf kolonievader te worden en ging hij om die reden zijn voelhorens te Alkmaar uitsteken. De opzet lukte en 8-11-1840 werden Pieter en Grietje als kolonie-ouders in kolonie 3 Willemsoord geplaatst, namens de Subcommissie Alkmaar van de Maatschappij van Weldadigheid, uit de contributie Nieuwe Plaatsing. Kolonie-ouders kregen weeskinderen toegewezen om te verzorgen en op te voeden. Dat werd dus ook de taak van Pieter en Grietje. Soms ging het niet goed en werden kinderen wegens slecht gedrag naar de gesloten kolonies Ommerschans of Veenhuizen overgeplaatst.

Pieter en Grietje krijgen te Willemsoord nog 6 kinderen: Neeltje (10-3-1843), Arien (8-9-1844), Jurjen (10-2-1847, overl 14-7-1854), Trijntje (18-11-1849), Hendrik (4-9-1852) en Jurritje (5-9-1855). In 1858 bouwde de Maatschappij van Weldadigheid nieuwe boerderijen waar kolonisten als vrije boer aan het werk konden. Pieter Annes Schipper werd ook zo’n kolonist-vrijboer te Frederiksoord, maar voelde zich daar kennelijk niet goed in. Per 1-1-1862 wordt hij weer als kolonist ingeschreven en per 3-1-1862 wordt gemeld dat zijn oudste zoon Anne Pieters (21 jaar nu) uit de kolonie is weggelopen (gedeserteerd, in 1859 waren de kolonies door de Staat overgenomen, en de bewoners golden min of meer als “in staatsdienst”). De zoon nam de verandering kennelijk niet. Het hele gezin deed dat niet en “deserteerde” vijf maanden later, 2-5-1862. Pieter en Grietje trokken naar Twente, ambt Almelo (textielfabrieken?), waar Pieter in 1876 overlijdt, 64 jaar oud, en Grietje in 1879, 62 jaar oud. Dochter Trijntje trouwt vermoedelijk 29-8-1868 in Ambt Almelo met Adriaan SCHLOSSER. Jongste dochter Jurritje trouwt in Ambt Almelo 14-10-1876 met Willem BAKHUIS. Andere kinderen nog niet getraceerd.

Hendrik Annes Schipper, geb. 6-12-1813 te Steggerda. Trouwt 9-5-1845 met Jacobje HULSTRA. Huwelijksakte: “Hendrik Annes Schipper, oud 31 jaren, arbeider, woonachtig te Steggerda, geboren aldaar. Hebbende overlegd het vereischte Certificaat van voldoening van de wet op de militie. Zoon van Anne Pieters Schipper, van beroep arbeider, en van Trijntje Hendriks. En Jacobje Hulstra, oud 40 jaren, van beroep boerendienstmeid, woonachtig te Idzardigaburen te Oldeholtpa, meerderjarige, natuurlijke, niet-erkende dochter van Grietje Jelles Hulstra, van beroep arbeidster, wonende te Zevenhuizen Provincie Groningen.” Jacobje overlijdt 1-4-1869 ’s morgens 5 uur in het huis nr 32 te Nijeholtwolde, “74 jaar, wonende te Nijeholtwolde, geboren te Oldeholtpa, gehuwd met Hendrik Annes Schipper”. (Wanneer ze bij overlijden 74 was, moet ze bij huwelijk 50 zijn geweest). Overlijdensakte van Hendrik niet in Friese archieven. Vermoedelijk overleden te Steenwijkerwold in 1898. Jelke Annes Schipper(s), geb. 5-4-1816 te Noorderdrachten (Small 15). Jelke trouwt 28-7-1843 te Steggerda met Aaltjen BROUWER, “oud 28 jaar, van beroep dienstmeid, woonachtig te Steggerda, doch aldaar nog geen zes maanden gevestigd geweest. Voor dezen het laatst gewoond hebbende te Ijsveen, gemeente Steenwijkerwold, geboren te Steenwijkerwold, dochter van Gerrit Piers BROUWER, timmerman, en Hendrikjen Fransen VAN ASFEN, Blesdijke.” Kinderen uit het huwelijk zijn niet bekend. Aaltjen overlijdt vroeg en Jelke, arbeider te Noordwolde, hertrouwt 20-8-1853. Zijn nieuwe echtgenote wordt Sjoukje Riens EKHART, “32 jaar, geboren te Surhuizum, arbeidster te Noordwolde, weduwe van Jan Simons FRISO, dochter van Rienk Pieters EKHART, arbeider, en van Antje Ruurds DIJKSTRA, wonende Veenhuizen, gemeente Norg.” Ook kinderen uit dit huwelijk zijn niet bekend. Jelke wordt slechts 43 en overlijdt 12-11-1859 ’s middags 3 uur, in huis nr 122 wijk B te Noordwolde. Renske Annes Schipper, geb. 11-12-1819 te Blesdijke (WSW 216). Haar naam verder niet tegengekomen. Jurjen Annes Schipper, geb. 4-9-1822 te Oldetrijne (kw 14). Tetje Annes Schipper(s), geb. 25-5-1825 te Steggerda. Geen huwelijk bekend. Vermoedelijk overleden te Steenwijkerwold in 1875. Jantje Annes Schipper(s), geb. 15-11-1828 te Steggerda. De jongste zus van pake Jurjen trouwt 27-10-1860, 31 jaar oud (WSW 64) met Alexander Johannes MAAS. Op 17-8-1861 wordt aangifte gedaan van de geboorte van zoontje Anne MAAS (WSW). Daarna gaat het gezin waarschijnlijk de grens over naar Steenwijkerwold. In Steenwijkerwold overlijdens van Alexander Maas (1867) en Jantje Schipper (1876). Geboorte-aangifte van Jantje gebeurt op 17-11-1828 te Wolvega door de heer Lambertus Petrus Prins, 29 jaar, Med.Doctor en Vroedmeester, woonachtig te Wolvega. Hij meldt dat het gaat om een dochter “uit Trijntje Hendriks Kijlstra, huisvrouw van Anne Pieters Schippers, aldaar woonachtig, doch thans te Steenwijkerwold Prov. Overijssel zijnde te werken en daardoor afwezig”.

Anne en Trijntje worden per 30-3-1836 als belijdende leden van de Hervormde gemeente te Steggerda ingeschreven. Toen was Anne zestig.

In de overlijdensakte van Trijntje Hendriks Kielstra (1864) staat aangetekend dat aan de aanwezigen de namen van haar ouders onbekend zijn. De geburen waren kennelijk vergeten het bij vertrek aan de hoogbejaarde weduwnaar te vragen. Bij het overlijden van Anne Pieters Schipper (1867) verhaspelt men de naam van zijn moeder tot Rinske Riens in plaats van Rinske Heeres: “Aangifte door Anne Jans de Groot, 60 jaar, arbeider te Steggerda, en Sjoerd Jans Velzenga, 37 jaar, arbeider te Finkega. Van overlijden van Anne Pieter Schipper, 90 jaar, zonder beroep, wonende te Steggerda, geboren aldaar. Weduwnaar van Trijntje Hendriks Kielstra. Zoon van Pieter Annes Schipper en Rinske Riens. Overleden 1 juli ’s nachts half drie in het huis nummer 115 te Steggerda. De mannen die aangifte deden, verklaarden niet te kunnen schrijven daar ze dat niet geleerd hadden. Derhalve heeft één van ons ondertekend (gem.ambt).”

1. Hendrik Durks WYKKEL (of WIEKEL), geb. 23-2-1780 te Luinjeberd (Aengwirden), ged. 2-4-1780 in de Hervormde kerk te Terband, zoon van Durk Rinzes (kw 60) en Maaike Hendriks (kw 61), overl 20-6-1861, 81 jaar oud, schoenmaker te Nieuwehorne (in overlijdensakte Wykel geschreven), trouwt (1) 20-4-1804 te Nieuwehorne met GRIETJE HANZES, die 20-6-1812 overlijdt (Schot 1812 blad 5), 36 jaar oud, uit dit huwelijk 3 kinderen; trouwt (2) op 40-jarige leeftijd 26-11-1820 met
2. Fokjen Jans VAN FLEEREN, geb. te Delfstrahuizen 3-2-1801, ged. 12-2-1801, dochter van Jan Andries (kw 62) en Pytjen Jans (kw 63), overl. 9-2-1860, 60 jaar oud.

Uit dit huwelijk: Pietje Hendriks Wykel, geb.(aang) 20-9-1821, waarschijnlijk jong overleden. Jan Wiekel, geb.(aang) 16-11-1823, overl. 13-8-1824, oud 9 maanden (Jan Hendriks Wykkel) Trijntje Hendriks Wiekel, geb.(aang) 11-1-1826, overleden 20-7-1865 (Schot 156), 41 jaar oud, gehuwd. Trouwt 19-11-1848 (Schot 70) met Willem Martens DE JONG. Kinderen: (1) Levenloos 3-8-1849, (2) Rintze Hendriks Wiekel, geb.(aang) 17-9-1833, overleden 8-1-1915 (Schot), 81 jaar oud, weduwnaar. Durk Hendriks Wiekel, geb.(aang) 19-12-1836. Trouwt 11-5-1862 (Schot 28) met Margjen DE JONGE. Janke Hendriks Wiekel, geb. 20-1-1840 (aang) 22-1-1840 (kw 15). Bontje Hendriks Wiekel, geb.(aang) 26-3-1842. Trouwt 7-11-1880 (Schot 85) met Gerrit Sakes BOSMA, geb. te Oudeschoot 22-7-1836, arbeider. Gerrit was eerder, 11-5-1865, getrouwd met Rinskjen Gooitzes BROUWER, geb te Oranjewoud, dochter van de timmerman Gooitzen Foppes Brouwer en Antje Sakes VISSER. Gerrit was zelf zoon van Sake Ydes BOSMA (geb te Nieuwehorne 28-3-1802, arbeider, ovl te Mildam 12-4-1863, zoon van Yde Sakes BOSMA en Janke Jans PUNTER) en Hiltje Gerrits BLOEMSMA (geb te Nijehaske 1-12-1800, naaister, getr. 14-5-1826, ovl te Katlijk 17-8-1881, dochter van Gerrit Hendriks BLOEMSMA en Ykke Abeles BIJLSMA).

Hendrik Durks Wykkel was 24 toen hij in 1804 trouwde met de 28-jarige GRIETJE HANZES. De drie kinderen uit dit eerdere huwelijk (voor dat met Fokje van Fleeren): Durk Hendriks Wykkel, geb 1804, overleden 2-1-1879 (Schot 1), 74 jaar oud, weduwnaar. Trouwt 14-5-1837 (Schot 24) met Jeltje Hanzes WOUDSTRA. Op 10-6-1839 aangifte van een zoon Hans Durks Wykkel (Schot). Deze trouwt 1-6-1862 (Schot 48) met Eelkjen Alberts VEENSTRA en overlijdt 3-1-1873, 33 jaar oud, gehuwd. Hans Hendriks Wykel, geb 1806, overleden 6-2-1846 (Schot 22), 39 jaar, gehuwd. Maike Hendriks Wykel, geb 1810, overleden 21-8-1881(Schot 167), 71 jaar, gehuwd. Trouwt 23-11-1843 (Schot 66) met Jacob Aebeles DE JONG.

Toen Hendrik Durks Wykkel voor de tweede maal trouwde was hij een weduwnaar van 40 jaar oud. Zijn ouders waren al overleden zodat Hendrik nogal een boel papieren diende te overleggen om tot dit huwelijk, met de 19-jarige Fokje Jans van Fleeren gerechtigd te raken. De huwelijkse bijlagen van 26-11-1820 houden allereerst een verklaring van onvermogen in: Verklaring van onvermogen. Hendrik Durks Wykkel, schoenmaker, en Fokje Jans van Fleeren, zonder beroep, beide te Nieuwehorne woonachtig, verklaren onvermogend te zijn om de kosten welke op hun voorgenomen huwelijk zullen komen te vallen, te kunnen bestrijden. Bewijs van overlijden van vorige echtgenote van Hendrik. Eerste echtgenote GRIETJE HANZES overleed 20-6-1812 in de tijd van de Franse bezetting. De overlijdensakte moest uit de archieven van de toen bestaande Mairie Mildam worden gehaald. Het extract luidt: “In het jaar 1812 op den twintigsten der maand Juni is te Nieuwehorne overleden in het huis nr 30 Grietje Hanzes, oud 36 jaar, huisvrouw van Hendrik Durks Wykkel, schoenmaker aldaar, nalatende drie kinderen bij gemelde huisman in echte verwekt.” Uittreksel uit geboorteregister voor Hendrik. Dat geboorteregister bestond nog niet. Het doopboek van de Hervormde gemeente Aengwirden leverde wel een uittreksel betreffende doop te Terband 2-4-1780 van Hendrik, geboren 23-2-1780, zoon van Durk Rinzes en Maaike Hendriks, echtelieden en woonachtig te Luinjeberd. Maar Durk en Maaike waren sindsdien reeds lang overleden en niet meer raadpleegbaar. Verklaring van bekenden met Durk en Maaike. Hendrik wist vier getuigen op te trommelen “de welke verklaarden zeer wel gekend te hebben Durk Rinzes en Maaike Hendriks, in leven echtelieden woonachtig te Luinjeberd, en te weten dat zij aldaar overleden zijn voor ruim dertig jaar. Dat deze echtelieden de ouders zijn geweest van Hendrik Durks Wykkel ten wiens verzoeke de comparanten dit attesteerden.” Van de vier getuigen noemt een “voor reden van wetenschap” dat hij met de moeder van de verzoeker, met Maaike Hendriks dus, gehuwd is geweest. De andere drie stellen dat ze de ouders van Hendrik zo goed kenden dat ze ook weten dat zijn grootouders aan weerszijden zijn overleden. De verantwoordelijke ambtenaar doet verder geen moeite: “Waarna wij deze akte hebben opgemaakt op ongezegeld papier, welke ingevolge certificaat van de Heer Grietman ad interim van Schoterland in den 20 oktober 1820 behoorlijk geregistreerd zal worden uitgereikt en hebben de getuigen deze akte getekend.” Uittreksel geboorteregister voor Fokje. De Hervormde gemeente St.Johannesga leverde extract betreffende de doop van Fokje te Delfstrahuizen 12-2-1801, “dogter van Jan Andries en Pijtjen Jans.” Geboren 3-2-1801. Militiedocument. Hoewel Hendrik in 1820 al veertig was, ver voorbij de dienstplicht-tijd, werd kennelijk aan hem, zoals aan alle jongemannen die trouwden, ook gevraagd het bewijs van vervulde dienstplicht, voorzover aan de orde, te overleggen. Bij Hendrik luidde het officiële bericht: “tot geen dienst verplicht”.

Fokje overlijdt 9-2-1860, nog maar 60 jaar oud, en Hendrik het jaar erop, 20-6-1861, 81 jaar oud, ’s ochtends 3 uur in huis nr. 16 te Oudehorne. 

Generatie 6 (oudouders)

VDH-LIJN

1. Freerk Tammes VAN DER HOEK, geb. te Terwispel 1751 of 1758, overleden te Bovenknijpe (Schot 93) 1–10-1841, 90 jaar oud*, weduwnaar. Trouwt 17-5-1789 in de Herv.kerk te Kortezwaag met

2. Hendrikjen Wolters (BIJMA), gedoopt 24-2-1765 te Katlijk, overleden 4-10-1822 te Bovenknijpe (Schot 27), oud 58 jaar, gehuwd.

3. Vermoedelijk werd hij 83 jaar oud en werd bij de aangifte een vergissing gemaakt. Oudgrootouders Tamme en Eeuwkjen (kw 64 en 65) lieten een zoontje Freerk dopen in 1751 en in 1758. We mogen aannemen dat de eerste Freerk voor 1758 overleed. De tweede Freerk Tammes, gedoopt 9-11-1758, rond 7 weken oud, zal onze oudvader zijn geweest. Hij is dan 30 jaar oud in 1789 toen hij met Hendrikjen Wolters, 24 jaar, trouwde; 53 jaar oud toen hij in 1811 bij de naamsregistratie de familienaam Van der Hoek liet vastleggen en rond 64 toen in 1822 zijn vrouw Hendrikjen op 58-jarige leeftijd overleed.

In het trouwregister van de Herv.gemeente Langezwaag-Kortezwaag-Luxwoude: Fredrik Tammes, Kortezwaag, en Hendrikjen Wolters, Oranjewoud. Bij de familienaamregistratie van 1811 is oudvader Freerk Tammes 60 jaar oud en woonachtig te Bovenknijpe. Hij laat dan de familienaam VAN DER HOEK vastleggen. En meldt de volgende kinderen: Joukjen, 19 ½ jaar oud, wonend te Langezwaag Wolter, 16 jaar oud, Knijpe (kw 16) Grietje, 13 jaar oud, Knijpe Tamme, 7 jaar oud, Knijpe Joldert, 2 ½ jaar oud, Knijpe.

De twee jongste kinderen vinden we nergens meer terug in de bestaand gebleven archieven. We moeten aannemen dat ze jong zijn overleden toen volledige registratie nog niet bestond. Van de drie oudste kinderen is wel voldoende te melden. Zoon WOLTER FREERKS VAN DER HOEK is betovergrootvader (zie kw 16). Over zijn zusters nu:

JOUKJEN FREERKS VAN DER HOEK is het oudste kind van Freerk en Hendrikjen. Geboren in 1891. Eind 1811 bijna 20 jaar oud en reeds uitwonend te Langezwaag als boerendienstmeid. Ze trouwt (1) 4-7-1819 (Schot 28) met Freerk Freerks POSTMA. Uit dit huwelijk wordt 8-2-1820 (aangiftedatum) de dochter Foekjen Freerks Postma geboren (Schot). En 12-11-1825 (aangiftedatum) de zoon Freerk Freerks Postma (Schot). Het jaar erop overlijdt echtgenoot Freerk Freerks Postma (1-10-1826, Schot 236), 39 jaar oud. Joukjen is dan rond 35.

Joukje trouwt (2) 26-7-1829 (Schot 53) met Arend Alberts KROM, die ongeveer tien jaar jonger is dan zij. Uit dit huwelijk wordt (aangiftedatum) 13-3-1830 een dochter geboren: Afke Arends KROM. Maar verder gaat het niet goed. Joukjen Freerks Van der Hoek overlijdt 7-11-1832, 40 jaar oud. Arend Alberts KROM hertrouwt 22-9-1833 (Schot 46) met Vroukjen (Froukjen) Uilkes VAN DE(R ) SINGEL, maar overlijdt 13-10-1838 (Opsterland blad 33), 36 jaar oud. Daarmee raken de kinderen van Joukjen verweesd. Afke krijgt nog wel een halfzusje: Marijke KROM (7-11-1836, Opsterland blad 130).

Afke Arends KROM, de jongste dochter van Joukjen Van der Hoek, blijft ongehuwd tot 13-5-1871. Dan is ze 41 en ze trouwt met haar neef Freerk Wouters VAN DER HOEK die ook ongehuwd was gebleven en ongeveer van haar leeftijd is. Het (kinderloze) huwelijk duurt tot 27-3-1901, de datum waarop Afke overlijdt (Schot 59), 71 jaar oud. Freerk wordt 92 en overlijdt in 1927 (zie kw 16). Foekjen Freerks POSTMA, de oudste dochter van Joukjen Van der Hoek, overlijdt in Doniawerstal 18-1-1900 (Donia 5), 79 jaar oud, weduwe. Zij trouwt 16-9-1852 in Doniawerstal met Pieter Klazes VAN DIJK (Donia 16). Deze brengt twee zoontjes mee uit een eerder huwelijk, van wie de jongste 16-5-1854 overlijdt, 6 jaar oud, Donia 5. Via Foekjen kleinkinderen van Joukjen Van der Hoek: Freerk (1-3-1853 Donia 10, ovl 7 jaar oud, 14-4-1860 Donia 8), Pietertje (13-10-1854 Donia 38, ovl 11 jaar oud, 17-1-1884 Donia 3), Geeske (20-5-1856 Donia 24, ovl 12-3-1915, 58 jaar oud, gehuwd Donia 16), Klaas (20-2-1858 Donia 6, ovl 17-4-1934, oud 76 jaar, ongehuwd gebleven Donia 19), Jouwkje (26-12-1859 Donia 94, ovl 19-11-1927, oud 67 jaar, ongehuwd gebleven Donia 59), levenloos zoontje (10-3-1863 Donia 13), Freerkje (12-4-1864 Donia 32, ovl 31-7-1938, oud 74 jaar, gehuwd Gaasterland akte 39). Freerk Freerks POSTMA, de zoon van Joukjen Van der Hoek, overlijdt in Haskerland, 16-12-1890 (Hask 128), 65 jaar oud, gehuwd. Hij huwde 7-4-1854 (Doniaw 5) met Ytje Popkes BAKKER. Via Freerk Postma kleinkinderen van Joukjen Van der Hoek: Joukjen (17-3-1854 Donia 13, overlijdt na 8 maanden), Jeltje (30-3-1856 Donia 13, overlijdt 26-2-1895 Donia 11, 38 jaar oud, gehuwd), Freerk (27-9-1858 Donia 35, overlijdt na 13 maanden), Freerk (12-3-1860 Donia 29), Popke (17-11-1862 Donia 76, wordt bijna 3 jaar, ovl 1-9-1865 Hask 114), Popke (25-11-1865 Hask 184), Joukje (10-2-1868 Hask 25, ovl na 16 maanden) en Joukje (11-9-1870 Hask 162, ovl na 11 maanden). Drie naar haar vernoemde kleindochters maar iedere Joukjen stierf jong.

GRIETJE FREERKS VAN DER HOEK is de andere dochter uit het huwelijk van Freerk en Hendrikjen. Grietje is 13 jaar oud eind 1811, geboren in 1798. Ze is 23 wanneer haar moeder plots overlijdt. Misschien nam ze de rol van zorgende dochter op zich en is dat een reden waarom ze pas op haar 33ste trouwt, 18-3-1832 (Aengwirden 4). Ze trouwt met Kerst Libbes DE VRIES, die bijna 10 jaar jonger is. Uit dit huwelijk wordt 16-12-1832 een dochter Hendrikjen geboren (Haskerland 151) en 6-1-1836 een zoon Libbe (Haskerland 1). Echtgenoot Kerst Libbes DE VRIES overlijdt 18-12-1850 (Hask 23), 43 jaar oud. Grietje Freerks Van der Hoek overlijdt 17-12-1882 (Hask 134), 83 jaar oud, weduwe.

Oudmoeder Hendrikjen Wolters overlijdt 4-10-1822, in de namiddag rond 5 uur, 58 jaar oud, “huisvrouw van Freerk Tammes Van der Hoek, arbeider, wonende in de Bovenknijpe, nalatende haren Man en vier kinderen bij denzelven in echt verwekt.” Zij overlijdt in huis nr 124 te Bovenknijpe. Bijna twintig jaar later, 1-10-1841, overlijdt Freerk Tammes in huis nr 123 te Bovenknijpe, “oud negentig Jaren, zonder beroep, geboren te Terwispel en wonende te Bovenknijpe, weduwenaar van Hendrikje Wolters, zoon van Tamme Freerks en van Eeuwkjen Jalderts, beide overleden.”

1. Bonne Jans BOUWMAN, ook BOUMAN of BOUMA, geb. 1774, ovl 29-8-1852 (Schot 133), oud 78 jaar, gehuwd, trouwt driemaal. Zijn eerste huwelijk was 10-6-1798 in de kerk te Oudeschoot met
2. Grietje Jans (BIJMA), geb. 1777, ovl 1799. Grietje overleed kort na de geboorte van hun eerste kind, een dochter die ook Grietje wordt genoemd: Grietje Bonnes Bouwman (Bouma), onze betovergrootmoeder (kw 17).

In het trouwregister van de Herv.gemeente Oudeschoot-Nieuweschoot-Mildam-Rottum-Katlijk staat het huwelijk van 10-6-1798 vermeld: Bonne Jans uit Nieuweschoot, Grietje Jans uit Rotstergaast. In het doopboek wordt één dochter uit dit huwelijk genoemd: Grietje (Bonnes Bouwman), geboren 27-4-1799 in de Gaast en gedoopt 2-6-1799 in Oudeschoot (kw 17). Moeder Grietje is dan vermoedelijk al overleden.

Oudvader Bonne Jans trouwt (2) 10-5-1801 met Lamkjen Jelles (BAKKER). Ze trouwen voor de kerk te Nieuweschoot, Lamkjen Jelles komt uit Mildam (Herv.Gem.Mildam). Bij de familienaamregistratie van 1811 meldt Bonne Jans BOUWMAN, wonend te Oudehorne (mairie Mildam) de kinderen: 1. Grietje, 12 jaar oud. 2. Jelle, 8 jaar oud. 3. Lamkjen, 5 jaar oud. 4. Jan, 4 jaar oud. 5. Roel, 1 jaar oud.

Uit die melding is niet te lezen dat oudste kind Grietje dochter was uit een eerder huwelijk van Bonne. Bij dezelfde registratie van 1811 meldt de grootvader van dit meisje, Jan Wolters BIJMA (kw 70), haar ook. Hij meldt twee eigen kinderen en een kleinkind Grietje, wonend te Oudehorne, “dochter van overleden Grietje”. Die overleden Grietje was zijn oudste dochter: GRIETJE JANS BIJMA.

Betovergrootmoeder Grietje Bonnes (kw 17) heeft haar eigen moeder niet gekend. Ze is twee jaar oud wanneer Bonne Jans met Lamkjen Jelles BAKKER trouwt, 23 jaar oud, dochter van Jelle Klasen BAKKER uit Noordwolde, die in 1811 twee dochters vermeldt: Baukjen, 36 jaar, wonend te Wolvega Lammigjen, 33 jaar, wonend te Nijehorne.

Jelle Bakker noemt geen kleinkinderen, maar die te Nijehorne waren dus Jelle, Lamkjen, Jan en Roel (zie hierboven), plus de “stiefkleindochter” Grietje. Uit het huwelijk van Bonne en Lammigjen (Lamkjen) werden na 1811 nogeens vier kinderen geboren: Libbe (22-9-1813), Sjoukje (28-6-1816), Ayze (12-12-1818, werd slechts 3 jaar oud) en Jantjen (2-2-1822). Tien dagen na de geboorte van het laatste kind overlijdt Lamkjen Jelles Bakker, 13-2-1822, 42 jaar oud (Schot blad 4).

Het huwelijk van haar stiefdochter Grietje Bonnes Bouwman (kw 17) met Wolter Freerks VAN DER HOEK (kw 16) op 10-6-1821 heeft Lamkjen nog mee kunnen maken.

Grietje heeft al vier jaar huwelijk met Wolter Van der Hoek achter de rug, twee bevallingen en evenzoveel babies die na enkele weken overlijden, wanneer haar vader Bonne Jans, een van onze oudvaders, voor de derde keer in het huwelijk treedt. Hij trouwt (3) op 20-11-1825 met Marijke Uilkes DE VRIES (Schot 56).

De akte informeert: “Bonne Jans Bouma, oud 51 jaren, huisman, geboren te Oudeschoot en wonende te Nieuwehorne, weduwnaar van Lamkjen Jelles Bakker 13 februari 1822 te Oudehorne overleden, zoon van Jan Libbes 1 november 1809 overleden en van Lamkjen Haitzes.” In de akte wordt de naam van oudmoeder Grietje Jans Bijma, de eerste vrouw van Bonne, niet vermeld. Over Marijke: “Marijke Uilkes de Vries, oud 22 jaren, dienstmeid, geboren in de Compagnie onder Oudehorne, dochter van Uilke Lammerts de Vries en van Marijke Hotzes, echtlieden, wonende te Oudehorne.”

Oudvader Bonne trouwt opnieuw met een jonge vrouw, wat weer een rijtje kinderen tot gevolg heeft die ongeveer even oud zijn als de kinderen (Van der Hoek) van zijn dochter Grietje. Het waren dochters die hij nog kreeg: Marijke (1827-1894), Martjen (1828-1909), Aukjen (1831, werd slechts 3 weken oud), Aukjen (1833-1860), Uilkje (1835-) en Sjoukje (1842-1926). Dochter Sjoukjen Bonnes Bouma uit het huwelijk met Lamkje Bakker was in 1838 overleden, 22 jaar oud, nog niet gehuwd. Dochter Sjoukje Bonnes Bouma uit het huwelijk met Marijke de Vries wordt 84 en overlijdt 1926 (Opsterland).

Het huwelijk van oudvader Bonne Jans Bouma met zijn derde vrouw, Marijke Uilkes de Vries, duurt 27 jaren. Dan overlijdt Bonne, 29-8-1852. In zijn overlijdensakte wordt zijn eerste echtgenote, onze oudmoeder Grietje Jans Bijma, wèl vermeld:

“Frank Jans Davids, 38 jaren, scheerenslyper te Heerenveen, en Jan Jans Bergsma, 27 jaren, arbeider te Jubbega Schurega woonachtig, verklaren dat Bonne Jans Bouma, oud 78 jaren, arbeider, geboren te Oudeschoot, wonende te Jubbega Schurega, eerst weduwnaar van Grietje Jans Bijma, daarna van Lamkjen Jelles Bakker, en laatstens gehuwd met Marijke Uilkens de Vries, zonder beroep aldaar (Jubbega Schurega) woonachtig, zoon van Jan Libbes en Lamkjen Haitzes, 29 augustus 1852 voormiddag 11 uur in het huis nr 126 te Jubbega Schurega is overleden.”

Marijke was (huwelijksakte 1825) uit “de Compagnie onder Oudehorne” afkomstig en vermoedelijk werd daar Jubbega Schurega mee bedoeld. Huisman (kleine boer) Bonne is misschien na het huwelijk in het boerderijtje van zijn schoonouders getrokken. Na het overlijden van Bonne is Marijke vandaar vertrokken (?, later misschien). Ze overlijdt 28-9-1875 in Opsterland (akte 239), 72 jaar oud, weduwe. In ieder geval jongste dochter Sjoukje, gehuwd, woonde rond 1875 ook in Opsterland.

1. Johannes Cornelis LUKKES, geb. 16-4-1771, ged. 3-5-1801, huisman, overl. 30-8-1829 te Het Meer in huis nr 38, 60 jaar oud, nalatende vrouw en zes kinderen, trouwt 20-2-1803 te Het Meermet
2. Hiltje Hanzes RONDUITE, geb. 25-3-1779 te Nijehaske, ged. 4-4-1779, overl. 9-6-1839, 61 jaar oud, weduwe.

Uit dit huwelijk de kinderen (eerste vier in doopboek Herv.gemeente Het Meer – De Knipe):

Jantje (Janke), geb. 24-1-1803, ged. 7-8-1803, overl. 13-1-1848, 44 jaar oud, gehuwd. Trouwt (1) 19-4-1829 met Ubele Iebeles STAMHUIS. Uit dit huwelijk de kinderen: Johanna (14-11-1829), Hesseltje (13-7-1832), Hiltje (12-1-1835) en Ibele (4-9-1837). Ubele Stamhuis overl. 14-4-1840, 40 jaar oud (Schot 46). Janke trouwt (2) 4-2-1845 met de gescheiden man Sikke Tobias HUIZINGA (echtscheidingsakte 30-11-1844 Schot 58 – gescheiden van Elizabeth Helena PRINS, dochter van Hendrik Siegers PRINS, tapper, en Antje KOENS, te Heerenveen, zij trouwden 2-12-1821 en kregen de dochters Antje (1822), Jeltje (1824) en Sara (1825) en een zoon Tobias (1836)). Uit huwelijk van Janke Lukkes en Sikke Huizinga geen kinderen. Wel overlijdt 23-5-1848 een Trijntje Lukkes, dochter van Janke Lukkes, 5 jaar oud, waarschijnlijk niet geecht. Van de kinderen uit het eerste huwelijk van Janke overlijden kort na haar verscheiden Hesseltje Stamhuis, op 16-1-1849, 17 jaar oud, te Norg (“verdere familiegegevens onbekend”), en Hiltje Stamhuis, op 1-7-1852, 17 jaar oud te Veenhuizen. Hun stiefvader Sikke Huizinga wordt 52 en overlijdt 8-2-1854, weduwnaar, kolonist te Ommerschans. De plaatsnamen Norg/Veenhuizen en Ommerschans doen vermoeden dat het gezin in de kolonies van de Maatschappij der Weldadigheid terecht kwam, misschien aanvankelijk als kolonieouders. Froukje Johannes Lukkes, geb. 17-7-1805 te Het Meer, overl. 4-6-1877, 71 jaar, weduwe (Schot). Trouwt 8-5-1825 met Hendrik Durks JAGER (Schot 17). Uit dit huwelijk de kinderen: Hiltje, Durkje, Johanna, Trijntje en zoon Durk of Dirk. Dochter Johanna JAGER overlijdt 14-11-1852, 16 jaar, in Ooststellingwerf (OSW 120). Zoon Durk JAGER trouwt 19-5-1867 te Akkrum met schippersdochter Stijntje Pieters SYTEMA en overlijdt ook te Akkrum 7-1-1905, 60 jaar oud. Hans Johannes Lukkes, geb. 25-10-1807 te Het Meer, trouwt 25-4-1830, 22 jaar oud, timmermansknecht te Het Meer met Wytske Molles VAN DEN AKKER. Volgens de huwelijksakte is Wytske 23 jaar, geb. 10-10-1806 te Nieuwehorne, zonder beroep, dochter van Molle Keimpes VAN DEN AKKER, huisman, wonende te Zestien Roeden onder Tjalleberd, en van Antje Hendrika NIJENHUIS. Kindcren van Hans en Wytske: Johannes, Molle (1833), Hiltje (1835), Keimpe (? 1838), Kornelis (? 1841), Jan (? 1843). Wytske Molles overlijdt 21-2-1865, 58 jaar, gehuwd, in Weststellingwerf (WSW 49). Hans Johannes is na 1865 ws. buiten Friesland overleden. Cornelis Johannes Lukkes, geb. 6-3-1811 te Het Meer, overl 10-3-1833 in het hospitaal te Eindhoven, 22 jaar. Cornelis had de pech dat hij in 1831 aan de beurt was voor militaire dienstplicht, juist toen België zich weer losmaakte van het Nederlandse bewind. De oorlog eindigde 23-12-1832 toen een groot Frans leger de Nederlanders uit de citadel van Antwerpen joeg, met vele doden en gewonden. Cornelis stierf twee maanden later in het militair hospitaal te Eindhoven. Het formele bericht daarvan volgde weer ruim twee maanden later (24 mei 1833, Provincie Vriesland, Schot 46): “Ten gevolge van een authentiek extract uit het overlijdensregister der Stad Eindhoven ons bij missive van den 4 april 1833 no. 108, dat Cornelis Lukkes, flankour bij het Eerste Bataillon Achttiende Afdeling Infanterie, oud 22 jaren, geboren en laatst woonachtig te Schoterland Het Meer, Provincie Vriesland, zoon van Johannes Lukkes, overleden, en Hiltje Hanzes Ronduite, zonder bedrijf in Het Meer, op de 10 maart 1833 in het Hospitaal te Eindhoven is overleden.” Het bericht van de dood van Cornelis betekende dat Jan Johannes Lukkes die in 1833 aan zijn dienstplicht moest beginnen, het bericht van de Gouverneur kreeg dat hij van die plicht werd ontslagen. Jan Johannes Lukkes, geb. 23-1-1813 (kw 18). Trijntje Johannes Lukkes, geb. 17-1-1820 (aangiftedatum). Trouwt 15-5-1842 (Schot 32) met Jelle Baekes DE GROOT. Deze Trijntje overlijdt 22-8-1857, 37 jaar, gehuwd, te Franeker en laat de in Franeker geboren kinderen Antje (1852) en Beke (1854) na.

