Van der Hoek
Documenten

Willem Div Familie Oud Wp Fam11

WOLTER FREEKS VAN DER HOEK en GRIETJE BONNES BOUMA

NB: Wolter wordt regelmatig ook als Wouter geschreven (problemen met de Friese klank). Bouma was rond 1815 Bouwman werd later ook Bouman geschreven en tenslotte Bouma. Dit verschilde per persoon of ambtenaar. Het is een ambachtsaanduiding (de Boer, Huisman, Landman, van den Akker etc.).

Wolter Freerks is de oudste zoon, 16 jaar, wanneer in 1811 Freerk Tammes zich bij de Mairie Knijpe onder de familienaam Van der Hoek laat registreren. Wolter krijgt kennelijk geen oproep voor de militaire dienst en de Franse legers onder Napoleon richting Moskou. De Franse tijd eindigt in 1813. Dat komt mooi uit. In 1811 is vader Freerk 60 jaar en moeder Hendrikje 48. Er horen nog twee dochters bij het gezin op dat moment: Joukjen van 19 die al niet meer thuis woont maar binnen de Mairie Langezwaag, en Grietje van 13. Verder worden twee jongere broertjes genoemd: Tamme, 7 jaar, en Joldert, 3 jaar. Grietje Bonnes Bouma is 12 wanneer bij de Mairie Mildam haar vader Bonne Jans de familienaam Bouwman laat registreren. Ze heeft in 1811 een jonger zusje, Lamkjen (5), en drie jongere broers: Jelle (8), Jan (4) en Roel (1).

Huwelijk: Wolter en Grietje trouwen tien jaar later. Op 10 juni 1821 in Schoterland. Het door de Franse bezetter ingevoerde mairie-systeem is weer vervangen door de oude verdeling in grietenijen. Het huwelijksfeest zal in Oudehorne zijn geweest waar de Bou(w)ma(n)-familie woonde. Ouders van beide kanten aanwezig. Vader Bonne, van Grietje, is ruim 45 jaar. Vader Freerk, van Wolter, is “al” 70. Moeder Lamkjen, van Grietje, is net de 40 gepasseerd. Moeder Hendrikjen, van Wolter, is rond de 56. Wolter heeft relatief oude ouders.

Voortijdig overlijden van bedoelde grootmoeders: De aanwezige moeders zullen helaas beide in het volgende jaar overlijden: Lamkjen Jelles Bakker 13 februari 1822 (Schoterland, 42 jaar, gehuwd), Hendrikjen Wolters 4 oktober 1822 (Schoterland, 58 jaar oud, gehuwd). Misschien kon Grietje haar moeder nog vertellen dat een eerste kind op komst was. Misschien maakte Hendrikje de geboorte van dat eerste kind dat naar haar werd vernoemd bewust mee. Niet dat het meisje slechts 7 weken oud werd. Want toen was ook de oma uit Bovenknijpe overleden. Bonne Jans hertrouwde nog (waarschijnlijk). De hoogbejaarde Freerk Tammes niet.

Verhuizingen: Uit de geboorte-aangiftes van hun eerste kinderen blijkt dat het jonge echtpaar Wolter en Grietje niet in Schoterland bleef maar in Opsterland (Langezwaag/Gorredijk) ging wonen. De kinderen na 1828 werden resp. in nog weer andere gemeentes aangemeld: Utingeradeel (Akkrum/Terhorne - Freerk 1832), Haskerland (Jan, 1835), Aengwirden (noord-Heerenveen- Joldert, 1841).

Beroep van de vader: De reden voor deze verhuizingen “verhuizingen” kan verklaard worden door de aantekening die de ambtenaar van de burgerlijke stand in 1832 op de geboorteakte van Freerk maakte: Vader is schipper afkomstig uit Benedenknijpe. Waarschijnlijk was Wolter in Opsterland aan de slag gegaan als schippersknecht en werd hij in Boven- of Benedenknijpe, in ieder geval aan de Schoterlandse Compagnonsvaart, (eigen) schipper. De aktes doen vermoeden dat Grietje en kinderen meevoeren op het schip of meereisden met het schip. In de ontginningsgebieden van Utingeradeel, Haskerland en Aengwirden voeren veel schippers rond. Turf was immers de voornaamste brandstof voordat olie en nog later gas deze rol gingen overnemen. Wolter kan turfschipper in deze veengebieden zijn geweest.

Overlijden van Wolter en Grietje: Wolter werd slechts 54, Grietje werd 83. Tot dusver is de overlijdensakte van Wolter nog niet bekeken en is onduidelijk waarom hij tamelijk jong overleed. Een scheepsramp? Wolter sterft 30 september 1849 (Schoterland, 54, gehuwd). Grietje 6 september 1882, 83 weduwe. Kinderen uit het huwelijk: We noemen hun overlijdens al maar Wolter en Grietje zijn bijna dertig jaar met elkaar getrouwd geweest, tot en met het overlijden van Wolter in 1849. Voorzover nagegaan of nategaan werden uit het huwelijk zeven kinderen geboren. De eerste twee overleden als baby: Hendrikjen (Wolters Van der Hoek) wordt als eerste kind uit het huwelijk geboren, september 1822, Opsterland. Oma Lamkjen maakt dat niet mee. Oma Hendrikjen naar wie de kleindochter wordt vernoemd heeft er (waarschijnlijk) nog wel van geweten. Hendrikje overlijdt 4 oktober 1822 en de kleindochter blijft slechts 7 weken in leven. Overlijdt 19 oktober 1822 (aangifte 21 oktober, Opsterland). Bonne (Wolters Van der Hoek) wordt naar zijn opa/pake van moederskant vernoemd als tweede kind uit het huwelijk. Deze Bonne overlijdt 16 mei 1824, pas 3 weken oud (aangifte 17 mei, Opsterland). Hendrikje wordt als derde kind geboren, in 1825. Deze dochter, oma Hendrikjen wordt nogmaals vernoemd, blijft in leven. Zij overleeft haar vader maar niet haar moeder. Hendrikje blijft ongehuwd en overlijdt 16 april 1863 (Schoterland), 38 jaar oud. Bonne. Opa/pake Bonne wordt ook nogmaals vernoemd. Het vierde kind, 1828, is weer een zoon. Deze jongen overleeft beide ouders en wordt 86 jaar oud. Hij sterft 11 december 1914 (Schoterland/Het Meer). Maar bleef ook ongehuwd. (Volgde hij zijn vader op als schipper, met broer Freerk als maat?) Freerk wordt vervolgens geboren, 25 april 1832. Zoon vernoemd naar opa/pake van vaderskant. Zoals hiervoor gemeld werd van zijn geboorte in Utingeradeel aangifte gedaan. De ambtenaar tekende aan dat het ging om het kind van een schipper uit Benedenknijpe. Ook Freerk werd behoorlijk oud, 92, overlijdt 6 januari 1925. Zowel in Aengwirden als in Schoterland wordt een overlijdensakte opgemaakt. Verschil van misschien maar 2 kilometer (de gemeentes gingen in 1934 samen). Freerk stond nog geregistreerd te Schoterland (Het Meer) maar overleed hoogbejaard hetzij in het Heerenveense ziekenhuis (Aengwirden) hetzij thuis bij de familie in Terband (Aengwirden). Freerk trouwt, 13 mei 1871 (Schoterland), rond zijn 40ste met Afke Arends Krom die toen ook al de 40 naderde. Beide in eerste huwelijk. Huwelijk bleef kinderloos. Freerk en Afke waren neef en nicht. Afke was de enige dochter van Joukjen Freerks Van der Hoek, de oudere zus van Wolter. Uit een tweede huwelijk van Joukjen (26 juli 1829, met Arend Alberts Krom) die rond twee jaar na de geboorte van Afke overleed (ca.40 jaar oud). Misschien leefde Afke van jongsafaan mee met het gezin van Wolter en Grietje. Afke stierf rond 1900. Jan (Wolters of Wouters) Van der Hoek. De enige van de zeven kinderen die voorvader werd van verdere Van der Hoeken-familie. Daarom staat zijn naam hier vet afgedrukt. Geboren 6 april 1835. Akte te Haskerland maar dat zegt weinig met een schippersvader. Jan werd ook 92, overleden 1927. Zie verder het aparte hoofdstuk betreffende hem. Joldert (of Jaldert). Joldert Van der Hoek wordt 19 juli 1841 geboren als laatste kind en zoon uit het huwelijk van Wolter Freerks Van der Hoek en Grietje Bonnes Bouma. Aangifte in Aengwirden. Vernoemd naar de Joldert- of Jaldert-naam (De Vries-tak uit Terwispel). Een jonger broertje van Wolter heette Joldert, naar zijn opa van grootmoederskant (Eeuwkjen Jalderts). Joldert of Jaldert. De Friese klank leek, zoals bij Wolter of Wouter, misschien ook Eeuwkje of Joukje, Bouwman of Bouma etc., moeilijk te administreren in die tijd. Ook deze zoon overleefde weliswaar zijn vader maar stierf jong: 2 juli 1857, 16 jaar oud (Schoterland).

Voorfamilie Van der Hoek

NB en dit geldt voor alle voorfamilietakken: Het systeem van vaste familienamen (achternamen) geregistreerd via registers van burgerlijke stand geldt in Nederland sinds 1811 toen Nederland een provincie van Frankrijk was gemaakt onder Napoleon. De nieuwe politieke ideeen van de Franse revolutie (1789) hadden ook in Nederland veel aanhangers. In 1795 kregen deze met behulp van door Frankrijk gedirigeerde militaire macht ook de overhand. Wanneer in Frankrijk een militaire dictatuur ontstaat waarbij legerleider Napoleon Bonaparte zich in 1800 zelfs tot keizer kroont (van Europa) wordt de Nederlandse situatie steeds penibeler. In 1806 besluit Napoleon het Koninkrijk Holland te vormen, met een jongere broer als koning (Lodewijk Napoleon). Ook elders in Europa deed hij dergelijke dingen. Omdat Koning Lodewijk zich niet volledig als zetbaas voor zijn broer betoonde, maakte Napoleon in 1810 ook weer een einde aan het Koninkrijk Holland. De Nederlanden werden volledig bij Frankrijk ingelijfd en gingen als een provincie geleden waarvoor bestaande Franse wetten golden. O.a. ook militaire dienstplicht en verplichte registratie op “vaste achternaam” via een instantie burgerlijke stand. De Franse bezetting eindigde eind 1813 doordat Napoleons veldtocht tegen Rusland volledig mislukte. Het totale verhaal kan je in geschiedenisboeken nalezen. Hier van belang is dat in Nederland een familienaam-registratie werd ingevoerd tijdens de Franse inlijving en een algemeen register van de burgerlijke stand dat ook vervolgens (na 1815 zelfstandig Koninkrijk der Nederlanden onder de Oranje-Nassau familie) niet werd opgeheven.

