Pier

Pier & Joltje

PIER JACOBS DE JONG (1825-1885) & JOLTJE FOKKES VELDSTRA (1823-1900)

Overgrootvader Pier Jacobs de Jong is in Doniaga geboren. Wanneer hij 7 is, verhuist het gezin naar Haskerhorne. Daar groeit Pier verder op en zal hij in het boerenbedrijf van zijn vader (op Haskerhorne nummer 4) aan het werk zijn gegaan. In Haskerhorne ook leert hij Joltje Veldstra kennen, dochter van boer Fokke Veldstra. Ze trouwen 28 december 1846. Pier is 21, Joltje 23.

Er was voor het huwelijk nog een andere reden dan wederzijdse liefde: er is een kind op komst. Vijf maanden na de huwelijkssluiting wordt, 3 juni 1847, dit kind geboren: Jacob Piers de Jong. De eerste van een rij van zeven kinderen, over wie hierna meer:

Jacob (1847-1879) Fokke (1849-1889) Geeske (1851- ????) Klaas (1853-1930) Fedde (1855- ????) Epke (1857- 1936) Elisabeth (1864-1889)

In 1850 wordt Pier 25, getrouwd, twee zoontjes. Een derde kind kondigt zich al aan, wanneer 29 november 1850 Piers vader overlijdt, 53 pas, onze betovergrootvader Jacob Piers de Jong (1797-1850). Als oudste zoon zal Pier het bedrijf te Haskerhorne hebben voortgezet. Een jaar of vijf misschien. Na 1855 is hij met gezin van Haskerhorne (Haskerland) naar Oudehorne (Schoterland) verhuisd, rond twintig kilometer oostelijker. Zijn jongere broers Jogchem, Minne en Oene (andere broers overleden) bleven wel in Haskerland actief en ook moeder Geeske bleef daar wonen tot haar dood in 1879, 77 jaar oud.

De verhuizing van Haskerhorne naar Oudehorne brengt de De Jongen rond 30 jaar in dit deel van Schoterland. Na de (tamelijk vroege) dood van Pier verhuist men weer in allerlei richtingen.

Pier Jacobs de Jong, oud 60 jaren, veenbaas, geboren te Doniaga. Wonende te Oudehorne. Gehuwd met Jeltsje Fokkes Veldstra. Zoon van Jacob Piers de Jong en Geeske Jochums Oenema. Overleden 10 oktober 1885, ‘s avonds 11.00 uur te Oudehorne. (overlijdensakte)

Kinderen van Pier & Joltje, per stuk

Overgrootouders Pier en Joltje trouwen te Haskerhorne, 28 december 1846. Pier is 21, Joltje is 23. Er is een kind op komst dat 3-6-1847 wordt geboren. In totaal krijgen Pier en Joltje over de periode 1847-1864 zeven kinderen.

JACOB (Piers de Jong)

Jacob is de baby die 3-6-1847 wordt geboren. Hij krijgt dezelfde naam als zijn grootvader en onze betovergrootvader Jacob Piers de Jong (1797-1850) die weliswaar relatief jong stierf maar dit nog mee kon maken.

Wanneer je navraag doet in overlijdensakten gemeente Haskerland van de 19de eeuw op de naam Jacob Piers de Jong kom je slechts deze twee tegen, grootvader overleden 29-11-1850 oud 53 jaar, gehuwd (Haskerland 22) en kleinzoon overleden 23-7-1879 oud 32 jaar, ongehuwd (Haskerl.128).

Jacob, de oudste zoon van Pier & Joltje blijft ongehuwd. Waarschijnlijk is hij op het bedrijf van zijn vader met werken begonnen maar ging hij als jongeman in dienst bij een boer toch weer in de Haske. Dat zijn overlijdensakte in Haskerland wordt opgemaakt (en niet in Schoterland met dorp Oudehorne), wijst erop dat hij in Haskerland zelfstandig als ingezetene stond genoteerd. Jacob bleef ongehuwd en overlijdt kort na zijn 32ste verjaardag in 1879.

Volgens de vertelling van zijn nichtje Eilzabeth (in 1910, dus dertig jaar later, geboren) overlijdt Jacob aan een longontsteking die hij opliep tijdens het voorrijden op een concours voor fokpaarden.

Het verhaal dat overgrootvader Pier (1825-1885) ook actief was in de fokkerij van Friese paarden, hoeft niet waar te zijn. Zoon Jacob was wellicht voor een dergelijke paardenfokkerij actief.

Overlijdensakte Haskerland 1879-128 volgens mij op dit moment nog niet geraadpleegd.