Oudvader Johannes Cornelis LUKKES overlijdt 30-8-1829 op 60-jarige leeftijd. Vrouw Hiltje Ronduite en zes kinderen laat hij na. In de overlijdensakte worden de namen van zijn ouders (helaas) niet vermeld, wel dat hij huisman was (kleine boer) en overleed in huis nr 38 in Het Meer. Oudmoeder Hiltje Hanzes RONDUITE was ongeveer 9 jaar jonger dan hij. Ze overlijdt bijna tien jaar later, 9-6-1839, 61 jaar oud, weduwe.

De akte van haar overlijden (Schot 77) meldt: “Sieger Teyes VAN DER LAAN, 66 jaar, timmerman, en Ytzen Minnes BLINKSMA, 42 jaar, rentenier, wonende Het Meer, geburen, verklaren dat Hiltje Hanzes Ronduite, oud 61 jaar, geboren te Nije Haske, dochter van Hans Jans Ronduite en Jantje Geerts Brouwer, weduwe van Johannes Cornelis Lukkes, is overleden op 9 juni 1839 in huis nr 25 in Het Meer”.

1. Durk Eelkes WOUDSTRA (Dirk), geb ca 1747 Nijehaske (?), overl 24-9-1817 te Joure, 70 jaar, turfschipper, trouwt ws. (1) 14-2-1773 met Akke Jarigs MENGER, Uitwellingerga, trouwt (2) 25-9-1808 te Joure met
2. Jacobje Wiebes VAN DER WERF, geb ca 1790 te Sneek, overl 1-4-1853 (Schot 55).

Uit dit huwelijk (Durk en Jacobje): Reinskjen, geb. 1809 (?), jong overleden. Bonne, geb. 5-9-1812, jong overleden. Bonjé, geb. te Tholen 18-2-1815 (kw 19).

Weduwnaar Durk (Dirk) Eelkes Woudstra is 61 of 62 jaar oud wanneer hij met Jacobje Wiebes trouwt. Zij is rond 19. Van hun drie kinderen zijn de eerste twee jong overleden. Bij de familienaamregistratie van 1811 wordt Reinskjen genoemd, verder de overgebleven kinderen uit het eerste huwelijk van Durk. Eind 1811 noemt Durk Eelkes Woudstra te Joure de volgende kinderen en kleinkinderen: Eelke, 35 jaar oud, Sint Johannesga, met kinderen: Akke (10), Jan (9), Durk (7), Janke (3), Jaring (2). Lammert, 31 jaar, Joure, met kinderen: Durk (8), Pieter (6), Berber (2), Jaring (1/4). Trijntje, 28 jaar, Joure. Reinskjen, 2 jaar, Joure.

Gezien de leeftijden is de eerste echtgenote Akke MENGER misschien al in de periode 1785-1790 overleden en is Durk pas laat (1808) hertrouwd. In zijn overlijdensakte (1817) wordt Akke niet vermeld wat erop kan wijzen dat de aanbrengers van de droeve tijding van haar naam geen weet hadden. Alleen de jonge weduwe Jacobje Wybes VAN DER WERF wordt genoemd in de akte:

“In het jaar een duizend achthonderd zeventien den zes en twintigsten der maand September zijn voor ons, grietman-officier van de Burgerlijke Stand der grietenij Haskerland provincie Vriesland gecompareerd: Freerk Nijbert TIJLEMANS, oud dertig jaren, van beroep zeilmaker, en Sikke Douwes NIJMAN, van de (dienst der) Belastingen, beide naaste geburen. Welke ons verklaard hebben, dat DURK EELKES WOUDSTRA, oud zeventig jaren, van beroep schipper, wonende op de Joure, echtgenoot van JACOBJE WIJBES VAN DER WERF, op den 24sten der maand September des voormiddags ten zes uren in het huis no. 109 op de Joure is overleden.”

Weduwe Jacobje is rond 29 wanneer ze in 1819 hertrouwt met de 52-jarige korenmolenaar Wilt Hayes ZWART (of SWART) in het Meer. Deze Wilt was in 1817 weduwnaar geworden door het overlijden van zijn vrouw Jeltje Kerstes VAN DER MEER. Jacobje krijgt naast eigen dochter Bonjé een tweetal stiefdochters en, bij Wilt, nog een eigen dochter, Jeltje Wilts Swart, geboren 18-4-1821.

Jacobje Wiebes van der Werf wordt 62 jaar. De overlijdensakte meldt: “In het jaar 1853 2 april zijn voor mij, Anne Meinesz, ambtenaar van de Burgerlijke Stand Gemeente Schoterland, provincie Vriesland, verschenen: Roelof Johannes VOS, 64 jaar, timmerman, en Sjoerd Jans KOOPMANS, 39 jaar, bakker, beide wonende te Heerenveen, verklaard hebbende dat JACOBJE WIEBES VAN DER WERF, 62 jaar, zonder beroep, geboren te Sneek, wonende te Heerenveen, eerstens weduwe van DURK EELKES WOUDSTRA en laatst van WILT HAAYES ZWART, dochter van WIEBE EELDERTS VAN DER WERF en RINSKE JACOBS, op den eersten der maand april des ochtends ten twee ure in het huis nummer 50 te Heerenveen is overleden.”

Bonjé werd bij de korenmolen in Het Meer opgevoed en het is daar dan ook waar ze de timmermansknecht Jan Johannes Lukkes ontmoet, met wie ze in 1838 trouwt. Haar halfzus Jeltje, 20 jaar oud, zonder beroep, geboren en wonende te het Meer, trouwt 5-2-1842 met Karst Jitzes DE RUITER, 25 jaar oud, van beroep koopman, geboren te Sint-Johannesga, wonende te Langezwaag, zoon van Jitze Sierds DE RUITER en Aaltje Karstes BINNINK, te Langezwaag woonachtig.

1. Pieter Klaeszn ROEM, gedoopt 7-9-1760 te Charlois (Rotterdam, “Charloy”), overl 4-5-1810 te Naaldwijk, 49 jaar oud, trouwt 8-5-1791 te Naaldwijk met
2. Johanna WIJNANDTS (Weijnans, Weyland), geb. 9-3-1766 te Naaldwijk, overl 2-1-1853 te Naaldwijk, 86 jaar oud.

De ondertrouw per 20-4-1791 staat ook in het Hervormde kerkregister van Charlois vermeld.

Uit dit huwelijk: Nicolaas Roem, geb. 5-10-1799 te Naaldwijk (kw 20).

Waarschijnlijk zijn er meer kinderen geweest. Pieter Roem is 30 jaar oud wanneer hij trouwt met de 25-jarige Johanna. Pas acht jaar later wordt zoon Nicolaas geboren. Uit meldingen tot dusver komen geen namen van andere kinderen naarboven.

1. Willem MULDER, overl te Naaldwijk 8-4-1825, trouwt voor 1801 met
2. Albertina Elizabeth VAN LOON, overl te Naaldwijk 11-2-1825.

Uit dit huwelijk (minstens): Angenita Mulder (kw 21).

Beide voorouders zijn niet uit het Westland afkomstig. Verder bronnenonderzoek moet nog worden gedaan. Dochter Angenita is in den Haag geboren (?). Zij trouwde op 21-jarige leeftijd te Naaldwijk (1822). Aan te nemen valt dat Willem en Albertina daar toen ook woonden. Dezen overleden er drie jaar later, kort na elkaar. Albertina in februari, Willem in april 1825. Waarschijnlijk allebei op betrekkelijk jonge leeftijd. Kleinzoon Willem Roem (kw 10) wordt 3-5-1826 te Naaldwijk geboren. De voornaam Willem in de latere VAN DER HOEKEN-familie vindt zijn start bij voorvader Willem MULDER.

1. Jacobus VAN (DER) BEEK, geb te Den Haag, overl. 27-4-1810 te Naaldwijk, trouwt 21-2-1779 te Naaldwijk met de jonge weduwe
2. Geertruy LAARMAN, gedoopt te sGravenzande 30-4-1747, overl te Naaldwijk 12-10-1789, 42 jaar oud.

Uit dit huwelijk: Christiaan van Beek (kw 22).

De familienaam VAN BEEK wordt voor 1811 ook wel als VAN DER BEEK geschreven. We moeten nog zoeken naar verdere voorouders langs deze (Haagse?) lijn.

Geertruy Laarman was 13-10-1765 op 18-jarige leeftijd te Naaldwijk getrouwd met J.T.Heijnechius. Na diens overlijden trouwde ze op 31-jarige leeftijd met Jacobus van (der) Beek.

1. Arend VAN LEEUWEN, geb. 6-2-1763 te Monster (Westland), arbeider, overl te Naaldwijk 8-10-1830, 67 jaar oud, trouwt te Naaldwijk 12-5-1788 met
2. Antje VREUGDENHIL, geb. 28-4-1765 te Naaldwijk, overl aldaar 28-11-1829, 64 jaar oud.

Uit dit huwelijk (minstens): Neeltje van Leeuwen (kw 23).

DJ-LIJN

1. Pier Jacobs (DE JONG), overl. 26-9-1806 te Oosterzee (Lemsterland), slechts 37 jaar oud, zes kinderen nalatend, trouwt 1-5-1796 te Doniawerstal met
2. Epkjen Meyes FRANKENA, gedoopt 24-11-1771 in de Hervormde kerk te Langweer, overl. 1-9-1857 te Doniaga, huisnummer 12, 85 jaar oud, als echtgenote van Klaas Douwes DOUMA, met wie ze na het overlijden van Pier op 28-1-1810 trouwt. (NB: Het is Epkjen, maar in gemoderniseerd register misschien ook zoeken onder Ypkje. Bij de huwelijken van de kinderen van Epkjen en Pier Jacobs wordt Epkjen als FRANKENA genoemd maar de al voor 1811 overleden Pier Jacobs niet als DE JONG).

Uit het huwelijk tussen Pier en Epkjen (doopregister Herv.gemeente Oosterzee-Echten): Jacob Piers de Jong, geb. 3-2-1797 te Oosterzee. (kw 24) Lijsbert Piers de Jong, geb. 6-8-1798 te Oosterzee, overl 13-2-1887 te Wijckel (Gaasterland), 88 jaar oud, weduwe van IJke Landsma. Trouwde, 26 jaar, bedrijfsdienstmaagd, 4-6-1825 met Yke Klazes LANDSMA, 24-jarige boerenzoon van Westermeer/Joure, zoon van Klaas Ykes Landsma en Jantje Gosses. Uit huwelijk van Lijsbert en Yke vier dochters: Antje (1826-1886, getrouwd met Auke Fritskes HEPKEMA?, 1849 Donia 17), Epkjen (1833-1859, getrouwd met Wiebe Dirks DE HAAN?, 1856 Lemsterl 20), Jantje (1835-1906, getrouwd met Douwe Beerends SIETSMA?, Lemsterl 26) en Klaaske (1838-1904, getrouwd met Stoffel Hielkes VAN DER GAAST?, 1863 Donia 12). Aafke Piers de Jong, geb. 8-3-1800 te Oosterzee. Trouwt, 26 jaar, zonder beroep, 6-5-1826 met Bartle Johannes HOEKSTRA, zoon van Johannes Bartels Hoekstra, boer te Legemeer, en Jetske (Itske) Jans VAN DER MEER, in leven echtelieden te Legemeer. Bartle is boerenknecht, geboren en wonende te Legemeer, 22 jaar, Afke is zonder beroep, geboren te Oosterzee, wonende te Doniaga, 26 jaar. Het huwelijk leidt tot de kinderen: Johannes (1827, overlijdt na enkele dagen), Jetske (1830 – trouwt 9-5-1851 met Broer KlazesVAN DER MEER), Epkje (1832, wordt slechts 6 maanden), Epkje (1834 – trouwt 11-5-1860 met Fokke Klazes DE HAAN), Johannes (1836-1900, bleef ongehuwd), Pier (1838-1916, trouwt 23-5-1868 met Grietje DE JONG) en Klaas Barteles Hoekstra (1840-1886, getrouwd met Attje Reins ATTEMA?). Aafke overlijdt 25-7-1876, 76 jaar oud (Idskenhuizen, Doniawerstal). Bartle 3-8-1881, 77 jaar oud (geboren te Legemeer, van beroep veehouder, wonende te Idskenhuizen, overl. 1 uur p.m. in de huizinge 10a te Idskenhuizen). Maike (Meyke) Piers de Jong, geb. 30-10-1801 te Oosterzee. Trouwt, 21 jaar oud, 28-5-1823 met Jan Franzes HAVEN, zoon van timmerman Frans Sikkes Haven te Idskenhuizen en van Tetje (Jeltje) Ates die in 1823 al is overleden. Jan, geboren in de Hommerts, 26 jaar, is zelf ook timmerman te Idskenhuizen. Meyke is 21 en zonder beroep te Doniaga. Uit het huwelijk van deze twee: - 1. Tetje Jans Haven (1824-1857) trouwt 9-5-1845 met Jelle Jans BREIMER, 26 jaar, bakkersknecht te Idskenhuizen, ouders Jan Hendriks Breimer en Trijntje Jacobs DE JONG (dochter van Jacob Annes en Afke Jeltjes) reeds overleden. Jelle Breimer begint een bakkersbedrijf te Hemelum. Uit het huwelijk: Jan (1846), Meijke (1849), Tryntje (1851), Jacob (1853) en Pier Jelles Breimer (1855). Tettje Jans Haven overlijdt 26-12-1857 (voormiddag 2 uur), 33 jaar oud. Haar 12 jaar jongere zus Anke komt naar Hemelum om het jonge gezin te helpen. – 2. Pier Jans Haven (1827-1871) trouwt 4-6-1859 met Grietje Rinkes DE JONG (Donia 15, zij overlijdt twee jaar later, 30-7-1861, 26 jaar oud) en 24-5-1867 met Marijke WIJNJA (Donia 22, zij overlijdt 12-4-1901, 65 jaar oud, in tweede huwelijk). Pier overlijdt 23-8-1871, 44 jaar, gehuwd. – 3. Epkjen Jans Haven (1832-1919) trouwt 16-5-1856 met Tjitse Annes VAN DER LEY (Donia 15). Epkjen overlijdt 28-4-1919, 87 jaar oud, weduwe (Donia 28). Tjitse was 27-8-1903 overleden, 75 jaar oud (Donia 48). – 4. Anke Jans Haven (1837-1906) trouwt 19-6-1859 met haar zwager Jelle Jans BREIMER, 40-jarige bakker te Hemelum en weduwnaar van zus Tetje. Anke wordt 69 en overlijdt als weduwe 19-6-1906 (Hemelumer Oldeferd 28). Zoals haar zus krijgt ook Anke 5 kinderen bij bakker Jelle: Jan (1861), Tettje (1862), Cornelia (1866), Jan (1867) en Frans Jelles Breimer (1873). – 5. Frans Jans Haven (1839- ) trouwt 26-5-1865 met Antje Ykes ZWART of SWART (Donia 18)? ♦ Jan Franzes Haven overlijdt 22-11-1865, 68 jaar oud (zonder beroep, voormiddags 10 uur in de huizinge 38a te Idskenhuizen), Meike Piers 7-6-1878, 76 jaar oud, weduwe (voormiddags 8 uur, ook in huis nr 38a te Idskenhuizen). Sietske (Sytske) Piers de Jong, geb. 7-6-1803 te Oosterzee, overl 29-5-1877 “des avonds half elf huizinge 86 Langweer, oud bijna 74 jaren”. Trouwt 22-6-1827, 24 jaar oud, naaister, met Bouke Meys VAN SLAGEREN, schoolonderwijzer, geboren te Heeg, wonende te St.Nicolaasga, oud 27 jaar, zoon van Meye Hendriks van Slageren, overl 1-2-1826, en Akke Bonkes, eveneens overl 20-10-1826 te Heeg. Bauke Meijes van Slageren overlijdt 31-12-1889, “oud 90 jaren, geboren te Heeg, oud ontvanger dezer gemeente, wonende te Langweer, weduwnaar van Sijtske Piers de Jong, zoon van Meije Hendriks van Slageren en van Akke Boukes, beide overleden, in leven echtelieden te Heeg”. De hoogbejaarde Bauke overlijdt oudjaarsnamiddag om 16.30 uur te Langweer. Franke Piers de Jong, 19-12-1805. Trouwt 27-5-1836 met Jetske Johannes HOEKSTRA, dochter van Johannes Bartels Hoekstra, boer te Legemeer, en Jetske Jans van der Meer. Franke Piers de Jong trouwt met een jongere dochter uit dit Hoekstra-gezin. Haar broer Bartle trouwde tien jaar eerder met Aafke Piers de Jong, oudere zus van Franke. FRANKE PIERS verlaat ook Doniaga en trekt naar Irnsum (Rauwerderhem) waar hij boer/landbouwer wordt. Wanneer zijn vrouw Jetske Johannes Hoekstra 22-6-1850 overlijdt, te Irnsum in huis nr 20, is ze nog maar 36 jaar en 6 maanden oud. Haar ouders hebben hun bedrijf te Legemeer dan al gestopt en wonen te Joure “zonder beroep”. Jetske was rond zes jaar ouder dan Franke. In het kerkboek Herv.gemeente Tjerkgaast/Doniaga wordt Epkjen Meyes per 8-8-1808 als overgekomen van Oosterzee ingeschreven, weduwe van Pier Jacobs.

Oudmoeder Epkjen Meyes blijft als weduwe, 36 jaar oud, achter met 6 nog (heel) jonge kinderen. Na twee jaar verlaat ze Oosterzee en gaat in Doniaga wonen, ook aan de rand van het Tjeukemeer maar rond vijf kilometer noordelijker. In Doniawerstal. We missen in het familieverhaal nog de precieze reden voor deze verhuizing. Bekend is wel dat ze 28-1-1810 te Doniaga trouwt met de boerenzoon Klaas Douwes DOU(W)MA die pas 24 is en dus behoorlijk jonger, geboren te St.Nicolaasga, zoon van Douwe Hylkes DOUMA en Antje Klazes.

Bij de naamsregistratie van 1811 meldt de jonggehuwde Klaas zich wel als Douma aan en met de dochter Antjen uit zijn huwelijk met Epkjen Meyes. De zes kinderen van Pier Jacobs de Jong vind je in de 1811-registratie niet terug.

Oudmoeder Epkjen, nu boerin te Doniaga, bracht via haar huwelijk met Klaas DOUMA, nog de genoemde dochter Antjen ter wereld (geb. 27-6-1811, des avonds om 11 uur). Epkjen is dan 40, Klaas 26. Vervolgens de zoon Douwe (geb. 9-11-1812, des morgens om 3 uur). Dochter Antje Klazes DOUMA wordt slechts 10 jaar oud, “overleden op den 27sten December 1821 namiddag 2 uur in de huizing nr 12 te Doniaga”.

Het boerenbedrijf te Doniaga wordt door zoon Douwe Klazes DOUMA overgenomen. Je ziet de zonen van Epkjen en Pier Jacobs DE JONG na 1830 uit Doniaga vertrekken om een bedrijfje elders te vinden. Douwe Klazes Douma trouwt 30-12-1836 met Angeniet (Gerrits) HAAGSMA. Hij is dan 24. Zijn halfbroers Jacob en Franke (Piers de Jong) trekken uit Doniaga weg.

Oudmoeder Epkjen Meijes FRANKENA wordt 86 jaar, als boerin te Doniaga overlijdt ze (huisnr 13 of 12?) 1-9-1857. “Vrouw Douma” maar in onze kwartierstaat vooral een DE JONG voormoeder. Haar zoon Douwe Klazes Douma, veehouder te Doniaga, wordt slechts 39 jaar en overlijdt 11-11-1861 (twee dagen na zijn verjaardag, des nachts half één in huizinge nr 13 te Doniaga). En Klaas Douwes Douma overlijdt 3-1-1871, 85 jaar oud, zonder beroep, weduwnaar van Epkjen Meijes Frankena, des morgens ten 7 ure huisnr 13 Doniaga.

1. Jochum Oenes OENEMA, geb. 16-2-1775 te Ouwsterhaule (?), overl 27-3-1848, 73 jaar oud, weduwnaar, trouwt 5-5-1799 met
2. Trijntje Klazes (DE JONG), afkomstig uit Indijken (Doniawerstal), geb. 1772 (?), overl 31-1-1834, 61 jaar oud, gehuwd.

Uit dit huwelijk: Oene Jogchums Oenema, geb. in 1800, overl 7-2-1874, 74 jaar oud, weduwnaar (Donia 11). Trouwt 29-4-1836 met Foekjen Martens VAN DER WEG. Hij is 36, zij 27. Uit het huwelijk: Janke (1837), Jogchum (1840), Trijntje (1842) en Fokeltje (1845). Foekjen overl 5-8-1873, 64 jaar oud (Donia 53). Geeske Jochums Oenema, geboren te Westermeer 26-12-1801 en op de Joure gedoopt den 17 januari 1802 (kw 25). Klaas Jochums Oenema, geb. in 1806, overl 12-5-1835, 28 jaar oud (Hask 10). Trouwt 25-12-1831 (Lemsterland) met Afke Alberts VAN DER GAAST. Kinderen: Jochem (1833) en Albert (1835). Klaas overlijdt twee weken na geboorte van zoon Albert. Weduwe Aafke wordt 42 jaar, overl 16-5-1854 (Hask 19). Anna Jogchums Oenema, geb. 3-4-1813 (Hask 16), overl 25-1-1896, 82 jaar oud, weduwe (Donia 5). Trouwt 23-3-1838 met Meine Peschiers VAN DIJK (Donia 2), overl 17-3-1872, 73 jaar oud, gehuwd (Donia 14). Uit dit huwelijk in Doniawerstal de kinderen: Jelle (19-12-1840, overl 8-4-1914?, Donia 23), Trijntje van Dijk(31-10-1843, overl 25-11-1915?, Donia 59).

Het huwelijk van 5-5-1799 wordt gemeld zowel in de trouwregisters van de Hervormde kerk van Ouwsterhaule-Oldouwer-Nijega waar Oene toe behoorde, als in die van de Hervormde kerk van Langweer-Teroele-Dijken-Boornzwaag waar Trijntje Klazes toe behoorde. Trijntje was wellicht een oudere zus van Ynske Klazes DE JONG die in 1802 trouwt met Jochums broer Wietze Oenes OENEMA.

Dochter Geeske wordt eind 1801 te Westermeer bij Joure geboren. Bij de familienaam-registratie 1811 wordt ook gemeld dat Jochum te Westermeer woonachtig is (zie kw 100). Trijntje Klazes de Jong overlijdt echter 31-1-1834 in Doniawerstal (Oldeouwer?), 61 jaar oud (Donia 2), en Jochum Oenes Oenema 27-3-1848 eveneens in Doniawerstal, 73 jaar, weduwnaar (Donia 5).

1. Fedde Fokkes VELDSTRA, geb. 3-9-1758 te Haskerhorne, overl aldaar 22-5-1812, 53 jaar oud, trouwt 9-1-1791 te Haskerhorne op 32-jarige leeftijd met de 22-jarige
2. Grietje Jans SCHOKKER, geb. 4-12-1768 te Nijehaske, overl te Haskerhorne 13-9-1827, 58 jaar oud.

Uit dit huwelijk: Fokke Feddes Veldstra, geb 6-10-1791 te Haskerhorne (kw 26).

Fedde wordt slechts 53 jaar oud, “huisman te Haskerhorne”. De mannen die zijn overlijden van 22-5-1812 melden zijn “Sierd Pieters SIERDSMA, 52 jaren, naaste gebuur, en Fokke Meints VELDSTRA, 29 jaren, neef van de overledene.” (zie kw 104).

1. Hans Meyes FRANKENA, geb. 3-6-1759 te Akmarijp, overl 6-8-1816 te Haskerhorne (huis nr 18), 57 jaar oud, trouwt, wonend bij Langweer, 4-6-1797 te Haskerhorne met
2. Joltje Jacobs (MINNESMA), geb. 24-12-1772 te Haskerhorne, gedoopt aldaar 10-1-1773, overl aldaar 8-4-1825 (huis nr 18), 52 jaar oud, weduwe.

Uit dit huwelijk: Aafke Hanzes Frankena (Afke), geb 1798, trouwt 1828 (?) met Andries Oebles PLATJE. Kinderen: Hans (3-12-1828 Haskerland, jong overleden), Hans (2-1-1832 Doniawerstal, overl 5-2-1832, 4 weken oud), Oeble (8-5-1833 Doniaw, overl 14-1-1834, 8 maanden oud) en Oeble (10-12-1836 Doniaw, overl 17-10-1858, 21 jaar oud, ongehuwd). Aafke wordt 51 jaar en overlijdt 2-5-1850. Man Andries (1804-1896) hertrouwt 26-10-1850, met de 28-jarige Trijntje Douwes DIJKSTRA en krijgt nog vijf kinderen. Lijsbert Hanzes Frankena (Lysbeth), geb 3-7-1800 te Doniaga (kw 27). Meye Hanzes Frankena, geb 25-10-1804 te Doniaga, trouwt 26-2-1832 met Hendrikje Feddes KOOIKER, overlijdt 19-3-1875, veehouder, 70 jaar oud, namiddags 2 uur, in Haskerhorne huis nr 24. Kinderen uit het huwelijk: Hans (26-11-1836), Sjoukje (8-2-1839), Jacobjen (6-2-1841, overl 6-5-1932 (Doniawerstal, oud 91 jaar, weduwe), Jan (4-6-1848), Lijsbert Meyes Frankena (? Geb 1849, overl 2-9-1859 (Doniawerstal), 10 jaar oud). Jacobje Hanzes Frankena, geb. 1806, trouwt 27-5-1826 (Hask 22) met Lykele Sakes POUTSMA, maar overlijdt zes maanden later, 19 jaar oud, 28-11-1826 (Hask blad 96). Miskraam? Malaria (na de grote overstroming van 1825)? Zie ook kw 12. Epke Piers de Jong, kleinzoon van Lijsbert, trouwt in 1904 (toevallig) met een kleindochter van Lykele Sakes POUTSMA uit diens tweede huwelijk.

Hans Meyes is 37 en Joltje Jacobs 24 wanneer ze trouwen (Jeltje in trouwregister Haskerhorne). Het echtpaar gaat eerst in Doniaga wonen, waar de twee oudste kinderen worden geboren. Hans wordt daarna boer te Haskerhorne (huis nr 18), maar overlijdt op 57-jarige leeftijd (6-8-1816). In de overlijdensakte worden zijn ouders niet vermeld. Aan de naamsregistratie van 1811 doet Hans niet mee. Oudmoeder Joltje is 43 wanneer ze weduwe wordt en 52 wanneer ze overlijdt, “boerin, geboren en wonende te Haskerhorne.” Joltje overlijdt 8-4-1825 des avonds 5 uur, ook in huis nr 18 te Haskerhorne.

Wanneer dochter Lijsbert (kw 27) 28-12-1820 trouwt met Fokke Feddes VELDSTRA (kw 26) is Joltje Jacobs nog in leven. Wanneer zoon Meye in 1832 wil trouwen met Hendrikje Feddes KOOIKER is Joltje al bijna zeven jaar overleden en vader Hans meer dan 15 jaar. De 27-jarige boer heeft volgens de regels van die tijd nog formele instemming met het huwelijk nodig van ouders of desnoods grootouders, maar die zijn dus allen overleden. Bij allerlei instanties moet hij “akten van kennelijkheid” aanvragen zoals blijkt uit de huwelijksakte die behoorlijk lang werd: “geboren te Doniaga den 25sten oktober 1804, blijkens doopextrakt door den heer Assessor Officier van den Burgerlijken Stand der grieteny Doniawerstal afgegeven, wonende te Haskerhorne, meerderjarige zoon van wijlen Hans Meyes Frankena en Joltje Jacobs, in leven echtelieden, huislieden te Haskerhorne en aldaar overleden en wel den eersten den 6den augustus 1816 en den laatste den 8sten april 1825, blijkens overlijdensextracten door ons afgegeven. Zijnde mede alle deszelfs grootouders overleden en wel die van vaders zijde met name Meyes Frankes, te Langweer voor meer dan 30 jaren, zonder den juisten tijd te kunnen bepalen, blijkens akte van kennelijkheid opgemaakt door de notaris Tjalling Sijbrandus VAN DE LEY, residerende te Langweer, en Lijsbert Hanzes, mede te Langweer den 14den januari 1815, hetgeen ons blijkt uit een overlijdensextract door voornoemde autoriteit der grieteny Doniawerstal afgegeven. En die van moeders zijde met name Jacob Minnes en Aafke Piers, in tijden echtelieden, huislieden te Haskerhorne, alwaar voor den jare 1806 en dus voordat de overlijdens aantekeningen wierden gehouden, zonder mede de juiste tijd te kunnen bepalen, blijkens akte van kennelijkheid geparafeerd voor den notaris Douwe DE VRIES, residerend te Joure.”

Een certificaat van de gouverneur van de provincie Friesland dat Meye aan zijn verplichtingen ten aanzien van de Nationale Militie had voldaan (afgegeven 9-2-1832) en Meye mocht eindelijk (26-2-1832) trouwen. Hij trouwt met de 23-jarige Hendrikje Feddes KOOIKER, “dienstmeid”, geb. 19-8-1808, van wie de vader Fedde Hanzes KOOIKER, boer te Haskerhorne ook al was overleden (7-12-1829). Haar moeder, Sjoukjen Aukes BIJZITTER, was “hier tegenwoordig en haar toestemming gevende.” Een echte BIJZITTER dus, die moeder (de familienaam Bijzitter kan verwijzen naar een voorvader die als dorpsrechter optrad).

1. Pieter Annes SCHIPPER, gedoopt te Steggerda op 21-7-1748, trouwt 16-5-1773 te Steggerda met
2. Rinske Heeres (Reinst of Reynst), geb ca 1752 te Noordwolde (Rijsbercamp) of Steggerda (?).

Uit dit huwelijk (doopdata Hervormde gemeente Steggerda-Vinkega):

Jantje, 4-8-1774. Overlijdt 4-8-1860, 85 jaar, weduwe (WSW 149). Trouwt 19-7-1795 te Steggerda met Sybren Gerbens VISSCHER, die in 1811 geen kinderen meldt. Waarschijnlijk is het huwelijk kinderloos gebleven. Sybren Gerbens VISSER overlijdt 3-10-1842, 76 jaar (WSW 136). Anne, 27-10-1776. (kw 28). Andriesje, 27-12-1778. Waarschijnlijk jong overleden. Hendrik, 21-5-1781. Vermoedelijk op 42-jarige leeftijd 17-12-1823 getrouwd met de 20-jarige Jantje Klazen BESTEVAAR, dochter van Klaas Dirks Bestevaar uit Oldetrijne (WSW). In 1826 wordt een zoontje dood geboren. Het echtpaar vertrekt later naar de buurt van Vledder (Frederiksoord?). Hendrik zal daar zijn overleden. Jantje overlijdt 24-1-1870, 67 jaar, als weduwe. Ze had twee zusjes die beide in 1818 overleden, resp. 19 en 17 jaar jong. Stijntje, 6-12-1783. Overlijdt als weduwe 24-12-1870, 87 jaar (WSW 215). Claasje, 2-10-1786. Overlijdt als weduwe 8-2-1875 (WSW 31). Cornelisjen, gezinsklapper: 13-1-1789/25-1-1789. Jurjen, 30-10-1791. Hierd en Elisabeth, tweeling, gezinsklapper: 25-12-1794/3-1-1795. Wybigje, gezinsklapper: 26-4-1797/7-5-1797.

1. Hendrik Jelkes (KIELSTRA), geb. rond 1735, trouwt (1) 18-12-1760 te Drachten met Froukjen Hinnes, trouwt (2) 31-10-1784 te Rottevalle met
2. Tetje Johannes (Tettie Jannes), ovl na 13-4-1820.

Uit dit huwelijk: Wietske Hendriks, geb. rond 1785, overl. 23-2-1858 (Small 33). Trouwt 11-3-1810 met Douwe Lippes de Wacht (?). Beide uit Zuiderdrachten. Uit dit huwelijk 13-10-1812 een dochter Tettje, 5-11-1814 een dochter Fentje (overl. 27-11-1817) en 21-9-1816 een zoon Lieppe de Wacht. Trijntje Hendriks Kijlstra, geb. rond 1786 te Drachten, overl. 15-1-1864 te Steggerda (kw 79). Jelke Hendriks Kielstra, geb. rond 1793 te Peperga, arbeider, overl. 21-4-1847, 54 jaar, in huis zonder nummer te Blesdijke. Trouwt 13-4-1820 met Rinsje (Rinske) Reinders BOONSTRA uit Lippenhuizen (Opsterl. 15). “Jelle Hendriks Kijlstra, oud 27 jaar, arbeider, geboren te Peperga, wonende te Lippenhuizen, zoon van Hendrik Jelles (overleden voordat er registers van overlijden wierden bijgehouden) en Tetje Jannes, arbeidster te Blesdijke.” Betreffende de bruid: “Rinsje Rinders Boonstra, oud 23 jaar, arbeidster, geboren te Oldeholtpa, wonende te Lippenhuizen, dochter van Rinder Wiebes, overleden, en Aaltje Rinses, arbeidster te Lippenhuizen.” Uit het huwelijk wordt 5-8-1820 de zoon Hendrik geboren. Men woont dan te Oudega ten noorden van Drachten (Small. 55). Een tweede zoon, Reinder, wordt 11-9-1822 in Weststellingwerf geboren (WSW 155). Het gezin woont dan te Wolvega, later te Blesdijke want daar overlijdt Jelke. Jantje (of Janke) Hendriks Kielstra, geb. rond 1799, overl. 23-12-1838, 39 jaar (Small. 34). Zij is dan al tweemaal weduwe. Ze trouwt in Smallingerland (1) met Harmen Minzes VAN DER SLUIS, zoon van Minze Pieters van der Sluis en Jitske Oebeles. Ze krijgen vier kinderen: Jitske (1823-1828), Hendrik (1825-1892), Minze (1827-1890) en Pieter (1829-?). Harmen overlijdt 12-12-1830, 36 jaar oud. Janke trouwt (2) met Jan Jansz OEDZES, zoon van Jan Hendriks Oedzes en Liefke Jans Pool. Ze krijgen de kinderen Jelke (1832), Liefke (1833) en Taede (1836).