Zo zitten we dus aan die verplichte achternamen. Zonen en dochters krijgen die achternamen maar de kinderen van dochters krijgen de achternamen van de man met wie die dochters trouwen. Pas in 1991 is in Nederland de mogelijkheid om het anders te doen ingevoerd. In een schets familievoorfamilie is het verleidelijk om alleen op dragers van “onze” familienaam te letten. Binnen dit verhaal dus nadruk op achternamen Van der Hoek (vanwege vader Willem, 1906-1961) en De Jong (vanwege moeder Elizabeth, 1910-1989). Maar iedere voorfamilie kent op grootouderniveau 4 achternamen, op overgrootouderniveau 8, op betovergrootouderniveau 16 en dit aantal verdubbelt bij elke voorgeneratie. In de achternaamslijn Van der Hoek is wat mij, zoon van Willem Van der Hoek en Elizabeth de Jong, betreft Wolter Freerks Van der Hoek (de schipper die in 1849 stierf) één van de 16 betovergrootouders. Kreeg de achternaam Van der Hoek mee en langs de mannelijke lijn kreeg ik die achternaam dus ook. Voor mijn zonen is Wolter Freerks Van der Hoek slechts één van 32 betovergrootouders. Door mijn huwelijk met hun moeder Petra Deelen kregen ze er meteen 16 andere bij. Voor mijn kleinzonen is Wolter Freerks nog maar een van 64 oudbetovergrootouders van wie ze direct afstammen. Die kleinzonen hebbenadministratief wel de achternaam Van der Hoek. Maar stammen in feite van tientallen andere voorfamilies ook af. Dit geldt met generatieverschil voor wat betreft de afstammings-achternamen in gelijke mate voor mij en mijn broers en zussen.

Dit hiervoor als gedachtengoed meegegeven. Nu verder ter zake.

De overdracht van de achternaam Van der Hoek begint in “onze” traditie van de achternaam bij de door de Franse bezetter ingevoerde verplichte familienaamregistratie van 1811. We hebben het over zuidoost-Friesland (Zevenwouden) en vooral de grietenijen Opsterland, Schoterland, Aengwirden en Haskerland. Tijdens de bezettingstijd door de Fransen in mairies verknipt: Langezwaag, Knijpe, Mildam, Sint-Johannesga, Joure voor allerlei delen van voornoemde grietenijen. Die namen dus rond 1811 en tot ca. 1818. Daarna herstel van grietenijnamen (gemeentes). Omdat het hoofddorp Heerenveen langs de veenscheidingen en afvoervaarten uitgroeide op de grenzen van Haskerland, Aengwirden en Schoterland werd in 1934, heel vertraagd, een gemeentelijke herindeling gedaan. Daarbij werden Aengwirden en Schoterland samengevoegd en kwam noordwest-Heerenveen (Nijehaske) bij Heerenveen en kreeg Haskerland in ruil ervoor het eertijdse westelijke deel van Schoterland: Sint Johannesga, Rottum en Rotsterhaule, Delfstrahuizen.

Misschien kan een landkaartje helpen dit voor later nageslacht duidelijk te maken. Registraties in Schoterland, Aengwirden of Haskerland hebben soms maar met enkele honderden meters verschil te maken. Of een gering aantal kilometers. Voorfamilie van der hoek:

FREERK TAMMES VAN DER HOEK en HENDRIKJEN WOLTERS

De vader en moeder van Wolter Freerks Van der Hoek (1795-1849, schipper). Hij erfde binnen het ingevoerde systeem van vaste achternamen via burgerlijke stand de achternaam van zijn vader Freerk Tammes die zich in 1811 onder die naam liet registreren.

Freerk Tammes neemt in 1811 de familienaam Van der Hoek aan als de zijne. In de mairie Knijpe. Hij is de enige binnen de mairie die deze familienaam kiest. Familieverband met andere gezinshoofden die elders in Friesland, 1811, dezelfde achternaam kiezen, rond 30, is niet te herkennen.

Freerk is 60 jaar in 1811. Hij woont te Bovenknijpe aan de Schoterlandse Compagnonsvaart (Schoterland) en is getrouwd met Hendrikjen Wolters die rond twaalf jaar jonger is. Of het huwelijk van Freerk een tweede huwelijk voor hem was weten we nog niet (eerder huwelijk, wellicht eerdere kinderen?). In 1811 meldt hij vijf kinderen te hebben:

Joukjen, dochter van 19, wonend in de mairie Langezwaag (Opsterland). Joukje was in 1811 dus al uitwonend. In de archieven komen we een Joukjen Freerks Van der Hoek tegen die 4 juli 1819 trouwt met Freerk Freerks Postma (Schoterland, akte nr.28). Joukje is dan rond 26 jaar. Misschien bleef dit huwelijk kinderloos en is Freerk Postma jong gestorven. Een tweede huwelijk van Joukjen Freerks Van der Hoek wordt geregistreerd 26 juli 1829 (Schoterland, akte nr.53). Zij huwt dan Arend Alberts Krom. Uit dit huwelijk wordt een dochter Afke geboren. Afke Arends Krom trouwt 13 mei 1871 met haar neef Freerk Wouters Van der Hoek. Joukje overlijdt in 1832 en Arend Krom in 1836 waardoor dochter Afke op vroege leeftijd beide ouders kwijt is. Wolter, 16 jaar in 1811. Dit is voorvader Wolter Freerks Van der Hoek (1795-1849). Zie de speciaal aan hem gewijde notities hierboven. Grietje, dochter van 13 in 1811. Misschien is ze getrouwd, 18 maart 1832 (Aengwirden) met Kerst Libbes de Vries, op ruim 30-jarige leeftijd. Grietje Freerks Van der Hoek overlijdt 17 december 1882, 83 jaar, weduwe. Tamme, zoon van 7 jaar oud. Misschien kort na 1811 overleden. Joldert, zoon van 3 jaar oud. Misschien ook jong of tamelijk jong overleden.

Hendrikjen Wolters overlijdt begin oktober 1822, 58 jaar oud (Bovenknijpe, Schoterland). Echtgenote van Freerk Tammes Van der Hoek en moeder van bij hem vier kinderen volgens de overlijdensakte. Haar ouders niet vermeld. Dus een voorfamilietak “Wolters” die nog onbekend blijft. Denkbaar is dat haar ouders de namen Wolter en Grietje droegen. Volgens Kroes (CBG 1993, pg.212) was Wolter, zoals Wieger, Koop, Lute, Kleis, Jannes, Theunis, Beene en Evert, een voornaam “die vrijwel uitsluitend door Overijsselse migranten (werd) gebruikt”. Hendrikjen zou dan van Gieterse afkomst zijn geweest. Merkwaardig is dan wel dat ze met het patroniem (Wolters) aangeduid wordt. Onder de Overijsselse achternamen, aldus Kroes, komen patroniemen weinig of niet voor. Misschien was ze dus de dochter van een Wolter Otter of zo.

Overlijden van Freerk en Hendrikjen: Deze tekst volgt nog.……………………………….

TAMME FREERKS en EEUWKJEN JALDERTS

NB.: Eeuwkjen ook als Eeuwke geschreven. Was Joukjen (Freerks) een latere schrijfwijze?

Voorvader Freerk Tammes die in 1811 de familienaam Van der Hoek liet registreren is geboren in het dorpje Terwispel, Opsterland, circa 1751.

Hij is (waarschijnlijk enige) zoon van Tamme Freerks en Eeuwkjen Jalderts die beide (waarschijnlijk) vroeg overlijden. Tamme werd als zoon van een Freerk in 1722 in Terwispel werd geboren. Eeuwkjen werd in 1726 geboren, ook in Terwispel.

Huwelijk: Tamme en Eeuwkjen trouwen in 1747 (Terwispel). Daar werd ca. 1751 Freerk Tammes geboren, genoemd naar zijn grootvader van vaderskant en dus ongetwijfeld oudste zoon. Of hij broertjes en zusjes heeft gehad is nog niet bekend.

Het vermoeden dat moeder Eeuwkjen jong stierf wordt gewekt door het feit dat 5 juni 1763 een Freerk Tammes uit Terwispel trouwt met Janke Harmens uit buurdorp Lippenhuizen. Freerk is dan weduwnaar geweest.

Het vermoeden dat ook Tamme Freerks niet lang daarna overlijdt, wordt gewekt door het feit dat Janke Harmens rond 1770 hertrouwt (waarschijnlijk dezelfde). Zijn deze vermoedens juist dan miste Freerk Tammes Van der Hoek toen hij rond 15 jaar oud was zijn beide ouders.

NB.: Tamme Freerks (1722, Terwispel) had misschien een zus Minke Freerks. In 1746 trouwt ook te Terwispel deze Minke Freerks met Jalke Jalderts. Zus van Tamme getrouwd met broer van Eeuwkjen? Het vermoeden is sterk, zie hierna.

NOG VROEGERE VOORFAMILIE “VAN DER HOEK”

Onbekend is of de achternaam Van der Hoek door Freerk Tammes in 1811 uit afstammingsoverlevering is aangenomen. Zijn vader Tamme Freerks (1722-ca.1770) draagt in de gevonden vermeldingen deze achternaam niet. Maar dat hoeft niets te zeggen.

Dankzij het patroniem weten we dat er nog een grootvader Freerk (Tammes?) is geweest van ca. 1690. Diens vrouw kan Wytske geheten hebben, maar dan moeten wij erop vertrouwen dat Tamme en Minke broer en zus waren. Minke Freerks trouwt 1746 met Jalke Jalderts en ca. 1748 krijgen zij een eerste dochter die Wytske wordt genoemd. Meestal werd de moeder van moederskant vernoemd bij de eerste dochter. Maar dat is geen vaste regel.

VOORFAMILIE (JALDERTS) DE VRIES

Voormoeder Eeuwkjen wordt in 1726 (Terwispel) geboren als dochter van Jaldert Jalkes, een in 1688 geboren zoon van Jalke de Vries (Terwispel). Laatstgenoemde is dus een nog verdere Van der Hoeken-voorvader.

Beetje opmerkelijk is dat hij in 1688 niet met een patroniem maar met de achternaam de Vries wordt aangeduid.