FOKKE (Piers de Jong)

Tweede kind en tweede zoon van Pier & Joltje. Geboren 12-5-1849 (Haskerland 1849-71). Vernoemd naar de vader van Joltje, Fokke Feddes Veldstra (1791-1861).

Fokke is 30 jaar wanneer zijn oudere broer Jacob in Haskerland overlijdt. Waarschijnlijk koos Jacob voor een betrekking elders en hielp Fokke vader Pier in het bedrijf te Oudehorne.

Ook Fokke bleef ongehuwd tot zijn 32ste. Dan heeft hij inmiddels kennis gemaakt met de ook nog niet eerder getrouwde Immigjen Jacobs Jager, 33 jaar, wonende te Noordwolde. Zij trouwen 27-4-1882. Het huwelijk leidt tot de geboorte van één kind die Pier (Fokkes de Jong) wordt genoemd.

In de huwelijksakte (Schoterland) wordt gemeld: Fokke Piers de Jong oud 32 jaar van boerenbedrijf, geboren te Oudehaske, wonende te Oudehorne, zoon van Pier Jacobs de Jong vervener en Jeltje Fokkes Veldstra zonder beroep wonende te Oudehorne trouwt met Immegjen Jacobs Jager oud 33 jaar zonder beroep, geboren te Elsloo, wonende te Noordwolde, dochter van Jacob Tjammes Jager overleden en Eefjen Jans Jonkers, boerin wonende te Noordwolde.

In de geboorteakte (Weststellingwerf) van zoontje Pier (21-8-1888) wordt gemeld: Fokke Piers de Jong, oud 39 jaren, veehouder wonende te Noordwolde verklaarde dat op de 21ste augustus 1888 ‘s avonds 21.30 uur te Noordwolde een kind van het mannelijk geslacht is geboren uit zijn echtgenote Immigje Jacobs Jager, zonder beroep wonende te Noordwolde. Dat kind wordt Pier genoemd naar de vader van Fokke.

Hoeveel miskramen vooraf gingen aan de geboorte van deze Pier zullen wij niet meer weten. Dat erna geen kinderen meer worden aangemeld is gemakkelijk te verklaren. Fokke Piers de Jong overlijdt namelijk het jaar erop, 11-5-1889. In de overlijdensakte (Weststellingwerf) wordt het volgende genoteerd: Fokke de Jong, oud 39 jaar, geboren te Oudehaske gemeente Haskerland, landbouwer wonende te Noordwolde, echtgenoot van Immigje Jager, zoon van Pier Jacobs de Jong overleden en Joltje Fokkes Veldstra, huishoudster wonende te Idskenhuizen. Fokke overlijdt 11 mei 1889, namiddags halfeen. Te Noordwolde.

Overgrootvader Pier Jacobs de Jong (1825-1885) overlijdt op 60-jarige leeftijd. Hij zag zijn oudste zonen vertrekken: Jacob naar Haskerland waar deze 1879 overlijdt en Fokke naar Noordwolde om daar het bedrijf van schoonvader Jacob Tjammes Jager voort te zetten.

Het is tragiek in de familie van toen (de landbouwcrisis was al vele jaren gaande) en dat zoon Fokke (1889) ook vroeg zou overlijden, hoefde Pier niet meer mee te maken.

Interessant vanuit de overlijdensakte van Fokke is dat overgrootmoeder Joltje Fokkes Veldstra na de dood van haar man vrij snel uit Oudehorne is vertrokken. Zij is in 1889 ruim 65 jaar oud en wordt vermeld als huishoudster wonende te Idskenhuizen. Dat is een dorp in Doniawerstal niet ver van Doniaga. Zoeken is nog naar een aanknopingspunt. Zie hierna bij Geeske (Piers de Jong).

Jagers en Jonkers

Fokke Piers de Jong (1849-1889) is een oudere broer van grootvader (pake) Klaas Piers de Jong. Hij valt buiten de “stamlijn”. Wat aanvullende gegevens toch.

De echtgenote van Fokke is Immigjen Jacobs Jager. Immigjen en Fokke zijn ruim 30 wanneer ze trouwen. De vader van Immigjen is dan al overleden. Fokke en Immigjen krijgen 1888 een zoon Pier, Fokke overlijdt mei 1889, 39 jaar oud, Immigjen wordt 69.

Haar overlijdensakte (Weststellingwerf) laat weten: Immigjen Jakobs Jager, oud 69 jaren en zeven maanden, zonder beroep, geboren te Elsloo, wonende te Noordwolde. Dochter van Jakob Tjammes Jager en Eefjen Jans Jonkers, beide overleden, weduwe van Fokke Piers de Jong. Immigjen overlijdt 8-7-1918 ‘s morgens 6 uur te Noordwolde.