1. Durk Rinzes WYKEL, geb 19-4-1745 te Tjalleberd (Aengwirden), overl in 1780 of 1781 te Luinjeberd, trouwt 14-5-1769 met
2. Maaike Hendriks, Heerenveen. Na overlijden van Durk Rinzes trouwt Maaike (2) 17-11-1782 te Terband met Durk Jacobs. Maar overlijdt enkele maanden later.

Uit huwelijk van Durk Rinzes en Maaike Hendriks (doopregister Luinjeberd): Rinse, 2-3-1769, waarschijnlijk jong overleden Baukjen, 19-10-1772, gedoopt 25-10-1772 Trijntje Durks Wykel, geb 15-12-1774, gedoopt 8-1-1775, ovl 24-8-1850 (Schot 103), 76 jaar, weduwe. Rinse, geb 26-12-1777, gedoopt 4-1-1778 Hendrik Durks Wiekel, geb 23-2-1780 te Luinjeberd, gedoopt 2-4-1780 te Terband (kw 30).

Wanneer jongste zoon Hendrik (Hindrik) in 1820 voor de Burgerlijke Stand een (tweede) huwelijk wil sluiten, moet hij moeite doen getuigen te vinden die zijn ouders nog gekend hebben. Zie verhaal bij kw 30. Van de vier getuigen is er een die “voor reden van wetenschap” meldt met de moeder van Hendrik getrouwd te zijn geweest. De reconstructie is dat oudvader Durk Rinzes WYKEL in 1780 of 1781 is overleden, ruim 35 jaar oud toen Hendrik nog een baby was. Oudmoeder Maaike Hendriks trouwt opnieuw op 17-11-1782 (kerk Terband) met Durk Jacobs (JAGER), die ongeveer 10 jaar jonger is dan zij, geb 10-8-1760 te Terband, zoon van Jacobus HENDRIKS en Tjitske HENDRIKS. Dit huwelijk duurt maar enkele maanden. Maaike overlijdt voorjaar 1783 (?) en dan is Hendrik nog pas 3 jaar oud.

Zijn stiefvader Durk Jacobs hertrouwt 7-12-1783 met Pytje Sakes (Oudeschoot). Ze krijgen samen 7 kinderen. In dat gezin lijkt Hendrik ook te zijn grootgebracht. Na overlijden van Pytje Sakes trouwt Durk Jacobs (3) op 1-7-1798 met Engbertje Andries DRIEST. Uit dit huwelijk worden nogeens 6 kinderen geboren. Durk Jacobs JAGER was bode van de grietenij Aengwirden.

Overlijdensakte van Durk Jacobus JAGER (1846) meldt dat hij 85 jaar is geworden, geboren te Luinjeberd, overleden te Heerenveen 13-5-1846 in huis nr 89, zoon van Jacobus Hendriks en Tjitske Hendriks, gehuwd met Engbertje Andries DRIEST. “Nalatende zijn vrouw en elf meerderjarige kinderen, waarvan 5 uit een vorig huwelijk.” Die kinderen waren dus geen halfzussen of halfbroers van Hendrik WIEKEL, maar behoorden wel tot hetzelfde gezin.

1. Jan Andries FLEEREN , geb. 25-10-1765 te Oldelamer (WSW), timmerman, overl. 27-9-1828 te Delfstrahuizen (Schot), 62 jaar oud, tr. 3-12-1794 met
2. Pietje Jans, geb. 5-1-1776 te Rottum.

In 1794 woont Jan Andries te Oldelamer en Pietje Jans te Rotstergaast. Hun huwelijk wordt in het trouwregister van de Hervormde gemeente StJohannesga-Delfstrahuizen-Rohel-Rotsterhaule gemeld als “attestatie naar Oldelamer afgegeven 3-12-1794” voor Pijtje Jans uit Rotstergaast. In 1811 is Jan Andries timmerman te Delfstrahuizen.

Uit dit huwelijk: Albertje, dochter, 13 jaar in december 1811, overlijdt 30-10-1824, 26 jaar oud, gehuwd volgens overlijdensakte (Schot 29). Albertje krijgt in november 1819 (aangiftedatum 15-11-1819) een zoontje die Geert Jans DOLSTRA wordt genoemd, de vader is Jan Geerts DOLSTRA. Albertje is 19 jaar wanneer ze zwanger raakt, Jan Geerts is de 30 al gepasseerd. Misschien waren de ouders van Albertje het volledig oneens met deze relatie en bleef daardoor een formeel huwelijk achterwege. Het weerhield de twee er niet van nog twee zoontjes ter wereld te brengen: Jan (aangifte 10-11-1821) en Anne (23-10-1824). Het laatste kraambed wordt Albertje fataal, ze overlijdt een week later, 30-10-1824, 26 jaar oud. Fokjen, dochter, 10 jaar in december 1811 (kw 31). Jantje, dochter, 8 jaar in december 1811, trouwt 26-10-1828 met Jan Eits EITSTRA (Schot 58), zij overlijdt 9-10-1873, 69 jaar oud, weduwe (Schot 213). Andriesje, dochter, 5 jaar in december 1811, tr. 22-3-1838 met Sytze Egberts VAN DER MOLEN, overlijdt 10-10-1860, 54 jaar oud, weduwe (WSW 184). Andries, zoon, 2 jaar in dec.1811, trouwt 7-11-1838 met Trijntje Meines BOS (WSW 55). Uit dit huwelijk: Jacobje (1839), Jan Andries (1841), Pietje (1844), Jeltje (1848, overl 1 jaar oud), Jeltje (1850), Meine (1853). Ze wonen te Oldetrijne (WSW) tot rond 1846, daarna te Oldelamer. Andries Jans van Fleeren overlijdt er 28-3-1887, 78 jaar oud en weduwnaar (WSW 100). Jan, zoon, geb 13-12-1811, tr. 19-2-1834 (WSW, “van Vleeren”) met Eva Sjoerds DIJKSTRA, overlijdt 1-1-1888, 76 jaar oud, weduwnaar (WSW 1). Jan en Eva krijgen de kinderen Van VLEEREN: Jan (1835), Sjoerd (1838), Pietsje (1842), Albert (1844), Sjoerd (1847, “Van FLEEREN”) en Jan (1851). Marrigjen, dochter, geb. 1814, tr. 23-9-1835 met Theunis TER VELDE (WSW 47), overlijdt 11-1-1894, 79 jaar oud, weduwe (WSW 12). Akten nog te raadplegen omdat geboorteaangifte nog niet is gevonden. Bonne, zoon, geboorteaangifte 21-6-1816 (Schot), trouwt 14-9-1861 met Sanderina Jans DE VRIES (WSW 73), overlijdt 1-6-1882, 65 jaar, gehuwd (WSW). Hij is 45 wanneer hij met Sanderina trouwt. Nog onzekerheden.

Bij de naamsregistratie van 1811 schrijft de ambtenaar Jan Andries als Vleeren in, maar noteert dat deze zelf met Fleeren tekent. Bij overlijden van Jan Andries in 1828 wordt de achternaam als van Fleeren geschreven.

In 1811 meldde Jan Andries Fleeren de eerste zes hierboven genoemde kinderen. Zoontje Jan is dan pas 3 dagen oud, zodat we weten dat de naamsregistratie 16-12-1811 plaats vond. Dezelfde ambtenaar wellicht noteert de geboorte van Jan Jans van Vleeren, zoon van Jan Andries van Vleeren en Pietje Jans. VLEEREN, niet FLEEREN. In de jaren erna komt toch de F in zwang. Hoewel er na verhuizing naar Weststellingwerf ook weer V-takken onstonden.

Jan Andries wordt 62 jaar en overlijdt in 1828. Pietje Jans was tien jaar jonger dan hij en overlijdt 17-8-1848. Volgens de geburen die aangifte van haar overlijden deden, was ze 74 en weduwe van Jan Jans van Fleeren. Ze waren dus niet erg goed op de hoogte: “Pieter Jans KOOPMANS, 27 jaar, timmermansknecht, en Jurjen Aukes WESTRA, 51 jaar, schoolonderwijzer, beiden wonende te Oldetrijne, geburen der overledene hebben verklaard dat Pietje Jans LEMSTRA, 74 jaar, zonder beroep, wonende te Oldetrijne, geboren te Tjerkgaast, weduwe van Jan Jans VAN FLEEREN, dochter van Jan Jurjens en van zijnde de moedersnaam bij de aangevers onbekend, beide overleden, op 17 augustus 1848 des nachts ten twee ure in het huis nr 16 te Oldetrijne is overleden.”

Correcties op die akte: Pietje Jans was 72 toen ze overleed, weduwe van Jan Andries VAN FLEEREN (een zoon van haar heette wel Jan Jans) en niet te Tjerkgaast maar te Rottum/Nieuweschoot/Rotstergaast geboren (“de Gaast”). Haar moeder heette Fokjen Bonnes (zie kw 127). Haar stiefmoeder Aaltje Rinkes werd wel te Tjerkgaast geboren. Zie kw 126.

Generatie 7 (oudgrootouders)

VDH-LIJN

1. Tamme Freerks, geboren ca 1721 te (?) Opeinde (Smallingerland), overl rond 1775 te Kortezwaag (Opsterland), ca 55 jaar oud, trouwt (1) 11-12-1745 te Terwispel (Opsterland) met Eeuwkjen Jalderts (kw 65) en (2) 5-6-1763 te Terwispel/Lippenhuizen met Janke Harmens.
2. Eeuwkjen Jalderts (Eukje, Ykje, Jallerts), geb ca 1726 te Terwispel.

Uit dit huwelijk (doopregister Herv.Kerk Lippenhuizen-Terwispel-Hemrik):

Cierd, gedoopt 4 weken oud, 22-1-1747. Jaldert, gedoopt bij de 5 weken oud, 29-11-1748. Freerk, gedoopt in de 5de week, 5-3-1752. Baukjen, in de 6de week, 27-1-1754. Jaldert, bij de 7 weken, 28-3-1756. Freerk, een week of zes oud, 9-11-1758. Eeuwkjen, in de 7de week, 18-10-1761 (dh Bouwe Jalderts).

Na zeven kinderen en 16 jaar huwelijk overlijdt oudgrootmoeder Eeuwkjen, rond 35 jaar oud. Waarschijnlijk aan de gevolgen van het laatste kraambed. De baby wordt naar haar vernoemd en Bouwe Jalderts, broer van Eeuwkjen, treedt als doopheer op.

Oudgrootvader Tamme, 40-jarige weduwnaar met een rijtje nog heel jonge kinderen, trouwt (2) 5-6-1763 met Janke Harmens (Terwispel/Lippenhuizen). Uit dat huwelijk worden “in ieder geval” nog twee dochters geboren: Lolkjen Tammes, geboren 1769. Trijntje Tammes, geboren 1771.

Tussen het huwelijk van Tamme en Janke en de geboorte van Lolkjen ligt een periode van ruim vijf jaar. Maar de archieven geven geen andere kinderen dan Lolkjen en Trijntje aan. Vrij kort na de geboorte van Trijntje is Tamme Freerks overleden, circa 50 jaar oud. Alle kinderen uit zijn eerste huwelijk verweesden daarmee. Janke Harmens ging waarschijnlijk in 1780 een tweede huwelijk aan.

Tamme Freerks is oudgrootvader in de naamlijn VAN DER HOEK. Zijn zoon Freerk Tammes (kw 32) kiest in 1811, wanneer verplichte familienamen worden ingevoerd, voor de VAN DER HOEK-benaming. Hij woont dan te Bovenknijpe en zijn vader is al bijna 40 jaar voordien overleden. Er is geen directe familie die eenzelfde keuze doet.

Laten we vanaf de jongste (half-)zusjes beginnen:

Trijntje Tammes was een peuter toen vader Tamme overleed. Ze trouwt 3-2-1799 te Terwispel met Siert Teyes (KOOISTRA). Ze is 28 dan.

Trijntje wordt 89 jaar oud en blijft te Terwispel wonen. Bij haar overlijden, 7-6-1860, is ze weduwe en de geburen die van het overlijden van de hoogbejaarde vrouw aangifte doen, helpen ons achteraf niet veel verder. De aangevers zijn Kornelis WALSTRA (30 jaar) en Lykele ZWANENBURG (37 jaar), beiden uit Terwispel en “bekenden van de overledene”. Ze melden het overlijden van Trijntje oud 89 jaar, rentenierster, geboren te Terwispel en daar ook overleden in huis nr. 36, weduwe van Sierd Teije KOOISTRA, dochter van Tamme Freerks en zijnde de namen van de moeder de aangevers onbekend. Tamme Freerks wordt wel genoemd. Die is al zo’n 85 jaar dood op dat moment.

Lolkjen Tammes, ook nog een jong kind wanneer Tamme overlijdt. Ze wordt 86. Trouwt 28-6-1795 te Terwispel met Oebele Joukes (DRAAI of VAN DER DRAAI). Ze is 25 dan . Wanneer ze overlijdt is ze weduwe. De geburen die 24-2-1855 de aangifte van overlijden doen, Feitze Harmens VAN ZWOL (53 jaar) en Pieter DE VRIES, beiden uit Terwispel en bekenden van de overledene, weten de voornamen van beide ouders. Ze melden het overlijden van Lolkje oud 86 jaar, geboren te Terwispel en daar ook overleden in huis nr. 55, weduwe van Oebele Joukes VAN DER DRAAI, dochter van Tamme en Janke – zijnde de verdere namen van de ouders aan de aangevers onbekend.

Over de kinderen van Tamme en Eeukjen leveren de gevonden registers nog minder materiaal op omdat ze grotendeels voor 1811 (invoering Burgerlijke Stand) overleden. Van de jongste af (dochter Eeuwkjen) naar de oudste (zoon Cierd):

Eeuwkjen Tammes, gedoopt 18-10-1761 te Terwispel, haar (relatief jonge) moeder is overleden. Oom Bouwe Jalderts treedt als doopheer op. Geen huwelijksmelding in de registers en geen overlijdensakte in de Burgerlijke Stand na 1811. Dat hoeft niet alles te zeggen, maar waarschijnlijk is ze tamelijk jong overleden. Freerk Tammes, gedoopt 9-11-1758. Wanneer in oktober 1841 Freerk Tammes Van der Hoek te Bovenknijpe overlijdt, meldt de overlijdensakte dat hij 90 jaar oud werd. Dat komt niet overeen met geboortejaar 1758. Het doopregister meldt twee Freerks uit het huwelijk van Tamme en Eukje. De eerste Freerk (kw 32) wordt 5-3-1752 gedoopt en wanneer hij oktober 1841 overlijdt, klopt de akte. Hij wordt 90 jaar oud. Maar de tweede Freerk..? Nog een onderzoeksprobleem. Jaldert Tammes, gedoopt 28-3-1756, is tweede Jaldert in het dooprijtje. De eerste lijkt vóór 1756 overleden. Jaldert Tammes (Joldert) trouwt 10-5-1789 met Jeltje Oebeles. Hij is dan 33, Jeltje ca 23. Vermoedelijk is Jaldert kort na 1789 overleden. Jeltje Oebeles wordt 76 jaar oud. Ze overlijdt 20-5-1843, als weduwe (Opsterland 21). Baukjen Tammes, de oudste dochter in het gezin , gedoopt 27-1-1754. Niet gemeld in trouwregisters. Waarschijnlijk ook tamelijk jong overleden. Freerk Tammes, de gedachte oudvader, gedoopt 5-2-1752, overleden 1-10-1841, 90 jaar oud volgens de overlijdensakte. Maar niet heus misschien. (kw 32) Jaldert Tammes, gedoopt 29-11-1748, waarschijnlijk jong overleden. Cierd Tammes (Sierd), gedoopt 22-1-1747. Zie NOTITIE SIERD TAMMES SEINSTRA.

1. Wolter Jans (BIJMA), geb ca 1710 (?), trouwt vermoedelijk in tweede huwelijk rond 1745 met
2. Grietje Geerts (Grijttie Geerts), geb ca 1720.

Wolter Jans en Grietje Geerts worden op 19-11-1747 in het kerkregister van Oudeschoot ingeschreven, met de aantekening “van Nieuwehorne”. In het doopboek worden vervolgens de 7 hierna vermelde kinderen geschreven.

Uit dit huwelijk (doopboek Hervormde gemeente Oudeschoot-Katlijk): Janke, tweeling, Oudeschoot, 8-10-1747 Hiltje, tweeling, Oudeschoot, 8-10-1747 Jan Wolters Bijma, Katlijk, 26-4-1750 (kw 70). Kleindochter Grietje van deze zoon trouwt in 1821 met Wolter Freerks VAN DER HOEK (kw 16/17). Geert, Oudeschoot, 10-6-1753 Anske, Katlijk, 8-2-1756 Aanske, Mildam, 2-4-1758 Hendrikjen Wolters, Katlijk, 24-2-1765 (kw 33), moeder van Wolter Freerks VAN DER HOEK (kw 16).

Bij Quotisatie 1749 wordt Wolter Jans, huisman te Katlijk, genoemd (aanslag 39 Cgld en 8 stuivers). Zijn gezin bestaat uit 3 “volwassenen” en 2 kinderen jonger dan 12. Die jonge kinderen zijn Janke en Hiltje, de tweeling. De volwassenen zullen echtpaar Wolter en Grietje zijn geweest plus een kind van minstens 12 jaar, uit eerste huwelijk van Wolter?

Gegevens uit (mogelijke) andere bronnen zijn nodig omdat kerkelijke trouwregisters ontbreken.

Van de kinderen, behalve Jan Wolters (kw 70) en Hendrikjen Wolters (kw 33), tot dusver geen verdere gegevens gevonden.

1. Jan Libbes (BOUWMAN) trouwt 19-5-1765 in Oudeschoot voor de kerk met
2. Lammigjen Aitses (Lamkjen Haitzes), Oldeholtwolde.

Uit dit huwelijk (nog na te trekken) minstens (?): Libbe Jans Bouwman, geb. ca 1766, overl. 1848, trouwt 1-7-1792 voor de kerk te Oudeschoot met Martjen Halbes, geb. ca 1760, overl. 10-1-1836, 75 jaar, gehuwd (Schot 8). Bij de familienaamregistratie 1811 meldt zich Libbe Jans Bouwman te Rotstergaast met zonen: Jan (15), Halbe (13), Geert (8) en Lambert (3) en dochter Fetje (17). Aise Jans Bouwman, geb. ca 1773, overl. 1826. Trouwt 7-2-1802, wonend in Noorderdrachten, met Antje Johannes uit Ureterp? Bij de familienaamregistratie van 1811 meldt zich Aise Jans Bouwman te Nieuweschoot met kinderen: Johannes (4, wordt slechts 6) en Jan (1). Bonne Jans Bouwman, geb. ca 1774, overl. 29-8-1852 (kw 34).

1. Jan Wolters BIJMA, ged. 26-4-1750 te Katlijk, overl. 9-12-1829, 79 jaar oud, huisman te Rotstergaast, trouwt 12-5-1776 te De Knijpe met
2. Fockjen Hendriks, geb. 1751 (Benedenknijpe?), overl. 27-3-1819, 67 jaar oud, te Rotstergaast (Schot 7). Uit dit huwelijk:

Grietje Jans Bijma, geb. ca 1777, overl. 1800 (kw 35) Hendrik Jans Bijma, geb. ca 1784, overl. 2-11-1829 te Rotstergaast huis nr. 9, 44 jaar oud, huisman, trouwt 7-6-1815, 31 jaar oud, boerenknecht, met Gatske Jeens STOKER, 29 jaar oud, dienstmaagd, dochter van Jeen Laurens Stoker, boer wonende op de Gaast, en van wijlen Reinskjen Ayses (Schot 6). Uit dit huwelijk: Reinskjen (29-8-1816, overl 7-9-1844, 28 jaar oud, trouwt 31-5-1840 met Eitje (Eise) Jans HOEKSTRA, geb 22-1-1813 te De Knipe), Jan (5-11-1818, overl. 3-6-1846, 27 jaar, ongehuwd), Fokjen (19-10-1820, overl. 31-10-1820, veertien dagen oud), Jeen (5-11-1821, tr. 6-2-1847 in Rauwerderhem, met Trijntje Tjallings JELLEMA, diverse jong overleden kinderen), Fokjen (9-1-1824, tr. 16-5-1847 met Oebele Gurbes ZWAAGSTRA, overl. 16-2-1867, 43 jaar oud), Rigtje (19-1-1828, overl. 23-8-1852, 5 jaar oud. Antje Jans Bijma, ook Beima en Beyma, geb. ca 1792, overl. 19-2-1827, 35 jaar oud, tr. 4-6-1813 te Sloten met Wybe Hylkes WIERDA uit Tjerkgaast, 31 jaar, zoon van Hylke WIERDA, huisman te Delfstrahuizen, en Neltje Sytses. Antje is 21 wanneer ze trouwt, woonachtig te Nieuweschoot. Kinderen: Hylke Wierda (7-1-1814), Jan Wierda (6-1-1817), Fokjen (4-5-1819) en Sytze (15-3-1825).

Bij naamregistratie 1811 meldt zich Jan Wolters Bijma uit Nieuweschoot met twee kinderen Hendrik (27) en Antje (19) en het kleinkind Grietje, “Oudehorne (van overleden Grietje).” De overleden Grietje is Grietje Jans Bijma (kw 35), het kleinkind Grietje is Grietje Bonnes Bouwman (kw 17) die tien jaar na 1811 trouwt met Wolter Freerks Van der Hoek (kw 16), zoon van Hendrikjen Wolters (Bijma) (kw 33), jongste zus van Jan Wolters Bijma (kw 70).

1. Kornelis Jans LUKKES, geb. ca 1738, overl. 13-4-1821 te Benedenknijpe, 83 jaar oud, trouwt met
2. Froukjen Jitzes

In de overlijdensakte worden de ouders van Kornelis Jans niet vermeld en het is tot dusver onze enige bron voor wat betreft FROUKJEN JITZES. De akte meldt dat Kornelis Jans zijn huisvrouw Froukjen Jitzes en drie kinderen nalaat. Een bevestiging van het huwelijk tussen Kornelis en Froukjen is nog niet gevonden.

Van de drie kinderen zijn (voorlopig) alleen aanwijsbaar: Jitze Kornelis Lukkes, geb. 1768 Johannes Kornelis Lukkes, geb. 16-4-1771 (kw 36).

Kornelis en Froukjen verschijnen pas rond 1800 in het kerkregister van de Herv. Gemeente Het Meer/De Knipe, want 3-5-1801 laat Johannes zich dopen, 30 jaar oud, en 29-4-1804 doet Jitze hetzelfde, 36 jaar oud. De mannen gingen (Johannes) of waren al getrouwd (Jitze) met waarschijnlijk Hervormde meisjes die hun kinderen wilden laten dopen.

Jitze Kornelis Lukkes, geb. 1768, ged. Het Meer 29-4-1804, overl in 1818, wonende te Benedenknijpe/Luinjeberd (geen overlijdensakte in Schoterland of Aengwirden), getrouwd 18-5-1800 met Wimke Minderts BOSMA (Fimke), Benedenknijpe. De oudere broer van Johannes Kornelis Lukkes werd dus slechts 50 jaar oud. Hij liet vijf kinderen na. Te noemen zijn: Trijntje Jetzes LUKKES, geb. Benedenknijpe, overleden te Nijehaske, 31-1-1847, 41 jaar oud, zonder beroep, gehuwd met Jan Jans DE VRIES, venter te Nijehaske. Mindert Jitzes LUKKES, geb. te Het Meer 10-11-1810, trouwt 5-5-1839, arbeider, wonend te Benedenknijpe, 28 jaar, met Sietske Geerts KOOPMANS, 29 jaar, geb. 8-4-1810 te Oranjewoud, arbeidster, wonend Oranjewoud. Dochter van Geert Franckes KOOPMANS, arbeider te Oranjewoud, en Aaltje Gerkes WOUDA, die 9-1-1836 overleed (Geert Frankes en Aaltje Gerkes, beiden Oranjewoud, trouwden 25-8-1805). Sjoukje Jitzes LUKKES, geb. Het Meer (in haar geboortebewijs ten onrechte LOCKES genoemd), trouwt, 30 jaar oud, dienstmeid, wonend te Rottum, 12-4-1846 met Hendrik Lieuwes PATROON, 34 jaar, arbeider, geboren te Nieuweschoot, wonend te Rottum, zoon van Lieuwe Hendriks PATROON, arbeider te Rottum, en Antje Barteles POSTMA. Lieuwe Hendriks (St Johannesga) en Antje Bertelts (Echten) trouwden 30-5-1806 (attestatie naar Nijehaske of Schans).

1. Hans Jans RONDUITE, trouwt 13-1-1765 Herv. Kerk Heerenveen met
2. Jantje Geerts BROUWER

Uit dit huwelijk de kinderen (doopregister Herv. Kerk Nijehaske):

Hiltje, 7-9-1766, jong overleden Geert, 19-3-1769, jong overleden Geert, 16-9-1770, jong overleden Jan, 10-1-1773, ged 17-1-1773 Wimke, 9-3-1776, ged 17-3-1776 Hiltje, 25-3-1779, ged 4-4-1779 (kw 37) Geert, 14-12-1781, ged 26-12-1781 Lamkje, 9-6-1784, ged 27-6-1784 Geert, 25-11-1788, 21-12-1788 (jager/jonger?)

De familienaam RONDUITE kan aan herkomst uit Noord-West Overijssel te danken zijn (“Gieterse verveners”). Bij Beulake waar overigens pas rond 1770 het grote meer door overstromingen ontstond, de Beulaker Wyde, is nog altijd de buurtnaam Ronduite bewaard gebleven. Het is een militaire term uit het Frans en betekent: schans. Zie ook (kw 148): Jan Ronduite.

1. Eelke (WOUDSTRA) trouwt rond 1745 of eerder met 77.

Uit dit huwelijk (minstens): Durk Eelke Woudstra, geb. ca 1747, schipper (kw 38).

1. Wiebe Eelderts VAN DER WERF, geb. 1759 te Sloten (Fr), uurwerkmaker, overl 18-7-1837 te Heerenveen, 78 jaar oud, trouwt (1) met
2. Rinske Jacobs VAN DER MEULEN, geb. ca. 1763, overl ca. 1792.

Uit dit huwelijk:

Yke Wiebes van der Werf, geb. 1788, overl. 18-2-1838, 50 jaar oud, ongehuwd (Schot 28) Jacobje Wiebes van der Werf, geb. 1791, overl. 1-4-1853 (kw 39).

Na overlijden van Rinske Jacobs trouwt Wiebe Eelderts (2) met Antje Arjens op 12-1-1794 volgens trouwboek Hervormde gemeente: Wiebe Elerts, Joure, en Antje Arjens, Joure.

Overlijdensakte van Wiebe Eelderts van der Werf: “In het jaar 1837 den 18den van de maand July des voor de middags ten 11 ure, zijn voor ons grietman-officier van den Burgerlijken Stand der grieteny Schoterland provincie Friesland gecompareerd Jurjen TULMAN, oud 54 jaren, herbergier, en Lammert Hendriks DE JONGH, oud 45 jaren, zevenmaker, beide uit geburen, welke ons verklaard hebben, dat WIEBE EELDERTS VAN DER WERF, oud 78 jaren, uurwerkmaker, geboren te Sloten, wonende te Heerenveen, eerst weduwnaar van RINSKE JACOBS VAN DER MEULEN en laatst van ANTJE ARENDS FOPPES, zoon van EELDERT WIEBES en LOLKJEN JANS, beiden overleden, nalatende 2 kinderen uit het eerste huwelijk, 17 July 1837 ’s morgens halftien in het huis nr 44 te Heerenveen is overleden.”

1. Klaas Davidszn ROEM (Rom), gedoopt 16-10-1735 te IJsselmonde (Rotterdam), “kind van Kralingen”, trouwt 3-4-1757 te Charlois (Rotterdam) met
2. Marijtje Pietersdr VAN RIJS (Marijgjen, Maria), gedoopt 27-3-1737 te Poortugaal (Rotterdam).

Uit dit huwelijk: Pieter Klaasz Roem, gedoopt te Charlois 7-9-1760 (kw 40). Mariegje (Marijtje) Roem, geb. 6-4-1763, gedoopt 17-4-1763 te IJsselmonde, begraven 18-10-1763 te IJsselmonde, “klasse nihil”. Ze werd maar een halfjaar oud. Kind van Marijtje van Rijs. Aangegeven door Marijtje van Rijs, huijsvrouw van Claas Roem. David, gedoopt te IJsselmonde 15-9-1764. Anna, gedoopt te Charlois 5-7-1767. Jan, gedoopt 20-10-1771.

Rotterdam bestond in de tijd van deze oudgrootouders nog uit onderscheiden delen zoals Charlois, IJsselmonde, Poortugaal, Kralingen en ook Kool (vergelijk Coolsingel). Klaas en Marietje trouwen voor de kerk te Charlois. Marietje is “afkomstig van Portugal, wonende Charlois.” Klaas is “afkomstig van Kralingen, wonende te Kool.” Puur-Rotterdams dus.

1. Adrianus WIJNANDTS (Weyland), rond 1720 (?) geboren in Honselersdijk, overl 9-1-1771 te Naaldwijk, trouwt 18-5-1755 te Naaldwijk met
2. Elisabeth (Dirksdr) VALSTAR, geb 4-5-1727 te Naaldwijk, overl aldaar 11-11-1803.

Uit dit huwelijk: Martinus Wijnland, geb. 9-11-1760 te Naaldwijk. Magdalena Weynand, geb. 1765, overl. 14-4-1850, 85 jaar oud; trouwt (1) Willem Zwaanswijk, en (2) op 24-4-1803 Hendrik Broekman; uit tweede huwelijk de kinderen Gerrit Broekman en Elisabeth Broekman. Johanna Wijnandts (Weyland), geb. 9-3-1766 te Naaldwijk (kw 41).

1. …. MULDER. 85.

De ouders van oudvader Willem Mulder zijn ws niet uit Westland of Rotterdam/Delft afkomstig. Zoektocht moet worden voortgezet.

1. …. VAN LOON. 87.

De ouders van Albertina Elizabeth van Loon. Nog uit archieven te halen.

1. …. VAN (DER) BEEK. 89.

De ouders van Jacobus van (der) Beek. Nog uit archieven te halen.

1. Willem LAARMAN
2. Anna Sophia Elisabeth MEIJERS

Deze oudgrootouders worden in 1742 in sGravenzande geregistreerd. Daar wordt 13-6-1745 een zoon Willem Laarman gedoopt en 30-4-1747 de dochter Geertruy Laarman (kw 45).

Willem Laarman is ws rond 1715 geboren en niet uit het Westland afkomstig (Haastrecht?) Anna Meijers is misschien ook niet van Westlandse herkomst.

1. Gerrit Aarts VAN LEEUWEN, afkomstig uit Rijswijk, trouwt 8-2-1754 te Monster met
2. Dina VAN SPRONSEN, geb. na 1729, afkomstig van sGravenzande (Zandambacht).

Uit dit huwelijk (minstens): Arend van Leeuwen (kw 46).

Arend is in Monster gedoopt en de SPRONSENS zijn in ieder geval Westlanders. Waar en wanneer Gerrit en Dina zijn overleden, weten we op dit moment nog niet.

1. Cornelis Cornelisz VREUGDENHIL, gedoopt te sGravenzande 19-6-1740, geboren in de polder Honderdland (Naaldwijk) overl te Maasland 17-5-1820, bijna 80 jaar oud, trouwt 21-10-1764 te Naaldwijk met
2. Lena Ariese SAARLOOS, gedoopt te Goudswaard 13-2-1743, overl te Maasland 12-5-1820, 77 jaar oud.

Uit dit huwelijk (minstens): Antje Vreugdenhil (kw 47) Ary Cornelisz Vreugdenhil, geb. te Naaldwijk 7-4-1767, aardappelteler, overl te Naaldwijk 30-11-1853, 86 jaar oud, getrouwd met Lydia van der Graaf (1766-1842). Van hun afstammelingen nog een bestaande Vreugdenhil-tak (Familie Stichting Vreugdenhil).

Opmerkelijk is dat Lena en Cornelis binnen dezelfde week overlijden. Lena op 12 mei 1820 en Cornelis op 17 mei 1820. Beide op hoge leeftijd.

DJ-LIJN

1. Jacob (“de Jong”)
2. Aafke (?)

Oudgrootouders in de vernoemingslijn DE JONG. Dit “eerste” DE JONG-echtpaar in deze vernoemingslijn hebben we (nog) niet kunnen achterhalen. Zij kregen de zoon Pier Jacobs (de Jong) (kw 48). De eerste zoon uit diens huwelijk met Epkjen Meyes Frankena (kw 49) wordt Jacob genoemd (naar de vader van Pier). De eerste dochter Lijsbert (naar de moeder van Epkjen). De tweede dochter Aafke. Naar de moeder van Pier?

Bij de beschikbare archieven binnen de regio kom je met de namencombinatie Jacob en Aafke vooral uit bij Jacob Minnes en Aafke Piers die 15-5-1760 te Joure trouwen (kw 110 en 111). Ouders o.a. van Joltje Jacobs (kw 55) die trouwt met Hans Meyes Frankena (kw 54). Waren zij ook ouders van Pier Jacobs (kw 48) die trouwt met Epkjen Meyes Frankena (kw 49)? Goede antwoorden op deze vraag zijn welkom.

NB: Pier Jacobs overleed in 1806 dus voor de naamsregistratie van 1811. Epkjen hertrouwt met Klaas Douwes DOUMA die in 1811 haar kinderen uit eerste huwelijk niet meldt. Die kregen gaandeweg de familienaam DE JONG, maar het had ook MINNESMA kunnen zijn. Dit is wellicht niet waar.