Naast voorvader Jaldert (geboren 1688) heeft Jalke de Vries minstens nog een andere zoon: Tjeerd Jalkes, geboren 1694 en getrouwd 1712 (Terwispel). Misschien ook een dochter: Jeen Jalkes, trouwt 9 december 1706 te Langezwaag met Sjoerd Douwes. Die dochter was dan binnen het gezin ouder dan de broers Jaldert en Tjeerd. Dat ze in Langezwaag trouwt en niet in Terwispel past niet goed in het verhaal. Jaldert Jalkes (de Vries) trouwt in 1713, rond 25 jaar oud. Naam van echtgenote nog onbekend (Terwispel). Hij krijgt in ieder geval de kinderen: Bouwe Jalderts, geboren 1714. Trouwt met ene Janke Sietzes. Krijgen minstens een dochter (ca.1740) die in augustus 1813, 73 jaar, weduwe in de mairie Drachten overlijdt: Hiltje Bouwes Lindeboom. Jeen Jalderts, geboren 1718. Zal de vader zijn geweest van Jaldert Jeens (geboren ca.1744) en Roel Jeens (geboren ca. 1753). Roel was dan een volle neef van Freerk Tammes van ongeveer dezelfde leeftijd. Deze Jaldert en Roel waren in 1811 ook nog levende gezinshoofden en lieten de achternaam de Vries registreren (Terwispel, mairie Gorredijk). Jalke Jalderts, geboren 1721. Trouwt in 1746 met Minke Freerks die een zus van Tamme Freerks geweest kan zijn. In 1748 wordt de dochter Wytske Jalkes geboren. Deze heet in haar overlijdensakte van 29 januari 1821 Wytske Jalkes de Vries (73 jaar, gehuwd). Waarschijnlijk getrouwd met haar neef Jaldert Jeens. Eeuwke Jalderts, geboren 1726. De voormoeder dus die in 1747 trouwt met Tamme Freerks (Terwispel) en moeder wordt van Freerk Tammes Van der Hoek (1751-1841). Dat ze voor 1760 overlijdt is een vermoeden, zie hierboven.

Het haasje-over van namen/patroniemen werkt misschien wat verwarrend. Dit was ook een reden waarom de Franse bezettingsmacht in 1811 het systeem van vaste achternaam invoerde.

Als Freerk Tammes Van der Hoek rond zijn 15de beide ouders (Tamme en Eeuwke) kwijt is, heeft hij minstens van moederskant nog behoorlijk wat familie in Terwispel en omgeving. Misschien leeft ook tante Minke Freerks (Van der Hoek?) nog.

In 1811 is Freerk Tammes Van der Hoek, zoon van Eeuwke of Eeuwkjen Jalderts 60, gehuwd met Hendrikjen Wolters. Hij is waarschijnlijk op wat latere leeftijd getrouwd. Hij laat de kinderen Joukjen (19), Wolter (16), Grietje (13), Tamme (7) en Joldert (Jaldert, 3) registreren.

Jaldert Jeens de Vries is zijn rond 7 jaar oudere neef . Beiden worden 90 jaar oud en weduwnaar. Jaldert overlijdt april 1834 (Terwispel), Freerk oktober 1841 (Bovenknijpe). Beiden worden weduwnaar in 1821. Jalderts vrouw Wytske Jalkes de Vries sterft op haar 73ste, Freerks vrouw Hendrikjen Wolters op haar 58ste.

In 1811 meldt Jaldert Jeens de Vries de volgende kinderen (in leven): Grietje, 36 jaar Jeen, 34 jaar (overlijdt 15-2-1852, 74, ongehuwd) Minke, 32 jaar (naar de moeder van Wytske?) Jenke (of Jalke?), 29 jaar, woont te Jennum Fedtje (of Tettje?), 20 jaar Freerk, 17 jaar (overlijdt 20-10-1854, 60 jaar, gehuwd)

Twee onderstreepte voornamen signaleren (misschien) de directe verwantschap via Wytske met de ‘Van der Hoeken’- tak (Minke Freerks).

Jalderts broer Roel Jeens de Vries laat zich ook bij mairie Gorredijk waar Terwispel toe behoort registreren. Roel overlijdt februari 1826, 73 jaar, gehuwd. In 1811 meldt hij 9 (levende) kinderen. Zijn oudste zoon Tjeerd (25) blijkt in dat jaar ook in de mairie Knijpe te wonen, zoals oom Freerk Tammes Van der Hoek. Ik meld dit maar even. Het rijtje kinderen dat Roel in 1811 noemt: Tjeerd (25, Knijpe), Grietje (23, Duurswoude), Jeen (22), Luitsen (18), Fedde (15), Jeltje (14), Jaldert (12), Johannes (8), Martje (5).

De Opsterlandse voorfamilie de Vries kent allerlei diverse takken die we hier niet verder zullen uitdiepen. Een directe verwantschap bestond rond 1750 toen Tamme Freerks trouwde met Eeuwkjen Jalderts. En ook zus Minke Freerks met Jalke Jalderts (dochter Wytske voor dubbele verwantschap). NB: Nog allerlei na te checken op juistheid.

JAN JOHANNES LUKKES en BONJÉ DIRKS WOUDSTRA

NB: Dirks ook als Durks en kleindochters van Bonjé worden Bontje geschreven (Fries: Bonsje voor Bonnigje). In voorfamilie van Jan Johannes wordt in plaats van Lukkes ook wel Lok geschreven (Lokkes, Luckes).

Huwelijk: Jan Lukkes en Bonjé Woudstra trouwen 19 mei 1838 (Schoterland).

Overlijden van Jan en Bonjé: Van Jan is (nog) geen overlijdensakte bekend. Dit kan door een slordigheid in de archieven komen. Het kan ook zijn dat het gezin rond 1850 verhuisde naar (onbekende plaats) buiten Friesland en dus daar stond ingeschreven toen Jan rond 40 jaar oud overleed. Bonjé is daarna met haar kinderen weer naar Schoterland teruggekeerd. Voor of in 1860. Dit is een veronderstelling. Maar overlijdensakte van zoon Durk (1860, 16 jaar oud) en huwelijk van dochter Hiltje (1861) zijn in Schoterland geregistreerd. Bonjé overlijdt in 1876 (Schoterland), 62 jaar, weduwe.

Kinderen uit het huwelijk: (?) Waarschijnlijk zijn in de periode tussen 1838 en 1848, de eerste tien jaren van het huwelijk vier kinderen geboren (Schoterland). De eerste drie zijn duidelijk, Jacoba zou nog moeten worden bevestigd. Geen melding oudersnamen in elektronische index bij geboorteaktes in Schoterland.

Hiltje Jans Lukkes. Geboorteaangifte 2 maart 1840 (Schoterland). Volgens het familieverhaal is ze van schrikkeldag: 29 februari 1840. Eerste kind uit het huwelijk van 1838. Zal vernoemd zijn naar de moeder van Bonjé Woudstra. Trouwt 2 juni 1861 (Schoterland) met Jan Wolters Van der Hoek. Overlijdt 12 augustus 1915 (Aengwirden), 75 jaar. Zie verder het speciale hoofdstuk betreffende Hiltje en Jan. Durk Jans Lukkes. Geboorteaangifte 13 juni 1842. Vernoemd naar de vader van Bonjé Woudstra. Durk overlijdt 14 december 1860 (Schoterland), 18 jaar, ongehuwd. Kort voor het huwelijk van zus Hiltje. Johannes Jans Lukkes. Tweede zoon, vernoemd naar opa van vaderskant. Overleden (Schoterland-aangifte 3 juli) op 1 juli 1848, 3 jaar. Oudersnamen vermeld. Jacoba Lukkes. Geboorteaangifte 9 augustus 1847 (Schoterland). Trouwt 30 mei 1878 met Jan Kamp (Schoterland, aktenr.65). De echtgenoot is Jan Tjibbeles Kamp (Haskerland) die 25 mei 1877 weduwnaar was geworden. Hij is in eerste huwelijk (Haskerland) getrouwd met Akke Johannes Smid (Smit) met zonen Tjibbele Kamp (geboren 20 juni 1865) en Johannes (15 mei 1867), en dochters Hinke Kamp (5 mei 1869) en Harmke (17 november 1871). Op 25 mei 1877 gaat het mis bij een nieuwe bevalling: kind en Afke, 43 jaar, overlijden. Jan Kamp hertrouwt in het volgende jaar met de 30-jarige Jacoba Lukkes. Zeker is dat ze 5 juni 1885 een dochter kregen: Bonje Kamp (Haskerland). Vernoemd naar Bonjé Woudstra.

Voorfamilie Lukkes

Waar en wanneer Jan Johannes Lukkes stierf mag nog verder worden nagezocht. Hierboven de veronderstelling dat het gezin naar buiten Friesland verhuisde (uitgeschreven was). En dat Bonjé met kinderen daarna terugkwam naar haar familieterrein. Moet JJL een beroep hebben gehad die zo’n uitschrijving rechtvaardigde. Maar dit alles slechts veronderstelling.

Door gebrek aan archiefmateriaal is het ook nog een veronderstelling dat Jan Johannes zoon was van Johannes Kornelis Lukkes. Betreffende deze JKL is een overlijdensakte (Schoterland, 1829, 60 jaar). Deze JKL zou dus een van de oudbetovergrootvaders zijn. Een overgrootvader van vader Willem Van der Hoek (1906-1961). Via moeder van vaderskant, namelijk Hiltje Jans Lukkes.

In een generatie nog verder in het verleden ‘ontmoeten’ we dan voorvader Kornelis Jans Lukkes die in 1821 (Schoterland, Knijpe) overlijdt, 83 jaar oud. Overlijdensakte Schoterland, 1821. Aangiftedatum 14 april 1821, blad nr. 10. Kornelis Jans Lukkes, overleden 13 april 1821, oud 83 jaar gehuwd. N.B. Laat na zijn huisvrouw Froukjen Jitzes en drie kinderen; ouders niet vermeld.

Ouders niet vermeld. Maar de vader van deze Kornelis heette in ieder geval Jan (Lukkes). Kornelis werd rond 1738 geboren. Het kan zijn dat deze familie vanuit Drente naar de Schoterlandse veengebieden verhuisde. Kornelis samen met een jongere broer van hem die een eigen Lukkes-tak stichtte. Misschien waren ze schippers of botenbouwers (veel botenbouw destijds in de Knijpe met later, midden 20ste eeuw, nog befaamde gondelvaartfeesten).

Kornelis Jans Lukkes was rond 70 in 1811 en nam niet de moeite om zich op last van de Franse bezetter bij de mairie Knijpe onder familienaam te laten inschrijven. Daardoor duikt de Lukkes-naam pas later op in de Schoterlandse archieven, bijvoorbeeld wanneer Kornelis in 1821 overlijdt. Froukjen Jitzes wordt weduwe en drie kinderen zijn in leven. De grootvader van Hiltje Lukkes kan een van die drie zijn geweest (Johannes Kornelis Lukkes) en ook de vader van Hiltje Lukkes (Jan Johannes Lukkes) was in 1821 al rond tien jaar oud. Of misschien al ouder en trouwde hij pas op latere leeftijd met Bonjé Woudstra.