Immigje is 2-12-1848 “des namiddags 2 ure te Elsloo” geboren. Vader Jakob Tjammes Jager is dan 38 jaar en landbouwer te Elsloo.

Jakob Tjammes Jager en Eefjen Jans Jonkers trouwden 19-5-1832 (WSW 1832-20). Immigje was een relatief late telg uit dit huwelijk.

Jakob Tjammes is 38 wanneer Immigjen wordt geboren. Dus ca. 1810 geboren. Bij de familienaamregistratie van 1811 meldt zich Dirk Hendriks Jager uit Oldeberkoop met kinderen Tjamme 33, Janke 27, Geertje 21 en Harmen 14. Op de akte staat de toevoeging (Subst. Baljuw) wat zou kunnen betekenen dat Dirk Hendriks een nevenbetrekking had als politieagent of boswachter.

Jakob Tjammes Jager, de vader van Immigjen, zal een zoon zijn geweest van bovengenoemde Tjamme. Zijn ouders zijn dan waarschijnlijk geweest Tjamme Dirks (Oldeberkoop) en Aaltje Jans Holtrop (Boyl). Deze trouwen 15-5-1808 (trouwregister Hervormde gemeente Oldeberkoop-Nijeberkoop en Hervormde gemeente Noordwolde-Boyl, - in laatstgenoemde register de aantekening “Hij attestatie naar Oldeberkoop”).

Jakob Tjammes Jager is tussen 1808 en 1811 geboren, waarschijnlijk 1810. Gingen hem al eerdere zonen uit het huwelijk (Dirk, Jan) vooraf?

Tjamme en Aaltje trouwden 1808. De ouders van Tjamme (Jager) trouwden 29-10-1775: Dirk Hendriks Oldeberkoop en Wytske Tjammes Noordwolde (getrouwd te Oldeberkoop).

Of Dirk zoon was uit het huwelijk per 15-5-1735 van Hendrik Jans Noordwolde en Hebeltje Wybes Oldeberkoop is nog slechts veronderstelling (trouwreg.Herv.gem.Noordwolde-Boyl).

Immigjen was een tamelijk laat kind uit het huwelijk van Tjamme Jager en Eefje Jans Jonkers. Eefje was enkele jaren ouder dan Tjamme. Maar beiden toch twintigers toen ze in 1832 trouwden (Immigjen 1848 geboren).

Bij de familienaamregistratie van 1811 meldt zich Jan Luitsens Jonkers met twee dochters: Eefjen 5 en Trijntjen 3 (mairie Noordwolde). Jan is afkomstig uit Drenthe, vlak over de grens met Friesland/Stellingwerven. Hij trouwt 8-12-1805, Hervormde gemeente Noordwolde-Boyl, met Immigjen Geerts uit Zandhuizen (bij Noordwolde). Als herkomstplek van Jan wordt het dorpje Wateren genoemd dat dicht in de buurt bij Zandhuizen ligt, onder Elsloo en Appelscha, maar net aan de Drentse kant van de grens met Friesland.

Via de Friese archieven krijgen we geen goed beeld van deze Jonkers-familie. Dochter Eefje Jans Jonkers trouwt 1832 met Jakob Tjammes Jager en we hebben een huwelijksakte uit Weststellingwerf (FR). Ze is dan rond 26. Dochter Immigjen uit dit huwelijk wordt 1848 geboren.

Het is een zijlijn wat onze familie betreft. Laat het bovenstaande voorlopig genoeg zijn. Op 13-2-1852 overlijdt (WSW akte 27) een Immigje Geerts Kraak, 82 jaar, weduwe.

Immigjen Jakobs Jager overleed 1918, maar dat is hierboven al vermeld. Over zoon Pier (Fokkes de Jong) uit het huwelijk van Fokke en Immigjen nog geen verdere aantekeningen.

GEESKE (Piers de Jong)

Derde kind en eerste dochter uit het huwelijk van Pier & Joltje. Vernoemd naar haar grootmoeder Geeske Jochums Oenema.

Geeske wordt 25-4-1851 (Haskerland) geboren. De indruk bestaat dat zij zich in het bedrijf van de ouders te Oudehorne inspande. Dat ze ongehuwd bleef. Enkele andere “oplossingen” zijn onderzocht maar bleken niet te kloppen. Deze Geeske blijft voorlopig nog even een raadsel.