1. Meye Frankes, gedoopt 8-12-1715 Herv.gemeente Oppenhuizen/Uitwellingerga, overl voor 1800 (?) te Langweer, trouwt (1) augustus 1745 met Hiltie Hayes uit Heerenveen en (2) op 12-10-1755 te Joure met
2. Lijsbert Hanzes, geb. 1734 (?), overl te Langweer 14-1-1815, 80 jaar, weduwe (Doniaw blad 1).

In verband met het eerste huwelijk verstrekte de Herv.gemeente Heerenveen per 13-8-1745 attestatie aan Hiltie Hayes. Het echtpaar gaat in Uitwellingerga (Wymbritseradeel) wonen waar Meye, zoals zijn vader Franke Meyes (kw 192), boer is. Bij quotisatatie 1749 wordt de dan 33-jarige Meye “arme boer” genoemd, zijn vader Franke “redelijke boer”. De opgelegde aanslagen zijn nagenoeg gelijk: 25 resp. 29 Caroliguldens. Vermeld wordt dat het gezin van Meye bestaat uit 2 volwassenen en 2 kinderen jonger dan 12. In het doopboek van de Herv.gemeente Oppenhuizen/Uitwellingerga worden uit het huwelijk van Meye Frankes en Hiltie Hayes twee kinderen genoemd: Hylk, 11-5-1747 Uiltz, 8-12-1748. Waarschijnlijk is Hiltie Hayes kort na 1750 overleden.

Wanneer Meye 12-10-1755 met Lijsbert Hanzes trouwt, meldt het trouwregister voor hem niet meer Uitwellingerga (Wymbritseradeel), maar Broek (Doniawerstal). Hij is dan 40 en Lijsbert is 20 of 21 jaar oud.

In het kerkboek Herv.gemeente Doniawerstal-Langweer komen Meye Frankes en Lijsbert Frankes (moest Hanzes zijn) voor in het doopregister vanwege twee kinderen: Epkien, 24-11-1771 (kw 49) Lammert, Zandgaast 6-7-1777, ged. 17-8-1777. Voor de periode tussen 1755-1771 moet nog gezocht worden in de registers van de Hervormde gemeenten Goëngarijp-Broek dan wel Terkaple-Akmarijp naar eerdere kinderen uit dit huwelijk. Waarschijnlijk minstens: Franke Meyes Hans Meyes Frankena, geb. Akmarijp 3-6-1759 (kw 54).

Lammert Meyes FRANKENA, de jongste zoon, wordt te Zandgaast geboren 6-7-1777, overlijdt 21-5-1828, 51 jaar oud, gehuwd met Korneliske Piers BIERMA. Uit dit huwelijk de kinderen: (1) Meije (geb.1811, trouwt met Maike Hendriks SCHOTANUS à STERRINGA), (2) Fokje (geb.1813, trouwt met Lieuwe Hanzes MEIJER), (3) Lijsbert (geb.1815, trouwt met Sies Jans BOSMA), (4) Geertje (geb.1817, trouwt met Egbert Oebeles KIJLSTRA), (5) Nantje (geb.1818, trouwt (1) met Bouwe Meintes DIJKSTRA en (2) met Gabe Taekes DE JONG), (6) Pier (geb.1822, trouwt met Durkjen Siemens JAARSMA).

1. Oene Wytses OENEMA, geb. rond 1740, overl 1-5-1815 te Oldeouwer, 74 jaar oud, weduwnaar, trouwt 14-9-1768, afkomstig van kerk Ouwsterhaule, met
2. Geeske Jochems, afkomstig van kerk St.Johannesga, geb. 3-12-1747 (Hask), overl voor 1810.

Uit dit huwelijk (gemeld bij familienaamregistratie 1811): Wietze Oenes, 38 jaar, wonend te Ouwsterhaule, met drie dochters: Geeske (9), Klaaske (5) en Antje (1). Hij is 2-5-1802 gehuwd met Ynske Klazes DE JONG uit het dorpje Indijken (Dijken) bij Langweer. Jochum Oenes, 36 jaar, wonend te Westermeer (kw 50), met kinderen: Geeske (9, kw 25), Klaas (4) en Oene (2). Trouwde 5-5-1799 met Trijntje Klases uit Indijken. 3-4-1813 nog een dochter Anna (Hask 16). Harmen Oenes, 34 jaar, wonend te Oldeouwer, met kinderen: Oene (5), Antje (3) en Egbert (1). Trouwde 2-6-1805 met Jantje Egberts uit Oldeouwer.

Harmen Oenema, de jongste zoon, wordt slechts 40 jaar oud en overlijdt 27-1-1818, gehuwd (Donia 2)? Uit zijn huwelijk met Jantje Egberts (HOEKSTRA) worden na 1811 nog de kinderen Wietze (18-5-1813, Donia 26) en Kleys (27-7-1816, Donia 36) geboren. Jantje Egberts Hoekstra overlijdt 17-4-1859, 72 jaar oud, gehuwd (Donia 4). Nog na te gaan: Ze trouwt 21-12-1820 (Aengwirden 13) met Pieter Hendriks OENEMA. Wietze Oenes Oenema, de oudste zoon, wordt 63 jaar oud en overlijdt 6-4-1837, gehuwd (Donia 3). Zijn dochter Geeske Wytses Oenema trouwt 3-6-1825 (Donia 11) met Anne Wybes SIPKEMA. Wietzes dochter Klaaske Wietzes Oenema trouwt 13-7-1827 (Donia 8) met ene Klaas DE JONG, 19-1-1828 krijgen zij de dochter Ynske (Donia 3). Klaaske Wietzes overlijdt 2-7-1842, 37 jaar oud, gehuwd (Donia 6).

Watersnood 1825: Tijdens een hevige storm in de nacht van 4-5 februari 1825 braken op vele plaatsen de dijken door van de Zuiderzee. Zuidwest-Friesland raakte volledig overspoeld. Van de hele provincie ongeveer twee-derde. Het gebied rond Ouwsterhaule, noordoostelijk van het Tjeukemeer, had erg zwaar te lijden. Wietze Oenema wordt in de literatuur vermeld omdat hij zich in de vloed waagde en de buren te hulp kwam.

1. Klaas (“ de Jong”)
2. Geeske (?)

Overgrootouders die eind 18de eeuw een boerenbedrijf hadden in de buurschap Dijken (of Indijken) ten zuiden van Langweer (Doniawerstal). Meer informatie is nog te zoeken.

De OENEMA-zonen uit Ouwsterhaule (Doniawerstal), Jochum (kw 50) en Wietze (zie kw 100), trouwden met resp. Trijntje Klazes uit Indijken en Ynske Klazes de Jong uit Indijken. Voorlopig ga ik ervan uit dat dit twee zussen waren en dat dus de naam Klaas de Jong in deze kwartierstaat past. Een totaal andere De Jong dan DE JONG in de vernoemingslijn.

Dat de naam van de overgrootmoeder Geeske zou kunnen zijn is slechts een idee. Jochum en Trijntje krijgen twee zonen en een dochter. Die dochter krijgt de naam Geeske.

1. Fokke Meints (“Veldstra”)
2. Baukje Feddes

Uit dit huwelijk: Fedde Fokkes Veldstra (kw 52).

1. Jan Hendriks SCHOKKER, gedoopt 25-7-1745 te Wanneperveen (Overijssel), overl 15-5-1825 te Oudehaske, 79 jaar oud, trouwt 1-5-1768 te Nijehaske met
2. Janke Hendriks WILTS, geb. ca 1749, overl 1-1-1818 te Oudehaske

Uit dit huwelijk: Grietje Jans Schokker, gedoopt 4-12-1768 te Nijehaske (kw 53). Hendrik Jans Schokker, gedoopt 28-4-1771 te Nijehaske. Als baby overleden. Hendrik Jans Schokker, gedoopt 15-3-1772 te Nijehaske, overl 13-12-1812 te Oudehaske, 40 jaar oud, getrouwd met Aaltje Hendriks BEUTE, geb 25-1-1779, overl 31-3-1866, dv Hendrik Harmens BEUTE en Geesjen Harmens ZWIER. Kinderen: Jan Hendriks, Hendrik (1805-1812), Marten (1808-1812), Geesjen (1810-1882) en Reingjen. Jan Jans Schokker, gedoopt 27-2-1774 te Nijehaske, overl 23-4-1847. Reintje Jans Schokker, geb 5-3-1777 te Nijehaske, overl 11-9-1812 te Oudehaske, 35 jaar oud, getrouwd met Rieuwerd Martens SCHOOTSTRA. Hendrik Jans Schokker, 16-1-1780 te Oudehaske, overl 4-2-1847, getrouwd met Jantje Jogchums VAN DER MEER. Kinderen: Jan, Aagjen, Janke, Jochum, Annigje. Marten Schokker, geb 7-2-1783 te Oudehaske. Jannes Jans Schokker, geb 8-11-1785 te Oudehaske, overl 4-10-1833 te Oudehaske, 47 jaar oud, getrouwd met Tetje Ages, geb te Beers (Barradeel). Kind: Jan Jannes (9-3-1811 – 11-5-1811).

Jan Hendriks SCHOKKER wordt op twee maanden na 80 jaar, “oud veenbaas”, weduwnaar, overl te Oudehaske in huis nr 74. Hij is 23 wanneer hij in 1768 te Nijehaske trouwt met Janke Hendriks WILTS. Het is het jaar waarin oudere broer Cornelis van Oudehaske 11 naar Oudehaske 13 verhuist en waarschijnlijk het bedrijf van vader Hendrik Beernts (kw 212) overneemt. Jan woont dan al te Nijehaske, eerst huis nr 129, daarna nr 128 en in 1775 in Nijehaske nr 127. Of bleef hij gewoon in dezelfde boerderij wonen en veranderde slechts het huisnummer door bouw van nieuwe huizen in het rijtje van de Nijehaske? Dat weten we niet. In 1779 wonen Jan en Jeltje plus vier kinderen te Oudehaske in huis nr 1. Volgens de belastingaanslagen in de speciecohieren (schoorsteengeld, hoofdgeld, vee- en paardenbezit, hoeveelheid akkerland) na 1775 behoort Jan al op zijn 30ste tot de gegoede boeren-veenbazen in Haskerland. Wellicht was dit mede te danken aan wat zijn vader bij overlijden in 1776 aan werkend kapitaal naliet. Omdat broer Cornelis niet veel later te St.Johannesga (Schoterland) begint en we moeder Grietje Jans Franzen bij overlijden weer terugvinden te Blauwehand/Wanneperveen (Overijssel) kan het zijn dat het bedrijf op Oudehaske nr 13 na de dood van vader werd verkocht en de zonen met een goed startkapitaal voor eigen rekening verder konden gaan. Dit is nog uit te zoeken.

Bij de naamsregistratie van 1811 melden zich zes gezinshoofden Schokker in Friesland. De zonen van Hendrik Berends doen er niet aan mee. Enkel twee kleinzonen, zonen van Cornelis: Hendrik Cornelis Schokker te St.Johannesga (drie jonge kinderen) en Beerent Cornelis Schokker te Rottum (drie jonge kinderen). Verder zijn er enkele Schokkers te Blesdijke/ Steggerda aan elkaar verwant maar niet (voorzover na te gaan) aan die in Haskerland/Schoter-land. Gesteld is dat de SCHOKKER-naam een verwijzing inhoudt naar het eilandje Schokland in de vroegere Zuiderzee.

1. Meye Frankes, geb. 8-12-1715, = kw 98

2. Lijsbert Hanzes, geb. 1734 (?) = kw 99

3. Jacob Minnes, geb. 1-10-1728 te Haskerhorne, gedoopt aldaar 24-10-1728, trouwt 15-5-1760 op 31-jarige leeftijd te Joure met

4. Aafke Piers, die dan rond 17 jaar oud is.

Uit dit huwelijk minstens (vier vermelde dochters in doopregister Herv.gem.Haskerhorne, Minne en andere kinderen zoals een zoon Pier elders geboren/gedoopt: Joure?): Minne Jacobs, geb. 1760 of 1761, overl te Haskerhorne 2-12-1815, 55 jaar oud, weduwnaar. Trouwt 18-4-1790 met Romkjen Merks (Oudehaske). Bij de naamsregistratie van 1811 wordt de familienaam als MINNISMA geschreven, maar in 1815 is het MINNESMA. In 1811 meldt Minne acht kinderen uit het huwelijk: Merk (19), Jacob (16, overl 23-1-1828, 32 jaar oud, ongehuwd), Afke (14, overl 5-5-1815, 17 jaar oud), Sjoeke (12), Sytske (10), Anne (8, dochter, trouwt in Doniawerstal en blijft MinnIsma geschreven), Pier (4) en Fokke (1/2). Mattje, geb. 20-10-1769, ged. 12-11-1769 Joltje, geb. 24-12-1772, ged. 10-1-1773 (kw 55) Joukjen, geb. 27-12-1775, ged. 28-1-1776, overl te Joure 11-8-1840, 65 jaar, weduwe (akte onleesbaar). Joukjen trouwde 18-5-1800 met Thee Baates. Anna, geb. 3-6-1779, ged. 27-6-1779 te Haskerhorne, overl aldaar 30-12-1845, 66 jaar oud, als Anna Jacobs MINNESMA. Trouwt 10-5-1807 met Anthony BIJSTERBOSCH, schoolmeester, tapper en winkelier te Haskerhorne, gedoopt te Kampen (Overijssel) 29-2-1784, overl te Haskerhorne 24-4-1860, 76 jaar oud. Uit dit huwelijk o.a. Sytske BIJSTERBOSCH, geb 12-9-1817, overl 29-8-1852, 34 jaar oud, 17-4-1842 getrouwd met Klaas TELGENHOF, geb 12-6-1815 te Oudehaske, aldaar overleden 10-1-1900, 84 jaar oud. De TELGENHOFS waren een uit Overijssel afkomstige familie van scheepsbouwers (bokmakers). Uit het huwelijk van Sytske en Klaas werd o.a. 27-6-1843 een zoon Roelof Telgenhof geboren, scheepstimmerman en veehouder te Nijehaske (overl 4-4-1920). Na het vroege overlijden van Sytske trouwt Klaas Telgenhof 21-7-1853 met Antje VAN DER HONIG (geb te Mildam 12-2-1829). De kinderen uit dit huwelijk emigreerden voor 1900 allemaal naar de Verenigde Staten (Michigan). Na overlijden van Klaas (1900) ging ook Antje, rond 70 jaar, met deze emigratiegolf mee. Ze overlijdt 27-12-1913 te Zeeland (Michigan), 84 jaar oud, en wordt begraven te New Groningen (Michigan).

Over Aafke Piers is nog te melden dat ze 18-5-1773 belijdenis deed in de Herv.Kerk (Oudehaske), toen ze rond 30 jaar oud was en reeds moeder van twee gedoopte kinderen.

Uit de akte die werd opgemaakt bij het overlijden van Minne Jacobs blijkt dat Fokke Feddes Veldstra (kw 26) een jonge buurman was van Minne: “Roelof Feikes OOSTING, oud 25 jaar, en Fokke Feddes VELDSTRA, oud 24 jaar, beiden zonder bedrijf en te Haskerhorne woonachtig als geburen, hebben verklaard dat Minne Jacobs MINNESMA, huisman en 55 jaar oud, zijnde weduwnaar en woonachtig te Oudehaske-Haskerhorne, op den 2den december 1815 namiddag 6 uur is overleden te Haskerhorne huis nr 2.” Fokke zal 5 jaar later trouwen met Minnes oomzegster, dochter van zus Joltje Jacobs, Lijsbert Hanzes Frankena (kw 27).

1. Anne Pieters (Schipper) trouwt 15-11-1739 te Wolvega met
2. Jantje Hendriks (Janke)

In het doopboek van de Hervormde gemeente Steggerda worden de dopen van 8 kinderen vermeld: Grietjen, 26-3-1741. Hendrik, 28-10-1742. Hendrik, 19-3-1744. Aucke, 17-9-1745. Pieter, 21-7-1748. (kw 56) Stijntjen, 5-7-1750. Stijntjen, 3-3-1754.

De eerste Hendrik en eerste Stijntjen zullen als baby zijn overleden.

Bij quotisatie 1749 wordt Anne Pieters, boer te Steggerda, aangeslagen voor 37 Caroliguldens en 11 stuivers. Zijn gezin bestaat uit drie personen van 12 jaar of ouder en drie jongere kinderen. Hielden ze Grietje voor ouder dan ze was? Misschien was er nog een ouder kind (niet gedoopt te Steggerda) uit een eerder huwelijk. Of was onze Anne Pieters niet deze boer te Steggerda.

Het is goed mogelijk dat iemand met een boerenbedrijf de bijnaam Schipper of Schuit kreeg wanneer zijn bedrijf(je) aan een regionaal belangrijke vaarweg lag en hij als bijverdienste boten of bokken, één of meer, in de vaart had waarmee hij voor de buurt vrachtdiensten kon verzorgen.

1. Heere Ysebrands, uit Rysbercamp, trouwt 13-5-1742 (Hervormde gemeente Noordwolde-Boyl) met
2. Andersjen Wybes (Andriesjen), uit IJsselham (Overijssel).

Uit dit huwelijk (minstens): Rinske Heeres (kw 57).

Bij quotisatie 1749 wordt Heere Isbrants, arbeider te Noordwolde, aangeslagen voor 13 Caroliguldens en 1 stuiver. Gezin bestaat uit twee personen van 12 jaar of ouder en 1 kind jonger. Rinske was toen nog niet geboren.

1. Jelke Jans, trouwt 19-1-1727 (Hervormde gemeente Rottevalle) met
2. Hiltje Hendriks

Het is nog niet zeker of dit echtpaar in deze kwartierstaat past. Wij veronderstellen uit dit huwelijk de zonen: Jan Jelkes, geb. ca 1728, trouwt 5-2-1758 (Rottevalle) met Ybeltje Tjeerdes en/of 3-4-1774 (Oudega) met Wytske Wytzes. Uit het huwelijk met Ybeltje misschien de zoon Wopke Jans VAN EIJCK. Hendrik Jelkes, geb. ca 1735 (kw 58).

Bij quotisatie 1749 staat Jelke Jans te Rottevalle zonder beroep vermeld. Gezin met 4 personen ouder dan 12 jaar.

1. Johannes 119.

2. Rinse Annes (Wykel) trouwt voor 1740 in Aengwirden met

3. Boukjen Jelles

Uit dit huwelijk (minstens): Anne Rinzes Wykkel, geb ca 1740, overl. 24-11-1828 (Schot 209), 88 jaar, ongehuwd. Namen ouders niet vermeld. Durk Rinses, gedoopt 19-4-1745 te Terband (kw 60).

De trouwregisters Herv.gemeente Luinjeberd etc. zijn verre van compleet bewaard gebleven. Van het huwelijk van Rinse en Boukjen daardoor geen documenten. Misschien is in de doopboeken nog iets te vinden.

Bij Quotisatie 1749 wordt Rinse Annes te Luinjeberd genoemd als “een sober man” (geen beroep vermeld), maar hij kreeg wel een niet zo sobere aanslag van 36 Caroliguldens en 19 stuivers. In totaal telde Luinjeberd in 1749 slechts 15 gezinshoofden, volgens de beroepsopgaven allen boer (twee boerinnen/weduwen), behalve Rinse Annes. Hij heeft op dat moment een gezin bestaande uit drie kinderen jonger dan 12 jaar (Anne en Durk behoorden tot de jongsten) en vier “volwassenen” (12 jaar of ouder). Boukjen Jelles is wellicht rond 1705 geboren en Rinse Annes vóór 1700.

1. Hendrik 123.

Uit dit huwelijk: Maaike Hendriks (kw 61).

1. Andries Jans, geb ca 1732, overl 7-11-1812, 80 jaar oud, weduwnaar (WSW 15), trouwt 25-11-1764 te Oldelamer met
2. Albertien Jans

Uit dit huwelijk in ieder geval (doopregister nog na te gaan): Jan Andries, geb (gedoopt?) 25-10 1765 te Oldelamer (kw 62) Margien Andries, geb 1770. Trouwt 20-5-1792 te Oldelamer met Myndert Willems. In 1811 meldt zich Meindert Willems DRIEST uit Delfstrahuizen met de kinderen: Willem 18, Andries 17, Corneelsje 13, Albertje 10.

Bij de familienaamregistratie van 1811 meldt zich Andries Jans Fleer uit Oldetrijne bij de mairie Sonnega. De kinderen Jan (46, Delfstrahuizen) en Margjen (41, Delfstrahuizen) zijn dan in leven. Andries Jans noemt geen kleinkinderen, maar die zijn er al wel te Delfstrahuizen. Zoon Jan Andries Vleeren (“Fleeren”) te Delfstrahuizen meldt er zes (zie kw 62).

Wanneer Andries overlijdt in het volgende jaar (1812) wordt de familienaam Vleeringa in zijn akte gebruikt (WSW 15).

1. Jan Jurjens (LEMSTRA?), geboren in Het Meer, gedoopt 25-11-1746 (Oudeschoot), wonend te Rotstergaast, overl. 18-7-1811 te Nieuweschoot, 65 jaar oud, trouwt 17-6-1770 in de Herv.kerk Oudeschoot met
2. Fokjen Bonnes, geb ca 1750 (Terband), overl te Rotstergaast in 1785 of 1786 (?), ca 35 jaar oud.

Uit dit huwelijk (doopregister Oudeschoot – tweede datum is doopdatum):

Vrouwkjen, 21/22-10-1772 Pythje, 5-1-1776/Nieuweschoot 18-2-1776 (kw 63) Jikke, 28-2-1777/Rottum 16-3-1777 Jurjen, 7-4-1778/Oudeschoot 3-5-1778 Bonne, 15-10-1779/Rottum 17-10-1779 Bontje, 10-6-1781/Rottum 22-7-1781 Bonne, 14-8-1782/22-9-1782 Reinskje, 21-2-1785/Rottum 10-4-1785.

Na het overlijden van Fokjen Bonnes trouwt Jan Jurjens (2) op 13-1-1788 met Aaltje Rinkes (uit Tjerkgaast). Uit dit huwelijk worden ook 8 kinderen geboren: Rinske, 21-11-1788/Oudeschoot 26-12-1788 Fokke, Rotstergaast 4-3-1791/10-4-1791 Annegien, Rotstergaast 12-4-1793/9-5-1793 Reitze, Rotstergaast 25-5-1795/28-6-1795 Geertjen, op de Gaeste 9-11-1799/25-12-1799 Lolkjen, in de Gaeste 9-8-1801/13-9-1801 Antje & Vrouwkjen, Rotstergaast 22-11-1804/12-12-1804.

Jan Jurjens overlijdt 18-7-1811, enkele maanden voordat de familienaamregistratie plaats vindt. Zijn weduwe meldt zich en gebruikt de familienaam LEMSTRA: “Aaltje Rinkes te Nieuweschoot, weduwe van Jan Jurjens LEMSTRA”. Zij meldt alleen haar eigen kinderen: Rinke (23, Nijelamer, getrouwd, 2 kinderen), Fokke (20, Delfstrahuizen), Annigjen (18, Akkrum), Reitse (16, Delfstrahuizen), Fokjen (14), Lolkjen (9), Froukjen en Antje (7). De jongste vier wonen bij moeders te Rotstergaast/Nieuweschoot.

Aaltje Rinkes LEMSTRA wordt 75 jaar en overlijdt 15-5-1833 in huis nr 39 te Oudeschoot, weduwe van Jan Jurjens LEMSTRA.

Generatie 8 (oud-overgrootouders)

VDH-LIJN

1. ca 1700 (Freerk of Sierd?)
2. (Bauck of Wytske?)

Uit dit huwelijk: Tamme Freerks, Opeinde (kw 64).

Het is onbevredigend dat we nog niet weten welke oudernamen we op deze plaats moeten invullen. Want het gaat toch om de oudovergrootouders in de “stamlijn” Van der Hoek, dwz. de grootouders van Freerk Tammes (kw 32) die in 1811 te de Knipe de VANDERHOEK-familienaam in de boeken liet zetten.

Bekend is dat deze Freerk (Fredric) in 1811 in de Knipe woonde, maar in Terwispel werd geboren (Opsterland), in Kortezwaag trouwde met een meisje Hendrikjen Wolters (kw 33) uit “Oranjewoud”, en dat zijn vader Tamme uit Opeinde (Smallingerland) afkomstig was, te Terwispel getrouwd (1745), arbeider aldaar (1749). Die vader staat als Tamme Freerks vermeld. Je zoekt dus naar een oudovergrootvader Freerk want “Freerks” is patroniem, wat inhoudt dat hiermee wordt aangeduid dat Tamme een vader had die Freerk heette. Te Opeinde? We zijn deze Freerk in de (bewaarde) registers nog niet tegen gekomen.

Misschien was “Freerks” niet echt een patroniem. Tamme Freerks bijvoorbeeld noemt zijn oudste zoon Sierd en niet Freerk. De tweede zoon noemt hij Jaldert (naar schoonvader) en pas de derde zoon noemt hij Freerk. Het is mogelijk dat “Freerks” van zijn moederskant komt (haar vader heette Freerk) omdat Tammes vader (Sierd?) op jonge leeftijd overlijdt en Tamme binnen het “Freerks-gezin” opgroeit.

Het noemen van een duidelijke “stamlijn” wordt bij de kwartierstaatnummers 128 en 129 al verhinderd. Misschien dat nieuwe, nu nog niet ontdekte, gegevens straks wat meer informatie toevoegen. De kans erop is niet groot. Er was geen registratie.

Een invalshoek (maar zonder voorhistorie en latere uitwerking) is misschien de wel bewaarde aantekening in het trouwregister van de Herv. Kerk te Opeinde (Smallingerland) van het huwelijk per 23-12-1683 van Syerdt Tammes en Bauck Freerks. Helaas ontbreken bij deze aantekening mogelijke dopen van kinderen uit dit huwelijk. De kwartiernummers 128 en 129 en de hogere, aan deze nummers gerelateerde, blijven oningevuld. Dat is geen schande.

1. Jaldert Jeens (Joldert Jeens), geb. ca 1680 (?), vermoedelijk overleden voor 1749, trouwt te Terwispel (?) met
2. Jinke Feddes (?).

Uit dit huwelijk minstens:

Jeen Jalderts, geb. ca 1715, trouwt ca. 1742 met Grietje (Grijtje) Feitses. Bij Quotisatie 1749 wordt Jeen Jallerts omschreven als arbeider/koemelker. Gezin van 5 personen, waarvan 3 jonger dan 12. Dit zijn de zonen Jaldert en Feitse geweest en de dochter Piertje. Na 1749 worden nog geboren de dochter Hinke, de zonen Roel en Fedde, en de dochters Jenke en Maaike. Zoon Jaldert trouwt met nichtje Wytske (zie hierna). Via zoon Feitse de Jeeninga-familiebenaming.

Jalke Jalderts, was gehuwd met Minke Freerks. Bij Quotisatie 1749 wordt hij omschreven als “Switser”, diender dus, veldwachter. Zijn gezin telt dan 5 personen, waarvan 3 jonger dan 12. In het doopregister Terwispel drie dochters: Hinke (12-4-1747, gedoopt 30-4-1747), Wytske (8-5-1750), Gielke (1-4-1753).

Eeuwkjen Jalderts (kw 65), getrouwd december 1745 te Terwispel, met Tamme Freerks (kw 64).

Er is 18-10-1761 na het overlijden van Eeuwkjen Jalderts (kw 65) in het register van de Herv.gemeente Terwispel de aantekening dat Bouwe Jalderts als doopheer optreedt bij de doop van het laatste kind uit huwelijk van Eeuwkjen en Tamme (de baby kreeg de naam Eeuwkjen). Dit kan een derde zoon zijn geweest uit het huwelijk van Jaldert Jeens (kw) 130 en Jinke Feddes. Bij Quotisatie 1749 wordt een Bouwe Jallerts in Terwispel omschreven als boer/ arbeider. Zijn gezin telt 6 personen, waarvan 4 jonger dan 12. Er kan nog verder gezocht worden.

Van zoon Jalke Jalderts, veldwachter, kunnen we nog alleen de drie dochters, Hinke, Wytske en Gielke, noemen. De dochter Wytske overlijdt 29-1-1821 (Wytske Jalkes DE VRIES, Opsterland overlijdens 1821 blad 4) te Terwispel, 73 jaar oud, gehuwd. Zij trouwde 26-5-1771 te Terwispel met haar volle neef Jaldert Jeens, zoon van Jeen Jalderts en Grietje Feitses. Uit het huwelijk van Jaldert en Wytske, familienaam De Vries in Terwispel: Jalke Jalderts (14-10-1772, trouwt 29-5-1796 met Grietje Teyes, dochter van Teye Jalkes en Wijpkjen Tjeerds die 26-5-1776 te Terwispel trouwen), Grietje Jalderts (1774, trouwt tweemaal: 15-1-1801 met haar neef Hendrik Oenes DIJKSTRA, dochters Hinke en Wytske, en 1-4-1810 met Jan Gjalts VAN DER DIJK, dochters Aaltje (Aleida) en Aukje en zonen Gjalt en Jaldert. Die zoons wonen later in Marum (Groningen) en Siegerswoude. Jeen Jalderts, ovl te Terwispel 15-2-1852, 74 jaar oud, ongehuwd gebleven. Minke Jalderts, trouwt 2-11-1800, 21 jaar oud, met Fedde Martens RIEMSMA, 25 jaar oud, veenarbeider en prediker te Haulerwijk. Minke overlijdt te Haulerwijk 20-1-1848, 69 jaar oud. Ze krijgen 6 kinderen Riemsma. Fedde ovl 7-6-1854, 79 jaar oud. Jinke Jalderts, trouwt Gjalt Jans MEYER uit Terwispel (geen trouwregister), later onderwijzer te Genum (Ferwerderadeel) en te Baard. Uit dit huwelijk 6 kinderen. Baukje Jalderts (18-1-1785), trouwt ca 1805 met Pieter Hendriks DE VRIES. Uit dit huwelijk 8 kinderen. Fetje Jalderts (10-8-1787, jong overleden) Fedde Jalderts (5-3-1790, jong overleden) Fetje Jalderts (17-9-1791), trouwt 10-4-1823 met smidszoon Gaele Douwes FABER, Opst 12. Uit dit huwelijk de zonen Joldert Faber en Douwe Faber (Langezwaag). Freerk Jalderts (1794, trouwt 21-10-1836 te Knijpe met Trijntje Bouwes VOS; hij is 42, zij 25). Jaldert Jalderts (30-1-1798).

1. Jan Wolters (?) 133.

2. Geert (?) 135.

3. Libbe Broers (?) te Nieuweschoot trouwt 1-4-1736 met

4. Trijntje Geerts te Oudehaske.

Uit dit huwelijk: Jan Libbes Bouwman (kw 68).

Deze relatie is nog niet bevestigd. Bij de Quotisatie 1749 wordt een Lubbe Broers te Oudehaske vermeld als boer (“armlijk”), gezin van 2 volwassenen en 4 kinderen jonger dan 12, aanslag 31 Caroliguldens en 7 stuivers.

1. Haitze (Haeitse) Jelles (?) 139.

Deze relatie is nog niet bevestigd. Bij de Quotisatie 1749 wordt een Haeitse Jelles genoemd te Noordwolde, schipper, gezin van 2 volwassenen. Lamkjen Haitzes (kw 69) trouwt in 1765, onwaarschijnlijk dat deze Haeitse voorvader is geweest.

1. Wolter Jans (BIJMA) = 66.

2. Grijtie Geerts = 67.

3. Jannes (LUKKES) 145.

Uit dit huwelijk: Kornelis Jans Lukkes 1738-1821 (kw 72)

Rond 1811 zijn er in Het Meer/De Knipe minstens twee gezinshoofden met patroniem JANS LUKKES. Beiden melden zich niet voor de familienaamregistratie. De eerste van die twee is KORNELIS JANS LUKKES (kw 72). De andere is FEDDE JANS LUKKES. Deze kan een jongere broer van K.J.Lukkes zijn geweest, al is het leeftijdsverschil meer dan 20 jaar. FEDDE JANS LUKKES overlijdt 1-6-1827, 65 jaar oud, touwslagersknecht, wonende te Het Meer. Overleden in huis nr 235 te Het Meer. Weduwnaar van Sjieuwke Hendriks en nalatende 2 kinderen. Fedde (Knipe) en Sjieuwke (Tjalleberd) trouwden 9-5-1790 in de Herv. Kerk te Tjalleberd. Ze krijgen minstens drie kinderen, van wie één, Jantje Feddes LOKKES, 3-12-1817 overlijdt, 22 jaar, ongehuwd (Schot 30).

Nog geen week later op 9-12-1817 namiddag 1 uur overlijdt te Smilde, Wijk B, provincie Drenthe, PIETER RIENKS (KUIPER), “oud om de vijftig jaar heen, van beroep kuiper, wonende te Knijpe. Nalatende zijn vrouw Antje Feddes LOK (Lukkes) en 3 kinderen.”

Genoemde Antje Feddes Lukkes trouwt 7-3-1824, oud 33 jaar, breidster, geboren ’t Meer op 10-2-1791, wonende aldaar, dochter van FEDDE JANS LUCKES en JIEUWKE HENDRIKS, weduwe van Pieter Rienks Kuiper, met PETER WIEBES BILIAM, 43 jaar, arbeider, geboren 10-9-1780 te Benedenknijpe, ook wonende aldaar, zoon van Wiebe Hendriks BILIAM en Swaantje Pieters die 17-4-1815 te Benedenknijpe overleed.

Zie: Bronnenonderzoek LUKKES.

1. Jan (RONDUITE) trouwt ca. 1740 met
2. Hiltje (?)

Uit dit huwelijk o.a.: Hans Jans Ronduite, geb. ca 1741 (kw 74) Marten Jans Ronduite, geb. ca 1752, overl. 4-4-1826 in huis nr 21 te Heerenveen, 74 jaar oud, trouwt 13-6-1784 te Heerenveen met Sjieuwke WOUTERS (Sieuke).

De namen van Hans Jans en Marten Jans RONDUITE komen vanaf 1765 (Hans) en 1784 (Marten) in de omgeving Nijehaske/Heerenveen voor.

De overlijdensakte van Hans Jans is niet gevonden. Die van zijn jongere broer (Schot 43) meldt helaas niet de namen van hun ouders: “Jan Willem NAUTA, 48 jaar, timmerman, en Jan Elings VAN DER AWEYS, 35 jaar, sluisman, beiden als geburen, verklaren dat Marten Jans RONDUITE, oud 74 jaar, arbeider, gehuwd met Sjieuwke WOUTERS, nalatende 4 kinderen, is overleden op 4 april 1826 in huis nr 21 te Heerenveen.”