Over de verre Lukkes-voorfamilie (als de veronderstellingen kloppen) zijn nog allerlei dingen meer te vertellen. Over een oom van Hiltje eventueel die als jonge soldaat sterft in het militaire ziekenhuis te Eindhoven, er op uit gestuurd de Belgen te bevechten toen deze zich rond 1830 van de Hollanders gingen bevrijden (Tiendaagse Veldtocht e.d.). Of mogelijk over andere dingen die maar nauwelijks duidelijk zijn of bevestigd.

Voorfamilie Woudstra

Bonjé Durks Woudstra (of Dirks) is ca. 1815 geboren. Ze trouwt 1838 met Jan Johannes Lukkes en wordt de moeder van Hiltje. Ze overlijdt 29 maart 1876 (Aengwirden, akte nr.34), 61 jaar oud, als weduwe. JJL is dan al dood. Zie hierboven.

Er is een sterk vermoeden dat Bonjé stamt van een Haskerlandse Woudstra-familie of famile rond Rotsterhaule in toenmalig west-Schoterland, bij Tjeukemeer. Maar misschien ben ik fout. In 1811 is er een Durk Eelkes Woudstra (mairie Joure) die bij de familienaamregistratie vier kinderen noemt: Eelke van 35 (wonend mairie St-Johannesga), Lammert van 31 en dochters Trijntje 28 en Reinskjen (ook 20-plus).

Het is onwaarschijnlijk dat “onze” Bonjé (ca. 1815) een dochter was van deze Durk. Geen van zijn gemelde zonen heet Durk of Dirk. Ze kan dus ook geen kleindochter geweest zijn. Achterkleindochter is ook onwaarschijnlijk via Eelke of Lammert omdat die in 1811 wel zoontjes Durk hebben maar die zijn beide dan rond 8 jaar oud. En Bonjé wordt in 1815 geboren.

De Durk Eelkes Woudstra hierboven genoemd kan dezelfde zijn als de Dirk Eelkes Woudstra die 24 september 1817 overlijdt, 70 jaar, gehuwd (Haskerland). Het wordt een wel heel erg sterk verhaal wanneer deze Dirk hoogbejaard hertrouwt met een 40 jaar jongere vrouw, Jacobje Wybes (Wiebes) van der Werf. En in 1812 nog een zoon Bonne krijgt en in 1815 dochter Bonjé.

Jacobje van der Werf (her)trouwt 3 januari 1819 (Schoterland) met Wilt Hayes Swart (of Zwart). Zij overlijdt 1 april 1853, 62, weduwe. Wilt Zwart overlijdt 7 januari 1846, weduwnaar. Eerder dan Jacobje dus, hij zou geen weduwnaar kunnen zijn.

Onduidelijkheid alom. Een Woudstra-voorfamilie is zeker. Of voormoeder Bonjé Woudstra een heel late dochter zou zijn van Dirk Eelkes Woudstra via een heel laat(tweede) huwelijk met Jacobje van der Werf schijnt onwaarschijnlijk. Wel is het waar dat zij haar tweede dochter Jacoba noemde (Jacoba Jans Lukkes).

VOOROUDERS VIA ROEM EN VAN BEEK-LIJNEN

Bonne Van der Hoek (1875-1943) verhuisde vanuit Heerenveen naar Zuid-Holland en trouwde daar in 1900 met Neeltje Roem (Naaldwijk in het Westland onder den Haag).

Haar ouders zijn Willem Roem en Antje van Beek.

Over de ouders of voorouders van Willem Roem en Antje van Beek is op dit moment, door mij, niets te vertellen. Ik heb wel het verhaal de wereld in geholpen dat de roepnaam Neeltje binnen het latere Van der Hoeken-gezin een vernoeming is naar een grootmoeder Cornelia Spruijt, van Roem-kant. Maar weet ik veel.

Dit hoofdstuk over de Westlandse voorfamilie staat open voor alle mogelijke invulling, suggesties enzovoort. Mijn verhaal begint bij het hoofdstuk Willem Roem en Antje van Beek hierna (overgrootouders).

JACOB PIERS DE JONG en GEESKE JOCHUMS OENEMA

NB.: Jochums ook Jogchems of Jochems.

De grootouders van vaderskant van Elizabeth de Jong (1910-1989) heetten Pier en Joltje. Haar vader heette Klaas Piers de Jong. In “het familieverhaal” werd diens vader weleens Pier Klazes genoemd maar het moet Pier Jacobs zijn geweest, geboren te Ouwsterhaule of daaromtrent (Doniawerstal).

De overgrootouders van Elizabeth waren: Jacob en Geeske.

Huwelijk: Jacob Piers de Jong en Geeske Jochums Oenema trouwen 11 juni 1824 in Doniawerstal. De Oenema-familie woont daar in de Ouwstertrijega tussen Tjeukemeer en Haskerhorne/Joure.

Kinderen uit dit huwelijk: Een lijstje van 7 kinderen is te maken. Oudste zoon Pier wordt 20 mei 1825 geboren (Doniawerstal). Dan is er een “hiaat” tot 1833 wanneer in Haskerland dochter Trijntje wordt geregistreerd. Daarna komen met regelmaat de volgende vijf kinderen ter wereld. Allen in Haskerland waar Jacob en Geeske inmiddels moeten zijn gaan wonen.

Het lijstje van kinderen: Pier, geboren 20 mei 1825 (Doniawerstal). De grootvader/pake van Elizabeth de Jong. Trijntje, geboren 14 maart 1833 (Haskerland). Klaas, geboren 24 april 1835 (Haskerland). Jacobje Jacobs, geboren 22 februari 1837 (Haskerland). Pas twintig jaar later ontdekte deze dochter dat de ambtenaar van het geboorteregister haar als zoon had ingeschreven. Dit is toen hersteld. Minne, geboren 15 juli 1839 (Haskerland). Oene, geboren 21 juni 1842 (Haskerland). Epke, geboren 9 augustus 1844 (Haskerland).

Opmerkelijk is misschien dat er geen zoon Jochum in het lijstje voorkomt, naar de vader van Geeske. Het kan zijn dat het “hiaat” qua geboortes 1826-1832 door miskramen ontstond.

Overlijdens van Jacob en Geeske: Jacob Piers de Jong overlijdt 29 november 1850, 53 jaar oud, gehuwd (Haskerland). Zoon Pier was toen 25 en in 1846 met Joltje Veldstra getrouwd. Dochter Trijntje is 17 en de andere kinderen zijn nog jonger. Geeske Jochums Oenema overlijdt 4 augustus 1879, 77 jaar, weduwe.

VERDERE VOORFAMILIE “DE JONG”

Bij de familienaamregistratie van 1811 laten zich rond 700 gezinshoofden in Friesland (ik heb het niet nageteld, het zijn er heel veel) als de Jong registreren. Het zoeken naar een Pier de Jong met een zoon Jacob van rond 14 jaar oud gaf geen resultaat. Het kan zijn dat hij buiten Friesland woonde en dat zoon Jacob pas naar Friesland trok.

Kroes (CBG 1993, pg.238) noemt “Gieterse” de Jongen uit Wanneperveen die voor en na 1809 in Haskerland (Haskerhorne en Oudehaske) kwamen werken en wonen. Misschien moeten we dus in Wanneperveen gaan zoeken naar voorvader Pier de Jong.

Het kan ook anders zijn gegaan. Haha. VOORFAMILIE OENEMA

Door het huwelijk van 1824 is er ook een Oenema-afstammingslijn. De grootvader van Geeske van vaderskant is Oene Wytses uit Oldeouwer die in 1811 bij de mairie Langweer (Doniawerstal) de achternaam Oenema laat vastleggen. Hij doet dit mede namens zijn volwassen zonen:

Wijtse, 38 jaar, woonachtig in Ouwsterhaule. Met op dat moment drie dochters: Geeske (9), Klaaske (5) en Antje (1). Jochem, 36 jaar, wonend te Westermeer. Met op dat moment de dochter Geeske (9, onze voormoeder) en de zonen Klaas (4) en Oene (2). Klaas overlijdt 1835, 28 jaar, gehuwd (Haskerland). Vader Jochem overlijdt 7 maart 1848, 73 jaar, weduwnaar (Doniawerstal). Harmen, 34 jaar, wonend te Oldeouwer. Met op dat moment de zonen Oene (5) en Egbert (1) en de dochter Antje (3).

De ‘stamvader’ Oene Wytses Oenema overlijdt kort na 1811, op 1 mei 1815, 74 jaar weduwnaar (Doniawerstal). Zijn vader heeft Wytse Oenema geheten (of Oenes).

Dorpsnamen Oldeouwer, Ouwster Nijega en Ouwsterhaule zijn dorpjes langs de dijk die noordelijk van het Tjeukemeer naar Haskerland (Haskerhorne) gaat. Oldeouwer ligt aan het Tjeukemeer. Samen werden deze dorpjes de Ouwstertrijega of Trijega genoemd (trijega=drie dorpjes). Ze vormen het oostelijkste puntje van Doniawerstal. Oostelijk van St.Nicolaasga en Scharsterbrug. Pas in 1882/83 werd de Trijegaaster Veenpolder opgericht. In de tijd van ‘onze’ Oenema-voorfamilie was, sinds 1741, op initiatief van jonkheer Johan Vegelin van Claerbergen bij Oldeouwer een eerste Trijegaaster polder begonnen met 16 boerderijen. Oldeouwer (= oude oever) werd bij zuidwestenwind steeds door het water van het Tjeukemeer bedreigd. Tot ca. 1850 werd hier veel grond verveend. Wietse Oenema meldt in 1811 dat zijn zoon Jochem met o.a. de 9-jarige Geeske dan in Westermeer wonen. Later woonden ze ook weer in de Trijega. Westermeer was een kerkdorp enkele kilometers noordelijker, gelegen tussen Haskerhorne en Joure. In 1954 bij Joure getrokken. De buurschap Joure had in 1488 weekmarktrechten gekregen, kreeg pas in 1644 een kerk. In 1811 had Westermeer slechts 94 inwoners maar was nog wel bekend vanwege “de rike toer” (de rijke toren, kerkelijk grondbezit). 

FOKKE FEDDES VELDSTRA en LIJSBERT HANZES FRANKENA

Huwelijk: Fokke en Lijsbert trouwen 28 december 1820 (Haskerland).

Kinderen uit dit huwelijk:

Janke Fokkes Veldstra (1821-1889). Getrouwd 1842 met Harmen Jacobs Cloo. Joltje Fokkes Veldstra (1823-1900). Getrouwd 1846 met Pier Jacobs de Jong. Grietje Fokkes Veldstra (1825-1845). Ongehuwd gebleven. Jacobje (1828, overleden 10 maanden oud) Fedde (1829-1881). Getrouwd 1869 met Akke Kerstes Postma. Jacobje (1831-1906). Getrouwd 1867 met Hendrik Greevelink. Hansje (1833-1913, Utingeradeel). Getrouwd 1863 met Ids Schaap. Margje (1836-1908). Getrouwd 1862 met Roelof Jans Holtrop. Hans (1839-1916, Utingeradeel). Getrouwd 1869 met Bregtje Thaekes de Groot. Fokjen (1842-1916, Utingeradeel). Ongehuwd gebleven.