Na het vroege overlijden (60 jaar) van overgrootvader Pier te Oudhorne blijkt weduwe Joltje Veldstra naar Idskenhuizen te zijn getrokken. Mogelijk was dochter Geeske daar toen woonachtig. Maar de archieven zijn op dit punt nog onvoldoende onderzocht.

Irritant maar Geeske is (tot dusver binnen dit verhaal) nog documentloos. Huwelijksakte Hask.54 22-11-1885 Ids Bultsma?

KLAAS (Piers de Jong)

De derde zoon uit het huwelijk van Pier & Joltje. Geboren 1853. Zoals de eerdere zonen Jacob en Fokke zoekt hij ook zijn eigen weg en als vader Pier overlijdt (60 jaar, 1885) is ook Klaas met eigen dingen bezig. Ruim 30 inmiddels. Omdat Klaas Piers de Jong grootvader is van kinderen VanderHoek-DeJong krijgt hij hierna in een apart hoofdstuk uitgebreide aandacht. Zie aldaar.

FEDDE (Piers de Jong)

Vierde zoon uit het huwelijk van Pier & Joltje (vijfde kind) wordt 3-7-1855 geboren. Vader Pier is dan 30 en vertrekt Pier met gezin uit Haskerhorne om een eigen bedrijf in Oudehorne te beginnen.

Fedde is te Oudehorne opgevoed en zal daar ook de school hebben doorlopen. Fedde ontpopt zicb als de “student” in de familie. Hij haalt voldoende diploma’s (buiten Oudehorne) om in 1884 als rijkscommies in zijn huwelijksakte te worden genoemd. Fedde de Jong trouwt 12-6-1884 met Jeltje Bosma. Vader Pier (boer/vervener) is dan nog in leven. Zonen Jacob, Fokke en Klaas doen al niet meer mee in Piers bedrijf, zoon Fedde ging de ambtenarij in.

Zijn huwelijksakte (Schoterland 1884-64) meldt het volgende: Fedde de Jong oud 28 jaar, rijkscommies, geboren te Oudehaske, wonende Sint-Annaparochie, binnen de laatste zes maanden gewoond hebbende te Berg, gemeente Urmond, meerderjarige zoon van Pier Jacobs vervener en Joltje Fokkes Veldstra zonder beroep, echtelieden wonende te Oudehorne trouwt met: Jeltje Bosma, oud 28 jaar, zonder beroep, wonende te Mildam, meerderjarige dochter van Ype Annes Bosma boer en Elisabeth Siebrens Woudetra, zonder beroep Mildam. Aangetekend wordt dat geboorte-extracten worden overlegd, een certificaat van de ongehinderde afloop van de afkondigingen in de gemeente Het Bildt en evenzo vanuit de gemeente Urmond. Plus een bewijs van voldoening aan de verplichtingen ten aanzien der militie. Van de bruidegom, uiteraard.

Uit de tekst van de akte valt op te maken dat de 28-jarige Fedde op het belastingkantoor te Sint-Annaparochie werkzaam is, maar dat hij ook enige tijd in Zuid-Limburg werkte.

Fedde en Jeltje wonen in Het Bildt, minstens tot 1891gezien de daar gedane geboorteaangiftes: Pier (19-8-1885, Bildt akte 173) Elisabeth (3-5-1887, akte 89) Ype (23-4-1889, akte 94) Joltje (15-11-1890, akte 212).

Het gezin heeft daarna waarschijnlijk Friesland verlaten.

Bosma’s en Woudstra’s

Van de geboorte van Jeltje Bosma wordt 12-3-1856 (Schoterland) aangifte gedaan. Zij is dochter van Ype Annes Bosma uit Mildam en Lijsbeth (Elisabeth) Siebrens Woudstra die 21-3-1847 zijn getrouwd (Schoterland 10). Zij hadden al een eerder dochtertje Jeltje gehad (21-3-1854) dat echter slechts 1 jaar oud werd (overl. 17-4-1855).

Ype Annes Bosma, geboren 8-1-1820, is zoon van Anne Ypes Bosma en Antje Andries Douwenga. Dezen trouwen 15-6-1816 in de Mairie Mildam (akte 6). In 1811 is Anne 18 jaar. Zijn vader heet weer Ype Annes Bosma. Bij de naamsregistratie meldt hij zich met de zonen: Jeip 26 Jan 22 (Rijksdienst) Anne 18 (Mildam) en Harmen. En de dochters: Antje 30 (Oudeschoot) Tjitske 28 Martsen 13.

Op grond van de voornaam van de oudste zoon is aan te nemen dat de grootvader Jeip Ypes heette. Bij de quotisatie van 1749 staat deze Jeip Ypes vermeld als huisman te Mildam. Het gezin bestaat uit 4 “volwassenen” en 2 kinderen jonger dan 12. Jeip krijgt een aanslag van 43 Caroliguldens en 3 stuivers.