Tot de 4 kinderen die Marten in 1826 nalaat, behoren waarschijnlijk: Hiltje Martens Ronduite, trouwt 29-6-1823 met Feitze Bjintzes DE GROOT (Schot 40). Deze Feitze overlijdt 20-8-1833, 34 jaar oud, gehuwd (Schot 21). Hiltje verdwijnt hierna uit de regio. Klaas Martens Ronduite, trouwt 18-12-1825 met Antje Meints DIJKSTRA (Aengw 13). Hij overlijdt 26-1-1861, 64 jaar, gehuwd (Schot 22). Antje Meints Dijkstra overlijdt 3-2-1883, 81 jaar oud, weduwe (Schot 37). Kinderen in ieder geval: Meint en Sjieuwke. Jan Martens Ronduite, overl 3-2-1855, 68 jaar oud, ongehuwd (Schot 25).

1. Eeldert Wiebes (WERFF) trouwt met
2. Lolkjen Jans

Uit dit huwelijk: Wiebe Eelderts van der Werf, geb ca 1759 te Sloten (kw 78). Eilert

1. Jacob (VAN DER MEULEN) 159.

Uit dit huwelijk: Rinske Jacobs van der Meulen (kw 79).

1. David Janssen ROEM, geb. ca 1700 (niet in Rotterdam?), trouwt voor 1735 met
2. Aaltje Jans VAN DE LEK, geb. ca 1705 (?).

De Rotterdamse doopregisters beginnen voor wat betreft dit echtpaar pas met Klaas Davidsz Roem die 16-10-1735 te IJsselmonde wordt gedoopt, “kind van Kralingen”. Het kan zijn dat er eerdere kinderen waren uit het huwelijk, buiten Rotterdam geboren en gedoopt. Is David Roem oorspronkelijk uit Zeeland afkomstig.

Het onderstaande is pro memorie (voor verder onderzoek), in ieder geval voor de eerste drie personen die als kinderen worden vermeld. De volgende vijf komen “als zeker” in de Rotterdamse doorpregisters voor: Gerrit Roem, trouwt 17-8-1745 te Rotterdam, “afkomstig uit Rotterdam, wonende Korte Frankestraat”, Hendrik Roem, trouwt 13-1-1750 te Rotterdam, “afkomstig uit Zeeland, wonende Frankestraat”, Marijtje Roem, trouwt 9-11-1766, “afkomstig van Cralingen, wonende Schiekade”, trouwt met Willem van der Gaag uit Loosduinen, Klaas Davidsz Roem, gedoopt 16-10-1735 te IJsselmonde (kw 80). Doopgetuige: Maritje Jans Tielemans. Annigje, gedoopt 3-6-1742 te IJsselmonde. Doopgetuige: Maria Jans. Jan, gedoopt 10-5-1744 te IJsselmonde. Doopgetuige: Maria Jans. Jacomijntje, gedoopt 31-12-1747 te IJsselmonde. Doopgetuigen: Maria Jans en Annigje Jans van der Valk. Gerrit, gedoopt 5-10-1749 te IJsselmonde. Doopgetuige: Maria Jans Roem. De moeder wordt in de akte Aaltje Jans Marcus genoemd.

1. Pieter VAN RIJS
2. Annetje Pieters VERHAGEN, geb. 1709 te Hoogvliet (Rotterdam).

Ouders van: Marietje van Rijs, geb. 1737 te Poortugaal (kw 81).

1. …. WIJNAND/WEYLAND 165.

Ouders van Adrianus Wijnandts (kw 82).

1. Dirk Willemsz VALSTAR, gedoopt te Naaldwijk 11-12-1701, trouwt te sGravenzande 8-11-1722 met
2. Martijntje Leendertse VAN DER EIJCK, gedoopt 25-4-1700 in Hervormde kerk te Naaldwijk, geboren in de Oranjepolder.

Uit dit huwelijk (minstens): Elisabeth Valstar (kw 83).

De familienaam van der Eijck wordt ook wel als van der Eijk of als van Eijck geschreven.

1. Aart Joosten VAN LEEUWEN, 2-4-1725 te Rijswijk getrouwd met
2. Annetje Claesdr VAN EENDENBURG, gedoopt te Monster 15-3-1699

Uit dit huwelijk (minstens): Gerrit Aarts van Leeuwen (kw 92)

1. Arent Willemsz VAN SPRONSEN, gedoopt te Monster 29-7-1703, trouwt te Monster 24-4-1729 met
2. Geertje Laurensdr VAN SPRONSEN

Uit dit huwelijk (minstens): Dina van Spronsen (kw 93).

Arent en Geertje hebben dezelfde achternaam. Feit is ook dat zij deels dezelfde voorouders hebben. Arent is achterkleinzoon van Anxem Arijens Spronsen (kw 748) en Lysbeth Arjens van Teylingen (kw 749), terwijl Geertje een kleindochter is van deze twee. Zie verder in de kwartierstaat bij voorouders kw 748 en 749.

1. Cornelis Jochumsz VREUGDENHIL, gedoopt te Naaldwijk 10-10-1704, wonende te Oranjepolder, begraven te sGravenzande 27-12-1783, was getrouwd met
2. Annetje Cornelisse VAN DEN HOEVEN, gedoopt te Naaldwijk 3-4-1712.

Uit dit huwelijk (minstens): Cornelis Cornelisz Vreugdenhil (kw 94).

Bron Ad Koelemij noemt Marijtje CONTE als moeder van Cornelis Cornelisz. Het is mogelijk dat zij dus op plek 189 in onze kwartierstaat thuishoort. Ik heb vanuit andere bron geen bevestiging gezien. De dubbelop-naam Cornelis Cornelisz past wel bij Annetje Cornelisse als moeder.

1. Arie SAARLOOS
2. Pieternella VAN DER BOOGERT

Uit dit huwelijk (minstens): Lena Aryse Saarloos (kw 95).

1. Franke Meijes, geb ca 1685 (?), trouwt 5-2-1713 met
2. Nan Sijbrens, overl 1763 (kerkboek Uitwellingerga).

Volgens de huwelijksmelding woonde Franke in Idzega (bij Heeg) en Nanke in Oppenhuizen. Daar, in Uitwellingerga, gaan ze wonen. Een andere melding (DTB-boek Oppenhuizen/Uitwellingerga) meldt Franke Meijes afkomstig van Oudega, 7-11-1713. Beide zijn ze als lidmaat van de Herv.gemeente Uitwellingerga in 1740 genoteerd.

Uit dit huwelijk (doopboek Herv.gemeente Oppenhuizen/Uitwellingerga): Sybren, 10-12-1713 Meye, 8-12-1715 (kw 98 en 108) Epck, dochter (?), 1-8-1717 Lammert, 24-12-1719 Willem, 1-1-1724.

Bij de Quotisatie 1749 wordt Franke Meijes te Uitwellingerga omschreven als een “redelijke boer”, aanslag 29 Caroliguldens, gezin met 4 volwassenen. Alleen zoon Meye wordt bij die quotisatie als zelfstandig gezinshoofd ook aangeslagen. Terwijl deze na 1750 uit Uitwellingerga wegtrekt, blijft in ieder geval zoon Willem Frankes daar wonen. Deze trouwt er met Palskjen Teewes in 1762 (?) en ze krijgen de kinderen: Nantje (geb 15-9-1763, overl 16-11-1763, twee maanden oud), Franke (14-11-1764), Theewes (26-8-1767), Nantje (26-1-1772), Lammert (23-2-1774) en Sybren (12-7-1778). Bij de naamregistratie 1811 meldt zich Lammert Willems FRANKENA te Uitwellingerga met kinderen: Willem (6), Johannes (3) en Palskjen (3 maanden). Ook Theunis Willems FRANKENA te Uitwellingerga (= Theewes) meldt zich dan. In 1830 wordt Thewes Willems Frankena genoemd als ouderling van de Herv.gemeente Oppenhuizen/Uitwellingerga, in 1836 Lammert Willems Frankena.

1. Wytse Oenes (OENEMA), geb. 29-12-1712, ged. Nieuwjaarsdag 1713 (Ouwsterhaule), trouwt 20-9-1737 te Haskerhorne met
2. Rinske Foppes, ws. rond 1715 geboren, in dezelfde regio.

Uit dit huwelijk: Oene Wijtses, geb. 15-1-1741 (kw 100) Rinke Wijtses, geb. 24-1-1743, trouwt (1) te Ouwsterhaule 20-10-1776 met Akke Tjeerds en (2) te Ouwsterhaule 17-1-1790 met Aafjen Kleises. Foppe Wijtses, geb. 7-4-1745, jong overleden. Jikke Wijtses, geb. 15-5-1746, trouwt 20-10-1765 met Rein Freerks RODEMA te Oosterzee (Lemsterland), kinderen: Rein, Rinske en Wytse Rodema. Geertje Wijtses, geb. 2-11-1748, trouwt 6-3-1770 met Boote Meines, jongste zoon van Meine Botes en Gooitske Foppes. Foppe Wijtses, geb. 9-10-1750, jong overleden. Foppe Wijtses, geb. 2-12-1751. Hendrik Wijtses, geb. 12-10-1754. Tjedde Wijtses, geb. 16-11-1759.

Bij quotisatie 1749 wordt Wytse Oenes te Ouwsterhaule (Doniawerstal) vermeld als “kleyne boer, schoolmeester”en aangeslagen voor 40 Caroliguldens.

1. Jochum Eiles, geb. rond 1715, trouwt rond 1745 met
2. Sijbreg Jelles, geb. rond 1720

Uit dit huwelijk ws. Geeske Jochems, geb. 3-12-1747 (Hask) die 14-9-1768 trouwt met Oene Wietzes (OENEMA) (kw 101).

Bij quotisatie 1749 staat Jochum Eiles uit Joure vermeld als schipper, redelijk in staat, aanslag 30 Caroliguldens. Gezin met één jong kind (Geeske?).

1. Meynt Fockes 209.

2. Fedde Jans 211.

3. Hendrik Berends SCHOKKER, geb ca 1710 te Wanneperveen (Overijssel), overl 1776 te Oudehaske, rond 65 jaar oud, trouwt met

4. Grietje Jans FRANZEN, overl voor 1825 te Blauwehand (Overijssel)

Uit dit huwelijk: Reintjen Schokker, geb. voor 1738 Cornelis Hendriks Schokker, gedoopt 30-4-1741 te Wanneperveen, overl 13-1-1815 te Oudehaske, 55 jaar oud, trouwt met Jeltje Berends WEVER, geb ca 1749, overl 20-4-1819 te Oudehaske, dv Berend Gerrits WEVER. Kinderen: Hendrik, Hendrik, Hendrik Cornelis (1767-1858), Berent, Gerrit, Gerrit Kornelis, Grietje, Albert Kornelis. Cornelia Hendriks Schokker, gedoopt 30-4-1741 te Wanneperveen, tweelingzusje, overl voor 1748. Jan Schokker, gedoopt 14-10-1742 te Wanneperveen, overl voor 1748. Jan Hendriks Schokker, gedoopt 25-7-1745 te Wanneperveen. (kw 106) Roelofje Hendriks Schokker, geb ca 1748 te Blauwehand, overl 11-4-1824 Oudehaske, trouwt met Jacob Hendriks NOPPERT. Jannes Hendrix Schokker, gedoopt 7-2-1751 te Wanneperveen.

Oudovergrootvader Hendrik Beernts Schokker is een van de eerste veenbazen uit de streek rond het Overijsselse Giethoorn die naar Haskerland komen en daar de grote verveningen beginnen. In 1752 koopt hij te Oudehaske voor de turfgraverij “het Binnenland en de Leijen van de 33e stelle”. Hij doet dat samen met vijf compagnons: de broers Jacob Jans DE WIT (Zwartsluis), Aat Jans DE WIT (Wanneperveen) en Roelof Jans DE WIT, Willem Gerrits DEUTMAN (Wanneperveen) en Andries Geerts FLOBBE, meester-schoenmaker te Zwartsluis. Hendrik was ruim 40 toen en zijn kinderen (voorzover in leven) waren nog jong. De “Gieterse baggermethode” leidde tot plasvorming en bedreiging van de dijkjes. Al in 1754 werden zeker dertien veenbazen in het gebied rond Oudehaske beboet vanwege ongeoorloofde graverij. Onder hen ook Hendrik Schokker. De Haskerlandse grietman Johan VEGELIN VAN CLAERBERGEN (1690-1773) legde het probleem van de ontgrondingen in 1755 en in 1756 voor aan de Staten van Friesland. Dezen machtigden hem om verveningen binnen 20 koningsroeden (van 3,91 meter) ter weerszijden van de rijweg, meestal tevens dijk, te verbieden. De grietman kon daarmee de ernstigste schade voorkomen maar behield zijn zorgen. In 1766 publiceerde hij zijn Vertoog over de veengraveryen dat hij aan de Staten aanbood. De veenbazen reageerden nu met een Remonstrantie over het regt van vergraving der laage veenen waarin ze vooral wezen op de economische voordelen van de turfwinning. De Remonstrantie werd opgesteld door veenbazen uit de vier grietenijen Aengwirden, Schoterland, Haskerland en Weststellingwerf. Opmerkelijk is dat van hen alleen Jan Tjerks GREVELING uit St.Johannesga van “Gieterse” herkomst was. Waarschijnlijk vonden de immigranten het wijzer hun Friese collega’s het woord te laten doen tegenover de Friese critici. Pas na de Franse tijd toen het grootste deel van het Haskerlandse laagveen al was weggegraven werd bij Koninklijk Besluit (1819 en 1822) de turfgraverij aan vergunningen en belastingen onderworpen (slikgeld en armengeld). De grote waterplassen die inmiddels her en der waren ontstaan, werden in de tweede helft van de negentiende drooggelegd, met uitzondering van het Hasker- of Nannewyd.

Hendrik Beernts ging in 1752 wonen in een al bestaande (boeren-)woning op de 33e stelle, Oudehaske huis nr 13. Volgens het floreencohier van 1768 behoorde hij tot de middelgrote grondbezitters (5-10 hectare, aangeslagen voor een huurwaarde van 30-36 gulden). In 1775 golden slechts vijf van de “Gieterse” veenbazen te Oudehaske als hele hoofden, onder wie Hendrik. Slechts zeven van alle veenbazen die in 1775 voor schoorsteengeld werden aangeslagen, moesten voor meer dan één schoorsteen betalen. Hendrik had er twee.

Die tweede schoorsteen kan van het huis van oudste zoon Cornelis Hendriks Schokker zijn geweest die in 1764 op 23-jarige leeftijd trouwt met de nog jongere Jeltje Berends WEVER, dochter van een andere “Gieterse” veenbaas. Zij gaan in Oudehaske huis nr 11 wonen, direct naast Hendrik Beernts dus. Misschien had deze dit huis nieuw laten bouwen. In 1768 trekken Cornelis en Jeltje in huis nr 13, waar Hendrik woonde/woont. Waarschijnlijk nam Cornelis het bedrijf van zijn vader over en ging deze rentenieren. Cornelis wordt in 1770 in de cohiers genoemd. Als houder van een gemengd bedrijf, zoals vele van de veenbazen. Niet alleen turfgraverij maar ook een boerderijtje met koeien. Vaak slechts vijf of minder koeien. In 1775 hebben zeven veenbazen meer dan 5 koeien. De “grootste” veehouder was Arend Freerks met 10. Cornelis had er zeven.

Hendrik Beernts overlijdt in 1776, ca 65 jaar oud. Zoon Jan Hendriks (kw 106) is inmiddels ook in Nijehaske/Oudehaske een bedrijf begonnen. Oudgrootmoeder Grietje Jans Franzen overlijdt later te Blauwehand/Wanneperveen, weer terug op haar geboortegrond.

1. Franke Meyes, geb. ca 1685 = 196
2. Nanke Sijbrens = 197

218. 219.

1. Minne Wybes, trouwt 14-1-1720 te Haskerhorne met
2. Martjen Franckes.

Uit dit huwelijk (doopregister Herv.gemeente Haskerhorne):

Wybe Minnes, geb. 1-11-1720, ged. 17-11-1720. Op 5-12-1762 trouwen te Haskerhorne: Wybe Minnes, Haskerhorne, en Hendrikjen Jans, Aengwirden. Francke, geb. 6-4-1723, ged. 30-4-1723. Jong overleden. Reinskjen Minnes, geb. 1-3-1725, ged. 25-3-1726. Op 31-1-1751 trouwen te Haskerhorne: Jan Dirks en Renskje Mennes, beide uit Haskerhorne. Francke, geb. 13-1-1727, ged. 19-1-1727. Op 2-5-1756 trouwen te Oudehaske: Franke Minnes, Haskerhorne, en Sibbeltje Foppes, Oudehaske. Franke was boer, diaken en ouderling, overleden voor 1773, hoogstens 46 jaar oud. Sibbeltje Foppes HORNSTRA is 8-3-1733 geboren te Haskerhorne, overleden 2-1-1813 te Oosterzee, 79 jaar oud. Uit dit huwelijk Minne Frankema*), geb. 7-3-1757 (kwartierstaat KLOMPMAKER). Jacob Minnes (kw 110). Jan Minnes, geb. 2-1-1731, ged. 21-1-1731. Op 4-5-1760 trouwen te Haskerhorne: Jan Minnes, Haskerhorne, en Kunnigien Pieters, Broek. Jolt, overleden 18-1-1733.

Bij de quotisatie 1749 staat Minne Wiebes uit Haskerhorne vermeld als boer, redelijk in staat. Aanslag 43 Caroliguldens. Gezin met 5 personen ouder dan 12 jaar.

*) Deze kleinzoon van Minne Wiebes neemt in 1811 niet de naam MINNESMA maar FRANKEMA aan (later FRANKENA): Minne Frankes FRANKEMA te Haskerhorne. Met de kinderen: Franke (27), Meine (25, Oudehaske), Sibbeltje (13), Tjitske (10), Jantje (8), Siebrigje (5) en Siebe (2). Als Minne Frankes FRANKENA staat hij in 1811-register ook nog vermeld als voogd van Ids Lauwrens de Jong (eerder kind van zijn tweede vrouw?).

1. Anne (geb. ca 1670?) 241.

Uit dit huwelijk: Rinse Annes te Luinjeberd (kw 120).

1. Jelle Liebbes
2. Auck Annes

Uit dit huwelijk : Boukjen Jelles (kw 121).

1. Jan Hendriks vermoedelijk ca 1727 (NW-Overijssel) getrouwd met
2. Aagjen Willems

Vermoedelijk woonden zij op het Ruitenveen bij Nieuwleusen, oostelijk van Staphorst en kregen ze minstens de kinderen: Hendrik Jans, geb ca 1728 te Ruitenveen (Ov)?, overl na 1777 te Rotsterhaule (Fr). Trouwt 16-9-1753 te Oosterzee met Pietje Reins, beide dan te Oosterzee. Hendrik is dan 25 jaar en waarschijnlijk als turfmaker vanuit Ruitenveen naar Oosterzee “geemigreerd”. Hij woont minstens vanaf 1758 te Rotsterhaule. Kinderen: Reinske, Rein (jong overleden), Rein (geb.1759 te Rotsterhaule), Willem, Andries (geb juni 1769 op de Polle bij Rotsterhaule, trouwt 13-1-1793 te Lemmer met Elisabeth Klases de VRIES, overlijdt 15-3-1821 te Lemmer), en Aagjen (geb 1772 te Rotsterhaule). Willem Jans (?). Andries Jans (Fleer), geb ca 1732 te Ruitenveen (?). Trouwt 25-11-1764 te Oldelamer en zal ook op jonge leeftijd als turfmaker naar Friesland zijn getrokken. (kw 124)

250. 251.

1. Jurjen Jans trouwt 20-6-1743 te Oldeboorn (hij van Oudeschoot) met
2. Janke Jans uit Oldeboorn. Op genoemde datum werd haar attestatie afgegeven.

Uit dit huwelijk: Jan Jurjens (kw 126)

Bij de quotisatie 1749 staat een Jurjen Jans te Heerenveen-Noordzijde vermeld als boer. Gezin met 2 volwassenen en 2 kinderen. Hij krijgt een aanslag van 15 Caroliguldens en gold waarschijnlijk als een starter. Zoon Jan Jurjens werd in Het Meer geboren en 25-11-1746 te Oudeschoot gedoopt. Hij is het enige kind dat in doopregister Oudeschoot wordt gemeld. Jurjen Jans kan 1747/1748 naar Heerenveen-Noordzijde zijn verhuisd. Van Janke Jans nemen we aan dat ze dochter was van Jan Migchiels (kw 506) en Jekke Rinses uit Rottum. Haar vader overlijdt relatief jong, voor 1728, en in 1743 is Janke lidmaat van de kerk te Oldeboorn. Ze trouwt met Jurjen Jans, “huisman te Oudeschoot”. Op 15-6-1766 belijdende leden (?) van de Herv.kerk te Rottum. Documentatie is nog niet volledig.

1. Bonne Jacobs, eerst te Oudeschoot, later koemelker te Terband, trouwt ca. 1745 (?) te Tjalleberd met
2. Pietje Wytzes

Uit dit huwelijk :

Fokjen Bonnes (kw 127) Froukjen Bonnes WATERLANDER. Trouwt 28-4-1781 te Oudeschoot met Sijbe Tjibbes ZWAAGSTRA. Kind: Pietje Siebes, overl 6-8-1826 (Schoterland). Froukjen overl 24-1-1842 te Wolvega. Jacob Bonnes WATERLANDER. Geb 4-1-1761 te Terband, boer te Terband, overl 12-1-1841 te Oldeboorn, 80 jaar oud. Trouwt (1) 24-10-1779 te Terband met Rieuwkjen Jacobs DE HAAN, geb 1760 te Oldebildtzijl, overl 20-2-1814 te Heerenveen. Kinderen: Bonne (1780), Tjitske (1782), Jacobus (1786), Pytje (1790), Fokje (1799). Jacob trouwt (2) 20-5-1815 te Oldeboorn met Meintje Meintes POSTMA, 48 jaar oud, bollenloopster, gedoopt 8-6-1766 te Oldeboorn, overl 6-2-1844 te Langezwaag, dv Meinte Cornelis POSTMA en Sjoukjen Dirks WARINGA.

Bij de quotisatie 1749 staat Bonne Jacobs uit Benedenknijpe vermeld als arbeider. Gezin met 2 volwassenen en 1 kind. Aanslag 18 Caroliguldens en 3 stuivers.

N.B.: Deze familielijn (“Waterlander”) is nog niet volledig zeker.

Generatie 9 (oud-betovergrootouders)

1. Jeen DE VRIES, geb. ca. 1660, trouwt ca. 1687 (Terwispel?) met 261.

Uit dit huwelijk o.a.: Jaldert Jeens, geb. ca 1688 (kw 130).

Mogelijke gegevens zijn niet/onvoldoende bewaard gebleven. Ook de naam Jalke wordt genoemd. Deze kwestie wordt nog onderzocht.

1. Wolter Jans (?), geb. ca. 1660
2. Immigjen?

Onzekere familielijn (oer-BIJMA). Mogelijke vader van Wolter Jans zou JAN EYTS kunnen zijn (kw 528). Het is goed mogelijk dat deze veronderstelling niet klopt.

1. Willem Pietersz VALSTAR, geb. 14-10-1668 te Naaldwijk, overl 22-1-1737 te Naaldwijk, trouwt 12-9-1694 te Naaldwijk (nederduits gereformeerd) met
2. Johanna BLOM (of BOM), afkomstig uit Wateringen.

Uit dit huwelijk: Pieter, geb. 3-7-1695 te Naaldwijk, tr. 16-8-1722 te sGravenzande met Martijntje ’t Hart, geb. 27-11-1700 te sGravenzande, overl. 26-11-1751 te Naaldwijk, dochter van Pieter ’t Hart. Bij huwelijk woonden beide in de Oranjepolder. Uit dit huwelijk de zonen: Pieter (geb 1722), Jan (geb 1726), Ary (geb 1728) en Johannes (1740-1794). De zoon Johannes Willemsz Valstar trouwt 23-6-1771 met Jannetje van Tuk (1745-1817). Uit dat huwelijk worden de kinderen: Maria (1772), Grietje (1773), Jan (1777), Pieter (1780), Geertje (1785) en Ary (1788-1864) geboren. Jongste zoon Ary Johannes Valstar trouwt 29-11-1812 met Pieternella van Haren. Uit dit huwelijk de kinderen: Johanna, Hendrik en Jannetje Valstar (1821-1891) die 30-11-1844 trouwt met Martinus Prins (1823-1896). Zij krijgen twaalf kinderen onder welke de dochter Klazina Prins (1859-1898) die ca 1885 trouwt met Nicolaas Roem (vgl kw 10). Eva Dirk (kw 166) Leuntje Claes Er is een Valstar-familieboek (door L.Valstar).

1. Leendert Isaackzs VAN EIJCK, geb. 1675 te Maasland, wonende te Sandambacht, trouwt 5-1-1698 voor de kerk te ’s Gravenzande met
2. Lijsbeth Cornelisdr VAN DER KOOIJ, ged. 1676 te Delft, begraven 8-11-1727 te Pijnacker.

Uit dit huwelijk: Martijntje Leendertse VAN DER EIJCK (kw 167).

1. Joost VAN LEEUWEN 369.

Uit dit huwelijk: Aart Joosten van Leeuwen (kw 184)

1. Claes Symonsz VAN DEN EENDENBURG, ged. 25-3-1675 te Terheide, trouwt 9-3-1698 te Monster met
2. Lijsbeth Arents VAN DUYN, ged. 11-5-1670 te Monster.

Uit dit huwelijk (minstens): Annetje Claesdr VAN DEN EENDENBURG (kw 185).

Lijsbeth van Duyn was eerder, 11-5-1692, getrouwd met Philips VAN DER HOEVEN.

1. Willem Anssum VAN SPRONSEN, ged. 31-8-1670 te Terheide, overl 22-4-1749 te Monster, trouwt 14-11-1699 voor de kerk te Monster met
2. Lijntje Jansdr VERGOUDE, ged. 31-12-1673 te De Lier, overl 18-7-1740 te Monster.

Uit dit huwelijk: Arent Willemsz VAN SPRONSEN (kw 186) Cornelis Willemsz, ged 16-3-1710 te Monster, overl in 1761, tr 19-4-1739 met Johanna Pietersdr VAN BREEMEN, ged 7-3-1717 te Loosduinen, overl 26-8-1759.

1. Laurens Arijens VAN SPRONSEN, geb. ca. 1650, overl voor 1-2-1730, trouwt 15-5-1683 te Monster met
2. Geertje Arijensdr VOS.

Uit dit huwelijk: Geertje Laurensdr VAN SPRONSEN (kw 187).

1. Jochum Jacobsz VREUGDENHIL, ged. 12-7-1671 te Naaldwijk, overl 5-9-1735 te Oranjepolder, trouwt ca. 1700 met
2. Geertje Lucas VERKOORN, ged. 28-1-1674 te Naaldwijk, overl 1721 te Naaldwijk.

Uit dit huwelijk: Cornelis Jochumszn VREUGDENHIL (kw 188).

Jochum Jacobs Vreugdenhil wordt genoemd als spuiwachter bij het Delflandsche Buitenspui op het Oranjegors.

1. Cornelis VAN DEN HOEVEN trouwt ca. 1700 met 379.

Uit dit huwelijk: Annetje Corneliss VAN DEN HOEVEN (kw 189)

1. Oene Harmens, geboren ca. 1681, trouwt ca. 1705 met
2. Jicke Hendriks, geboren ca. 1685.

Uit dit huwelijk: Wytse Oenes, geb. ca. 1712 (kw 200).

1. Foppe 403.

Uit dit huwelijk: Rinske Foppes, geb. ca. 1719 (kw 201).

1. Berend (SCHOKKER) 425.

2. Liebbe Feddes trouwt ca. 1645 met

3. Griet Jelles

Uit dit huwelijk: Jelle Liebbes (kw 242).

1. Anne 487.

Uit dit huwelijk: Auck Annes (kw 243).

1. Hendrik Jans (FLEER)
2. Geertje Stevens

Uit dit huwelijk: Jan Hendriks (FLEER), geb. 17-6-1708 te Ruitenveen (kw 248).

In hoever de familienaam FLEER of VLEER toen al in gebruik was is onduidelijk. Omdat de familienaam Fleer ook in het Duitse Rijnland regelmatig voorkomt is wel geopperd dat de naam van daar afkomstig is. Gezien de open grenzen van toen is het mogelijk. Verdere documentatie ontbreekt nog.

1. Jan Migchiels, geb. ca. 1680
2. Jekke Rinses, geb. ca. 1690. (IEKJE)

Uit dit huwelijk (minstens): Janke Jans (kw 253) (JANTJE) Reitze Jans.

Jan Migchiels was ws niet de oudste zoon uit het huwelijk van Michiel Roeloffs (kw 1012) en Grietje Jans. Het huwelijk tussen Jan Migchiels en Jekke Rinses (nog) niet vermeld gevonden. In 1728 wordt de weduwe Jekke Rinses vermeld als gebruiker van de percelen 12 en 28 te Rottum. In 1698 werd haar schoonvader als eigenaar en gebruiker van deze percelen genoemd. Voor 1728 zijn dus zowel haar schoonvader Michiel Roeloffs als haar echtgenoot Jan Migchiels overleden en waarschijnlijk ook andere mannelijke rechthebbenden. Dochter Janke woont (met haar moeder?) in Oldeboorn wanneer ze in 1743 trouwt (kw253).

1. Jacob Bonnes, overl te Het Meer, tr met
2. Foock Siegers, overl te Mildam

Uit dit huwelijk: Bonne Jacobs (kw 254).

Na overlijden van Foock trouwde Jacob Bonnes met Akke SIESES. Deze overlijdt ook te Het Meer.

1. Wytze 511.

Uit dit huwelijk: Pietje Wytzes (kw 255).

1. Jan Eyts, geb ca 1650 529.

Onzeker. Uit dit huwelijk misschien: Wolter Jansz (kw 264).

Generatie 10 (stamouders, 512- 1023)

1. Pieter Huijgensz VALSTAR, geb. ca. 1630 te Naaldwijk, trouwt ca. 1665 te Naaldwijk met 665.

Uit dit huwelijk: Willem Pietersz VALSTAR (kw 332). Huijg Willem (kw 332) Trijntje Cornelis Claes Barbera

1. Izaak (Leendertse) VAN DER EIJK, geb. 1635 (?) te Naaldwijk, trouwt met
2. Hilletje VAN DER MEER

Uit dit huwelijk (minstens): Leendert Izaakszn van der Eijk (kw 334).

De bronnen tot dusver geven geen duidelijk uitsluitsel. Zie ook: kw 1336.

670.Cornelis Abrahamsz VAN DER KOOIJ, gedoopt 5-10-1642 te Delfshaven, “bouwman” op het Hondertland onder ’s Gravenzande, overl ca 1677, rond 35 jaar oud, trouwt 4-5-1664 voor de kerk te Delft met 671. Elsgen Cornelisdr SUITHOORN, geb. te Den Hoorn (ZH).

Uit dit huwelijk: Annetje, geb ca 1667 te sGravenzande, tr. 22-1-1690 met de (jonge) weduwnaar Pieter Doesz SONNEVELD. Abraham (tweeling), gedoopt 10-2-1669 te De Lier, tr. 26-4-1699 met Trijntje Dirksdr HOOGERSCHEIDT, overl voor 1720. Cornelia (tweeling), gedoopt 10-2-1669 te De Lier. Cornelis, gedoopt te Naaldwijk 25-8-1673, tr. 20-9-1693 te ’s Gravenzande met Ariaantje Ijsbrandsdr COUWINTER, afkomstig uit Op ’t Woudt (Westland). Krijgen 8 kinderen. Wonen te Vlaardingen. Overl maart 1723, 49 jaar oud. Neeltje, tr. 24-7-1695 te ’s Gravenzande met Arij Jansz VAN DER HOUT. Maartje, tr. 27-2-1700 te ’s Gravenzande met Thomas Jansz VAN BEIJEN en na diens overlijden (2) met Huijg Jaspers VAN DER SPIJK 3-11-1715. Martijntje, gehuwd met Cornelis Joostensz VAN DER ENDE, geb 26-2-1670 te Maasland, wonend te Sandambacht. Lysbeth (kw 335).

De jongste dochter, Lysbeth of Elizabeth, wordt 1676 in de Nieuwe Kerk te Delft gedoopt. Gezien de tamelijk korte duur van het huwelijk tussen Cornelis en Elsje Suithoorn, door overlijden van Cornelis, kan het zijn dat er naast de tweeling Abraham en Cornelia, nog een andere tweeling was onder bovengenoemde kinderen.

Stammoeder Elsgen ging na het overlijden van Cornelis een tweede huwelijk aan, met Joost Pietersz VAN LEEUWEN.

1. Simon Arentsz VAN EENDENBURG, geb. te Terheide, overl tussen 18-3-1685 en 15-5-1689, trouwt 3-5-1764 te Terheide met
2. Annetje Claesdr VAN DER MARCK, overl te Monster 25-3-1697.

Uit dit huwelijk (minstens): Claes Simonsz van Eendenburg (kw 370).

Na het relatief vroege overlijden van Simon van Eendenburg gaat Annetje van der Marck een volgend huwelijk aan, 19-4-1693 te Monster, met Poulus Jansze VAERLE. Zoon Claes Simonsz is dan 18 jaar oud.

1. Arie Jansz VAN DUYN, afkomstig uit Loosduinen, trouwt 26-3-1661 in de kerk te Monster met
2. Wijve Cornelisdr, afkomstig uit Monster.

Uit dit huwelijk (minstens): Lijsbeth Arents van Duyn (kw 371).

1. Ansem Arijensz SPRONSEN, geb te Monster in 1644, trouwt 20-2-1667 te Monster met
2. Apolonia Jansdr VAN DAM, geb te Monster rond 1645, overl aldaar in maart of april 1680.

Uit dit huwelijk (minstens): Willem Anssum van Spronsen (kw 372).

Stamvader Anxem Spronsen is na het overlijden van stammoeder Apolonia van Dam vrij direct, op 28-4-1680, te Monster in ondertrouw gegaan met Marijtje Tijssen VAN LEEUWEN. Tenslotte trouwde hij (3) op 27-12-1693 te Terheide met Marija Catharina HALLING, die weduwe was van Adriaan VAN DER VEGT.

