Noten Bij Schippers

Noten bij Schippers/Wiekel - concept augustus 2001.

Klaasje Pieters Schipper

Zesde kind uit huwelijk van Pieter Annes en Rinske Heeres. Klaasje (Claasje) wordt 2-10-1786 in het doopboek van de Hervormde kerk te Steggerda ingeschreven. Zij trouwt 16-7-1812 met Garbrand Hendriks Krol (WSW 14). De naam Garbrand komt ook als Gerbrand voor in meldingen. Uit dit huwelijk wordt meteen al 26-11-1812 de zoon Hendrik geboren. Vervolgens 27-8-1814 een dochter Renske, 6-12-1816 een zoon Jan en 7-12-1816 een zoon Piet. Het lijkt erop dat dit zo’n tweeling is geboren rond middernacht, de eerste voor middernacht, de laatste erna.

Op 7-10-1819 wordt een vierde zoon geboren, Heeres. Deze wordt slechts 13 weken oud en overlijdt 9-1-1820. Op 8-3-1821 wordt nog een dochter Trijntjen geboren en 19-4-1825 een dochter Jantje Garbrands Krol.

Klaasje Pieters is dan 38. Ze wordt 88 en overlijdt als weduwe 8-12-1875 (WSW 31).

Bij het zoeken naar informatie rond oudouders Anne Pieters en Rinske Heeres viel de naam Heeres Pieter Schipper op in de Weststellingwerfse registers van de Burgerlijke Stand. Had die, geboren in 1849, misschien in de verte nog met genoemde twee te maken? Klaas Van der Hoek ging ook 11-7-2001 naar het Ryksargyf te Leeuwarden om op deze vraag een antwoord te zoeken. En zo krijgt bovengenoemde Klaasje-dochter Jantje Garbrands Krol hier een bijzondere aandacht. Wat is het geval?

De naam Heeres viel op vanwege het patroniem van oudmoeder Rinske. Maar achteraf blijkt dat ook aan de Krol-kant die voornaam in gebruik was. Meer bijzonder was de combinatie met “Schipper”. Na zijn bezoek aan het Ryksargyf wist Klaas te melden dat het om een bijzondere geboorteakte met kanttekening gaat. De 1849-akte meldt dat Trijntje Geerts ter Wolde, 28 jaar, zonder beroep, wonende Noordwolde, aangifte doet: “Welke ons verklaarde dat op den 21sten april des middags om 12 ure te Noordwolde een kind is geboren van het mannelijk geslacht uit Jantje Garbrands Krol, oud 23 jaar, arbeidster, wonende te Noordwolde, ongehuwd.” Het jongetje krijgt de naam Heeres Pieter Schipper (Krol).

De jongste dochter van Klaasje Pieter(s) Schipper is onvoorzichtig geweest en ongehuwd moeder geworden. Om het jongetje te registreren worden de patroniemen van Klaasje gebruikt. En zo viel ons dit op. Als kanttekening op de akte wordt gemeld dat het om een zoon gaat van Andries Folkerts Kijl. En in die kanttekening wordt ook verwezen naar een trouwakte (WSW 1853-74) die vier jaar later is opgemaakt. Uiteraard haalde Klaas Van der Hoek ook die trouwakte (7-12-1853) even uit het Ryksargyf en hij noteerde: Jantje Garbrands Krol, dochter van Garbrand Hendriks Krol en Klaasje Pieters Schipper, wonende Noordwolde, huwt Andries Folkerts Kijl. Kwam toch alles weer goed.

Zoontje Heeres is vier wanneer zijn ouders trouwen. Uit de kanttekeningen op zijn geboorte is duidelijk dat vader Andries hem als voor het huwelijk geboren zoon erkende. De naam van Heeres wordt in latere akten dan ook (nog best ingewikkeld) Heeres Pieter Schipper Kijl. Zoals wanneer hij 12-5-1882 trouwt met Margje Dekker (huwelijksakte WSW 1882-41). En wanneer uit dit huwelijk 3-9-1883 Andries Kijl wordt geboren (WSW 313).

Helaas duurt zijn huwelijk met Margje slechts kort: zij overlijdt 21-10-1887, 37 jaar oud (WSW 238). Waar Heeres daarna is gebleven, weten we nog niet. Zijn naam komt niet meer in Friese archieven, voorzover bekend, voor. Hij schijnt vandaar vertrokken.

Andries Folkerts Kijl trouwt een beetje te laat dus met vriendin Jantje, de jongste dochter van Klaasje Schipper. Wanneer Heeres wordt geboren is Andries 22 (zijn geboorteaangifte 13-12-1826) en Jantje 23. Vier jaar later trouwen ze en krijgen nog meer kinderen. Jantje Garbrands Krol overlijdt 15-4-1888, 63 jaar oud (WSW 122) en Andries Folkerts Kijl op schrikkeldag 29-2-1892, 65 jaar oud (WSW 84).

Hoewel ook dit verhaal buiten de directe VanderHoek-DeJong lijn valt, kan het best nuttig zijn voor het krijgen van een algemener beeld.

Klaasje Pieters Schipper (1786-1875) is een tien jaar jongere zus van onze betovergrootvader Anne Pieters Schipper (1776-1867). Zij trouwt 16-7-1812 met genoemde Garbrand Hendriks Krol en krijgt de kinderen zoals hierboven vermeld. Oomzeggers van Anne.