De oude Ype Annes Bosma overlijdt 9-2-1828, 79 jaar, gehuwd (Schoterl. 28) en zijn kleinzoon Ype Annes Bosma 14-6-1894, 74 jaar, gehuwd (Schoterl.149). Antje Andries Douwenga, de moeder van deze kleinzoon, overlijdt als weduwe van 81 jaar op 26-10-1880 (Schoterl.191). Zijn vader Anne is al in 1835 overleden, 6-2-1835, slechts 43 jaar oud (Schoterl. 10).

Lijsbeth Siebrens Woudstra is 10-5-1820 geboren. Zij is kleindochter van Hendrik Siebrens Woudstra uit Oudeschoot die bij de naamsregistratie van 1811 de volgende kinderen noemt: Siebren 30 (al getrouwd en met kind Hendrik) Hans 27 (ook getrouwd en met kinderen Jeltje 5, Aaltje 4, Hendrik 2 en Jan 1½. Sjoerd 19 en Antje 19 (tweeling ?).

Hendrik Syberens Woudstra overlijdt 4-7-1816, nog maar 56 jaar oud (gehuwd) (Schoterl. Blad nr 5) en Siebren Hendriks Woudstra, de vader van Lijsbeth, 10-5-1860, 79 jaar, weduwnaar (Schoterl.104). Lijsbeth wordt 89 en overlijdt 15-5-1909 (Schoterl.102), als weduwe want Ype Annes Bosma stierf in 1894.

De overlijdensakten van Hendrik Siebrens en Siebren Hendriks kunnen nog gegevens leveren over eerdere generaties. Was Hendrik familie van de Oudeschoter timmerman Sybren Roelofs bijvoorbeeld die in 1749 wordt genoemd?

Opvallend is dat in de 19de eeuw de familienaam Siebrens Woudstra wordt gebruikt. Zo werd 26-11-1862 bijvoorbeeld een zoontje geboren die zelfs Sybren Siebrens Siebrens Woudstra ging heten.

EPKE (Piers de Jong)

De jongste zoon van Pier & Joltje, na hem nog één dochter, is 14-5-1857 te Oudehorne geboren, ‘s morgens 6 uur. Men is uit Haskerhorne vertrokken en Pier staat in de akte als boer van 31 jaar genoemd. Epke is 23 jaar, “van boerenbedrijf, geboren en wonende te Oudehorne”, wanneer hij 12-8-1880 trouwt met Gatske Kerstes Jellema, “20 jaar, geboren en wonende te Nieuwehorne”.

Gatske is dochter van Karst Jelles Jellema, kastelein te Nieuwehorne, en Rinske Lammerts Schipper.

Epke en Gatske blijven tot ongeveer 1890 in Schoterland wonen en vertrekken dan naar Utingeradeel. In Schoterland kregen ze waarschijnlijk vier kinderen (dit moet nog uitgezocht); Kerst (27-10-1882) Pier (5-11-1884) Rinske (16-11-1886) (zoon, levenloos, 12-12-1888) In Utingeradeel worden vier kinderen geboren: Jelle (19-4-1891, Uting 47, leeft slechts 3 mnd) Jelle (11-12-1893, Uting 126, leeft 4 mnd) Joltje (30-11-1895, Uting 122) Jelle (20-11-1896, Uting 119, leeft 5 mnd).

Na 1896 komt het gezin weer terug naar Schoterland waar nog een dochter wordt geboren: Jeltje (8-7-1899, Schoterl.178).

Twee maanden later overlijdt Gatske Jellema, 39 jaar (17-9-1899, Schoterl.148).

Weduwnaar Epke hertrouwt 12-5-1904, ruim vier jaren later en twee dagen voordat hij 47 wordt. Zijn tweede vrouw wordt Grietje Poutsma die dan 39 is en weduwe (van Klaas de Vries). Het huwelijk wordt in Haskerland gesloten (1904-akte 15) want daar is Grietje geboren en getogen. Er worden geen nieuwe kinderen geboren. Volgens mijn indruk bracht Grietje ook geen kinderen mee uit haar eerste huwelijk.

Epke Piers de Jong overlijdt 5-10-1936, 79 jaar oud, gehuwd (Haskerland 86). Grietje Poutsma is waarschijnlijk na 1943 overleden.

Meer informatie over de twee kan nog gezocht worden.

