Terwispel

Aan: JurjenCONVGEGEVENS Van: Jan maart 2000

Je oud-betovergrootvader FREERK TAMMES VAN DER HOEK (1751-1841) is te Bovenknijpe overleden (Bovenknijpe huis 123). Ik vroeg de overlijdensakte aan. Ook zijn vrouw HENDRIKJE WOLTERS die in 1822 overleed, overleed in Bovenknijpe (huis 124 volgens de akte). Het familieverhaal over Brongerga als 'stamdorp' voor de vanderHoeken moeten we dus herzien.

Misschien hebben 'de vanderHoeken' maar over een periode van 20-40 jaar (cruciale jaren door aanraking met andere voorfamilies) in Brongerga gewoond. Ik had die plaatsbepaling van jouw en mijn ouders die, zoals je weet, al van elders stamden. Overgrootvader JAN WOLTERS VAN DER HOEK woonde in Brongerga. Overgrootmoeder HILTJE LUKKES waarschijnlijk ook, beppe FOKJE SCHIPPERS kwam er vandaan. Maar 'stamdorp' in ruimere zin blijkt Brongerga niet te zijn geweest.

De verschuiving naar Bovenknijpe geeft geografisch weer een heel ander beeld. Al liggen de dorpjes in huidige kilometers gemeten (verharde wegen, auto's etc.) vlak bij elkaar. Wij hebben het over de tijd van voor de verharde wegen, van voor de fiets en van voor de auto.

TERWISPEL

Je oud-betovergrootvader FREERK TAMMES die bij de invoering van de verplichte familienamen (1811) voor de naam VAN DER HOEK koos en die naam meegaf aan zijn kinderen Joukje, Wolter, Grietje, Tamme en Jaldert, was op dat moment de enige binnen de Mairie Knijpe die deze naam koos.

Op de vraag Waarom..? durf ik geen antwoord meer te geven. Bij vorige gelegenheden durfde ik nog wel over herkomsten te fantaseren (Hoek = Leeuwarden etc.), maar de overlijdensakte is duidelijk: je bet-overgrootvader werd geboren in Terwispel. Zoon van TAMME FREERKS en EEUWKE JALDERTS.

Goethe in 1811 aan Riemer: In het begin is de geschiedenis als een sprookje, wat echt gebeurt drijft erop als op water, totdat het water verdwijnt.....

Voor mij is het Brongerga-water nu dus verdwenen. TERWISPEL komt als 'stamdorp' naar voren. Dat is een dorp waar ik tijdens mijn leven (geloof ik) maar eenmaal ben doorheen gefietst, toen ik 10 jaar oud was of daaromtrent. Samen met zus Fokje. Wij gingen een weekje logeren bij tante Janke in De Tynje. Zo herinner ik me dat (in die tijd fietste ik ook met broer Jacob naar Wommels boven Sneek om een week te logeren bij tante Tryntsje).

Voorfamilie in Terwispel (Van der Hoeken)

Brongerga verruilen voor Bovenknijpe en vervolgens Terwispel blijkt dus noodzakelijk. Interessant is dat dit (via Mormonen-databank) meteen gemakkelijker informatie geeft over verdere voorfamilie.

Oud-betovergrootvader FREERK TAMMES VAN DER HOEK (geboren 1751- overleden 1 oktober 1841) werd te Terwispel geboren, als zoon van TAMME FREERKS en EEUWKJE JALDERTS die daar (Terwispel) in 1747 trouwden.

Volgens de akte betreffende het overlijden van FREERK TAMMES VAN DER HOEK stierf deze 1 oktober 1841, "oud negentig Jaren, zonder beroep, geboren te Terwispel en wonende te Bovenknijpe, ‑ weduwenaar van Hendrikje Wolters, ‑ zoon van Tamme Freerks en van Eeuwkjen Jalderts, beide overleden."

Zijn echtgenote, Hendrikjen Wolters, was bijna twintig jaar eerder al overleden. Op 4 oktober 1822, in de namiddag rond 5 uur, 58 jaar oud. Ook in Bovenknijpe. Huisnummer 124 werd toen vermeld, "huisvrouw van Freerk Tammes Van der Hoek, arbeider, wonende in de Bovenknijpe , nalatende haren Man en vier kinderen bij denzelven in echt verwekt." In 1811 waren er vijf kinderen. Tussen 1811 en 1822 is een van de jongere zoontjes (Tamme of Joldert/Jaldert) overleden.

Tamme Freerks (1722-????) en Eeuwke Jalderts (1726-????)

De twee ouders waren in 1841 uiteraard al overleden, zoon Freerk werd immers 90 jaar oud. Dat overleeft geen vader of moeder.

Wanneer ze overleden is niet achterhaald. Stamvader TAMME FREERKS wordt wel gemeld als geboren in 1722 en stammoeder EEUWKE JALDERTS als geboren in 1726 (beide Terwispel). Zij trouwen in 1747 (Terwispel) en daar wordt in 1751 dus FREERK TAMMES geboren die zich 60 jaar later als VAN DER HOEK bij de mairie Knijpe laat registreren.

Over de ouders van voorvader Tamme Freerks (geboren 1722) weet ik nog niets meer dan dat de vader Freerk heette en waarschijnlijk rond 1690 werd geboren. In Terwispel of elders? Nog onbekend.

Over de familie van stammoeder Eeuwke Jalderts (geboren 1726) laten de beschikbare archieven iets meer los. Haar vader heette JALDERT JALKES (geboren 1688 in Terwispel, in 1713 getrouwd) en diens vader staat als JALKE DE VRIES in de boeken (geboren 1662 in Terwispel, in 1687 getrouwd). Jaldert was eerste zoon uit huwelijk van genoemde Jalke de Vries.

Van de stammoederkant is de Vries als familienaam al voor 1811 gebruikelijk. Stammoeder Eeuwke had oudere broers (in Terwispel), namelijk: - Bouwe Jalderts (geboren 1714, het eerste kind uit het huwelijk van Jaldert Jalkes, Bouwe trouwde in 1739 met Rinske Sietses) - Jeen Jalderts (geboren 1718, onbekend waar hij trouwde, maar in volgende generatie wel diverse Jeensen) - Jalke Jalderts (geboren 1721, in 1746 getrouwd met Minke Freerks - een zus van Tamme Freerks..?).