Roelof Bakker

Tante Janke uit de Tynje

Oudste zus van moeder Lyske. Bijna 20 jaar ouder, geboren 31-3-1894 te Oudehaske. Kwam nog wel op de fiets van Tynje naar de Veensluis rond haar 70ste wat moeder niet zo goed vertrouwde. Brak ook haar heup in die tijd maar werd toch op 14 dagen na 87 jaar oud.

Rond 1915 was Janke een aantrekkelijk meisje van 20 jaar. Meegereisd met het gezin van Klaas en Fokje waarin zij de oudste dochter was, naar Duitsland waar Klaas melkerijchef werd op het Gut Hüpsch aan de Rijn tegenover Xanten. Janke was zo “hübsch” dat pake Klaas besloot haar naar Friesland terug te sturen. “Voordat ze met een Duitser aankomt”.

Voor de opvang in Friesland zorgden de drie dochters van Klaas uit zijn eerdere huwelijk met Jantje (Janke) de Roos: Aaltje, Joltje en Frederikje. Die waren rond tien jaar ouder dan halfzusje Janke. Deze Klaas-dochters gingen niet mee naar Duitsland. Vooral Frederikje, getrouwd met Thijs Hoekstra, die een boerenbedrijfje had in Oudehaske, speelde een belangrijke opvangrol. Niet alleen voor Janke, maar ook voor de zonen Jacob en Pier die eveneens naar Friesland terug werden gestuurd in die tijd. Om wat school te volgen en een baantje te vinden. Pier werd knecht bij een boer te Rotsterhaule.

Inmiddels was ook de Eerste Wereldoorlog in volle gang. Duitsland was een aanstichter van die oorlog, maar Nederland bleef neutraal. Rond zijn 65ste verjaardag (1917) besloot pake Klaas aan het Duitse avontuur een einde te maken. Na 1918 ging hij toch weer herwaarts, maar de rest van dit verhaal wordt elders verteld. Janke bleef in Friesland en trouwde er 3-6-1920 (Tynje, Opsterland) met Roelof Bakker. Dat was op de dag na 2-6-1920, de tiende verjaardag van jongste zus Lyske die op een tweede Duitse avontuur (de herenboer van de Hüpsch vroeg Klaas terug te komen) was meegenomen, maar aan de Rijn verkwijnde.

ROELOF BAKKER

Janke de Jong trouwt 3-6-1920 met Roelof Bakker. Deze Roelof is 13-10-1943 te Tynje overleden, 51 jaar oud.

Voor mij is dit een verrassend gegeven (Jan, geb. 1941, vijfde kind van Lyske) omdat ik begin jaren 50 van de vorige eeuw op de boerderij van tante Janke in de Tynje minstens eenmaal op vacantie ben geweest (samen met Fokje). Ik denk dat de zonen Theunis en/of Klaas, twintig jaar ouder dan ik, daar met zoveel gezag rond-banjerden dat ik het ontbreken van een oom Roelof niet opmerkte. Ik moet mijn herinneringen die gebrekkig zijn zoals je weet nog verder activeren.

Twee herinneringen zijn er in ieder geval: Op heel jonge leeftijd ben ik met moeder Lyske in de Tynje op bezoek geweest. Mijn vastbewaarde herinnering is dat dit met een autobus gebeurde. De echte herinnering is dat we ergens uitstapten en dat er vreemde geluiden waren (koerende duiven in de bomen, dat geluid deed me schrikken) en een hevig waaiende wind. Dat is het van toen bewaarde gevoel. Misschien was het in 1945 of 1946 en was ik drie of vier jaar oud. Rond 1950 heb ik samen met Fokje bij tante Janke gelogeerd. Volgens mij kwamen we per fiets (dus we konden al fietsen). Meestal werd ik op logeren gestuurd wanneer moeder Lyske zwanger was, maar zus Anneke en jongste broers Peter, Henk en Jurjen werden december/januari geboren. Fokje en ik waren in de zomer in de Tynje. Ik weet niet of ik zomer 1947, geboorte Janneke, al kon fietsen (zo’n lange afstand). Fokje moet me helpen bij deze herinnering. Ik heb toen op vissen gehengeld in de sloot rechts van het boerderijtje (baars vooral). Het zal toch voor 1952 zijn geweest.

De gegevens die ik nu heb houden in dat tante Janke toen al de 60 jaar naderde en bijna tien jaar weduwe was van Roelof Bakker. Ik vond haar best een toffe tante. We hebben ook nog wel een uitstapje gedaan richting een imposante vaart met dijk. Neef Theunis of neef Klaas zullen dit hebben geregeld. De oprijlaan naar het boerderijtje was zeker wel 40 meter. Er waren allerlei boerengeheimen rond de plek en het huis rook naar de achterliggende schuur. Ze hadden ook geiten en kalfjes direct om het huis.

Eénmaal bezocht ik rond die tijd ook de boerderij van tante Frederikje en Thijs Hoekstra in Oudehaske. Die boerderij lag zeker wel 100 of 200 meter in de polder van de Haskerdyk vandaan (mijn indruk). Ook geiten en kalfjes op het directe erf. Om te melken moesten we met de praam naar koeien verderweg in de polder. Misschien vielen de afstanden wel mee, maar dit herinner ik me.

De achteraf-informatie is dat Roelof Bakker, van wie tante Janke in 1943 weduwe werd, zoon was van Theunis Bakker en Hiltje van der Duim, getrouwd 16-5-1891 te Tjalleberd (Aengwirden). De Tynje werd pas na 1900 als dorp erkend. In de jaren ervoor was het een veenontginningsgebied ten noorden van Aengwirden en ten westen van het Opsterlandse dorpje Terwispel. De naam “de Tynje” is niet uniek. Het is een vissersterm: de plaats waar in afstromend water fuiken en netten werden geplaatst. Theunis Bakker

De ouders van de Roelof Bakker met wie tante Janke de Jong in 1920 trouwde waren Theunis Bakker en Hiltje van der Duim. Wederzijdse ouders werden vernoemd via de vier kinderen die Roelof en Janke kregen: Fokje, geb. 18-4-1922 Theunis, geb. 1923 Klaas, geb. 1925 Hiltje, geb. 3-9-1927.

Theunis Bakker kreeg zijn voornaam hoogstwaarschijnlijk vanuit de familie DE LEEUW. Theunis werd 25-9-1864 geboren als zoon van Roelof Harmens Bakker en Geeske Theunis de Leeuw.

Geeske Theunis de Leeuw

Dochter van Teunis Jans de Leeuw en Ibeltje Sytses de Vries.

Op 22-5-1968 trouwen Jan de Leeuw en Hiltje Elizabeth Van der Hoek. Jan de Leeuw heeft een betovergrootvader Jan Theunis de Leeuw, geboren 2-7-1832 te Langezwaag.

Een van de zusjes van deze betovergrootvader was genoemde Geeske Theunis de Leeuw. Grootmoeder van de Roelof Bakker met wie tante Janke trouwde, tante van Hiltje Elizabeth Van der Hoek.

Geen directe familieverbanden. Sociologisch interessant.

Kan later verder worden geplaatst.

Jan Wolter VanderHoek. 31-10-2001

Tante Janke – concept okt 2001