Oudbetovergrootvader Willem Anssum van Spronsen was 10 jaar oud toen zijn moeder Apolonia overleed. Zijn vader was al in zijn derde huwelijk toen Willem, 29 jaar, ook trouwde, met Lijntje Vergoude (kw 373).

1. Jan Cornelisz VERGOUDE, gedoopt te De Lier 20-2-1637, overl voor 1681, trouwt 2-12-1662 te ’s Gravenzande met
2. Diewertje Aerts VAN PROYEN, gedoopt te ’s Gravenzande 10-2-1636.

Uit dit huwelijk (minstens): Lijntje Jansdr Vergoude (kw 373).

Diewertje komt ook voor als Duyvertge Arentsdr VAN PROOIJEN.

1. Arijen Ansumse SPRONZEN (ook: VAN DER SPRONSE), gedoopt te Naaldwijk 5-5-1619, overl te Monster na 14-6-1671, trouwt met de weduwe
2. Lijsbeth Arijens VAN TEYLINGEN, overl te Monster 17-1-1683 (?).

Uit dit huwelijk (minstens): Laurens Arijens van Spronsen (kw 374). Anxem Arijes Spronsen (kw 744)

Lijsbeth van Teylingen was eerder getrouwd met Burwer Tijmensz VERMIJ. Verdere gegevens ontbreken nog.

De broers Laurens en Anxem (Ansum) hebben een bijdrage aan deze kwartierstaat die maakt dat hun ouders verderop dubbel gaan tellen, want ook kw 1488 en kw 1489. Grootouders nog eens dubbel, overgrootouders idem enzovoort. Delen van de kwartierstaat, in verdere lijn, zijn gevuld met dezelfde voorouders.

Dit komt vanwege het feit dat 24-4-1729 Arent van Spronsen (kw 186), kleinzoon van Anxem Arijses Spronsen (kw 744) trouwt met Geertje van Spronsen (kw 187), jongste dochter van Laurens Arijens van Spronsen (kw 374). Een achternichtje?

1. Arij Blase VOS, geboren ca 1630 (?), trouwt met
2. Maartjen Cornelisdr VAN MARELEVELT.

Uit dit huwelijk (minstens): Geertje Arijensdr Vos (kw 375).

Over stamvader Arij Blase Vos weten we nog alleen dat hij met stammoeder Maartje van Marelevelt trouwde. Maartje was weduwe van Cornelis Ariensz VAN MIDDELBURG, van wie bericht wordt dat hij 20-12-1620 te Delft werd gedoopt en voor 1657 overleed. Hooguit 35 jaar geworden. Maartje trouwt (2) met Arie Vos en zij krijgen de dochter Geertje, rond 1660 geboren (?). Maartje overlijdt voor 23-5-1695. De al bejaarde stamvader Arie Vos trouwt nog eens. Nu met Christina GULDEMONT, weduwe van Abraham GABBEMA.

1. Jacob Ariensz VREUGDENHIL, geb. te Naaldwijk rond 1645, trouwt te Naaldwijk 30-6-1669 met
2. Geertge Jochums VAN OUTSHOORN

Uit dit huwelijk (minstens): Jochum Jacobsz Vreugdenhil (kw 376)

1. Lucas VERKOORN 755 
2. Fedde Gosses, ca. 1640 dorpsrechter te Gersloot 969.

Uit dit huwelijk: Liebbe Feddes (kw 484).

1. Michiel Roeloffs, geb. ca 1645 ws te Rottum, trouwt 28-9-1671 met
2. Grietje Jans, ca 1645/1650 te Rottum geboren.

Uit dit huwelijk: Jan Migchiels (kw 506).

Michiel Roeloffs wordt in 1698 genoemd als eigenaar en gebruiker van de percelen 12 en 28 te Rottum.

1. Bonne Lolckes, geb te Langezwaag, overl te De Knipe, trouwt (1) februari 1674 met
2. Reynsch Jacobs (Reinske Jacobs), geb. te IJlst, overl te De Knipe voor 1695.

Eerste proclamatie van dit huwelijk op 11-1-1674 in Hervormde gemeente Langezwaag/Kortezwaag/Luxwoude.

Uit dit huwelijk: Jacob Bonnes (kw 508). Lolke Bonnes, huisman en veenbaas. Trouwt met Sjoukjen Jeips die ca 1665 te Nieuwehorne werd geboren als dochter van Jeip Martens (geb ca 1635 te Nieuwehorne, overl tussen 1700 en 1720) en Luts Ubledr (geb ca 1645 te Oudeschoot, overl na 29-5-1700 te Nieuwehorne). Sjoukjen overl te De Knipe na 18-6-1742.

Bonne trouwt (2) 17-9-1709 voor het Gerecht Schoterland met Antie Jans (Herenwal, Haskerland). Dit kan erop wijzen dat zij Doopsgezind was en dat wilde blijven ook. De derde proclamatie voor het gerecht was al op 19-6-1695 geweest. Er waren dus zeker problemen. Bonne zal inmiddels rond 60 jaar zijn geweest. Antien Jans werd in Brongerga geboren, dochter van Jan Ryckelds en Vrouck Yntses.

1. Sieger Wisses 1019.

Uit dit huwelijk: Foock Siegers (kw 509).

Generatie 11 (stam-grootouders, 1024-2047)

1. Leendert Leendersen VAN DEN EIJCK, geb. ca 1600
2. (Izaaksdr ?)

Uit dit huwelijk: Izaak van der Eijk (kw 668).

Zoals hiervoor gemeld (kw 668) hebben we nog geen bronnen die de relatie duidelijk bevestigen. De veronderstelling is dat de voornaam Izaak afkomstig is uit de familie van de nog niet genoemde eerste echtgenote, die een van onze stamgrootmoeders zou zijn, van Leendert Leendersen van den Eijck, die een van onze stamgrootvaders zou zijn. Izaak zou een tweede zoon uit dit huwelijk kunnen zijn geweest.

Op 8-1-1645 trouwt in de Nieuwe Kerk te Delft Leendert Leendersen van den Eijck, “weduwnaar, afkomstig van Naaltwijck”, met Maertie Jacobs, “jonge dochter, afkomstig van Maeslant.” Stamvader Izaak is rond tien jaar oud wanneer zijn vader hertrouwt. Dat rijmt.

1. Abraham Pleunen VAN DER KOOIJ, geb te Delfgauw rond 1590, wonende te Delfshaven aan de oostzijde van de Schie, “bouwman”, overl aldaar dinsdag 10-9-1652, ongeveer 62 jaar oud, trouwt in tweede huwelijk 16-1-1637 in de Nieuwe Kerk te Delft met
2. Maertgen Joppen Verboon.

Uit dit huwelijk: Job, gedoopt 10-1-1638 te Delfshaven Cornelis, gedoopt 12-2-1640 te Delfshaven (jong overleden) Hilletgen, gedoopt 23-11-1641 te Delfshaven, trouwt op 29-jarige leeftijd te Delfshaven 23-11-1670 (haar doopdag!) met de 16-jarige cargadoor Vechter Jacobsz VAN DER KAEGH Cornelis Abrahamsz van der Kooij (kw 670) Trijntgen, gedoopt 2-4-1645 te Delfshaven, tr. 15-7-1674 te Rotterdam met de linnenwever Casper Dirksz VERBEEK, “afkomstig uit ’t Land van der Marck”. Stijntje, gedoopt 10-2-1648 te Delfshaven (een maandagdoop). Trouwt (1) te Delft 6-3-1667 met Jan Claessens VERSIJDEN, (2) te Rotterdam 22-1-1688 met Pieter Dirksz MINGES, geboren te Weesp, (3) te Rotterdam 26-7-1712 met Adrianus Jansz KONIJN. Bij het derde huwelijk is Stijntje 64 jaar oud. Overleden te Delfshaven 3-7-1727. Ingetje, gedoopt 24-10-1649 te Delfshaven, tr. 1-11-1676 te Delfshaven met Gerrit Claesz VAN SWOL. Overl. Rond 1769, ongeveer 30 jaar oud.

Stamgrootvader Abraham is rond 47 wanneer hij met stamgrootmoeder Maartje Verboon trouwt. Zij was ongetwijfeld een heel stuk jonger gezien de zeven kinderen die ze samen nog krijgen. Stamvader Cornelis Abrahamsz van der Kooij (kw 670) is 10 wanneer zijn vader overlijdt.

Het eerste huwelijk van Abraham was in december 1617 te Berkel (ZH) met Trijntje Claesdr VERMEER (attestatie afgegeven 24-12-1617 te Delft). Uit dat huwelijk drie kinderen: Neeltje, Jacob en Sijtgen. Meidje Sijtgen werd januari 1635 gedoopt, maar overleed kort erna. Moeder Trijntje Vermeer is ws ook door dit kraambed overleden. Abraham begon tweede huwelijk vrijdag 16-1-1637.

1. Arijen Joostensz VAN EENDENBURG, geb rond 1610, overl te Terheide voor 15-5-1689, trouwt met
2. Maertje Siemonsdr VAN DER HEIJDE, overl tussen 20-4-1672 en 15-5-1689.

Uit dit huwelijk (minstens): Simon Arentsz van Eendenburg (kw 740).

1. Claes Cornelisz VAN DER MARCK, geb te Zandambacht 1627/1628, weduwnaar van Annetje Jaspersdr, trouwt 15-3-1652 met
2. Maartje Cornelisdr.

Uit dit huwelijk: Annetje Claesdr van der Marck (kw 741).

1. Jan VAN DUYN 1485.

Uit dit huwelijk: Arij Jansz van Duyn (kw 742)

1. Cornelis …. 1487.

Uit dit huwelijk: Wijve Cornelisdr “afkomstig uit Monster” (kw 743)

1. Arijen Ansumse SPRONZEN (= 748)

2. Lijsbeth Arijens VAN TEYLINGEN (= 749)

3. Cornelis Ijsbrantszn VERGOUDE, trouwt 1632 te De Lier met

4. Lijntge Jans

Uit dit huwelijk: Jan Cornelisse Vergoude (kw 746)

1. Arent VAN PROOIJEN 1495.

Uit dit huwelijk: Diewertje van Prooijen (kw 747)

1. Ansem Jansz VAN DER SPRONSE, ged. 16-10-1588 te Naaldwijk, overl 1625 te Honselersdijk, 36 jaar oud, trouwt 20-11-1611 te Naaldwijk met
2. Machteld Cornelisdr VAN DER MEER, ged. 26-1-1592, overl 23-2-1641, 49 jaar oud.

Uit dit huwelijk: Arijen Ansumse SPRONZEN of VAN DER SPRONSE (kw 1488 en kw 748).

1. Arie Louwen VAN TEIJLINGEN, trouwt 28-1-1651 te Monster met
2. Maartje (Haesje) Jans

Uit dit huwelijk: Lijsbeth van Teijlingen (kw 749).

1. Ary Jacobszoon VREUGDENHIL, geb. te Naaldwijk 1612, overleden na 1673, trouwt met
2. Jannetje Pieters

Uit dit huwelijk: Jacob Ariensz Vreugdenhil (kw 752).

1. Roeloff Jans, geb. ca 1615 te Rottum/SintJohannesga, trouwt ca 1640 met 2025.

Uit dit huwelijk (minstens): Jan Roeloffs (vermeld 21-7-1662 te Rottum samen met zijn broer Michiel) Michiel Roeloffs (kw 1012).

1. Lolcke Bonnes 2033.

Uit dit huwelijk: Bonne Lolckes, geb ca 1650 te Langezwaag (kw 1016).

Generatie 12 (stam-overgrootouders, 2048-4095)

1. Pleun Michielsz VAN DER KOOIJ, geb. te Overschie rond 1557, wonende te Delfgauw o.a. als kooiker, overl te Delft vrijdag 28-10-1644, ongeveer 87 jaar oud, trouwt 13-10-1584 in de Nieuwe Kerk te Delft met de 27-jarige jonge weduwe
2. Neeltgen Claesdr VAN THOL.

Uit dit huwelijk: Jacob, geb te Delfgauw rond 1585, tr. 22-5-1605 met Hillentjen Joostendsdr VAN DER HOEFF. Uit dit huwelijk zes kinderen: Joost, Gerrit, Neeltje, Sijtgen, Aechje en Marijtje. Jacob wordt slechts 34 jaar oud. Hij woonde op “de Kooijwoning” in de zuidpolder van Delfgauw. In het bedrijf van zijn vader dus. Maritgen, geb te Delfgauw rond 1587, overlijdt voor oktober 1644. Trouwt woensdag 7-1-1609 te Delft met Jacob Ariensz OVERGAEU, bouwman op de boerderij “op den Overgaeu”. Willemken, geb te Delfgauw rond 1589, tr. 20-2-1609 te Delft met Jacob Joppen VAN BERCKEL, die rond 1630 overlijdt. In 1633 wordt de weduwe Willemken genoemd met 22 morgen land in huur te Beukelsdijk. Ze hertrouwt 17-6-1640 in de kerk te Overschie met Jan Jacobsz VERSCHIE, bouwman, en schout van Beukelsdijk. Abraham (kw 1340). Claesgen, geb te Delfgauw rond 1593, tr. januari 1618 met Joris Jansz SUIJTMAESLANDT, “bouwman”. Deze heeft in 1633 te Ackersdijck 24 morgen land in eigendom en 8 morgen in huur. Isaäck, geb te Delfgauw rond 1598, tr. 3-2-1621 te Delft met Jannetgen Ingensdr BRUIJN. Geen kinderen uit dit huwelijk. Ze woonden op een boerderij binnen de stad Delft, aan de oostkant van de Oosteinde tegenover de Broekhuislaan. Hij overlijdt in 1671, ongeveer 76 jaar oud, begraven 3-7-1671 te Delft. Jannetje wordt 26-1-1679 begraven. Aefgen, geb te Delfgauw rond 1596, tr. 31-10-1621 met Pieter Maertensz VAN RUIJVEN, bouwman, wonende te Delft. Ze overlijdt te Delft vrijdag 10-3-1679, ongeveer 83 jaar oud. Gabriël, geb te Delfgauw rond 1598, tr. 21-2-1624 te Delft (Nieuwe Kerk) met Machelt Claesdr LANGELAAN uit Pijnacker. Ze krijgen de kinderen: Jacob (jong overleden), Jacob, Cornelis, Arie, Pleun en Annetgen (1639). Moeder Machelt overlijdt, ongeveer 43 jaar oud, met kind in het volgende kraambed (1643). Dochter Annetgen wordt slechts 8 jaar oud en wordt zondag 6-10-1647 begraven in de Nieuwe Kerk te Delft.

Stamovergrootvader Pleun Michielsz wordt vermeld als “bouwman, kooiker, gezworene en ambachtsbewaarder van Hof van Delft”. De familienaam VAN DER KOOIJ startte waarschijnlijk bij hem omdat hij op de Kooijwoning in de zuidpolder van Delfgauw onder Hof van Delft kwam te wonen. Deze eendenkooi (voor het vangen van wilde eenden) aan de rand van de hofstad Delft speelde uiteraard een belangrijke rol in de aanlevering van gevogelte voor braad- en braspartijen.

Wanneer je de hierboven genoemde jaartallen legt naast die van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) en er rekening mee houdt dat stamovergrootvader Pleun en gezin zich in en rond Delft ophielden: Pleun trouwt 13-10-1584 in de Nieuwe Kerk te Delft. Dat is drie maanden nadat te Delft PRINS WILLEM VAN ORANJE door Balthasar Gerards werd doodgeschoten. Deze Prins, “Vader des Vaderlands”, werd in die Nieuwe Kerk begraven en sindsdien worden (vrijwel) alle Oranjes daar na overlijden in de crypte gelegd. Pleun trouwde er toen de moordaanslag nog vers in het geheugen lag. Zijn kleindochter Annetgen wordt in dezelfde kerk begraven zondag 6-10-1647, op 8-jarige leeftijd. Dat is enkele maanden voordat de Tachtigjarige Oorlog via het Verdrag van Münster definitief tot een einde komt en de Spaanse koning zijn aanspraken op de Nederlanden laat varen. In de Oranjecrypte zijn dan ook de lichamen van de Oranjezonen PRINS MAURITS en PRINS FREDERIK HENDRIK bijgezet, die als legeraanvoerders voor dit eindresultaat zorgden.

Stamovergrootmoeder Neeltje van Thol had een kort eerder huwelijk voordat ze 13-10-1584 met stamovergrootvader Pleun Michielsz van der Kooij trouwt. Ze was eerder getrouwd met Jacob Gerritsz. Bij tweede huwelijk is Neeltje 27 jaar oud.

1. Ansem Jansz VAN DER SPRONSE (= 1496)

2. Machteld Cornelisdr VAN DER MEER (= 1497).

3. Jan Aerts VAN DER SPRONSE, geb ca 1550 te Monster, overl 15-4-1620 te Naaldwijk, trouwt 5-2-1575 te Naaldwijk met

4. Marritge Ansemsdr, overl 17-4-1597 te Naaldwijk.

Uit dit huwelijk: Ansem Jansz van der Spronse (kw 1496 en kw 2976).

1. Cornelis VAN DER MEER
2. Anna Jansdr

Uit dit huwelijk: Machteld Cornelisdr VAN DER MEER (kw 1497 en 2977).

1. Jan Meinesz, geb. ca 1590, trouwt met
2. Trijn Michielsdr

Uit dit huwelijk: Roeloff Jans (kw 2024).

Jan Meinesz en zijn schoonvader Michiel Hannes (kw 8098) worden in SintJohannesga vermeld. Het kan zijn dat men vandaaruit naar het nabij gelegen Rottum vertrok.

1. Bonne Jeipsz
2. Geeske Jansdr

Uit dit huwelijk: Lolcke Bonnes (kw 2032).

Bonne Jeipsz is waarschijnlijk rond 1590 geboren. Hij was eerst getrouwd met Foock Jansdr die te Nijbrongerga overleed (Nijbrongerga ging later Benedenknijpe heten).

Generatie 13 (stam-betovergrootouders, 4096-8191)

1. Michiel Harmensz, geb te Overschie rond 1524, overl na 1616, trouwt met
2. Aefgen Grabelsdr, geb te Rodenrijs

Uit dit huwelijk (minstens) de zonen: Pleun Michielsz (VAN DER KOOIJ), geb rond 1557 te Overschie (kw 2680) Harmen-Michielsz (VAN DER SWETH) Arij-Michielsz.

Stamovergrootvader Pleun Michielsz is rond 1557 te Overschie geboren. Aan te nemen valt dat stambetovergrootouders Michiel Harmensz en Aafje Gabriëlsdochter aldaar ca 1555 huwden. Zij hadden in de Schieveen-polder, bij het riviertje de Zweth, een boerderij van 48 morgen groot. Michiel was in 1616 “omtrent twee ofte drie ende negentig jaeren oud” en nog in leven.

Zoon Pleun ging op de kooikerswoning bij Delfgauw wonen (zie kw 2680). Zoon Harmen bleef in het boerenbedrijf van zijn vader aan het riviertje de Zweth. Terwijl de nakomelingen van Pleun de familienaam VAN DER KOOIJ kregen, kregen die van Harmen de familienaam VAN DER SWETH. De derde zoon, Arij, kreeg geen (geëchte) nakomelingen. Hij bleef ongehuwd en had een eigen boerderij in de Schieveen-polder. Waar hij 1641 overleed.

1. Aert Corneliszn VAN DER SPRONSE, geb ca 1535 te Naaldwijk, overl aldaar na 1561, trouwt met 5985.

Uit dit huwelijk: Jan Aerts VAN DER SPRONSE (kw 2992)

1. Michiel Hannes, geb. ca 1565, trouwt met
2. Rits Annedr.

Uit dit huwelijk: Trijn Michielsdr (kw 4049).

Michiel Hannes wordt in SintJohannesga vermeld.

Generatie 14 (stam-oudouders, 8192-16383)

1. Harmen Dirkxsz
2. Maritgen Jacobsdr

Uit dit huwelijk (minstens): Michiel Harmensz (kw 5360)

Ouders van stambetovergrootvader Michiel Harmensz (VAN DER KOOIJ) die rond 1524 te Overschie werd geboren. Waarschijnlijk nam deze het agrarisch bedrijf van zijn vader over of een deel ervan. Stamoudvader Harmen Dirkxsz kan begin 16de eeuw in de omgeving van Delft al een (relatief) redelijk belangrijke pachtboer zijn geweest. Vandaar dat we zijn naam en die van zijn vrouw, een van onze stamoudmoeders, in de litteratuur tegenkomen.

Voor het gemak van onthouden stel ik dat deze stamoudvader in 1492 is geboren (“Columbus ontdekt Amerika”). Rond die tijd dus.

1. Gabriël Adriaenszoon 10723.

Uit dit huwelijk: Aefgen Grabelsdr (kw 5361)

1. Cornelis Sproncszn, geb ca 1510, trouwt met
2. Adriana Arentsdr

Uit dit huwelijk: Aert Corneliszn van der Spronse (kw 5984).

1. (Jo)hannes, geb. ca 1540 (?), vader van Michiel Hannes (kw 8098).

2. Anne, vader van Rits Annedochter (kw 8099).

Generatie 15 (stam-oudgrootouders, 16384-32767)

1. Spronx, geb. ca 1480. 23937.

Uit dit huwelijk: Cornelis Sproncszn (kw 11968)

1. Arent, geb. ca 1480. 23939.

Uit dit huwelijk: Adriana Arentsdr (kw 11969).

Generatie 16 (stam-oudovergrootouders, 32768-65535)

Generatie 17 (stam-oudbetovergrootouders, 65536-131071)

Generatie 18 (edel-ouders, 131072-262143)