Verhuizingen: Het huwelijk leverde acht dochters en twee zoons (Fedde en Hans), voorzover mijn constateringen kloppen. Vader Fokke overlijdt 1861 in Haskerland en dochter Margje trouwt (9 mei 1862) ook in Haskerland. Maar dochter Hansje (30 mei 1863) in Utingeradeel (Haskerdijken?).

Fokke Feddes en Lijsbert hadden wellicht een agrarisch bedrijf en verhuisden niet (Haskerland). Oudste zoon Fedde was ruim 30 en ongehuwd toen vader overleed. Hij neemt het bedrijf over en trouwt pas rond zijn 40ste, met Akke Postma. Tweede zoon Hans begint een paar polders noordelijker (Utingeradeel) met een bedrijf en trekt twee jonge zusjes mee: Hansje die er met Ids Schaap trouwt en Fokje die ongetrouwd blijft. Misschien woonde moeder Lijsbert in 1863 ook bij Hans in Utingeradeel, waar Hansje dan trouwt. Moeder Lijsbert sterft 17 december 1871 en dit wordt in Haskerland aangetekend.

Dochter Joltje trouwt 1846 met Pier Jacobs de Jong en minstens tot en met 1855 wonen zij in Haskerland. Rond 1860 verhuisde zij met man en kinderen naar Schoterland (Oudehorne) waar Pier de Jong een eigen bedrijf start (paardenfokker?). Was dit na het overlijden van Joltjes vader Fokke? Hoe ging het eigenlijk.

VOORFAMILIE VELDSTRA

Via Joltje Fokkes Veldstra (1823-1900), moeder van Klaas Piers de Jong en grootmoeder/beppe van Elizatbeth de Jong is er relatie met Veldstra-voorouders en Frankena-voorouders.

Bij de (verplichte, onder Franse inlijving) familienaamregistratie van 1811 laat Fedde Fokkes uit Haskerhorne zich met twee zonen en vier dochters inschrijven onder de familienaam Veldstra: Fokke (20), Boukjen (17), Jan (15), Janke (13), Aukje (9), Margjen (5). Het jaar erop, 22 mei 1812, overlijdt deze voorvader, 54 jaar oud.

Zoon Fokke huwde rond 8 jaar later met Lijsbert Frankena, zoals hierboven vermeld. O.a. Joltje werd geboren (1823-1900). Fedde Fokkes (ca.1758-1812) was getrouwd met Grietje Jans Schokker (ca.1769-1827). Als Fokke het oudste kind was uit dit huwelijk was Fedde rond 30 jaar oud toen hij trouwde.

Fokke Veldstra is een directe voorvader van de tegenwoordige VanderHoeken-familie (Willem/Elizabeth - WE-gezin te noemen). Zijn zus Boukjen (Baukjen) werd 14 maart 1794 geboren en trouwde op rijpe leeftijd met Wytze de Vries (17 mei 1829). Dankzij haar geboorte-akte weet ik (??) dat een van onze verdere voormoeders Grietje Schokker heette. Broer Jan heb je dan nog (15 in 1811). Die trouwde 24 mei 1823 met Roelofje Hendriks Pijlman en overlijdt 14 oktober 1863, 67 jaar, weduwnaar (Aengwirden). Zus Janke (13 in 1811) is voorlopig verdwenen uit de geschiedenis. Van jongste zus Margje (5 in 1811) is vast te stellen dat ze slechts 20 werd. Overleden 5 november 1826, ongehuwd.

En zus Aukje dan (9 in 1811)? Die trouwt 27 augustus 1823 (Haskerland) met Jacob Jans Symons. Waarschijnlijk is die man rond 1825 overleden en hertrouwt Aukje 23 februari 1828 met Cornelis Beerends Schipper (Aengwirden). Aukje overlijdt 1848, 45 jaar, gehuwd (Aengwirden).

NB: Begin 1825 werd heel Zuid-Friesland na zware stormen en breken van dijken door de Zuiderzee overstroomd waarbij 17 mensen direct verdronken. Veel meer mensen stierven in de maanden erna of jaren erna aan wat achteraf malaria-ziekte werd genoemd maar het kan ook cholera zijn geweest (geen zuiver leidingwate, brak en vervuild/besmet oppervlaktewater). Sterftecijfers in 1825 en 1826 onbeschoft hoog in dit deel van de provincie. Gedreven door deze ramp besloot de nationale regering (koning Willem I) tientallen miljoenen guldens te investeren in dijkverbetering en dijkversterking wat meteen ook wegenverbetering inhield (rijksstraatwegen, grintdyken).

Notitie hierboven past niet echt in dit verhaal. Maar de vele overlijdens rond 1825 kunnen met de ramp van toen te maken hebben gehad. Het regeringsbesluit zorgde ook voor nieuwe werkgelegenheid in dijken- en wegenaanleg die tot een andere generatie van arbeiders leidde.

Er is ook nog een voorvader Fokke () Veldstra geweest van wie Fedde Fokkes, geboren rond 1758, een zoon was.

Voorfamilie Schokker

Door het huwelijk van Fedde Fokkes Veldstra rond 1790 met Grietje Jans Schokker hebben we ook een Schokker-voorfamilie. Waarschijnlijk was deze van “Gieterse” afkomst.

Jochem Kroes (CBG 1993, pg. 242) meldt turfgraversfamilie Schokker (Schukker) van Overijsselse afkomst (Wanneperveen). Vanaf 1753 in Haskerland: Haskerhorne, Oudehaske, Nijehaske. Voor en na 1799 ook in Schoterland: St.Johannesga, Rotsterhaule. Die melding (Wanneperveen) houdt in dat er bij het CBG meer over voorvader Jan Schokker en diens familie te vinden moet zijn.

In Haskerland was er ook een Jan Jans Schokker (ca.1774-1847) en een Hendrik Jans Schokker (ca.1781-1847) die jongere broers van Grietje kunnen zijn geweest. Jan Jans bleef ongehuwd. En er is een Geesje Jans Schokker die 12-5-1797 trouwt in Steggerda/Weststellingwerf (met Antoni Beekman). Maar dit is waarschijnlijk te ver “gezocht”.

Overigens is er nog een zoekprobleem: Fedde Fokkes Veldstra overlijdt 22 mei 1812 (54, gehuwd) en Grietje Jans Schokker 13 september 1827 (58, gehuwd). Grietje kan na het overlijden van Fedde hertrouwt zijn maar ik heb daar geen bericht van gezien. Ik mocht foutjes maken. Voorfamilie Frankena

De moeder van Joltje heette Lijsbert Frankena (Lyske waarschijnlijk, in het Fries). Die moeder was 20 jaar toen ze trouwde (1820, Haskerland) met Fokke Veldstra en het werd een uitgebreid gezin, met vooral dochters. Joltje (1823) was het tweede kind en de tweede dochter. Zie hierboven.

Voormoeder Lijsbert overlijdt 17 december 1871, 71 jaar, weduwe want Fokke tien jaar eerder gestorven.

Ze heette Hanzes Frankena. Vermoedelijk dochter van Hans Meyes Frankena die WE (Willem/Elizabeth-gezin) dan ook als verre voorvader moeten beschouwen. HMF stierf 6 augustus 1816, 57 jaar, mairie Haske. Wanneer dit klopt was hij rond 40 toen Lijsbert werd geboren.

Bij de familienaamregistratie van 1811 blijft Hans Meyes Frankena in gebreke. Kwam vaker voor. Maar we missen dus de melding van de dan rond 11-jarige Lijsbert en moeten het (voorlopig) weer met gissingen doen.

Alle 14 gezinshoofden die zich in 1811 als Frankena laten inschrijven (binnen Friesland) komen uit de zuidwesthoek. Slotermeer en omgeving, Doniawerstal. Het is aannemelijk dat Lijsbert gelieerd is aan deze families of een van deze families (ik wil dit ook wel bestrijden wanneer het moet). Bij de mairie Langeweer (Doniawerstal) meldt zich in 1811 een Lammert Meyes onder de familienaam Frankena. Hij meldt één zoontje, 2 jaar oud, Meije geheten. Misschien was Lammert een behoorlijk jongere broer van Hans Meyes, de vader van Lijsbert. Hans woonde enkele kilometers oostelijker (mairie Haske). Lijsbert Hanzes Frankena (1800-1871) een van onze voormoeders, had minstens een jongere broer (Meye Hanzes Frankena, 1804-1875)en een jongere zus (Jacobje Hanzes Frankena, 1806-1826). Meye trouwt 1832 en overlijdt 1875. Jacobje trouwt 27 mei 1826, met Lykele Sakes Poutsma, maar overlijdt ook in hetzelfde jaar, 28 november 1826, 19 jaar. Meye Frankena kan als oom te Haskerland rol hebben gespeeld voor Lijsbert-nakomelingen (DE JONG-tak). Hij kreeg ook een dochter Joltje (Meyes Frankena) zoals zus Lijsbert. En een zoon Fedde (Vedde geschreven door de ambtenaar). Joltje Meyes Frankena trouwt 1855 met Anne Sipkema. Vedde Meyes Frankena trouwt 7 november 1873 met Atje Van der Hoek (geen voorfamilie) en overlijdt 1915, 80 jaar, vrouw leeft nog. Verder te melden Hans MF (overlijdt 1918, 81 jaar), Grietje MF (overlijdt 1857, 13 jaar), Jan MF (overlijdt 1911, 63 jaar, weduwnaar). Misschien ook dochter Jacobje en zoon Auke. Allerlei Frankena-familie, verwant aan voormoeder Joltje, aanwezig tweede helft 19de eeuw. Ik kan niets zeggen over contacten. Zus Jacobje gaat november 1826 dood, 19 jaar oud, net een halfjaar getrouwd. Lijsbert noemt haar volgende dochter Jacobje. Deze overlijdt 10 maanden oud, 21 december 1828. De dochter erna wordt weer Jacobje genoemd (1831). Deze Jacobje op rijpe leeftijd (1867) getrouwd met Hendrik Greevelink wordt 74.

De Veldstra-, Frankena- en Oenema-voorfamilies hebben veel te maken met oostelijk Doniawerstal boven het Tjeukemeer. Andere voorfamilies, Wiekels en Fleerens, hebben te maken met de zuidelijke oevers van het Tjeukemeer, Delfstrahuizen en omgeving. Zie hierna binnen deze documentatie.