Jellema’s en Schipper’s

Gatske Jellema (1860-1899) was zoals hierboven al gemeld dochter van de Nieuwehornster kastelein Kerst Jelles Jellema en Rinske Lammerts Schipper. Rinske wordt ook wel als Renske geschreven. Kerst en Rinske trouwen 12-5-1859 (Schoterl.31), dus Gatske was hun eerste kind. Kerst is 7-3-1825 geboren (Schoterl.) en was 34 bij het huwelijk. Rinske is van 5-8-1831 (Ooststellingwerf) en was 27.

Ook Kerst heet voluit naar zijn grootvader Kerst Jelles Jellema (1753-1831) uit Oudehorne die zich in 1811 bij de mairie meldt voor zijn kinderen: Jelle 29, vader van de latere Kerst, Marten 24 Beke 23 (Rijksdienst) dochter Wypkjen 20 Arend 18.

Jelle Kerstes Jellema overlijdt 1-8-1826, 42 jaar oud. Zoontje Kerst is pas anderhalf. Jelle was relatief laat gehuwd, 6-5-1821 (Schoterl.12). Waarschijnlijk is uit dit huwelijk met Gatske Nannes Bruinsma alleen het zoontje Kerst geboren.

Gatske Bruinsma is tien jaar jonger dan Jelle en gaat nog over tot een tweede huwelijk, 2-3-1831 (Schoterl.17), nu met Binne Tammes Zingstra (geboren te Terwispel, zoon van Tamme Sierds Zingstra en Jeltje Harmens). Gatske is 37, Binne 29.

Het tweede huwelijk van Gatske Bruinsma leidt tot twee kinderen. Een dochter Trijntje die 5-1-1831 in Schoterland wordt aangemeld, dat is dus twee maanden voordat het huwelijk wordt gesloten, en de zoon Nanne Binnes Zingstra die 12-10-1831 wordt aangemeld. Zeven maanden na het huwelijk. Zo staat het in de boeken. Binne overlijdt 3-3-1862, 60 jaar (Schoterl.53). Gatske 10-2-1872, 77 jaar (Schoterl.37).

In 1811 gaf Nanne Roelofs Bruinsma uit Nieuwehorne de namen van zijn toenmalige kinderen: Roelof 19 (Uitwellingerga) Gatske 16 Rijnele 11 Antje 9.

Rinske Lammerts Schipper (1831-1915), de moeder van Gatske Jellema, overleefde haar dochter en een groot aantal van haar kleinkinderen. Zij wordt 84 en overlijdt 1-11-1915 (Schoterl.151).

Rinske is dochter van Lammert Jacobs Schipper (1801-1861) en Antjen Jacobs van Riesen. Hun huwelijk is van 10-5-1829 (Ooststellingwerf 9).

In 1811 komt grootvader Jacob Harmens Schipper uit Zuidhorn (onder Elsloo) zich bij de mairie Oldeberkoop melden. Van zijn kinderen geeft hij geen leeftijden: Harmen Lutske Lammert (1801-1861) Hendrik Jacobjen.

Lammert Schipper heeft zijn voornaam van moederskant. Op 10-8-1794 werd in het trouwregister van de Hervormde gemeente Noordwolde-Boyl het huwelijk ingeschreven van Jacob Harms uit Boyl en Rensje Lamberts uit Boekelte, een buurschap bij Noordwolde (JACOB HARMENS en RINSKE LAMMERTS).

Antjen Jacobs van Riesen (1803-????) is dochter van Jacob Willems van Riesen en Jantien Arends. Deze trouwen 16-5-1802 in Boyl. Bij Jantien wordt gemeld dat ze uit Rysberkamp komt, een andere buurschap. Jacob Willems van Riesen uit Boyl noemt in 1811 twee dochters: Antien 7 en Margje 5.

Poutsma’s

Na het overlijden van Gatske Jellema (1860-1899), dochter van Kerst Jellema en Rinske Schipper, gaat Epke Piers de Jong in Haskerland een tweede huwelijk aan met Grietje Poutsma, voor wie het ook een tweede huwelijk is.

Bij de naamsregistratie van 1811 melden zich in Friesland 5 gezinshoofden Poutsma. Alle vijf uit Ooststellingwerf (Donkerbroek, Haule, Elslo) en geen uit Haskerland. Deed de Haskerlandse “tak” niet mee aan deze frats van de toenmalige Franse bezetter?

Grietje Poutsma is 4-4-1865 geboren als dochter van Sake Lykles Poutsma en Wiepkjen Bakker (Haskerl.66).

Haar vader Sake Poutsma is van 9-8-1835 en zoon van Lykle Sakes Poutsma en Grietje Ypes Holtrop (Haskerl.1835-97). Die twee hadden ook nog de dochters Minke van 1832 en Klaasje van 1839. Tantes van Grietje.