Nog verder te documenteren. Meer informatie in Werkdocument “Na 21 juni 1934”. Idem. Idem. De dochters zijn Aaltje, Joltje en Frederikje. Op 12-4-1889 wordt een zoon geboren die slechts 1 jaar oud wordt. Uit geboorteakte: “In het jaar 1899 den 13de der maand april is voor ons verschenen Klaas Piers de Jong, oud 34 jaar, vervener, wonende te Mildam, welke ons verklaarde dat op de 12de dezer maand ’s morgens ten 5 ure te Mildam een kind van het mannelijk geslacht is geboren uit zijne echtgenote Jantje de Roos, zonder beroep bij hem inwonende, aan welk kind hij verklaarde de naam Pier te geven.” Zie voor de dochters volgende verhalen. Waarschijnlijk is Jantje de Roos 18-8-1892, 32 jaar oud, overleden in of door kraambed. Joltje is haar naam. Maar soms schreef een ambtenaar Jeltje. Misschien was hier verwarring omdat de bruid wel Jeltje heette. Homme Jeips HEIDA en Aaltje Jelles SCHOTANUS trouwden 27-5-1832 (Schot 21). Jeltje werd bijna 25 jaar later geboren als allerlaatste kind uit dit huwelijk. Vader Homme Jeips overlijdt 5-7-1874, 66 jaar oud (Schot 141) en moeder Aaltje 19-4-1878, 68 jaar oud (Schot 83). Aaltje was al 47 toen dochter Jeltje alsnog werd geboren. Toen Jeltje trouwde met Klaas Piers de Jong was haar vader al bijna vier jaar dood, moeder Aaltje overleed vier weken voordat het huwelijk plaats vond. Bij het huwelijk gold Jeltje nog formeel als minderjarig (21 jaar oud) en er was een voogd nodig, vanuit haar familie, om toestemming te geven aan het huwelijk. Broer Ede HEIDA (in de akte Edo geschreven), acht jaar ouder dan Jeltje, geboren 8-1-1849 (aangiftedatum) en 1-5-1873 getrouwd met Trijntje DOUMA (Schot 17), treedt bij het huwelijk formeel als voogd op. Het is dus niet zo dat Jeltje onder voogdij stond bij haar huwelijk. Men had er zeker op gerekend dat moeder Aaltje bij het huwelijk aanwezig had kunnen zijn om de toestemming te geven en in de laatste weken vooraf aan het huwelijk moest het anders worden geregeld. De 29-jarige broer Ede HEIDA, koopman te Oudeschoot, is bereid de honneurs namens overleden ouders waar te nemen. Aaltje Botes SPANDAUW is 25-2-1821 geboren, des morgens 5 uren. Dochter van Bote SPANDAUW, oud 35 jaren, koopman wonende in Heerenveen, en Trijntje Jacobs DE BOER. Aaltje overlijdt 4-6-1872: “Jan Joukes Kors, oud 37 jaren, veldwachter te Oudeschoot, en Anne Rodenhuis, oud 31 jaren, klerk te Heerenveen, hebben verklaard dat Aaltje Botes Spandauw, oud 51 jaren, zonder beroep, geboren te Heerenveen en wonende te Oudeschoot, gehuwd met Freerk de Roos, dochter van Bote Spandauw en Trijntje Jacobs de Boer, 4 junij 1872 des middags ten 12 ure in het huis nr 23 te Oudeschoot is overleden.” Freerk Ygram DE ROOS, oud 24 jaren, bakkersknecht, geboren te Nijehaske en wonende te Heerenveen, zoon van Ygram Freerks DE ROOS, bakker, en van Tjitske Ayzes DE VRIES, zonder beroep, echtelieden wonende te Gorredijk, trouwt 17-4-1842 (Schoterland) met Aaltje Botes SPANDAUW, oud 21 jaren, zonder beroep, geboren en wonende te Heerenveen, dochter van Bote SPANDAUW, koopman te Heerenveen, en Trijntje Jacobus DE BOER, overleden. Freerk de Roos overlijdt 17-9-1885, niet te Oudeschoot maar te Langezwaag, “oud 68 jaren, zonder beroep, geboren en wonende te Heerenveen, weduwnaar van Aaltje Bote Spandauw, zoon van Ygram Freerks de Roos en Tjitske Ayzes de Vries.” Freerk werd 12-5-1817 geboren te Nijehaske. Zijn vader Ygram is dan 25 jaar en bakker aldaar. Klaas de Jong, oud 30 jaren, vervener te Mildam, verklaart dat op 4 augustus (1883) ’s avonds 11 uur te Mildam zij dochter Aaltje is geboren. Uit zijn echtgenote Jantje de Roos. Klaas de Jong ……….. Kleinzoon Klaas in bericht 31-3-2001 over Joltje: “Wat ik mij nog van haar kan herinneren is dat ze getrouwd was met Klaas PRAKKEN en in Oranjewoud woonde, scheef tegenover de O.L.school. Een van tweeën, Joltje of Klaas is in 1953 overleden. Dit was in de tijd van de Februaristorm (ramp in Zeeland). Vader en moeder moesten op begrafenis maar het kerkhof was haast niet te bereiken vanwege omgewaaide bomen.” Klaas de Jong, oud 32 jaren, vervener te Mildam, verklaart dat op 15 augustus (?, volgens mij aangifte 16-12-1885) namiddags 3 uur te Mildam is geboren uit zijn echtgenote Jantje de Roos een dochter, genaamd Frederikje. Kleinzoon Klaas in bericht 31-3-2001: “Frederikje was naar ik meen getrouwd met ene Hoekstra. En woonde in Oudehaske in een boerderij. Vader is daar in de oorlog ondergedoken geweest.” Deze Pier overlijdt 6-8-1890, ruim 1 jaar oud. Zie ook Werkdocument “Na 21 juni 1934”. Idem. Idem. Idem. Idem. Idem. Idem. De overlijdensaangifte werd gedaan door Jan Johannes Lukkes (kw 18), de grootvader van het verdronken meisje, en zijn collega Roel Egberts SLUITER. Laatstgenoemde vergezelde ook in 1862 Jan Wolters Van der Hoek toen deze de geboorte van Grietje aanmeldde. Uit de geboorte-akte: “In het jaar 1862 op 27 juni is voor ons ondergetekende, ambtenaar van de Burgerlijke Stand Gemeente Aengwirden, verschenen Jan Wolters Van der Hoek, oud 27 jaar, van beroep arbeider, wonende te Luinjeberd, welke ons verklaarde dat heden voormiddag ten elf ure te Luinjeberd een kind van het vrouwelijk geslacht is geboren uit Hiltje Jans Lukkes, zijne echtgenote, zonder beroep, bij hem inwonende, aan welk kind hij verklaarde de voornamen te geven van Grietje Jans. De gemelde verklaring is geschied in tegenwoordigheid van Roel Egberts Sluiter, 47 jaar, timmerman te Heerenveen, en Thijs Hanzes Wijngaarden, 36 jaar, kleermaker te Heerenveen.” En uit de overlijdensakte van Grietje, zes jaar later: “In het jaar 1868 op den 31sten der maand December zijn voor ons, ambtenaar van de Burgerlijke Stand Schoterland, verschenen Jan Johannes Lukkes, oud 55 jaar, timmerman, grootvader, en Roel Egberts Sluiter, oud 54 jaar, timmerman, geen bloed- of aanverwant van nader te noemen overledene, beide wonende te Heerenveen, welke ons verklaard hebben dat Grietje Jans Van der Hoek, oud 6 jaar, zonder beroep, geboren te Luinjeberd, wonende te Oudeschoot, ongehuwde dochter van Jan Wolters Van der Hoek, arbeider, en Hiltje Jans Lukkes, zonder beroep, echtelieden wonende te Oudeschoot, op den 30sten dezer maand, des namiddags te twee ure, levenloos is opgehaald uit een sloot nabij de huizinge nummer 61 j te Oudeschoot en alzo is overleden.” De gezinskaart (lopende tot en met 1939) betreffende Wolter en zijn gezin in het Amsterdamse Gemeente Archief is slecht leesbaar en voorzien van een dikke reep plakband over de kolommen met geboortedata etc die de aantekeningen daarin volledig onleesbaar maakt. We moeten dus verder zoeken. De kinderen in volgorde van vermelding: Hiltje, Pieter (ovl 12-4-1904), Jan, Jan, Jantje, Wolter, Geert, Aukje, Pieter (geb 2-11-1905) en Geertje. Rond 1950 hadden de kinderen VanderHoek in Oranjewoud spaarboekjes bij de Rijkspostspaarbank die eens per jaar voor rentebijschrijving naar Amsterdam moesten worden opgestuurd, “oom Pieter” stuurde bij terugzending weleens een groet mee (zo herinner ik me dat tenminste, - Jan). Het ging om dubbeltjes en centen uiteraard. Jan: “Begin 1959 viel het besluit dat ik aan de Vrije Universiteit te Amsterdam Nederlandse taal- en letterkunde zou gaan studeren. In april ging ik met vader naar een kennismakingsdag in Amsterdam en op zoek naar een studentenkamer. Dat lukte eigenlijk vrij snel die middag: Jacob van Lennepkade 69, tweehoog (kamer vierhoog). Na afloop zijn we nog bij “oom Pieter en tante Elsje” (Pieter was in werkelijkheid een neef van vader) aan de Admiraal de Ruyterweg op theevisite geweest. Toen ik in Amsterdam studeerde heb ik ze nooit bezocht.” Het derde kind van Jan Wolters en Hiltje Jans dat na de verdrinkingsdood van dochter Grietje wordt geboren, blijkt een meisje te zijn. Misschien hadden de ouders afgesproken dat ze, mocht de nieuwe baby een meisje zijn, dit naar Grietje zou worden vernoemd. Zo gebeurde. Op 18-1-1870 staat vader Jan Wolters Van der Hoek, vergezeld van de getuigen Roel Jacobs ZANDBERG, 36 jaar, arbeider te Heerenveen, en Jan Gerrits OORD, 38 jaar, eveneens arbeider te Heerenveen, voor de ambtenaar van de Burgerlijke Stand om te melden dat eerder die dag “te Oudeschoot een kind van het vrouwelijk geslacht is geboren uit zijne echtgenote Hiltje Jans Lukkes, welk kind hij verklaarde de voornaam te geven van Grietje.” SIJMEN EENKHOORN overl Kampen? (1917 akte 226 of 1922 akte 288) AAGJE LAST overl Kampen 1919 (akte 247), LUBBERT EENKHOORN overl Kampen 1918 (akte 6). Westland: Poldergebied ten zuiden van ’s Gravenhage en westelijk van Delft, jullie kennen het wel. Vanaf de negende eeuw begonnen hier (zoals in Friesland) regionale bedijkingen en ontginningen en vormden zich heemraadschappen. Begin 14de eeuw, rond 1315, werd een gezamenlijk Hoogheemraadschap Delfland gevormd met onderscheid tussen de Oostambachten en de Westambachten (Oostland en Westland). Hiervan is de benaming Westland bewaard gebleven. Wat was dan “west”? Volgens J.G.de Ridder (Uit de Geschiedenis van het Westland, 1979): “De grens tussen oost en west liep toen van het noord-west-einde van de Kastanjewatering langs de Tanthofskade-Hareweg naar Kethel en vandaar langs de Harg, ongeveer ter hoogte van Spieringshoek naar het westen afbuigend door de Babberspolder.” Dit lijkt ons een voor ieder begrijpelijke aanduiding. Ook de steden Delft en Den Haag behoren tot het Hoogheemraadschap Delfland dat in het westen aan de Noordzee grenst en van Hoek van Holland tot voorbij Scheveningen in die zee golfbrekers (strandhoofden) aanlegde, zeventig in totaal. De bekendste is wellicht de Pier van Scheveningen. Informatie over Prins bij K.Ruigrok (internet). Of zijn zonen in het bedrijf stapten en het overnamen, is nog onduidelijk. Wieden en pootgoed uitzetten is overigens een tijdrovende bezigheid waarmee je tot op hoge leeftijd kunt bezig zijn. Het bouwen van kassen etc. is meer jongemannenbezigheid. “Men zocht naar andere teelten, ook naar nieuwe verkoopmethoden in de vorm van veilingverkoop, en ging gebruik maken van glas voor de verbouw van groenten en fruit. Reeds tevoren had men gebruik gemaakt van glazen ramen (‘plat glas’) die vóór de druivenbomen tegen de muren geplaatst werden, voorlopers dus van de latere serres en warenhuizen. Langzamerhand verdwenen de muurkassen.” (de Ridder, pag 13) Jacob Piers de Jong, 28 jaren, boerenknecht, wonende te Doniaga. Zijn echtgenote: Geeske Jochums Oenema. Een zoon op de 20e mei, ’s avonds 8.30 uur. De naam is Pier. In het jaar 1900 de 10de april verschenen Gerrit MEESTERS, 61 jaar, turfmaker te Mildam, en Johannes MAAT, 33 jaar, koopman te Mildam, bij het kantoor van de Burgerlijke Stand om aangifte te doen van het overlijden van Joltje Veldstra, oud 77 jaar, zonder beroep, geboren te Haskerhorne, wonende te Mildam, weduwe van Pier Jacobs de Jong, dochter van Fokke Feddes Veldstra en Lijsbert Hanzes Frankena, beide overleden, op den 10den april dezes jaar ’s nachts half twee te Mildam. Haskerdijken: Boerendorp in het uiterste noorden van Haskerland, hemelsbreed zo’n vijf kilometer boven Oudehaske en Haskerhorne, maar via de weg op grotere afstand. Historisch befaamd omdat in 1225 op deze plaats de norbertijnse monnik Doda zich terugtrok die in de jaren ervoor in een kluis woonde op de hoge heide in de buurt van het tegenwoordige Bakkeveen, op de grens van Friesland en Drenthe, waar hij vanwege zijn vroomheid veel bezoekers kreeg. Het schijnt dat hij zich o.a. fel verzette tegen de heidense gebruiken van bloedwraak. De kluizenaar vond de aandacht voor zijn persoon misschien wat te veel worden en verhuisde daarom naar het slecht toegankelijke “Haskerwoud”. Hij kwam er 30-3-1231 om het leven bij instorting van de door hem gebouwde kapel. Collega-monniken stichtten direct daarop en op dezelfde plaats een klooster (van augustijner koorheren) dat als Haskerconvent (Maria’s Rozendal) bekend werd. In 1402 werd het een dubbelklooster, in 1465 werd er de kloosterhervorming doorgevoerd. Het Haskerconvent volgde een tamelijk eigen koers, maar overleefde de reformatie niet en werd in 1576 in de beginjaren van de Tachtigjarige oorlog verwoest. De “Spaanse” stadhouder Rennenberg wees in 1579 de gronden en bezittingen toe aan de Staten van Friesland. De dorpsnaam Haskerdijken verwijst waarschijnlijk naar de bepolderingsaktiviteiten van de middeleeuwse kloosterlingen. Ook wordt wel gesteld dat de Grietenij Haskerland haar naam en bestaan aan het Haskerconvent heeft te danken. We gaan er hier verder niet op in. Toen overgrootvader Pier Jacobs de Jong rond 1850 boer te Haskerdijken was, tijdelijk zoals we weten, telde de streek ruim 40 behuizingen en 250 inwoners “die meest hun bestaan vinden in den handel in hooi, vee en turf”. Zijn grootvader Jacob Piers de Jong (kw 24) overleed in 1850 in Haskerhorne huis nr 4. Zijn grootmoeder Lijsbert Hanzes Frankena (kw 27) in 1871 in Haskerhorne huis nr 5. Eefjen Jans JONKERS was dochter van Jan Luitjens JONKERS en Immigje Geerts KRAAK. Laatstgenoemde overleed 13-2-1852 in huis nr 9 van wijk 5 te Noordwolde, 82 jaar oud, geboren te Blesdijke, wonende te Noordwolde, weduwe, dochter van Geert Jans en Aaltje Jans. Elslo: Ontginnningsdorp aan de grens met Drenthe. Buurschappen: Tronde en Zuidhorn. Taal: Stellingwerfs. Dirk of Durk, het komt beide voor. Derk wil men ook nog weleens schrijven. De ambtenaar doet het en in die tijd waren lezen en schrijven (geen algemeen schoolonderwijs) minder controleerbaar voor de meesten. Boyl: Dorp tussen Noordwolde en Elsloo, het oostelijkste dorp van Weststellingwerf. Buurschappen: Boekelte, Rijsberkampen. Taal: Stellingwerfs. Naam van het dorp wordt ook als Buil, Boil of Buijl geschreven. Vermoedelijk een plaatsbeschrijving: hoogte, heuveltje. Is er een juiste verklaring nog te vinden? We hebben nog geen mogelijke “reden” gevonden. Er kunnen familierelaties hebben meegespeeld. Vader Pier Jacobs de Jong, 25 jaar oud, doet de geboorteaangifte: “Boer, wonende te Haskerdijken, verklaart dat op 25 april 1851 des avonds om 11 ure te Oudehaske een kind van het vrouwelijk geslacht is geboren uit declarant en dezelfs echtgenote Joltje Fokkes Veldstra, zonder beroep aldaar.” Ze geven haar de naam Geeske Piers. Getuigen zijn Herman Jacob CLOO, 34 jaar, boer te Oudehaske, en Gerrit DE VRIES, winkelier te Joure. Wij weten dat Herman Jacob CLOO (Harmen Jacobs) getrouwd was met het twee jaar oudere zusje van Joltje, namelijk Janke Fokkes Veldstra (huwelijk van 18-12-1842, zie kw 26/27). Pier en Joltje woonden te Haskerdijken, maar voor de bevalling verkozen zij vermoedelijk een plek dichter bij familie en te bieden zorg (zus Janke, moeder Lijsbert). Geeske zal in de boerderij van Harmen Cloo zijn geboren. Merkwaardig is dat we niet weten of ze trouwde en wanneer ze overleed. Ype Annes BOSMA, oud 27 jaar, boer, geboren en wonende te Mildam, zoon van Anne Ypes BOSMA (overleden) en Antje Andries PENNENGA, thans echtgenote van Sytze Bartels LUGTENVELD, trouwt 21-3-1847 met Lijsbeth SIEBRENS WOUDSTRA, oud 27 jaar, geboren en wonende te Oudeschoot, zonder beroep, dochter van Siebren Hendriks WOUDSTRA, landbouwer te Oudeschoot, en Jantje Hendriks ZANDSTRA. Nog niet volledig nagezocht. Epke Piers de Jong, oud 33 jaar, koopman, wonende te Akmarijp, verklaart dat op 19 april ’s morgens 9 uur een kind van het mannelijk geslacht uit Epken de Jong en Gatske Jellema is geboren. Ze geven hem de naam Jelle. Epke de Jong, 42 jaar, koopman, wonende te Oudeschoot, verklaart dat 8 juli namiddags 7 uur te Oudeschoot is geboren uit Gatske Jellema een dochter. Ze geven haar de naam Jeltje. Jouke Kuperus, 40 jaar, stationschef, wonende te Oudeschoot, en Hendrik Doosje, 28 jaar, spoorwegwerker te Oudeschoot, verklaren dat Gatske Jellema, oud 39 jaar, zonder beroep, geboren te Nieuwehorne, wonende te Oudeschoot, getrouwd met Epke de Jong, 17-9-1899 des avonds 9 uur is overleden. Zie meldingen Bruinsma. Epke en Grietje woonden in een huis “op het DOUWE EGBERTS-terrein” te Joure. Aanspreker Eit Brouwer te Snikzwaag meldt het overlijden van EPKE DE JONG, oud 79 jaar, geboren te Oudehorne. Overleden te Snikzwaag op 5 oktober 1936, echtgenoot van GRIETJE POUTSMA, eerder weduwnaar van GATSKE JELLEMA, zoon van PIER JACOBS DE JONG en JOLTJE FOKKES VELDSTRA. Holwerd: Grootste dorp van Westdongeradeel in het Noorden van Friesland tegenover het eiland Ameland. Tussen Ameland en Holwerd was lang een (tamelijk) droge verbinding. Het was een ingewikkeld verhaal met veel drukte eromheen. Zie elders. Jantje Wijkel (= Janke Hendriks Wiekel), 58 jaar oud, zonder beroep, wonende te Mildam, verklaarde dat op 11 juni 1897 in haar bijzijn des avonds half twaalf te Katlijk een kind van het vrouwelijk geslacht is geboren uit Trijntje Schippers, zonder beroep, echtgenote van en inwonende bij Jan VAN DER HONING, arbeider, wonende te Katlijk, beroepshalve afwezig en daardoor verhinderd zelf aangifte te doen. Zij vermeldt haar de voornaam te geven van Tetje. Hendrik trok bij lichting 1887 militie Schoterland nr 122 en hoefde niet in dienst. Vastgesteld werd, in Schoterland en Haskerland, dat Hendrik en Janke onvermogend waren tot betaling van kosten vallende op de stukken die tot het aangaan van een huwelijk benodigd zijn. Ook hier certificaat van onvermogen op beide echtelieden. Anne trok bij lichting 1893 militie Schoterland het nr 32 en had dus in dienst gemoeten. Maar hij werd door de militieraad van de dienst vrijgesteld “op grond van lichaamsgebreken vermeld onder nr 322 van het algemeen visitatiereglement.” Lichaamsgebrek 322: “regenboog-uitzakking” (prolapsus iridus). Anne had dus slechte ogen. Tjitske overlijdt 17 juni 1909 namiddags half twee te Katlijk. Aangifte wordt gedaan door de geburen Phlippus WASLANDER, 30 jaar, arbeider te Katlijk, en Klaas VAN DER HONING, 57 jaar, idem. Oldeholtwolde: Het is slechts een klein dorp of buurtje, schrijft Van der Aa rond 1850, waar men niet meer dan ruim 70 inwoners telt, die zich meest toeleggen op de landbouw. “Een klein gedeelte van de landen van dit dorp ligt binnen den Weerdijk, doch het meeste, naar de Kuinder liggende, is laag wei- en hooiland, met kostbare klijngronden, en echter wordt er tot nog toe geen turf van eenig belang gegraven, omdat de uitvoer zeer bezwaarlijk is, wegens de ondiepten die aldaar in de rivier de Kuinder zijn.” De rivier de Kuinder is de rivier de Tjonger. De verveners, Schoterlandse Compagnons, vanuit Heerenveen dachten eind 16de eeuw ook de turf gemakkelijk via de Tjonger te kunnen afvaren en stuitten op dezelfde ondiepten. Ook bij de aanmelding van Pietje meldt de vroedvrouw dat moeder Janke verklaarde die voornaam te geven. Misschien was er overleg van Fokje en de afwezige Jurjen vooraf geweest over de naamstoekenning. De vier eerdere kinderen werden naar grootouders vernoemd. Pietje misschien naar de oudste, jong overleden zus van Janke. Uit de Haskerlandse akte: Overleden 29 oktober 1908 ’s nachts om 4 uur te Oudehaske. Aangifte door Theake Frankes DE JONG, 59 jaar, arbeider te Oudehaske, en Jan JONKMAN, 28 jaar, smid te Oudehaske. Uit de Schoterlandse akte: Een duizend negen honderd acht te Oudehaske is overleden Jurjen Schipper, geboren te Oldetrijne, oud 86 jaar en bijna 3 maanden, zonder beroep, wonende te Nieuweschoot, weduwnaar van Janke Wyckel, zoon van Anne Pieter Schipper en Trijntje Hendriks Kijlstra. Wolter Freerks Van der Hoek, oud 54 jaren, arbeider te Beneden Knijpe, wonende het Meer nr.238, gehuwd met Grietje Bonnes Bouma, zoon van Freerk Tammes en Hendrikje Wolters. Overleden 30-9-1849 ’s nachts om 2.30 uur in het huis nummer 238 Heerenveen. De buurschap Het Meer aan de oostkant van Heerenveen wordt al vaak gewoon Heerenveen genoemd. In de overlijdensakte van Wolter kom je beide plaatsnamen tegen betreffende dezelfde woning. Jonge vader Wolter Freerks Van der Hoek is 29 jaar, arbeider, wonende te Langezwaag. Hij doet 14-7-1825 aangifte van de geboorte van dochter Hendrikje die 12 juli werd geboren, des avonds ten 11 ure ten zijne huize te Langezwaag. Geen getuigen vanuit Langezwaag want de afstand is groot. Dus tekenen twee klerken van het kantoor te Beetsterzwaag als getuigen. Hendrikje Wolters Van der Hoek wordt bijna 38 jaar oud en blijft ongehuwd, “zonder beroep”. Ze kan voor het ongehuwd blijven redenen gehad hebben. Ze overlijdt 16-4-1863 des ochtends 2 ure in huis nr 12 in Het Meer. Moeder Grietje Bonnes Bouma, “arbeidster, wonende in Het Meer”, is in leven. De overlijdensaangifte wordt gedaan door Hendrik de Haan, 52 jaar, molenmaker op Het Meer, en Karst Jitzes de Ruiter, 47 jaar, brievengaarder, wonende ten dorpe het Meer. Het is wat ingewikkeld uit te leggen maar Karst de Ruiter is getrouwd met Jeltje Wilts Swart, dochter van de korenmolenaar te Het Meer, en halfzus van Bonjé Durks Woudstra (kw 19), betovergrootmoeder. De jongere broer van Hendrikje, Jan Wolters Van der Hoek, trouwde 2-6-1861 met Hiltje Jans Lukkes (kw 9), oudste dochter van Bonjé. Hendrikje zal bij dit huwelijk geweest zijn. Tussen Karst de Ruiter en Hendrikje Van der Hoek waren familierelaties. Via de Lukkes-familie waren er beroeps-relaties met de timmerlieden en molenmakers in Heerenveen en omgeving, zoals met Hendrik de Haan. Deze Bonne werd 28-10-1828 geboren. Te Langezwaag, in de grietenij Opsterland. Vader Wolter Freerks Van der Hoek was nog dezelfde dag te Beetsterzwaag om bij de Burgerlijke Stand de geboorte aan te melden. Uit de akte: “Wolter Freerks Van der Hoek, oud 33 jaar, arbeider, wonende te Langezwaag, welke ons een kind van het mannelijk geslacht heeft voorgesteld, de 28ste dezer maand des morgens te 5 ure ten zijnen huize te Langezwaag uit hem, declarant, en Grietje Bonnes Bouma, dezelfs huisvrouw, geboren en aan het welk hij verklaard heeft de voornaam Bonne te willen geven.” Op de relatief verre reis van Langezwaag naar Beetsterzwaag nam Wolter geen getuigen mee. De geboorteakte is dus mede ondertekend door twee klerken van het grietenijkantoor te Beetsterzwaag. Bonne bleef ongehuwd. Uiteindelijk woonde hij in Het Meer (“tegenover de Asbrug”) samen met zijn broer Freerk die weduwnaar was geworden, zonder kinderen. Of Freerk ging bij Bonne wonen. Dat weten we nog niet. Volgens de overlijdensakte wordt Bonne 86 jaar: “Izaak VAN GELDEREN, oud 61 jaar, slager, wonende te Het Meer, en Jacob HEIDA, 67 jaar, koopman, wonende Het Meer, verklaren dat Bonne Van der Hoek, oud 86 jaar, arbeider, geboren te Langezwaag, wonende Het Meer, ongehuwd, zoon van Wolter Freerks Van der Hoek en Grietje Bonnes Bouma, beiden overleden, den 11den december 1914 voormiddag ten 4 ure te ’t Meer is overleden.” In de overlijdensakte heet hij Jan Luckes. In het jaar 1876 den 29sten maart is te Heerenveen overleden Bonjé Durks Woudstra, oud 61 jaar, zonder beroep, geboren te Tholen, wonende te Heerenveen, dochter van Durk Eelkes Woudstra en Jakobje Wiebes van der Werf, weduwe van Jan Lukkes. Aangifte door Jan Harmes KEMPES, 44 jaar, kleermaker te Heerenveen, en Sijbren Jozefs WITTEVEEN, 32 jaar, koopman te Heerenveen. Verdere gegevens nog niet nagegaan. Jan Johannes Lukkes, van beroep timmerman, wonende te Heerenveen, verklaart dat op de 6de mei ’s namiddags 2 uur te Heerenveen een kind van het mannelijk geslacht is geboren uit zijn echtgenote Bonjé Durks Woudstra, zonder beroep, bij hem inwonende. Verklaren hem de voornaam Johannes te geven. Toen deze Johannes voor de lichting ter Militaire Dienst in 1872 werd ingeschreven, kreeg hij bij de loting het nummer 46 en werd “door den militieraad uit hoofde van enige wettige zoon van de dienst” vrijgesteld. Mooi toch. Reden zal vooral geweest zijn dat vader Johannes, timmerman, kort ervoor was overleden. Jan Johannes, timmerman in wording, was erg belangrijk voor het gezinsinkomen. Volgens huwelijksakte: Bontje Dijksma, oud 25 jaar, zonder beroep, geboren en wonende te Oudeschoot, binnen de laatste zes maanden gewoond hebbende te Assen, dochter van Keimpe Jacobs DIJKSMA, arbeider, en Sjoukjen Annes VAN DER KERK, wonende te Oudeschoot. De afkondiging van het voorgenomen huwelijk vond ook te Assen, de Drentse hoofdstad, plaats. “De ambtenaar van de Burgerlijke Stand der gemeente Assen verklaart dat alhier op zondagen den 19den en 29sten november 1876 hebben plaats gehad en zonder sluiting zijn afgelopen de afkondigingen van het voorgenomen huwelijk van Johannes Lukkes en Bontje Dijksma”. (tekst ingekort) Gegevens jongere broers volgens Peter Eering (internet). Deze noemt Willem niet. Incompleet. Eering noemt Angenita “Agneeta” maar dat zal door zijn Californische thuisbasis komen. Opmerkelijk is dat hij Nicolaas ook een andere (eerdere) echtgenote toeschrijft zonder een trouwdatum te noemen (ook geen kinderen): Wilhelmina Louisa BURGER. Nicolaas was 21 toen hij met Angenita trouwde. Dat eerste huwelijk moet hij dan op nog jongere leeftijd hebben gesloten en het heeft, waarschijnlijk door vroeg overlijden van Wilhelmina, maar kort geduurd. Bezoeken aan het Gemeentearchief van Naaldwijk moeten op deze en soortgelijke vragen nog een antwoord geven. Huwelijksakte: Feite Ytzes DE HAAN, 36 jaar, veehouder, wonende te Loënga, weduwnaar van Idske NAUTA, zoon van Ytzen Feites DE HAAN, overleden, en van Trijntje Sippes TJAARDA, zonder beroep wonende te Joure. Trijntje Jacobs DE JONG, 31 jaar, zonder beroep wonende te Haskerhorne, dochter van Jacob Piers DE JONG, overleden, en van Geeske Jochums OENEMA, veehoudersche wonende te Haskerhorne. – Feite de Haan was veehouder te Loënga bij Scharnegoutum (Wymbritseradeel), maar afkomstig uit Joure waar zijn vader een boerenbedrijf had. Hij was 28-11-1827 geboren en werd voor de lichting 1846 ingeschreven in het Haskerlandse register voor de Nationale Militie. Bij de loting kreeg hij het nummer 34 en dat hield in dat hij in dienst moest. Maar hij ging niet. Miltiedocument: “Dat hem bij de loting is ten deel gevallen No. 34 en dat hij enen nummerverwisselaar heeft gesteld, die op den eersten mei 1846 is ingelijfd bij het 3de Regiment en op den 16 januari 1848 is overleden.” Het is maar een verhaal hoor. We weten niets van deze mogelijke jeugdliefde. In de overlijdensakte van TIEDE DE JONG (Donia 1908 nr 58) staat dat hij, eerst weduwnaar van Afke BLES, laatst van Jacobje Jacobs DE JONG, was geboren te Haskerhorne, zoon van Romke Sijmens DE JONG en Jikke Pieters BIJMA, beiden overleden. De aangevers maakten hier een fout? Volgens geboorteakte werd Tiede 28-4-1830 in Doniawerstal geboren (Donia 33) als zoon van Romke Sjoerds DE JONG en Jikke Pieters ZIJLSTRA. Minne doet in 1881 te Haskerhorne mede aangifte van de dood van Fedde Fokkes VELDSTRA, broer van zijn schoonzus Joltje Fokkes Veldstra (kw 13). Jelle VAN DER HOEK, van beroep schippersbedrijf, werd met nr 4 ingeloot voor de militaire dienst, maar werd door de Militieraad “op grond van eenigen wettigen zoon van den dienst vrijgesteld.” Pieter de Jong, 30 jaar, bakker te Joure, en Tjitse Hesselius, 29 jaar, slager te Joure, doen de aangifte van het overlijden van Geeske, oud 25 jaar en ruim tien maanden, op 15 juli 1895 v.m. 10.30 uur te Joure. Trijntje SCHAAP is 21-5-1848 te Broek geboren, dochter van Siebe Wouters SCHAAP en Anna Kornelis ROMKEMA. In 1869 boerenbedrijf te Akmarijp. Oene had bij lichting 1861 voor de Nationale Militie het nr 55 en hoefde niet in dienst. Klaas Meinesz JANSMA doet in 1881 samen met Minne Jacobs DE JONG aangifte van het overlijden van Fedde Fokkes VELDSTRA. Deze Klaas is de vijf jaar oudere broer van Eldert Meines JANSMA die met de weduwe van Oene Jacobs DE JONG trouwt. Ons-kent-ons in Haskerhorne. Zo staat in de akte. Moet 53 jaar zijn. Uit overlijdensakte: 69 jaren, veehouder te Haskerhorne, gehuwd met Lijsbert Hanzes Frankena, zoon van Fedde Fokkes Veldstra en Grietje Jans Schokker. Overleden in ongenummerd huis te Haskerhorne. Uit huwelijksakte: Fokke Feddes Veldstra, 29 jaren, boer, geboren en wonende te Haskerhorne, zoon van Fedde Fokkes Veldstra, overleden, en Grietje Jans Schokker, boerin. Trouwt met Lijsbert Hannes Frankena, oud 20 jaren, geboren te Doniaga, wonende te Haskerhorne, dochter van Hans Meyes Frankena, overleden, en Joltje Jacobs, van beroep boerin. Uit overlijdensakte: Lijsbert Hannes Frankena, geboren te Doniaga, 3 juli 1800, renteniersche, wonende te Haskerhorne, weduwe van Fokke Feddes Veldstra, dochter van Hans Meyes Frankena en Jeltje Jacobs. Overleden te Haskerhorne huis nr 5. De aangifte van overlijden wordt gedaan door de buurmannen, boer Sipke Klazes YKEMA (59 jaar) en boer Murc Eitzes JANSMA (37 jaar). Geen geboorteakte-melding op Ryksargyf-internet. “Sedert de vorige felle vorst, tot heden altoos vermeerderende, verzeld van stijven Oostenwind en heldere lucht. De vorst is zoodanig in de huizen doorgedrongen, dat het tot den haard vriest; niettegenstaande sterk vuren kan men naauwelijks beletten dat alle vogtige voorwerpen tot op den tafel daarvan aangedaan worden. Deze toestand van den vorst en felle koude zal grotelijks de ellende van een menigte menschen vermeerderen , bij het algemeen gebrek van turf en brandstof, behoefte aan voedsel en deksel, vooral onder den gemenen stand. Aardappels bij vele menschen nog in voorraad, en tot nog toe buiten den vorst gehouden, zullen niet langer daarvoor bewaard kunnen blijven.” Dagboekaantekening Doeke Wijgers Hellema, 3-2-1830. Minne Jacobs DE JONG is zwager van Joltje, de zus van Fedde. Joltje was immers in 1846 getrouwd met Pier Jacobs de Jong (kw 12), oudste broer van Minne. Zie kw 24/25. Fedde werd voor de lichting 1849 in het Haskerlandse register ingeschreven, maar trok bij de loting No. 46, “dat buiten de oproeping gebleven zijnde, hem tot geen dienst heeft verplicht.” Hij werd ingeschreven als Tjerk Hendrik maar dat moest worden veranderd. Op de geboorteakt is aan de rand bijgeschreven: Bij vonnis van de Rechtbank van eersten aanleg zitting houdende te Heerenveen van den negenden oktober 1833 ingeschreven op nummer 38 van geboorte van het jaar 1834 is gelast dat de namen van Tjerk Hendrik zullen worden gehouden voor nietig en dat inplaats van dezelver zal worden gelezen Hendrik. Zo wordt 19-2-1834 het jongetje dat al bijna 5 is nu alleen als Hendrik Greevelink ingeschreven. Wat waren de bezwaren? Hendrik trok een hoog nummer en ontliep daarmee de dienstplicht. De familienaam wordt als GREEVELINK geschreven in de registers of als GREVELINK dan wel GREVELING. Bij naamsregistratie 1811 vervangen ambtenaren de afsluitende “k” (Overijssels) door een “g”, maar niet ieder in de familie is het daarmee eens. Johannes Tjerks wordt GREEVELINK geschreven bij zijn huwelijk 14-2-1827 (Schot 8) met Geertje de Glee. In 1811 is hij 11 jaar, zoon van Tjerk Jans GREVELING uit Sint-Johannesga. Op Ryksargyf-internet staat Johannes daar abusievelijk als “Johanna” vermeld, hoewel uit de opsomming wel blijkt dat het om een zoon gaat en niet om een dochter. Het is deze Johannes Tjerks Greevelink die in 1851 in het oosten van Oudehaske een fraaie boerenplaats koopt (met voorhuis uit 1751) die daarna “De Greveling” wordt genoemd. Zijn grootvader was de Jan Tjerks Greveling, belangrijke Gieterse veenbaas te St.Johannesga , die in 1766 mede de “Remonstrantie over het regt van vergraving der laage veenen” ondertekende (zie ook Hendrik Berends SCHOKKER, kw 212, - Jacobjen Fokkes Veldstra was achterkleindochter van de Gieterse veenbaas Schokker, zoals Hendrik Greevelink achterkleinzoon was van de Gieterse veenbaas Jan Tjerks Greveling). Nog na te zoeken. Ook overlijden van Hendrik is onduidelijk. Ryksargyf-internet meldt overlijden Hendrik GREENELINK (mogelijk tikfout) 9-6-1899 (Schot 94), 70 jaar, gehuwd. Klopt niet met geboortejaar 1834. Gegevens nog niet bevestigd. Verder onderzoek nodig. Interessant misschien: Als Jan Ypes HOLTROP vader was van Roel en broer van de Grietje Ypes HOLTROP die met Lykle Sakes POUTSMA trouwt, dan hebben we het gegeven dat een tante van Margje de eerste vrouw was van genoemde Lykle en een tante van Roel de tweede vrouw van dezelfde Lykle. Nog te bevestigen. De naam Thaeke geeft diverse schrijfproblemen: Thake, Taeke en Teke komen ook voor. Thaeke Murks overleed 26-1-1868 te Akmarijp, boer 68 jaar oud. Bij het huwelijk van Hans en Bregtje waren alleen de twee moeders nog in leven: “veehoudersche” Lijsbert te Haskerhorne en “veehoudersche” Uilkjen te Akmarijp. Huwelijk 19-5-1839 (Hask 13): Taeke Murks de Groot en Uilkjen Hylkes Hylkema. Taeke is dan rond 40 jaar oud. Hij is afkomstig uit Akmarijp. Bij naamsregistratie 1811 meldt zich zijn vader Murk Tekes de Groot te Akmarijp, met zonen: Teke (11), Pier (8) en Douwe (1) en de dochters Duike (15), Jeltje (12) en Maike (6). Hij was getrouwd met Breghtje Piers. Aangifte door Hendrik KROES, 38 jaar, arbeider te Terkaple, en Durk VISSER, 37 jaar, veldwachter te Oldeboorn. Zie ook Fokjen Fokkes VELDSTRA. De weg vanuit Joure naar het Noorden, richting Akkrum, ging via het dorpje Snikzwaag, passeerde direct daarna de grietenijgrens tussen Haskerland en Utingeradeel, liep door Akmarijp en vervolgens Terkaple aan de Terkappelster Poelen, tussen deze Poelen en het Sneeker Meer door om bij het dorpje Terhorne aan de noordkant van de Poelen in oostelijke richting naar Akkrum af te buigen. Het was in dit gebied vanzelfsprekend een dijk (dyk) die als weg diende. Terkaple was een dorpje met verspreide bebouwing. Haskerhorne, huis ongenummerd, misschien tien jaar later huis nr. 5. Doordat nieuwbouw plaats vond moesten de huizen/boerderijen van het dorp bij tijd en wijle hernummerd worden. Bij hernummering kan dezelfde plaats een ander nummer krijgen. In 1749 telde Haskerhorne 25 gezinshoofden (huizen?) en 117 inwoners. In onze voorfamilie treffen we huisnummers tot en met 24 aan. Honderd jaar later telde Haskerhorne 22 huizen en ongeveer 150 inwoners. En weer honderd jaar later (1950) circa 375 inwoners. Een bescheiden dorpje was het midden 19de eeuw, “anderhalf uur ten westen van Heerenveen, ter wederzijde van den rijweg tusschen Heerenveen en de Joure, en zuidwestelijk van de Overspitting.” Het land zuidelijk van de rijweg wordt omschreven als “hoog bouwland en van eenen hoog veenigen aard”. Terwijl het noordelijk gedeelte laag, venig, zeer uitgebreid en weinig bewoond is. “De dorpschool, welke in het jaar 1837 aanmerkelijke verbeteringen heeft ondergaan, wordt door een gemiddeld getal van 40 leerlingen bezocht.” Te Haskerhorne in zuidelijke richting de weg Doniawerstal in, richting het Tjeukemeer, via respectievelijk de dorpjes Ouwsterhaule, Ouwster-Nijega en Oldeouwer. Waar onze Oenema-voorfamilie woonde. Ook KIELSTRA geschreven. Na afloop van de Franse bezetting was er zorg over de enorme armoede in de steden. In december 1816 meldde het Ministerie van Binnenlandse Zaken in een rapport dat rond 190.000 mensen in een uitzichtloze positie verkeren. Op 6 maart 1818 wordt door particulieren de Maatschappij van Weldadigheid opgericht om projecten van werkverschaffing te stimuleren. Een belangrijke initiatiefnemer is de genieofficier Johannes van den Bosch met de publicatie die hij aan prins Frederik opdraagt: Verhandeling over de mogelijkheid, de beste wijze van invoering en de belangrijke voordelen eener Algemeene Armeninrigting in het Rijk der Nederlanden, door het vestigen eener Landbouwende kolonie in deszelfs Noordelijk gedeelte. Van den Bosch pleit ervoor paupers en werklozen in te zetten bij de ontginning van de heidevelden in Drenthe. In dienst van de Maatschappij der Weldadigheid, met de mogelijkheid dat ze na enige tijd pachtboer kunnen worden. Met prins Frederik als voorzitter vergadert op 22 juni 1818 de Commissie van Weldadigheid voor de eerste maal. Besloten wordt te starten met een proefkolonie. Bijna 15.000 gegoede burgers hadden zich inmiddels al laten inschrijven als lid van de Maatschappij van Weldadigheid. In 1821 wordt in de westpunt van Drenthe, tussen Steenwijk (Overijssel) en Noordwolde (Friesland), met een kolonie gestart die naar de prins wordt genoemd: Frederiksoord. In volgende jaren breidt deze kolonie zich oostelijk uit met Wilhelminaoord, onder Noordwolde, en westelijk met Willemsoord, onder Steggerda (Kolonie 3). Misschien speelden er ook andere zaken waardoor Pieter te Alkmaar terecht kwam. De strafkolonies bleken nodig om het leven in de landbouwkolonies door “onverbeterlijken” niet te zeer te laten verstoren. In de beginjaren van Frederiksoord viel het aantal mensen dat vanuit de steden naar de kolonie kwam tegen. Van regeringswege werden toen maatregelen genomen: er kwam meer dwang en de stads- en gemeentebesturen kregen subsidie per aan de Maatschappij overgedragen inwoner. Op 1 februari 1826 schrijft de Wirdumse boer Doeke Wygers Hellema (ex-onderwijzer, tevens belastingontvanger, oprichter van een verzekeringsonderlinge, kerkvoogd etc): “Het Gouvernement neemt namens den Koning, de sterkste maatregels om overal de Bedelarij te weeren; de verminkten en bejaarden moeten bij overtreding naar het bedelaarsgesticht te Hoorn en de overige naar de Bedelaarscolonie opgezonden worden, het is hier reeds afgelezen en wordt 14 daarna in werking gerekend te worden, de bedelarij gaat tot heden zoowel bij dag als bij den avond nog zijn gang; wij hoopen dat deze bepaling van een gunstige uitwerking voor de lediggangers moge zijn; die werken kan behoort te werken, voor de overigen wordt gezorgd, het platteland en vooral ook hier worden de armen onderhouden, niemand derzulken bedelt hier; zij bestaan meest in de stad op uit andere afgelegene oorden.” Eén van de gevolgen van de maatregelen was dat verschillende steden de in hun weeshuizen opgenomen kinderen zonder pardon naar de kolonies van de Maatschappij lieten overplaatsen (“ruimen” zou je kunnen zeggen). Om die kinderen op te vangen werd de functie van kolonie-ouder gecreëerd. Nijeholtwolde: “Aan den straatweg van Heerenveen naar Wolvega. Men telt er 180 inwoners, die meest van den landbouw en de veenderij leven.” (van der Aa, rond 1850) Hij meldt ook dat hier in de buitenlanden naar de Tjonger toe ooit een soort turf werd gegraven, de “Holtwolder Akkerturf”, die voor de beste van de gehele provincie gehouden werd. “Bij den watervloed van Februarij 1825 was dit dorp als in eene bouwval herschapen. Vele huizen waren ingestort of weggedreven, zoo dat men hunne standplaats niet meer herkennen kon. Een vijftal menschen en bijna al het vee kwam hierbij om.” Eesveen. De Steenwijkerwoldse akten (Zwolle) moeten nog worden gelezen. Nog te verzekeren via akteninzage. De overledene te Steenwijkerwold wordt Alexander Maas geschreven en kan ook een kind zijn geweest. In 1901 overlijdt te Enschede een Alexander Johannes Maas (voluit). Finkega (Vinkega) en Steggerda liggen naast elkaar op de meest zuidelijke zandrug van Friesland, tegen de grens met Overijssel aan. De regel was dat jongemannen, voorzover ingeloot en geschikt bevonden, op hun 20ste verjaardag of daaromtrent onder de wapens kwamen. Zij werden dan in de legerplaatsen opgeleid en bleven ongeveer een jaar van huis (of langer, in geval van oorlog). Vijf jaar lang bleven ze onder de wapens. Het bewijs van vervulde dienstplicht werd hen pas na die vijf jaar toegestuurd. Dit Militiedocument moest bij huwelijk worden overlegd, dan wel een toestemming tot het huwelijk van de militaire commandant. Sommige mannen zullen om deze reden wellicht later zijn getrouwd dan ze eigenlijk hadden gewild. Voor Hendrik Wiekel gold de dienstplicht niet omdat hij al 30 was toen (onder Franse bezetting) genoemde regels werden ingevoerd. Maar de vraag naar het Militiedocument hoorde destijds bij het opmaken van iedere huwelijksakte. Het Nederlandse leger (de Nationale Militie) had jaarlijks een bepaald aantal nieuwe dienstplichtigen nodig, Iedere grietenij of gemeente had een vastgesteld aantal te leveren. In aanmerking komende jongemannen werden op geschiktheid gekeurd. Alle geschikt bevondenen kregen de opdracht om op een bepaald tijdstip, met z’n allen, aanwezig te zijn op een locatie waar ze vervolgens ieder uit een “grabbelton” blindelings een lot met nummer moesten halen. De lage nummers, naargelang de hoeveelheid nieuwe dienstplichtigen die grietenij of gemeente moest leveren per lichting, betekenden “inlijving”. Ingeloten konden aan de dienstplicht ontkomen wanneer ze een vervanger (remplacant) wisten te vinden die bereid was in hun plaats de dienstplicht op zich te nemen. Die vervanger moest uiteraard gekocht worden en er golden forse tarieven. De vervangers bleken lang niet altijd betrouwbaar. Doeke Hellema schrijft 1-3-1826 in zijn dagboek hierover: “Reeds is de looting van de jongelieden afgekondigd tot de Militie; er vallen verscheidene in die jaren van looting, waartegen die jonge lieden tot den dienst geschikt, en vooral in den behoeftigen stand, welke of een ambacht leeren of een goed loon bij den Boer verdienen, zeer tegen aanzien, dewijl zij moeten uittrekken als het lot hen treft, zijnde onvermogend, om een Remplaisant te koopen.” Binnen de familiekring van Hellema waren op dat moment jongemannen van dienstplichtleeftijd en hij had er een hard hoofd in. Terecht want ze werden ingeloot. Bij de Hellema’s was er geld om vervangers te kopen en dat werd ook gedaan, maar familiehoofd Doeke leerde al snel de schimmige handel, opgedreven prijzen en onbetrouwbare kandidaten kennen. Aangifte gedaan door Tjeerd Tijes DE VRIES, 30 jaar, arbeider, en Harmen Klazes DE BOER, 28 jaar, boer, beiden wonend te Oudehorne. Uit de huwelijksakte: Gehuwd 4 juli 1819, Freerk Freerks Postma, oud 32 jaren, boerenarbeider, geboren en wonende te Oldeboorn, grietenij Utingeradeel. Zoon van Freerk Freerks in de jare 1786 te Sneek overleden en Foekjen Jans, broodverkoopster, mede te Oldeboorn wonende. Trouwt met Joukjen Freerks Van der Hoek, oud 26 jaren, boerendienster, geboren in de Knijpe, gewoond hebbende in Langezwaag, dochter van Freerk Tammes Van der Hoek, arbeider, en Hendrikjen Wolters, echtelieden, eveneens in de Knijpe woonachtig. Overlijdt des morgens om 1 uren in het huis nr 96 te Boven Knijpe. Freerk Postma is dan 39 jaar, laat 2 kinderen na. Joukje overlijdt in het huis nr 108 te Boven Knijpe, weduwe van Freerk POSTMA, echtgenote van Arend Albert KROM, arbeider te Boven Knijpe. Nalatende 2 kinderen uit het eerste huwelijk en 1 uit het laatste huwelijk. Getuigen bij het huwelijk zijn Johannes Hermans BANNING, oud 42 jaar, bode des bestuurs, Yntze Boukes DE GROOT, oud 63 jaar, veldwachter, Ale VAN IJZINGA, oud 51 jaar, veldwachter, en Anna ROOMKENS, oud 30 jaar, klerk. Allen wonende te Heerenveen en geen bloed- of aanverwanten van de echtgenoten. De indruk ontstaat dat voor Freerk en Afke op het grietenijhuis aanwezig personeel werd verzameld om te getuigen. Pieter Klazes VAN DIJK overlijdt 55 jaar oud, gehuwd, 17-10-1867 (Donia 56). Hij was 29-11-1844 getrouwd met Geeske Rintjes LANDMAN, die echter 12-4-1848 overlijdt, 30 jaar oud (Donia 6). Ze kregen de zoontjes Rintje (18-5-1845, ovl 13-12-1915 te Sloten, 70 jaar, gehuwd, Sloten 15) en Klaas (18-8-1847, ovl 16-5-1854, 6 jaar oud, Donia 5). Pieter Klazes VAN DIJK was kleinzoon van Willem Ynzes VAN DIJK te Langweer die bij de naamsregistratie van 1811 de zoon Klaas noemt van 35 (met een zoon Willem van 3), de dochters Antje van 19 en Eelkjen van 14 en een jongste zoon Ynze van 9 jaar oud. Ytje BAKKER is 12-6-1829 geboren (Donia 36), dochter van Popke Sjoerds BAKKER en Jeltje Wiebes ZIJLSTRA. Bij de naamsregistratie van 1811 noemde Sjoerd Binkes Bakker te Oldeouwer elf kinderen in de leeftijd van 2-26 jaar, zes dochters en vijf zoons, onder wie de toen 11-jarige Popke. Ytje Popkes Bakker overlijdt 10-2-1900, 70 jaar oud, weduwe (Hask 31). Van de jongste zonen Tamme (7 in 1811) en Joldert (2 ½ in 1811) zijn overlijdensakten vermoedelijk verloren gegaan. Dit kan gebeurd zijn in de korte periode na 1811 toen de Burgerlijke Stand nog niet optimaal functioneerde. De aantekenen in de akte bij overlijden van Hendrikjen (“nalatende vier kinderen”) wekt de indruk dat een van die jongens in 1822 nog leefde. We weten niet of de aangevende buurmannen precies op de hoogte waren. Jelle Klasen Bakker was in 1811 al rond 70 jaar oud. Hij overlijdt kort erna, 15-4-1815, oud 73 jaren, ’s morgens 8 uur in huis nr 183 te Noordwolde, weduwnaar van Antje Meines. Jelle en Antje waren 19-2-1786 te Noordwolde getrouwd. De dochters Baukjen en Lammigjen zijn uit een eerder huwelijk van Jelle. In de overlijdensakte van Lammigjen (Lamkje Bakker) worden geen namen van ouders gemeld. In de overlijdensakte van haar zus Boukje Jelles Bakker (2-1-1837 Weststellingwerf, 59 jaar, arbeidster, geboren te Noordwolde, wonend te Wolvega in ongenummerd huis, weduwe van Reinder Lammerts Elzinga) gebeurt dit wel: Jelle Klazen en Sjoukje Roelofs. Jan Hendriks Scholte, 32 jaren, en Thijsderus de Kleine, 31 jaren, beiden arbeiders en geburen, verklaren dat Ayze Bonnes Bouma, oud ruim 3 weken, zoon van Bonnes Jans Bouma en Lamkjen Jelles, echtelieden, huislieden wonende te Oudehorne, 3 januari ’s morgens 6 uren te Oudehorne in huis nr 2 is overleden. Jan Hendriks Scholte, 35 jaren, huisman, en Pieter Alberts Hoeve, 62 jaren, arbeider, als geburen, verklaren dat Lamkjen Jelles Bakker, oud 42 jaren, huisvrouw van Bonne Jans Bouman, huisman te Oudehorne, nalatende 7 kinderen bij gemelden harer man in echte verwekt, namiddags 5 uren in het huis nr 2 in Oudehorne is overleden.