HENDRIK DURKS WIEKEL en FOKJE JANS VAN FLEEREN

NB: Wiekel is soms ook Wykel geschreven. De familienaam Van Fleeren werd ook vaak verbasterd. Men heeft het over Fleer of Vleer. Voorvader Jan Andries (Delfstrahuizen) werd door de ambtenaar Mairie Sint-Johannesga, west-Schoterland, als Vleeren ingeschreven. Met notitie van de ambtenaar dat Jan Andries als Fleeren ondertekende. Bij de kinderen en kleinkinderen werd het deels Van Fleeren dan wel van Vleeren. Belangrijk was misschien de “grensrivier” Tjonger tussen Schoterland en de Stellingwerven. In Schoterland van Fleeren, in de Stellingwerven van Vleeren (binnen zelfde familie).

Huwelijk: Hendrik Durks Wiekel (in overlijdensakte als Wykel vermeld) trouwt 26 november 1820 met Fokje Jans Fleeren (later van Fleeren). Fokje is rond 20, Hendrik is rond 40 en voor hem is het misschien een tweede huwelijk.

Overlijden van Hendrik en Fokje: De jongere Fokje overlijdt het eerst, 9 februari 1860, 60 jaar. Hendrik overlijdt in 1861, 80 jaar.

Kinderen uit dit huwelijk: Jan Hendriks Wiekel. Waarschijnlijk het eerste kind uit dit huwelijk. Vernoemd naar de vader van Fokje wat mogelijk aangeeft dat HDW kinderen (waaronder een Durk) uit eerder huwelijk had. Zoontje Jan overlijdt in 1824, slechts 9 maanden oud. Trijntje Hendriks Wiekel, geboren in 1827. Trouwt 19 november 1848 met Willem Martens de Jong. Overlijdt 20 juli 1868, 41 jaar oud. Moeder Fokje (1860, 60 jaar oud) en HDW (1861, 80 jaar oud) zijn dan ook al overleden. Rintze Hendriks Wiekel, overlijdt 8 januari 1915, 81 jaar oud (geboren rond 1833). ??? Bontje Hendriks Wiekel (geboren rond 1835?), trouwt 7 november 1880 met Gerrit Sakes Bos (diens tweede huwelijk) die verre afstammeling is van Jacob Annes (Nieuweschoot, geboren rond 1625). ??? Janke Hendriks Wiekel (1840- gestorven 12 januari 1908 te Oudehaske, Haskerland). Grootmoeder van Elizabeth de Jong (1910-1989).

Beroep van Hendrik: Bekend als schoenmaker te Oudehorne, Schoterland. Misschien beoefende hij dit ambacht eerder in Oosterzee of Delfstrahuizen waar hij met Fokje trouwde. Volgens een bericht was het dorp Oosterzee, naast Delfstrahuizen gelegen, destijds zelfs drie schoenmakers rijk.

Eerder huwelijk van Hendrik? Hendrik was rond 40 toen hij met de 20 jaar jongere Fokje trouwde en vervolgens nog vijf kinderen kreeg. Waarschijnlijk was hij weduwnaar geworden en had hij uit eerder huwelijk de volgende drie kinderen: Durk Hendriks Wykel, geboren 1804 (overleden 1879, 74 jaar, weduwnaar, Schoterland) Hans Hendriks Wykel, geboren 1806 (overleden 1846, 39 jaar, gehuwd, Schoterland) Maike Hendriks Wykel, geboren 1810 (overleden 1881, 71 jaar, gehuwd, Schoterland). Misschien verklaart dit waarom hij geen zoon uit zijn huwelijk met Fokje de naam Durk gaf, naar zijn vader. Er was al een zoon Durk Wykel (of Wiekel).

VOORFAMILIE WIEKEL (OF WYKEL)

Hendrik Durks Wiekel werd ca. 1781 geboren, als zoon van een Durk. In de 1811-familienaamregistratie (Friesland) komen geen herkenbare namen voor. Hier zou dus verder gezocht kunnen worden, bijvoorbeeld via de overlijdensakte betreffende Hendrik (1861, Schoterland).

De achternaam Wiekel kan naar een dorpje in Gaasterland verwijzen. Maar evengoed van een mansnaam zijn afgeleid (Wyke, Wykle). VOORFAMILIE FLEEREN (van Fleeren, van Vleeren)

Voormoeder Fokje Jans van Fleeren is dochter van Jan Andries (Delfstrahuizen) die in 1811 door de ambtenaar onder de familienaam ‘Vleeren’ wordt ingeschreven, maar met ‘Fleeren’ ondertekent. Bij zijn overlijden in 1828 wordt hij als ‘van Fleeren’ te boek gesteld.

CONVGEGEVENS Fleeren- of Vleerennaam 1811: Ambtenaar schreef Vleeren, Jan Andries tekende met Fleeren. Eventjes later werd het Van Fleeren. Een plaatsnaam- of gebiedsnaam-aanduiding. Jan Andries had met Fleeren gelijk. Maar de ambtenaar wist dat je voor het friese Flearen in het Hollands Vleeren moest schrijven. Als kinderen van Jan Andries naar Weststellingwerf verhuizen wordt de familienaam ook (on-Fries) van Vleeren. FLEAR (Nederlands: vledder, vleer, vlier). Allerlei gebieden van drassig land met bossage konden als Yn 'e Flearen worden genoemd. De vlierboom gaf er de naam aan of kreeg er de naam van, zegt men. Overigens is de Jan Andries uit Delfstrahuizen de enige die in 1811 bij de familienaam-registratie in heel Friesland (voorzover de registratie geldt) met deze achternaam kwam aanzetten. Dat hij mogelijk van ‘Gieterse’ herkomst (Vledderveen) is, valt niet uit te sluiten.  Jan Andries (van) Fleeren te Delfstrahuizen meldt zich in 1811 bij de mairie Sint-Johannesga (tot 1934 Schoterland) voor de burgerlijke stand aan met 6 kinderen: - Albertje (13 jaar) - Fokjen (10 jaar) - Jantje (8) - Andriesje (5) - Andries (2) - Jan (3 dagen oud).

Kinderen van JAN ANDRIES FLEEREN uit Delfstrahuizen

JAN ANDRIES overlijdt 27 september 1828, 63 jaar. De naam van zijn vrouw is (nog) niet bekend. Hij is in 1765 geboren, rond z'n dertigste getrouwd. Dochter Albertje was eerste kind.

Het lijstje van 1811 kan worden aangevuld:

  • Albertje (13 jaar in 1811) overlijdt 30 oktober 1824, 26 jaar oud
  • Fokjen (10 jaar in 1811) trouwt 26 november 1820 met HENDRIK DURKS WIEKEL, wordt grootmoeder van Elizabeth de Jong, overlijdt 9 februari 1860, 60 jaar, gehuwd (Hendrik Durks overlijdt in het jaar erna)
  • Jantje (8) overlijdt 9 oktober 1873, 69 jaar, weduwe
  • Andriesje (5) overlijdt 10 oktober 1860, 54 jaar (Weststellingwerf)
  • Andries (2) trouwt 7 november 1838 met TRIJNTJE MEINES BOS (Weststellingwerf). Ze wonen in Oldetrijne tot rond 1846, verhuizen daarna naar Oldelamer. Beide dorpen dichtbij Delfstrahuizen, maar 'over de Tjonger'. Uit het huwelijk van Andries Jans van Fleeren en Trijntje Meines Bos worden diverse kinderen geboren: Jacobje (1839), Jan Andries (1841), Pietje (dochter van 1844), in Oldelamer Jeltje (1848, overlijdt 1 jaar oud), nog een Jeltje (1850) en jongste zoon Meine (1853).
  • Jan (3 dagen oud). Jan Jans van Fleeren overlijdt 1 januari 1888, 76 jaar oud, weduwnaar (Weststellingwerf). Na 1811 geboren:
  • Marrigjen Jans van Fleeren, overlijdt 11 januari 1894, 79 jaar.
  • Bonne Jans van Fleeren, overlijdt 1 juni 1882, 65 jaar, gehuwd.

In de buurt van Oldelamer komt nageslacht ook als Van Vleeren voor. De familienaam duikt al eerder ook in Amerika op.

ANNE PIETERS SCHIPPER en …….. NB: Elizabeth de Jong (1910-1989) had van moederskant een grootvader die Jurjen Schipper heette. Haar moeder noemde zich Fokje Schippers, met een ‘s’ aan het eind. Jurjen Schipper wordt in andere bronnen Jurjen Annes Schipper genoemd. Hij moet dus zoon van een Anne Schipper zijn geweest.

Het is mogelijk dat Anne Pieters Schipper de vader was van Jurjen Schipper, grootvader van moederskant van Elizabeth de Jong. Elizabeth (1910-1989) heeft grootvader Jurjen Schipper en ook diens vrouw, grootmoeder Janke Wiekel, niet persoonlijk gekend want beiden overleden in 1908 toen Elizabeth (Oudehaske) nog niet was geboren. In “het familieverhaal” legde Elizabeth wel nadruk op het feit dat Jurjen een niet-Fries was maar, in haar uitdrukkingen, een kromprater of Ommenaar. Dit zal ze dus van haar ouders, Fokje Schippers en (vooral wellicht) Klaas Piers de Jong, hebben gehoord. Je weet hoe men elkaar, familiair, op afkomst soms kan sarren. Meisje Lyske heeft in haar kindertijd waarschijnlijk het nodige gehoord.

Turfbaggeren en Gieterse invasie met schippers

Het is waar dat haar moeder, beppe Fokje Schippers, volledig of vrijwel volledig afstamt van beneden-Tjongerse families. De Friese taalgrens liep ongeveer langs de Tjongerrivier. Ten zuiden van die rivier had je de Saksische Stellingwerven (“krompraters”) en nog wat verder zuidelijk begon het Overijsselse gebied van waaruit na 1750 honderden families van veenbazen en turfgravers naar de Friese Schoterlanden en Haskerland trokken. Voor de profijtelijke turfwinning volgens de baggermethode. In de kop van Overijssel, rond Giethoorn en Wanneperveen, had men met die methode veel technische ervaring opgedaan die de turfwinning boven de Tjongerrivier goed kon gebruiken. De baggermethode hield vergraving in het natte in, beneden de waterspiegel. In de kop van Overijssel leidde dit tot het ontstaan van grote meren en veenplassen. Na de komst van de “Gietersen” ging het in Schoter- en Haskerland ook in die richting. Tot van overheidswege werd ingegrepen (het land stroomde onder) en de turfwinners verplicht werden “droog land” achter te laten. De veenpolders. Voor de afwatering en voor het vervoer van de gewonnen turf waren vaarten en schepen nodig. Schippers ook, meer dan voorheen. Elizabeth noemde haar grootvader een ommenaar (naar de plaats Ommen aan de Overijsselse Vecht?). Maar tegenwoordig is het gebruikelijk om de turfimmigranten gietersen te noemen (naar Giethoorn en omgeving in de Kop van Overijssel).