Bij de familienaamregistratie van 1811 laat Gerbrand Hendriks Krol uit Noordwolde zich registreren. Geen kinderen (want nog niet getrouwd). Ook zijn oudere broer Albert Hendriks Krol te Noordwolde meldt zich aan. Deze is al wel getrouwd, 5-3-1809, met Heiltjen Pieters ook uit Noordwolde. In 1811 hebben ze de dochter Jantjen, 1 jaar. In de kantlijn: volgens de lezing van het trouwboek Hervormde gemeente Noordwolde-Boyl zou Albert Hendriks toen Krul i.p.v. Krol genoemd zijn. Over Krul dan wel Krol was wel vaker onenigheid. In 1811 werd het meestal Krol. Ook de oudste broer van Gerbrand en Albert meldt zich bij het register. Om welke reden dan ook kiest hij niet voor de familienaam Krol, maar voor de familienaam Oosterloo.

Toen Klaasje Schipper in deze familie introuwde, was schoonvader Hendrik Jans (Krol) al overleden. Schoonmoeder Trijntje Alberts is circa 55 jaar in 1811. Als weduwe van Hendrik Jans Krol meldt zij zich voor de naamregistratie, tevens voor de kinderen: Tjard 35. Deze wil niet Krol heten, zo moeten we afleiden, en meldt zich zelf aan met de naam Oosterloo (Tjeerd Hendriks Oosterloo). Waarom? Zoek maar uit. Tjeerd Hindriks uit Noordwolde trouwde 31-5-1807 met Eltjen Kornelis uit Vinkega. In 1811 zijn er 6 gezinshoofden in Friesland die voor de familienaam Oosterlo(o) kiezen, eentje te Workum (Pier Louws) en de anderen in het Stellingwerfse: Lammert Lefferts en Albert Jacobs in Appelscha (tussen hen is een familierelatie: Lammert zorgt voor de registratie van Albert), Albert Geerts in Elsloo, Tjeerd Hendriks in Noordwolde en Koert Jans in Steggerda. Via zijn vrouw Eltjen Kornelis kan voor Tjeerd deze Koert Jans in de familie zijn gekomen, waarom hij dezelfde familienaam koos. Maar dit is nog niet duidelijk. Van Tjeerd en Eltjen heb ik de kinderen Hendrik (geboren 12-3-1811) en Kornelis (geboren 17-9-1813) genoteerd. Albert, 32. Hierboven al even genoemd. Lammegjen, 28 (dochter). Gerbrand 26. Hierboven al genoemd. De man die met Klaasje Pieters Schipper trouwt (16-7-1812). Dirk, 24. Jantje, 22 (dochter). Trouwt 7-5-1813 met Hillebrand Hendriks Diever (WSW 6). Baarte, 18. Trouwt 28-10-1812 met Aafjen Ybes (WSW 19).

Laten we hier nog noemen dat de schoonfamilie van Klaasje zich in Noordwolde had gevestigd, maar dat haar schoonouders oorspronkelijk uit de buurt van Haule afkomstig waren. Dat is een streek een stuk noordoostelijker, boven Oosterwolde, achter Donkerbroek. Het trouwboek van de Hervormde gemeente Donkerbroek-Haule-Haulerwijk meldt bevestiging huwelijk van 29-5-1774 tussen Hendrik Jans en Trijntje Alberts, beide uit de Haule. Hendrik Jans (Krol) is vóór 1811 overleden. Trijntje Alberts overlijdt als weduwe 24-11-1840, 86 jaar (WSW 127), of 10-9-1842, 87 jaar (WSW 117). Je mag kiezen (lezen van de aktes niet gedaan).

Nu deze noot toch oneindig lang wordt is er best plaats voor nog wat andere toevoegingen betreffende de Kijl-familie. Zou er misschien samenhang zijn met de Kijlstra-naam (ook rond Steggerda, ook verband met de Schippers)? Die vraag lijkt negatief te kunnen worden beantwoord. Er zijn geen duidelijk overeenkomende namen etc. De familienaam Kijl wordt in 1811 in Friesland maar zesmaal gekozen. Eigenlijk maar tweemaal want je hebt een Jan Jans Kijl te Harlingen die de kinderen Johannes (38, Sneek), Jacob (32) en Grietje (27) meldt. Johannes Jans Kijl te Sneek is zijn oudste zoon die zich ook meldt (geen kinderen). En je hebt Jan Hendriks Kijl te Noordwolde die de kinderen Grietjen (36), Folkert (34), Anna (32), Hendrik (29) en Andries (23) meldt. Van deze kinderen laten ook de zonen Folkert (geen kinderen) en Hendrik (1 kind: Jan van 2) en de dochter Anna zich registreren. Dat is de hele Kijl-business volgens registratie 1811.

Wij hebben in ons verhaal met de Noordwoldse familie te maken. Zoon Folkert Jans Kijl wordt vader van de hierboven al genoemde Andries Folkerts Kijl die (te laat) met Jantje Krol trouwt. Andries schijnt jongste zoon, geboren 13-12-1826. Folkert trouwde met Anke Jans en kreeg kinderen Aaltjen (28-7-1812), Jan (3-8-1816), Jan (13-9-1818), Vroukjen (3-10-1821), Vroukje (26-11-1822) en Andries dus (13-12-1826). Het mag duidelijk zijn dat hier kinderen jong overleden. Maar nakomer Andries groeit op en verwekt op 21-jarige leeftijd en ongehuwd Heeres Pieter Schipper (Krol -> Kijl).

Tenslotte nog dit: Anna Jans Kijl. Ongehuwd in 1811 (en waarschijnlijk nooit gehuwd), 32 jaar, wordt door haar vader gemeld en meldt zich ook zelf bij de familienaamregistratie 1811. Waarom? Dat hoefde helemaal niet. Anna Jans Kijl doet het wel waarmee ze haar zoontje Jan, geboren 19-5-1811, van een familienaam voorziet. Kind geboren in “onecht” meldt het register.

Dus. Het kwam vaker voor in de Stellingwerven en elders. Tot zover deze noot betreffende Klaasje Pieters Schipper. Klaas bedankt (noot 15-8-2001)