De scheresliep kon niet schrijven als zulks nimmer geleerd hebbende. Dit is verder niet nagezocht. Misschien eerder huwelijk 7-5-1797: Jannes Cornelis (Het Meer) en Umkjen Wybes (Het Meer) dat maar kort duurde en geen kinderen bekend? Eerste kind van Johannes en Hiltje wordt een maand voor hun huwelijk geboren en ruim een halfjaar later pas gedoopt. Zowel Jan Johannes als Trijntje Johannes in geboorteakte Luckes geschreven. Het stadje Tholen op het Zeeuwse eiland Tholen. Geboorteakte geciteerd bij Bonjé (kw 19). De Woudstra’s waren een schippersfamilie die op turfvaart naar Zeeland voer. Kennelijk doet ook Durk dit nog op hoge leeftijd en nam hij zijn gezinnetje mee. Het zal niet de bedoeling zijn geweest dat Jacobje te Tholen beviel. Misschien was er veel ijsgang in de eerste weken van 1815? De winter van 1813/1814 was bar, in ieder geval in Rusland waar het leger van Napoleon op terugtocht vrijwel dood vroor. De winter van 1815/1816 was de strengste sinds mensenheugenis, maar dat had een bijzondere oorzaak. In april 1815 explodeerde de vulkaan Tambora in Indonesië (was 4000 m hoog, werd 3000 m) en dat bracht rond de aardbol zoveel as en zwavel in de lucht dat het klimaat tot en met de zomer van 1816, “het jaar zonder zomer”, drastisch verslechterde (misoogsten en honger ook in Europa, Ieren beginnen naar Amerika te vluchten). O.a. Akke Wilts Swart die 3-5-1833, oud 32 jaren, zonder beroep, wonende te het Meer, trouwt met Tjibbe Eites DE VRIES, 31 jaar, geboren te Gorredijk, wonende te Beneden Knijpe. Dochter van Wilt Haayes Swart, oud 54 jaren, koorenmolenaar, wonende in het Meer en Jacobje Wiebes van der Werf. Ruim twintig jaar later (1863) is hij “brievengaarder, wonende ten dorpe het Meer” wanneer hij mede aangifte doet van het overlijden van Hendrikje Wolters Van der Hoek, ongehuwd gebleven zus van de schoonzoon van Bonjé, Jan Wolters Van der Hoek. Peter Eering (internet) noemt een tweede huwelijk van Johanna Weyland te Naaldwijk per 31-12-1814, nu met Arij Jzn van der Eijk. Dit is ruim vier jaar na het overlijden van Pieter Roem en Johanna is 48 jaar oud. Niettemin wordt nog een zoon genoemd uit deze verbintenis: Magchiel Azn van der Eijk.. Eering noemt als geboortedatum/doopdatum voor Johanna niet 9-3-1766 maar 6-11-1768. De “feiten” staan nog lang niet vast. Voor de hand liggende veronderstelling is dat broer Hans Meyes FRANKENA (kw 54) een rol speelde. Hij woonde in die periode te Doniaga. Uit overlijdensakte 22-5-1812: huisman, 50 jaren, zijnde gehuwd geweest, Haskerhorne. Aangevers: Sierd Pieters Sierdsma, 52 jaren, naaste gebuur, en Fokke Meints Veldstra, 29 jaren, neef, beide uit Haskerhorne. Uit overlijdensakte 6-8-1816: huisman, 57 jaren, wonende Haskerhorne nr 18. Geen namen van ouders vermeld. Doniaga: Dorp aan de weg van Lemmer naar Leeuwarden, aan de westkant van het Tjeukemeer, enkele kilometers boven Oosterzee, dichtbij St.Nicolaasga. Een boerendorpje, landbouw, met slechts 150 inwoners (rond 1850). Vanwege de naam is wel geopperd dat Doniaga ooit het hoofddorp van Doniawerstal geweest zou zijn. Meer waarschijnlijk is dat het Donia-geslacht hier een belangrijke bezitting had en dat het nooit meer dan een bescheiden omvang had. Volgens geschiedverhalen werden in 1498 door de Saksen hier 27 huizen neergebrand. Uit huwelijksakte 26-2-1832: Meye Hanzes Frankena, oud 27 jaren, boer, geboren te Doniaga 25-10-1804, zoon van Hans Meyes Frankena en Joltje Jacobs, beiden overleden, respectievelijk 6-8-1816 en 8-4-1825. Verwijzing naar grootvader van vaders kant, Meye Frankes te Langweer. Trouwt met Hendrikje Kooiker, 23 jaren, dienstmeid, geboren 19-8-1808 te Haskerhorne, dochter van wijlen Fedde Hanzes Kooiker, in leven boer te Haskerhorne en aldaar overleden 7-12-1829, en van Joukje Aukes Bijzitter. Uit overlijdensakte 19-3-1875: geboren Doniaga 25-10-1804, veehouder, wonende te Haskerhorne, gehuwd met Hendrikje Feddes KOOIKER, zoon van Hans Meyes FRANKENA en Jeltje JACOBS. Ovl te Haskerhorne nr 24, namiddag 2 uur. Jurjen Pieters Schippers. Mail Yntze van der Honing 21-2-2002: ca. 1796-1886. Getrouwd met Lutske Beenes BROUWER (1798-1875). “In 1846 wordt gemeld dat hij “nu gehuwd” is met Brouwer, maar een huwelijk heb ik niet kunnen vinden, althans niet in Weststellingwerf, Schoterland of Steenwijkerwold. We blijven zoeken!”

Op die datum staat ze als “arbeidster te Blesdijke” vermeld in de huwelijksakte van zoon Jelke. Nog nazoeken: Overlijden 8-6-1823 (Smallingerland 17), 62 jaar, weduwe, dochter van Johannes Harmens en Wietske. Huwelijk van twee laatstgenoemden niet in DTBL. Op 5 augustus 1820 werd geboren HENDRIK, zoon van JELKE HENDRIK KIELSTRA, oud 27 jaar, van beroep arbeider, en van RINSKE REINDERS BOONSTRA, beiden wonende te Oudega. Op 11 september 1822 werd geboren REINDER, zoon van JELKE HENDRIK KIJLSTRA, oud 30 jaar, van beroep arbeider, en van RINKSE REINDERS BOONSTRA, beiden wonende te Wolvega. Blesdijke: dorpje ten zuiden van Wolvega. Buurschap: Blesdijkerveld. Taal: Stellingwerfs. In 15de eeuw stond hier een klooster van zusters tertiarissen (Enc.).Blesdijkerveld is de ontgonnen Blesdijkerheide die zich tot in Overijssel uitstrekte. In voortdurende ruzie met de bisschop van Utrecht die de jachtrechten claimde werd het dorp in 1413 verbrand. Moet Luinjeberd geweest zijn (zie kw 120). Misschien niet gedoopt in de kerk te Terband (zie kw 120) maar in de kerk te Tjalleberd die in 1742 werd vernieuwd waarna de kerk te Luinjeberd werd afgebroken. Tjalleberd gold als hoofddorp van “De Streek”. De dorpjes liggen in elkaars verlengde. Oldelamer (Oldelemmer): In noordwestelijke deel van Weststellingwerf tussen Tjonger en Scheene gelegen. Van der Aa schrijft rond 1850: “Dit dorp plagt weleer beroemd te zijn, wegens de menigte van turf die er jaarlijks gegraven werd, doch thans is deze voorraad genoegzaam ten einde. Ook zijn de drie schipslooten, die uit deze veenen naar de Kuinder liepen, reeds vervallen. Weleer plagten hier binnen den Weerdijk ook bouwlanden te zijn, doch overigens ziet men hier niets dan wei- of hooilanden.” Toen Andries Jans (kw 124) als turfmaker vanuit Ruitenveen (Overijssel) rond 1755 in dit gebied neerstreek begon Oldelamer vanwege “de menigte van turf” beroemd te worden. Geert Jans Dolstra overlijdt 13-12-1910, oud 91 jaar, weduwnaar, zoon van Jan Geerts Dolstra en Albertje Jans Fleer (Ooststellingwerf akte 1910-172). Jan Geerts Dolstra trouwt ruim anderhalf jaar later, 9-7-1826 (Schot 38), met Hendrikje(n) Bonnes van Dijk. Hij is ca. 40, zij ca. 32. Kinderen uit dit huwelijk niet bekend (of Hendrik Dolstra, geb. 20-4-1832, overl 4 weken later, 24-5-1832 (Schot 65)?). Hendrikje was dochter van Bonne Romkes van Dijk (Rotsterhaule). Jan Geerts Dolstra overlijdt 15-8-1864, 77 jaar, weduwnaar (Ooststellingwerf 125). Hij was volgens de overlijdensakte zoon van Geert Hendriks en Antje Jolkes. Dit echtpaar vinden we (nog) niet in Friese trouwregisters terug. Misschien is de DOL-familienaam oorspronkelijk van Drentse herkomst. Geert Hendriks DOLSTRA doet niet mee aan de naamsregistratie van 1811. Hij overlijdt 15-2-1823, oud 83 jaar, weduwnaar (Schot 8). Wanneer er mogelijk trammelant in het gezin was over de relatie van de jonge Albertje, dan heeft dit niet kunnen voorkomen dat de volgende dochter, Fokje, op haar 19de ook reeds trouwde, met een weduwnaar-met-kinderen van rond 40. Toen Fokje trouwde was ze het ouderlijk huis al uit. Trouwregisters Herv.gem.Terwispel slechts vanaf 1747 bewaard gebleven. Eerste proclamatie van het huwelijk 27-11-1745 in de kerk van Opeinde. Terwispel was het meest westelijke dorp op de zandrug door Opsterland ten zuiden van de Boorne-rivier. Hier werd al rond het jaar 1000 met dijkaanleg begonnen. Van der Aa noemt het rond 1850 “een zeer vruchtbaar dorp. Men telt er, met de buurtjes Westerend, Trimbeets en De Klieze, 540 inwoners, die meest hun bestaan vinden in den landbouw en veeteelt. Noordwaarts heeft dit dorp schoone velden, naar het Westen zeer uitgebreide hooilanden en ten Zuiden van de kerk, hoog vruchtbaar bouwland. De Hervormden die er zijn, behooren tot de gemeente Lippenhuizen-Terwispel-en-Hemrik, welke hier ook eene kerk heeft, die in eenen polder van vergraven land, tusschen de wegen, gebouwd is. Het is een vierkant gebouw, met eenen steenen toren, doch zonder orgel. De Doopsgezinden die men er aantreft, behooren tot de gemeente van Dragten. De Rooms-Katholieken welke er gevonden worden, parochiëren te Heerenveen.” Te Hemrik 30-4-1780 met Sjoerd Jeens? Dit is nog onduidelijk. Janke Harmens zal ca 40 zijn geweest en Sjoerd vermoedelijk ouder. Hij kan 5-9-1762 getrouwd zijn in Zuiderdrachten met Riemkjen Heines en inmiddels weduwnaar geworden. Ze krijgen de dochters Antje (1800-1860, trouwt 16-5-1817 met Wiebe Andries AARDEMA, Opst 16), Janke (1802-1851, trouwt 20-5-1824 met Annes Sytzes BOUWMA, Opst 33), Sjurtje (1804-1874, trouwt 17-4-1837 met Haye Jans KNIJPSTRA, Opst 18), Hinke (1806-1840, trouwt 17-5-1827 met Marten Sytzes VAN SEYEN, Opst 30), Femke (1808-1882, trouwt 16-5-1855 met Teye Aukes VAN TEYENS, Opst 41) en Baukjen (1812-1831, ongehuwd gebleven). Verder de zonen Teye (1810-1832, ongehuwd gebleven) en Tamme (1816-1859). Zoon Tamme trouwt 8-4-1843 met Fetje Jans WERKMAN (Opst 7) die echter na 4 maanden overlijdt, 13-7-1843, 22 jaar oud (Opst 28). Tamme trouwt opnieuw twaalf jaar later (16-5-1855, Opst 42, op dezelfde dag als zijn zus Femke) met de volle nicht Antje Jelkes KOOISTRA, dochter van Jelke Teyes KOOISTRA en Sietske Sietses DE VRIES. Deze is 43 en was ongehuwd gebleven. Zij overlijdt twee jaar later, 16-6-1857 (Opst 29), 45 jaar oud. Ook Tamme leeft daarna niet lang meer: hij wordt 43 en overlijdt 10-12-1859 (Opst 73). In 1811 meldt Oeble Joukes DRAAI te Hemrik zich met de kinderen: Jouke (16), Thamme (13), Jalder (9), Lieuwe (7) en Jan (3). Vijf zonen dus voor Lolkje en Oebele. De familienaam wordt Van der Draai, zoon Lieuwe komt als Van der Draay voor. Jouke Oebeles van der Draai trouwt 2-9-1830 met Hiltje Tjeerds JONGSTRA (Opst 47), Tamme Oebeles van der Draai 17-5-1827 met Janke Sjoerds DE BOER (Opst 27), Jaldert Oebeles van der Draai blijft ongehuwd (overlijdt 30-12-1874, 72 jaar oud, Opst 259) en Lieuwe Oebeles van der Draay trouwt 27-3-1834 met Leentje Klazes de Hey. Lieuwe overlijdt 6-1-1875, 69 jaar, gehuwd (Opst 7). Een week na de vrijgezelle broer. Lolkjen Tammes krijgt tijdens haar leven rond 20 kleinkinderen. Huwelijken van die kleinkinderen maakt ze niet meer mee. Neven/nichten: Oebele Jans trouwt 1859 met Geertje Joukes en Tjeerd Joukes 1865 met Lolkjen Jans. Die akte nog raadplegen. Op 24-12-1797 trouwt een Jeltje Oebeles te Terwispel met de weduwnaar Jakob Bonnes die in 1811 als Bouma te Terwispel de volgende kinderen laat registreren: Trijntje 25, Teye 22, Femke 18 (Haskerdijken), Grietje 10, Elske 6 en Antje 3. Jakob Bonnes was 23-5-1784 te Terwispel getrouwd met Fimke Teyes. De drie eerstgenoemden zijn uit dit huwelijk. De andere drie uit het huwelijk met Jeltje Oebeles. Jacob Bonnes BOUMA overlijdt 18-10-1822, oud 65 jaar, gehuwd (Opst 32). Er is een Sierd Tammes te Terwispel bekend die 12-5-1771 trouwt met Sytske Aukes uit Kortezwaag. Huwelijkssluiting te Terwispel. En een Sierd Tammes die 25-2-1798 (tweede huwelijk?) trouwt te Kortezwaag met Lutske Pieters (Lutske Pieters LAAGLAND, ovl 3-6-1860, oud 82 jaar, gehuwd, Schot 120?). Maar dan gaan we het hebben over een Sierd Tammes die in 1811 de familienaam SEINSTRA aanneemt (niet VAN DER HOEK) en die van 1737 dateert (ovl 15-12-1825, 88 jaar oud, weduwnaar, Schot 135). “Onze” Sierd is van 1747. We weten het nog niet. Dit huwelijk is niet in hervormde trouwregisters te vinden (die van Nieuwehorne zijn wel vanaf 1728 bewaard). Bij Quotisatie 1749 wordt een Jan Wolters, boer te Makkinga, genoemd (aanslag 31 Cglds 13 stuivers), gezin 4 personen ouder dan 12. Een vader? Ook hier ontbreken trouwregisters. Link met de Wolters-tak te Sonnega (schoenmakers etc) lijkt onwaarschijnlijk. Oldeholtwolde: Klein dorpje direct ten oosten van de weg Heerenveen-Wolvega, bezuiden de Tjonger. Overlijdensakte: “Roel Sikke Hoeksema, oud 53 jaren, en Klaas Meines de Wal, oud 46 jaren, beiden huislieden en geburen, verklaren dat FOKJEN HENDRIKS, oud 67 jaren, huisvrouw van Jan Wolters Bijma, boer, woonachtig te Nieuweschoot, nalatende gemelden haren man benevens 2 kinderen bij dezelve in echt verwekt, is overleden 27 maar 1819 in huis nr 13 te Nieuweschoot.” Grietje (kw 35) mist in die akte want was al 20 jaar eerder overleden. Zie STOKER-DOCUMENTATIE. Gatske Jeens Stoker is zoals gemeld dochter van Jeen Laurens Stoker en Reinskjen Ayses. Jeen wordt als boer te Rotstergaast genoemd, maar eerder was hij, geboren 1749 te Langezwaag, overleden 5-12-1826 te Rotstergaast, distillateur te De Knipe (jeneverstokerij). Na verkoop van zijn bedrijf kwam hij te Rotstergaast terecht. Jeen was doopsgezind. Wimke Meinderts BOSMA overlijdt 28-12-1855, oud 79 jaar, weduwe (Schot 175). Informatie betreffende eerste twee kinderen voorlopig ontleend aan Peter Eering (internet). Moet dus nog worden nagetrokken. Zolang het niet “bewezen” is gaan we er niet van uit dat Pier (de Jong) zoon was van Jacob Minnes en Aafke Piers. Maar het is ook niet bewezen dat Pier de familienaam DE JONG al met zich mee droeg. Hij overlijdt 1806. Na 1811 (familienaamregistratie) komen zijn kinderen als DE JONG voor, zonder verklaring. Piers weduwe Epkje, hertrouwd met DOUMA, kan hierin een rol hebben gespeeld. Maar welke? Broek: Klein streekdorp direct noordwestelijk van Joure, maar nog behorend tot de grietenij Doniawerstal, in het waterrijkste gebied. Rond 1850 worden 125 inwoners geteld, meest werkzaam in de veeteelt. Kerkelijk samen met het iets noordelijker gelegen Goïngarijp. Over Broek: “Gedurende den Spaanschen oorlog was dit dorpde schuilpaats van zekeren beruchten straatschender, bekend onder den naam van den Boerenvijand, die zich hier met nog ruim 30 soldaten in de kerk opsloot, doch gevangen genomen zijnde, werden zij allen te Leeuwarden onthalst.” (vdAA) Uit brief d.d. 20-2-1825 van Folkert Johannes SCHOOTSTRA, schoolmeester te Ouwsterhaule, aan zijn zoon Johannes, schoolmeester te Harich, over de gevolgen van de watersnoodramp in Ouwsterhaule: “Veel huizen op onze streek zijn deuren, vensters en wanden weggeslagen en verbrijzeld. Wij intusschen zaten op den zolder, ons eenigste vertrouwen waren, naast God, de muren waarop het huis ruste, edoch onvoorziens toeval beschermde ons huis. Toen de nood op het hoogst scheen kwam een menigte drijfijs opdagen en dreef voor ons huis en belette de baren hun geweldig klotsen tegen de muren van ons huis. Jan Andries en zijn vrouw met een klein kind hebben tenminste 36 uren op hun zolder zonder licht en vuur, zonder eten moeten doorbrengen, terwijl hun huis bijna tot het dak in het water stond. Geen beter lot trof Hendrik Broers met zijn huisgenooten. Een zonderling toeval tot behoud van leven werkte mee. Een turfschuitje lag buiten den polder voor anker, raakte los en dreef over den polderdijk. W.O.Oenema zag het, hield het aan, stelde er 2 man op en beval hun bij de huizen langs te varen, en de noodlijdenden te redden, die hebben Jan Andries met zijn vrouw en kind gered, hun tot het dak van hun huis uitgehaald. Hendrik Broers en zijn vrouw zijn insgelijk door hen gered. In het naburige St.Jansga ziet het er aaklig uit. Tusschen die kerk en de brug ten zuidwesten zijn bij de 50 huisgezinnen zonder woning, de meesten zijn geheel weggeslagen.” Uit overlijdensakte: Jan Hendrik Schokker, 79 jaren, oud-veenbaas, geboren te Giethoorn, wonende te Oudehaske, zoon van Hendrik Berends en Grietje Jans. Weduwnaar van Janke Hendriks. Overleden te Oudehaske huis nr 74. Overlijdensakte 21-3-1825 (Oudehaske): Berend Kornelis Schokker, oud 55 jaren, turfmaker, geboren te Oudehaske, gehuwd met Annigje Hendriks, zoon van Kornelis Berendsen en Jantje Berendje. Overleden te Haskerdijken, huis ongenummerd. Misschien niet dezelfde. Dit is slechts notitie pro memorie. Luinjeberd, vanuit Heerenveen gezien het tweede dorp langs “De Streek” (Aengwirden): Terband-Luinjeberd-Tjalleberd-Gersloot. De kerk van Luinjeberd werd ca. 1745 gesloopt en daarom zal zoon Durk Rinses in de kerk van Terband zijn gedoopt. Het kerkhof met klokkestoel bleef bewaard. Zuidelijk van dit kerkhof stond het nonnenklooster Steenkerk of Mariënbos dat vermoedelijk in 1301 werd gesticht en in 1580 werd opgeheven. Vermoedelijk overleden 27-2-1841 Margjen Andries Heeringa, oud 70 jaar, weduwe (Schot 27). Meindert Willems DRIEST overlijdt 24-1-1839, oud 78 jaar, gehuwd (Schot 9). In 1811 meldt zich Jochem Willems DRIEST uit Delfstrahuizen met kind: Cornelisje 33 (te Balk). En Egbert Willems DRIEST uit Lemmer met kinderen: Cornelisje 32, Sjouwke 27 en Bregtje 21. Een probleem is dat het bijhouden van kerkelijke registers (huwelijken, dopen) pas in die tijd een beetje begon en dat er, voorzover er deugdelijke aantekeningen werden gemaakt, veel ook verloren ging omdat men niet op “bewaren” was gericht. De dominee in zijn pastorie had slechts beperkte ruimte. Zaken werden geruimd of gingen bij brand verloren. Zonen Tamme en Freerk uit dit huwelijk zijn denkbaar. Maar huwelijksmeldingen van dergelijke zonen treffen we niet aan. We kijken ook nog naar andere mogelijkheden (bijv. Sierd Jans uit Oostermeer en Wytske Freerks uit Rottevalle, zij is weduwe, die 15-6-1690 te Nijega, bij Opeinde, trouwen – maar “onbegonnen werk” is het waarschijnlijk). De informatie is niet compleet. In de Family Search databank (Salt Lake City) wordt de naam Jaldert Jalkes voorgesteld. In de JEENINGA-genealogie wordt Joldert Jeens, boer, genoemd. Uit die genealogie is ook de naam Jinke Feddes hier overgenomen. In de JEENINGA-genealogie worden alleen de zonen Jeen en Jolke uit het huwelijk genoemd. Maar er zijn meer kinderen geweest onder wie oudgrootmoeder Eeuwkjen (kw 65). Geb rond 1720 in Noorderdrachten, wonend in Terwispel, ovl rond 1785 aldaar, dochter van Feitse Roelofs (arbeider, schipper en veenarbeider) en Piertje Brands. (J-g) Nadere uitwerkingen in de JEENINGA-genealogie. Dochter van wie? Het idee dat Minke Freerks en Tamme Freerks zus en broer waren is een nog niet te bevestigen optie. Alleen dochter Hinke is van voor 1749. De 3 kinderen jonger dan 12 kennen we, door hiaat in de kerkregisters van Terwispel, dus nog niet alle bij naam. Er is geen huwelijksregistratie. De Bouwe Jolkes uit Terwispel die in 1735 (eerste proclamatie 21-3-1735 Herv gemeente Terwispel-Oudega) trouwt met Jantsen Sytses uit Zwartveen, bij Opeinde gelegen, attestatie naar Terwispel, komt in de Quotisatiekohieren van 1749 niet voor. Misschien zijn er transcriptie- of andere fouten gemaakt en is dit dezelfde als de welgenoemde Bouwe Jallerts. In de transcriptie Ryksargyf (internet) staat oud 73 jaar. Ze is 8-5-1750 gedoopt. Je zou dus oud 70 jaar verwachten. Of is ze pas op haar derde gedoopt? Jalke Jalderts (Lippenhuizen) en Grietje (Geertje) Teyes (Terwispel). Doopregister: Wytske 1-8/3-9 1797, Joldert 2-2/3-3-1799, Teye 26-5/5-7 1802, Wiepkjen 10/25-8-1808. We missen de dochter Antje in het register die tussen Teye en Wiepkjen werd geboren (ca.1805). Jalke Jalderts is in 1808 of 1809 overleden en Geertje Teyes (Lippenhuizen) hertrouwt 31-12-1809 met Hendrik Pieters (Lippenhuizen). In 1811 meldt Hendrik Pieters REIDINGA als voogd en stiefvader de kinderen van Jalke Jalderts en Geertje Teyes (Wytzke 14, Jaldert Jalkes 12, Teye 10, Antje 8, Wiebkjen 3) die dan ook even als REIDINGA staan ingeschreven.Later nemen ze de eigen familienaam DE VRIES aan. Antje Jalkes de Vries trouwt 21-2-1828 met Jan Geerts Hakze (Opst 10), Teye Jalkes de Vries 3-4-1828 met Wiepkjen Tjeerds de Vries (Opst 15), Wytske Jalkes de Vries 2-1-1829 met Roel Jans van den Bosch (Opst 1) en na diens overlijden 1-11-1841 met Willem Fokkes de Haan (Opst 64). In 1811 hebben Geertje Teyes en Hendrik Pieters Reidinga een gezamenlijk zoon Pieter (1 jaar oud). Hendrik Pieters is zoon van Pyter Ates REIDINGA (Oldeboorn) en Anna Catharina DEMOET (Boornbergum) die 20-6-1784 in het huwelijk traden. Hun familienamen toen al in trouwregister vermeld. Zoon van de zus van haar vader Hinke Jeens en Oene Hendriks (huwelijk 15-5-1768 te Lippenhuizen-Terwispel). Jan Gjalts VAN DER DIJK ovl 5-9-1827 Terwispel, 42 jaar oud. Sjieuwke Wouters leefde nog in 1826. Nog na te gaan of zij SJUWKE WOUTERS WESTERHOF was, overl 14-11-1827, 72 jaar, weduwe (Aengw 104). Er wordt een dochter genoemd, Klaaske Klazes Dijkstra, die 4-4-1822 overlijdt, vier weken oud (Schot 9). De aangegeven huwelijksdatum kan fout zijn of ze trouwden pas jaren later formeel. Rotterdamse registers (internet). Zie ook JEENINGA-genealogie. Er is ook melding dat dit huwelijk in de Nieuwe Kerk te Delft werd gesloten. De Oranjepolder, ten zuiden van Naaldwijk en ten westen van De Lier, werd in 1644 bedijkt. Ruitenveen: Ontginningsgebied ten Noorden van Nieuwleusen in Overijssel, oostelijk van Staphorst. De functie van dorpsrechter (of bijzitter) was een min of meer eervolle bijbaan. De dorpsrechter werd door de grietman benoemd, uit een voordracht van drie. Hij was in het dorp (Encycl.van Friesland 1957) “niet alleen de plaatselijke vertegenwoordiger van het grietenijbestuur, maar ook en vooral dienstbaar bij de rechtspraak; voor de waterschappen deed hij oproepingen.” Gersloot telde rond 1640 minder dan 20 huishoudingen, dus als “rechter” had Fedde Gosses het waarschijnlijk niet druk. Met waterstaat en dijkbewaking wellicht drukker. Misschien in zijn tijd speelde de kwestie van de aanleg van het oude kerkhof te Gersloot waarheen vanaf de dijk een rijpad moest worden aangelegd over het land van een boer die nogal dwars lag. Dat rijpad kwam er en bestaat nog steeds. Het Westland was begin 16de eeuw nog geen centrum van tuinbouw. Uit onderzoek (‘Informacie’) in 1514 onder de bewoners gedaan, met oog op belastingheffing, blijkt dat zij toen voornamelijk leefden van akkerbouw en veeteelt. De tuinbouw werd later geintroduceerd, vooral nadat Frederik Hendrik in Honselersdijk een groot buiten had laten bouwen, met uitgebreide fruit- en groentetuinen erbij.

Kwartieren VanderHoek-deJong maart 2002

PAGE

PAGE 13