De Gieterse methode van turfwinning vergde een boel schippers. Omdat de Gieterse families vaak al met achternamen werkten die bijvoorbeeld aan het beroep van de vader refereerden, kwamen zo ook families binnen in Schoterland of Haskerland die de achternaam Schipper of Schippers droegen.

Waarschijnlijk was er de neiging om Schippers te schrijven in plaats van Schipper wanneer de betrokkene zelf niet schipper was. In ieder geval laat beppe Fokje zich steeds Schippers, soort patroniem, noemen terwijl haar vader Jurjen Schipper heette. En voorzover ik weet geen schipper was, in latere leven. Misschien wel nooit.

VOORFAMILIE SCHIPPER(S)

Via de “Gieterse immigratie” (Ommenaars) kwamen Schipper(s)-families binnen vanuit de Stellingwerven en Overijssel. Kroes (CBG, 1993, pg. 242) noemt een aantal van die families: “Afkomstig uit Giethoorn (vóór 1777), Muggenbeet en Nederland (vóór 1801); vóór en na 1771 in Schoterland (Sint Johannesga)…” enzovoort.

We kunnen onze schippervoorfamilie, naast Wouter Freerks Van der Hoek meer noordelijk, - de Schippers dus van moederskant- waarschijnlijk het best zoeken in het Stellingwerfs gebied tussen Wolvega en Steenwijk, langs de Linde-rivier. De plaats is dan Steggerda (mairie Noordwolde).

Overgrootvader Jurjen Annes Schipper kan afstammen van de Schipper-familie te Steggerda. Zijn vader was dan Anne Pieters Schipper. JAN WOLTERS VAN DER HOEK en HILTJE JANS LUKKES

NB: Wolters ook als Wouters in akten vermeld.

In geboorte-akte nr. 38, aangiftedatum 8 april 1835, gemeente Haskerland wordt de geboorte gemeld van Jan, zoon van - zoals de ambtenaar schrijft - Wouter Freerks Van der Hoek en Grietje Bonnes Bouma. We zien geen speciale aantekening zoals bij de geboorte drie jaar eerder van zoon Freerk in Utingeradeel: vader is schipper afkomstig uit Benedenknijpe. Maar Utingeradeel (Akkrum) was destijds een belangrijk knooppunt van vaarwegen en de aangifte van een pasgeboren kind door een voorbijkomende schipper was daar heel gebruikelijk. En de ambtenaren waren eraan gewend de speciale aantekening te maken. Bij Jans geboorte zijn er drie andere kinderen in het gezin: dochter Hendrikje van ongeveer 10 en de zonen Bonne (7) en genoemde Freerk (3). In 1841 wordt nog een broertje Joldert ingeschreven (gemeente Aengwirden).

De geboortedag van Hiltje Jans Lukkes is 29 februari 1840, schrikkeldag. Aangifte op 2 maart 1840 (Schoterland) en Ryksargyf meldt ook 2 maart als geboortedag maar ik denk dat dit een vergissing is geweest van de tikkamer. Hiltje is het oudste kind uit het huwelijk tussen Jan Johannes Lukkes en Bonjé Dirks Woudstra die 19 mei 1838 zijn getrouwd (Schoterland). Na haar worden nog twee jongetjes geboren uit dit huwelijk: Durk in 1842 en Johannes in 1845. Durk overlijdt 14 december 1860, 18 jaar oud. Johannes 1 juli 1848, 3 jaar oud.

Huwelijk: Jan Van der Hoek en Hiltje Lukkes trouwen 2 juni 1861 (Schoterland). Jan is 26, Hiltje 21. In welk dorp het huwelijksfeest werd gevierd is (nog) niet met zekerheid te zeggen. Een Lukkes-familie woonde in de Mairie Knijpe en mijn vermoeden is dat Hiltje van die familie afstamde. Maar die mairie omvatte ook Nieuweschoot en Brongerga en dergelijke dorpen. In “het familieverhaal” werd tot dusver Brongerga hardnekkig genoemd als woonplaats van Jan en Hiltje. Er is nog een complicatie: Jans vader was al overleden (schipper Wolter in 1849) en het is (nog) niet vastgesteld wanneer de vader van Hiltje overleed, Jan Johannes Lukkes. Zijn overlijdens-akte ontbreekt in de archieven. Was hij in 1861 overleden?

Familiesituatie:

  1. Van der Hoek-kant (en Boumannen)

Geen opa’s, geen oma’s aanwezig, ook vader Wolter niet: Opa Freerk Tammes Van der Hoek is 1841 overleden (90 jaar oud) toen Jan zes was. Vader Wolter Freerks overleed 1849 (54 jaar, de schipper) toen Jan veertien was. Oma Hendrikjen Wolters overleed oktober 1822 (58 jaar oud) en oma Lamkjen Jelles Bakker februari 1822 (42 jaar). Opa Bonne Jans Bouma (Bouwman of Bouman) is augustus 1852 overleden. Na het overlijden van Lamkjen begon hij een tweede huwelijk met Marijke (Uilkes) de Vries. Misschien was deze “stief-oma” uit Oudehorne wel bij het huwelijk aanwezig. Jan heeft zijn “echte” oma’s nooit gekend. Die overleden beide in 1822 toen Jan (1835) nog geboren moest worden. Toen haar vader hertrouwde was moeder Grietje als sinds vier jaar met Wolter Freerks Van der Hoek getrouwd. Bonnes tweede vrouw was niet veel ouder dan zijn oudste dochter. We weten niet hoe het contact was tussen Grietje en Marijke die in de periode dat Grietje zelf moeder van diverse kinderen werd, zelf ook vijf kinderen (allen dochters, half-zusjes van Grietje dus technisch gesproken) in de wieg kon leggen. Misschien waren de contacten goed, al had Grietje als echtgenote van schipper Wolter Van der Hoek misschien weinig gelegenheid om naar Oudehorne te reizen. Het kan ook zijn dat haar kinderen regelmatig bij opa Bonne en beppe Marijke in Oudehorne te logeren werden gebracht. Was het laatste het geval dan zal Jan deze oma redelijk goed gekend hebben en ook de jonge “tantes” die allemaal rond even oud waren als hij.

Boumannen-kant Van de kant van moeder Grietje kan de half-oma Marijke bij het huwelijk van Jan en Hiltje aanwezig zijn geweest. Familieleden via de broers van Grietje, de ooms Jelle, Jan en Roel, en de jongere zus van Grietje die Lamkje heette. Bonne Jans Bouma heeft een moeder die Lamkje heet, heeft een vrouw die Lamkje heet en noemt zijn tweede dochter ook Lamkje. En familieleden van de halfzussen van moeder Grietje. Van wie er in 1861 drie in leven zijn (twee Aukjes overleden) en inmiddels zelf al getrouwd: Marijke, Martje en Uiltje. Alledrie van de leeftijd van Jan.

Van der Hoeken-kant Van de kant van vader Wolter (1849 overleden) kunnen slechts weinig directe verwanten aanwezig zijn. Jans jongste broer, Jaldert, overleed 1857, 16 jaar. In leven zijn zus Hendrikje (36 jaar, ongehuwd) en broers Bonne (33) en Freerk (29), beide ongehuwd. Geen zwagers of schoonzussen, neven of nichten. Van de broers en zussen van vader Wolter is alleen Grietje Freerks nog in leven. Tante Grietje is ruim 60, vrijwel evenoud als moeder Grietje. In 1861 is ze weduwe en uit haar huwelijk met Kerst Libbes de Vries werd wel een kind geboren (Libbe de Vries, 1836) of misschien nog een kind of wat, maar die zijn in 1861 ook niet meer in leven. Tante Grietje kan bij het huwelijk aanwezig zijn geweest. Misschien was er nog een vijfde “echte” Van der Hoek: Afke. Dochter van tante Joukje Freerks Van der Hoek (1832 overleden). Afke is kind uit een tweede huwelijk van tante Joukje. Was 1 of 2 jaar toen Joukje overleed en rond 6 toen haar vader (Arend Krom) stierf. Die was inmiddels nog hertrouwd en Afke had dus een stiefmoeder maar hoe dat verder ging in haar jeugd is nog onbekend. Wanneer neef Jan in 1861 trouwt is Afke hoogstwaarschijnlijk aanwezig. Dertig en ongehuwd. Tien jaar later (13 mei 1871) zal ze trouwen met Jans broer, Freerk, die tot dan ook ongehuwd was gebleven. Huwelijk bleef kinderloos. Conclusie van dit verhaal: de Van der Hoeken-kant was zwaar onderbemand/bevrouwd in 1861. Alleen door dit huwelijk tussen Jan en Hiltje kreeg de Van der Hoeken-lijn ook een werkelijke voortzetting voor jaren erna.

Lukkes-kant (en Woudstra’s)

Hiltje Jans Lukkes is dochter van Jan Johannes Lukkes en Bonjé Dirks Woudstra. Moeder Bonjé zal bij het huwelijk tussen Jan Van der Hoek en Hiltje Lukkes aanwezig zijn geweest. Hiltje (21) heeft op dat moment geen broers meer en zusjes ook niet. De vraag is zelfs of vader Jan Lukkes in 1861 nog in leven was. Er is geen overlijdens-akte betreffende hem gevonden. Wanneer Bonjé i n 1876 overlijdt (62 jaar oud) is ze weduwe. Het kan zijn dat van de kant van Hiltje in 1861 ook geen vader meer aanwezig was, zoals bij Jan. De opa’s en oma’s van Hiltje zijn dan ook overleden. Misschien was van haar kant enkel moeder Bonjé nog in leven. En was er van Lukkes-kant verder ook nauwelijks directe familie over. Dit kan nog worden nageplozen. Aan Woudstra-kant bestaan ook nog onduidelijkheden. Vermoedelijk was Bonjé dochter van Durk Eeelkes die zich in 1811 bij de mairie Sint-Johannesga (westelijk deel van Schoterland) als Woudstra of Woutstra laat inschrijven met een rijtje nog jonge kinderen. Verhuizingen: Waar Jan en Hiltje per 1861 gingen wonen valt (nog) niet uit documenten te achterhalen. Brongerga is gezegd. Zelfs met een preciese plekaanduiding: aan de laan achter het kerkhofje met klokkentoren. Hoe die laan er nu uitziet weet ik niet. En of de aanduiding klopt kunnen we ook niet zeggen bij gebrek aan verder bewijs. Wel is bekend dat het gezin voor 1875 was verhuisd naar een woning aan de grintdyk in Oranjewoud waar zoon Bonne (januari 1875) werd geboren. Vrij kort erna werd opnieuw verhuisd. Nu naar een woning aan de Schans (Terband) in wat nu noord-Heerenveen is (destijds Aengwirden). Daar zijn Hiltje en Jan veertig tot vijftig jaar later ook overleden.