Met Lykle Sakes Poutsma, grootvader van Grietje Poutsma, echtgenote in tweede echt van Epke Piers de Jong, komen we de echtgenoot tegen van Jacobje Hanzes Frankena.

Uit een ander deel van het VanderHoek-DeJong verhaal kennen we deze Jacobje als jong overleden oudtante van Epke Piers de Jong, tante van zijn moeder Joltje Fokkes Veldstra en jongere zus van zijn grootmoeder Lijsbert Hanzes Frankena.

Voordat Lykle Sakes Poutsma op 18-3-1832 trouwt met Grietje Ypes Holtrop (Haskerl. Huwakte 1832-6), had hij een eerste huwelijk. Op 27-5-1826 met genoemde Jacobjen Hanzes Frankena (Haskerl.Huwakte 1826-22). Dit huwelijk duurde nog geen jaar omdat Jacobje overleed. Het toevallige kruisverband hoort in ons familieverhaal.

ELISABETH (Piers de Jong)

Laatste kind en tweede dochter van Pier & Joltje. Van de geboorte van dit meisje wordt 5-9-1864 door Pier Jacobs de Jong “39 jaar, boer te Oudehorne” aangifte gedaan (Schoterl.). Ze noemen haar Elisabeth.

Vernoeming waarschijnlijk van grootmoeder Lijsbert Hanzes Frankena. Elisabeth wordt met een s geschreven. Het naar haar vernoemde nichtje krijgt een z in de naam: Elizabeth de Jong (1910-1989). Deze Elizabeth kon in de praktijk nooit tantezegster voor Elisabeth worden, want ze werd ruim twintig jaar na het overlijden van deze tante geboren.

Elisabeth Piers de Jong (1864-1889) wordt slechts 25 jaar. Ze is 21 wanneer vader Pier in zijn 60ste levensjaar overlijdt (10-10-1885). Ze is ook nog 21 wanneer ze in het huwelijk treedt met de onderwijzer Klaas de Weert (11-3-1886). De Schoterlandse huwelijksakte meldt:

Klaas de Weert, oud 24 jaar, onderwijzer, geboren te Holwerd, wonende te Nieuwehorne, zoon van Gerrit Johannes de Weert, timmerman, en Aafke Klazes Boonsma, echtelieden wonende te Betterwird, en Elisabeth de Jong, oud 21 jaar, zonder beroep, geboren en wonende te Oudehorne. Dochter van Pier Jacobs de Jong, overleden, en Joltje Fokkes Veldstra, boerin wonende te Oudehorne, in der tijd echtelieden. Verklarende de moeder der bruid dat zij en Joltje Fokkes Veldstra een en dezelfde persoon is.

Moest Joltje nog extra duidelijk maken dat zij de vrouw van de overleden Pier was geweest? Was er een kwestie van boedelverdeling? Of is dit slechts ambtenareske scherpslijperij.

In de vertellingen van Elizabeth de Jong (1910-1989) wordt de onderwijzer Klaas de Weert gememoreerd als een actief persoon die zich inspande voor de verkiezing van de befaamde socialist Domela Nieuwenhuis die zich destijds (nog geen algemeen kiesrecht) voor het district Schoterland kandidaat liet stellen voor een plaats in de Tweede Kamer. Domela werd door de Schoterlandse kiezers ook in het parlement gestemd. De eerste socialist die daar ooit terecht kwam. Achteraf is mij duidelijk geworden dat Domela destijds via een deal van de gereformeerde Anti-Revolutionairen aan voldoende stemmen kwam. Omdat dezen de conservatief-liberale kandidaat niet wensten en elders in Friesland via socialistische stemmen compensatie kregen. Klaas de Weert deed kennelijk zijn best om deze deal er in Schoterland door te krijgen.

Maar het is in die tijd dat hij trouwt met Elisabeth de Jong. Het jonge paar krijgt 17-4-1888 (aangifte) een zoon die naar de vader van Klaas Gerrit wordt genoemd. En 28-10-1889 (aangifte 30-10) een tweede zoon die naar de vader van Elisabeth Pier wordt genoemd.

Elisabeth overlijdt tien dagen na de geboorte van dit zoontje (“oud 25 jaar, zonder beroep, geboren te Oudehorne, wonende te Nieuwehorne, gehuwd met Klaas de Weert”).

De jongste dochter van Pier&Joltje wordt dus slechts 25 jaar. Twee zoontjes heeft ze gekregen. Over Gerrit de Weert heb ik nog geen verdere gegevens.

