Eeuwkje Jalderts

EEUWKJE JALDERTS

Stamlijn van moederskant van FREERK TAMMES VAN DER HOEK

ONDERZOEKSNOTITIES

Ik zegde (17 mei) toe de lijn via oudgroot-moeder Eeuwkje – ze werd niet ouder dan 35 jaar, dus maak er in je hoofd geen grijs en krom besje van – nog toe te voegen aan de (gedachte) lijn via oudgrootvader Tamme Freerks. Tot mijn schrik zie ik dat ik wel allerlei notities heb, maar dat die misschien met onze oudgrootmoeder niets of weinig hebben te maken. Of veel, maar dat blijft dus de vraag. Dit vind je niet leuk.

1. Tamme Freerks, geb. ca 1721 (?) te Zwartveen/Opeinde, ovl ca 1775 te Terwispel. Trouwt (1) in december 1745 te Terwispel met Eeuwkjen Jalderts (Eukjen Jallerts) en (2) op 5-6-1763 te Terwispel/Lippenhuizen met Janke Harmens. Bij Janke nog de dochters Lolkje (1769-1855) en Trijntje (1771-1860). Oudgrootvader Tamme wordt slechts rond 50 jaar oud en overlijdt ca. 1775.
2. Eeuwkjen Jalderts, geb. ca 1726 te Terwispel. Daar overleden in 1761.

Kinderen uit het huwelijk (volgens doopregisters) van Tamme Freerks en Eeuwkjen Jalderts:

Sierd (1746-1825). Van deze Sierd stammen families SEINSTRA en WERKSMAN. Sierd werd te Terwispel geboren, maar trok naar Kortezwaag/Oosterend en vervolgens naar Jubbega (Compagnie). Daar woonde hij in 1811 toen de Franse bezetters de Burgerlijke Stand invoerden en verplichte familienaamsregistratie. Sierd was 65 op dat moment en liet, ook voor zijn volwassen kinderen, de familienaam LENSTRA noteren. Dit werd, vermoedelijk op aandringen van zijn zoon te Drachten die SEINSTRA liet noteren, bij de eerstvolgende gelegenheid in SEINSTRA veranderd. Jongere zoon te Kortezwaag meldde zich als WERKSMAN en veranderde dit niet. De betreffende gegevens worden gemeld en beschreven in het Werkdocument SEINSTRA. Jaldert, zoon, geboren in 1748. Vermoedelijk jong overleden. Freerk, zoon, geboren in 1752. Vermoedelijk jong overleden. Wanneer onze oudvader Freerk Tammes VAN DER HOEK in 1841 overlijdt, melden de geburen dat hij 90 jaar oud werd. Dat past bij geboortejaar 1751. Maar vermoedelijk sloegen zij er een slag naar. Baukjen, dochter, geboren in 1753. Over haar geen verdere meldingen. Vermoedelijk ook op jonge leeftijd overleden. Jaldert, zoon, geboren in 1756. Anders dan de eerste zoon Jaldert groeit hij wel op, huwt en krijgt dochters. Maar veel ouder dan 35 wordt hij niet. Overlijdt ca. 1792. Geen familienaamregistratie. Freerk, zoon, geboren 1758 te Terwispel, overleden 1841 te Bovenknijpe, geen 90 jaar oud (zoals geburen melden), maar 83, weduwnaar van Hendrikje Wolters (oudmoeder, kw 33). Hij werd onze oudvader en koos in 1811 de familienaam VAN DER HOEK. Niet Lenstra, Seinstra of Werksman dus. Met die familie-naam hebben wij nu dus nog steeds te maken (in mannelijke afstammingslijn). Over zijn keuze voor deze familienaam hebben we ons al in alle richtingen gebogen. De nu meest aannemelijke verklaring is dat hij in 1811 woonde in het buurtje De Hoeke op de grens van Beneden- en Bovenknijpe, daar waar de dijk richting Langezwaag/Gorredijk (later “Hegedyk” genoemd) aftakte van de wallen rond de Compagnonsvaart. Eeuwkjen, dochter, geboren in 1761. Vernoemd naar haar moeder Eeuwkjen die kort na dit kraambed overlijdt. Het meisje wordt daardoor met enige maanden vertraging gedoopt. Moeder Eeuwkjen is dan overleden. Bouwe Jalderts treedt als doopheer op. Helaas ontbreken verdere gegevens over deze dochter Eeuwkjen. We vrezen dat ze ook jong of vrij jong is overleden.

Oudgrootvader Freerk Tammes was rond 40 jaar oud toen zijn jeugdliefde na geboorte van het zevende kind overleed. Hij trouwt twee jaar later met Janke Harmens die voor de gebleven kinderen kan zorgen en bij wie hij nog twee dochters krijgt. Maar, zoals hierboven al gemeld, Tamme Freerks werd het niet gegeven die kinderen tot volwassen personen te zien opgroeien.