Pier de Weert overlijdt 3-11-1907, 18 jaar oud, ongehuwd, zoon van Klaas de Weert. Hij overlijdt te Leeuwarden (Leeuwarden Overlijdensakte 1907 nr 461) met de notitie “Wonende te Nieuwehorne”. Ook in Schoterland wordt zijn overlijden geregistreerd. “Overleden te Leeuwarden.” Waar was hij? Waar zat hij? Wat had hij?

Ruim twee jaar na het overlijden van Elisabeth de Jong gaat Klaas de Weert een tweede huwelijk aan, 5-5-1892 (Schoterl.26). Zijn tweede vrouw heet Tietje Bijlsma.

Uit dit huwelijk worden de kinderen Jan (20-1-1893), Johannes (7-8-1895) en Sjoerd de Weert (10-5-1898) geboren.

Klaas de Weert overlijdt op 79-jarige leeftijd, 22-2-1941, gehuwd (gemeente Heerenveen). Tietje Bijlsma is 31-12-1938 overleden, 78 jaar, gehuwd (Heerenveen akte 340). Dat Klaas in 1941 nog als gehuwd en niet als weduwnaar in de index staat is een merkwaardigheid die we wel vaker tegenkomen.

De Weert’s en Boonsma’s

Klaas de Weert kwam tussen 1880 en 1885 als onderwijzer in Nieuwehorne terecht. Zijn jeugd bracht hij door in het noordoosten van Friesland, waar zijn vader Gerrit Johans de Weert timmerman was en in 1886 te Betterwird woonachtig.

Deze Gerrit Johannes de Weert overlijdt 15-12-1890, 60 jaar, gehuwd (Oostdongeradeel akte 137). De moeder van Klaas was Aafke Klazes Boonsma. Deze overlijdt op 91-jarige leeftijd als weduwe 9-8-1923 te Dokkum (Dokkum akte 25). Waarschijnlijk in een verpleeghuis.

De familienaam de Weert wordt in 1811 alleen te Lemmer (Gosse Klases de Weert) en te Garijp aangemeld.

De overgrootvader van Klaas de Weert is Gurbe Durks te Garijp die in 1811 de kinderen Aaltje 31, Sytske 23 en Johannes 19 meldt. Hij treedt tevens als gelastigde op voor zijn zuster Jeltje Durks, jonge weduwe van Tjibbe Douwes Duursma, met kinderen Douwe 14 en Sytske 10.

Uit de gegevens is af te leiden (?) dat we hier met de Gurbe Durks uit Garijp te maken hebben die 7-11-1779 trouwt (Hervormde gemeente Garijp-Suameer-Eernewoude) met Saakjen Johannes uit Oudega.

Betovergrootouders van Klaas de Weert waren Durk Jans en Sytske Martens. Zo worden ze vermeld in de overlijdensakte van Gurbe Durks de Weert, 2-2-1832, 75 jaar, weduwnaar (Tietj.1832). Verder onderzoek is mogelijk.

VELDSTRA-voorfamilie

Overgrootmoeder Joltje is dochter van Fokke Feddes Veldstra en Lijsbert Hanzes Frankena. Twee van onze betovergrootouders dus.

Betovergrootvader Fokke Veldstra (1791-1861) is veehouder te Haskerhorne. De familielijn volgens huidig bekende gegevens:

Meint (geboren ca. 1700) Fokke Meints (Veldstra) & Boukje Feddes Fedde Fokkes Veldstra & Grietje Jans Schokker Fokke Feddes Veldstra & Lijsbert Hanzes Frankena Joltje Fokkes Veldstra & Pier Jacobs de Jong Klaas Piers de Jong & Fokje Schipper(s) Elizabeth de Jong & Willem Van der Hoek Kinderen Van der Hoek-de Jong

Oudvader Fedde te Haskerhorne doet mee aan de familienaam-registratie van 1811 en laat de Veldstra-naam vastleggen. Hij is dan 53 en meldt zes kinderen: Fokke (20) Boukjen (17) Jan (15) Janke (13) Aukje (9) Margjen (5).

FOKKE MEINTS VELDSTRA & BAUKJEN FEDDES

We beginnen dit verslag even met de (veronderstelde) oudgrootouders Veldstra. Die zijn niet uit Haskerhorne afkomstig maar uit het Opsterlandse deel van Friesland. Rond Lippenhuizen. Op een bepaald moment tijdens de 18de eeuw is een oudgrootvader of een oudvader van Lippenhuizen naar Haskerhorne getrokken. De verveningen in Haskerland gaan dan serieus van start.

Pier & Joltje - concept augustus 2001

PAG

PAG 9