De zonen Sierd, Jaldert en Freerk komen we hierna te Kortezwaag/Oosterend tegen, waar ze ook trouwen. Het kan zijn dat dit met hun stiefmoeder Janke Harmens te maken heeft gehad, die na de dood van Tamme Freerks een volgend huwelijk aanging. Maar deze kant van de medaille is nog niet intensief onderzocht.

Het verdere wedervaren van de kinderen van Tamme Freerks en Eeuwkjen Jalderts (onze oudgrootouders) hoort niet in deze onderzoeksnotitie thuis. Zie daarvoor dus elders in de documentatie. Op deze plaats gaat het om oudgroot-moeder Eeuwkjen Jalderts en haar herkomst en familie.

1. Jaldert Jeens, geb. ca 1680 (?) te Terwispel, vermoedelijk overleden voor 1749, trouwt wellicht ca 1714 met
2. Jinke Feddes.

Vermoedelijk zijn dit de namen van onze oud-overgrootouders via Eeuwkje Jalderts. Genoemde Jaldert en Jinke kregen allerlei kinderen en zij staan aan het begin van diverse familie-genealogieën en kwartierstaten via hun zonen Jeen en Jaldert.

Ik neem die informatie graag over, zodat we verder kunnen. Opmerkelijk is wel dat tot dusver in gepubliceerde kwartierstaten informatie over de ouders van Jaldert Jeens en Jinke Feddes ontbreekt. Dit brengt me dus tot allerlei vraagtekens, zodat ik niet weet in hoever ik deze gegevens aan Eeuwkjen Jalderts en ons “voorgeslacht” mag koppelen. Die vraagtekens vormen de achtergrond bij deze notities.

Oudbetovergrootouders:

1. Jeen (?) 261.
2. Fedde (?) 263.

OPMERKELIJKHEDEN

Anders dan ik wenste, stoppen mijn notities bij deze voorfamilielijn rond 1700. We zitten dan in Terwispel en het is redelijk goed in te schatten dat we te maken hebben met schippers/verveners/ boeren/arbeiders.

In bovengenoemde genealogieën worden alleen Jeen Jalderts en Jalke Jalderts als kinderen genoemd van boer Jaldert Jeens en diens vrouw Jinke Feddes. Uit welke bron de namen van deze ouders stammen is niet duidelijk gemaakt.

Bij Family-Search (Mormonen-databank) komt de naam van Jinke Feddes niet voor. De zonen Jeen en Jalke worden er wel genoemd, maar de vader heet dan niet Jaldert JEENS maar Jaldert JALKES. En bij Family-Search worden als zonen van Jaldert JALKES verder nog Bouwe Jalderts en Rintsje Jalderts genoemd en als dochter Eeuwkjen Jalderts (onze oudgrootmoeder). De Mormonen-databank is voor wat betreft vroegste voorfamilies lang niet altijd betrouwbaar en het is denkbaar dat één oppervlakkige onderzoeker diverse gegevens onder het ene hoofdje JALDERT JALKES onderbracht (diens vader zou JALKE DE VRIES) zijn geweest.

Omdat de Terwispelse kerkarchieven van voor 1747 niet bestaan of ontbreken, wordt het moeilijk de afstamming via oudgrootmoeder Eeuwkjen Jalderts goed te onderbouwen, tenzij andere archieven nog verduidelijkend materiaal opleveren.

Uit een huwelijk van Jaldert Jeens en Jinke Feddes verwacht je volgens vernoemingstradities van destijds, naast een zoon Jeen ook een zoon Fedde. Waar kwam de gemelde zoonsnaam Jalke vandaan? Waar bleef Fedde? Hoe konden latere zonen Bouwe en Rintse worden genoemd? Heeft de naam van jongste dochter Eeuwkjen betrekking op moeders van een van beide kanten?

Klaas!, het parenteel van Jaldert Jeens ken ik. Uitvoerige genealogieën zijn gemaakt met hem en Jinke Feddes als, niet-gedocumenteerd, startpunt. Je ziet voorfamilie van WIEBE DE KLEIN meedoen in die afstamming.

Maar ik zeg nog geen ja. Zou dat wel graag doen, maar nee. Dus later verder.

Jan.

De trouwregisters van Terwispel van voor 1747 zijn niet bewaard gebleven (of niet gemaakt). We hebben geluk dat hij van Opeinde kwam, waar trouwregisters van eerdere jaren bewaard bleven. Te Opeinde werd 11-12-1745 eerste proclamatie gedaan van het voorgenomen huwelijk (dat te Terwispel werd bevestigd, vermoedelijk 14 dagen later). Hier is veel voor te zeggen. Oudvader Freerk was ter plekke wel de enige van enkele tientallen daar wonende huisvaders die deze naam koos. In heel Friesland namen in 1811 slechts rond 30 gezins-hoofden de naam VAN DER HOEK aan. Een notitie daarover is snel te maken. Maar die geeft geen verklaring. Een oudere broer van oudgrootmoeder Eeuwkjen Jalderts waarschijnlijk. Je(e)ninga-genealogie, Parenteel van Jeen Jalderts.

Jan Wolter aan Klaas – 23 mei 2002