Beroep van de vader: Jan werd geen schipper zoals zijn vader. Indruk is dat hij losse arbeid verrichtte. Soort freelancer dus die per seizoen of gelegenheid afspraken maakte met mogelijke werkgevers. Dit kan voor veenbedrijven, boerenbedrijven of in overheidsdiensten werkende bedrijven zijn geweest. Het losse materiaal dat we hebben is dat hij van plek naar plek verhuisde. Misschien meehielp aan de wegenaanleg en spoor- en tramrailsbouw. Ik weet het niet precies. Jan stuurde zijn zonen Wouter en Bonne wel weg van Heerenveen. Wouter kwam ook (?) in het spoorwegwezen terecht. Bonne werd kleermaker om heel bijzondere redenen. Jan was waarschijnlijk los-arbeider. Hij werd 92 jaar oud (1927) en liep toen zo krom als een kromme spijker. Zei mijn moeder Elizabeth de Jong die aantrouwde in de familie en Jan persoonlijk misschien helemaal niet heeft gekend. Ze was 17 toen Jan overleed en had met diens kleinzoon Willem Van der Hoek nog geen of nauwelijks een relatie. Woonde ook niet in de buurt.

Overlijden van Jan en Hiltje: Jan wordt 92, Hiltje 75. Het huwelijk van 1861 duurt tot en met augustus 1915 wanneer Hiltje te Terband overlijdt. Jan sterft 1927 ook in Terband (Aengwirden).

Kinderen uit het huwelijk: Uit het huwelijk werden vijf kinderen geboren. Twee dochters overleden heel jong. Jongste zoon Bonne blijkt achteraf de uiteindelijke “stamdrager”. De geboren kinderen uit het huwelijk van Jan Van der Hoek en Hiltje Jans Lukkes: Grietje (Jans Van der Hoek). Geboren 27 juni 1862. Eerste kind uit het huwelijk van 1861. Dochter wordt vernoemd naar oma Grietje Bouma van vaderskant. Deze Grietje Jans overleefde het eerste ijs van de winter 1868/1869 niet. Zij komt, 6 jaar oud, van het spelen niet terug. Verdronken (“levenloos opgehaald uit een sloot”), 30 december 1868. Wolter (Jans Van der Hoek). Geboren 1 april 1867. Zoon die in mei 1891 trouwt met Geertje (Pieters) van der Hoeff (Aengwirden). Volgens “familieverhaal” werkte hij bij de spoorwegen en verhuisde hij naar Amsterdam. Die verhuizing zal in fasen zijn gebeurd. Want 2 april 1892 wordt een dochter Hiltje geboren, aangifte gemeente Smallingerland (Drachten). Uit Amsterdam is een zoon bekend die Pieter wordt genoemd en waarschijnlijk rond 1905 werd geboren. Werkte bij de Rijkspostspaarbank. Deze Pieter kreeg (ook) slechts één zoon, Wouter, met wie deze ‘Amsterdamse’ VanderHoekentak rond 1985 eindigde. Grietje. Geboren 18 januari 1870. De tweede dochter wordt opnieuw Grietje genoemd. Na het overlijden van de eerste Grietje. Deze Grietje trouwt, ook mei 1891, met Geert Fonk en krijgt diverse kinderen. Ze woont vrijwel naast haar ouders in Terband en neemt deze ook onder haar hoede als ouderdomsgebreken zich voordoen. Na overlijden van moeder Hiltje (augustus 1915) trekt het Hollandse gezin van jongere broer Bonne enige tijd bij haar in. Zie speciaal verslag. Bontje. Geboren 28 september 1872. Dochter die naar de moeder van Hiltje wordt vernoemd. Bonjé wordt nu Bontje geschreven (spreek uit: Bonsje). Het meisje overlijdt als baby. Overlijdens-akte niet in het archief. Bonne Van der Hoek. Geboren 6 januari 1875. Volgt de “Franse school” en leert zich het ambacht van kleermaker aan. Dit alles noodgedwongen omdat hij op 8-jarige leeftijd slachtoffer werd van een spoorwegongeval. Hij moest kiezen voor een zittend beroep. Trekt als jonge kleermaker naar zuid-Holland en trouwt daar 2 september 1900 (Naaldwijk) met Neeltje Roem. WILLEM ROEM en ANTJE VAN BEEK

NB.: De schoonouders van Bonne Van der Hoek zijn afkomstig uit Naaldwijk (Zuid-Holland). Voor deze voorfamilietakken kan meer archiefmateriaal worden gevonden. Maar dan moet je naar Naaldwijk.

Voorvader Willem Roem (ca.1826-1907) zat volgens “het familieverhaal” in de tuinbouw. Of dit koude grond was of warme grond (met kweekkassen) is nog onbekend. Tuinbouw was rond Naaldwijk, het Westland onder den Haag, een gebruikelijk beroep.

Huwelijk: Willem Roem trouwt 11 mei 1861 met Antje van Beek (Naaldwijk). Willem is rond 35, Antje rond 28.

Kinderen uit dit huwelijk: Durf ik niets over te zeggen. Neeltje is uiteraard zeker, want moeder van Willem Van der Hoek (1906-1961). Uit mijn jeugd herinner ik me sporadisch bezoek van een oom of neef te Oranjewoud en Veensluis die directe familie was van Roem-kant. Maar ik was te jong en onervaren om te vragen. In mijn herinnering heette deze ook Willem (maar herinnering kan fout zijn).

Neeltje Roem, geboren 17 november 1871. Trouwt 2 september 1900 met Bonne Van der Hoek uit Heerenveen/Friesland.

Andere gegevens: Wanneer dochter Neeltje wordt geboren is Willem Roem rond 45 jaar oud en Antje van Beek tegen de 40. Ruim 25 jaar later komt de jonge Bonne Van der Hoek bij hen in de kost die al meerdere adressen heeft gehad als rondreizend en beginnend kleermaker vanuit Friesland. Dochter Neeltje en Bonne raken verliefd op elkaar. Daar volgt een huwelijk uit (1900). Moeder Antje overlijdt in 1905, 72 jaar oud. De geboorte van kleindochter Hiltje, vernoemd naar de moeder van Bonne, en kleindochter Antje, naar haar vernoemd, kon ze nog meebeleven. Vader Willem wordt ruim 80. Hij overlijdt in mei 1907, maakte dus niet alleen de geboortes van kleindochters Hiltje en Antje en ook nog Janna mee, maar ook die van kleinzoon Willem die 30 april 1906 (Naaldwijk) is geboren.

Het tuindersbedrijf voorzover dat er was en nog bestond is al voor 1900 beeindigd en te gelde gemaakt, neem ik aan. Men leefde van de rente misschien.

PIER JACOBS DE JONG en JOLTJE FOKKES VELDSTRA

Huwelijk: 30 augustus 1846 te Haskerland. Ze zijn beiden begin twintig. Joltje iets ouder dan Pier.

Verhuizingen: Het huwelijk begint in Haskerland en daar worden ook de eerste vijf kinderen geboren. Na 1855 (Pier is dan 30) verhuizing naar Oudehorne/Schoterland. Hij begint daar een eigen agrarisch bedrijf met paardenfokkerij. Volgens “het familieverhaal” (Elizabeth de Jong) behoorlijk succesvol.

Overlijden van Pier en Joltje: Pier overlijdt 10 oktober 1885, 60 jaar, gehuwd (Schoterland). Dit is een ramp voor het eigen bedrijf want er zijn geen gewillige opvolgers. Joltje overlijdt 10 april 1900, 77 jaar, weduwe (Schoterland). Kleindochter Elizabeth is pas van 1910.

Kinderen uit het huwelijk: In Haskerland werden vijf kinderen geboren en in Schoterland waarschijnlijk nog twee. De Schoterlandse akten zijn minder compleet dan die van Haskerland. Verhaal is voor 1989 nagetrokken via kleindochter Elizabeth de Jong. De vermelde kinderen op rij:

Jacob Piers de Jong, geboren 3 juni 1847. Vernoemd naar grootvader van vaderskant. Hij overlijdt 23 juli 1879, 32 jaar, ongehuwd (Haskerland). Fokke, geboren 12 mei 1849. Vernoemd naar grootvader van moederskant. Waarschijnlijk jong gestorven. Geeske, geboren 25 april 1851. Vernoemd naar grootmoeder van vaderskant. Waarschijnlijk 1 augustus 1883 gestorven, 24 jaar, gehuwd (met Jelle Bultsma, Weststellingwerf, dit onzeker). Klaas, geboren 25 april 1853. Onduidelijk naar wie vernoemd. Ooms en neven heetten Klaas aan de Jong kant. Krijgt in derde huwelijk, met Fokje Schippers, een jongste dochter (1910), Elizabeth de Jong (1910-1989). Als deze wordt geboren is Klaas al 57. Fedde, geboren 3 juli 1855. Vernoemd naar moederskant (Veldstra). Werd belastingambtenaar en hielp zoontjes van Klaas (Jacob, Hendrik) aan een baan. Zie later verhaal. Raakt buiten de Friese archieven, maar misschien 12 juni 1884 getrouwd met Jeltje Bosma (Schoterland) en 23 december 1894 met Janke van der Zee (Haskerland). Zoek maar verder uit.

Epke, geboren ca.1857. Is ook overleden rond 30 jaar oud, aan longontsteking opgelopen tijdens voorrijden bij een paardenkeuring, volgens Elizabeth-verhaal. Archiefmateriaal nog niet bekend. Er is wel een Epke die 12 augustus 1880 (Schoterland) trouwt met Gatske Jellema. Kind 12 december 1888 levenloos geboren. Geboortes nog niet bekeken. Elisabeth, geboren ca.1860. Vernoemd naar grootmoeder Lijsbert Frankena? Elizabeth de Jong (1910-1989) is zeker wel naar deze Elisabeth vernoemd die slechts 25 jaar oud werd. Ze overlijdt 6 november 1889, gehuwd met Klaas de Weert op 11 maart 1886.

Domela Nieuwenhuis: De onderwijzer Klaas de Weert was propagandist voor de poltieke ex-dominee Domela Nieuwenhuis die dankzij de stemmen van Schoterland ook de eerste socialist werd in het Nederlandse parlement.Verteld door Elizabeth de Jong die pas ruim 30 jaar later werd geboren (1910). Haar tante Elisabeth de Jong naar wie ze werd vernoemd was met Klaas de Weert getrouwd). Die tante stierf jong, 25 jaar, november 1889. Waarschijnlijk had ze een zoon, Pier de Weert, die 3 november 1907 te Leeuwarden overlijdt (akte te Schoterland), 17 jaar oud. Er is een Klaas de Weert die 5 mei 1892 (her-)trouwt met Tietje Bijlsma (Schoterland) en een Klaas de Weert die 22 februari 1941 overlijdt (Heerenveen), 79 jaar, gehuwd.  JURJEN ANNES SCHIPPER en JANKE HENDRIKS WIEKEL BONNE VAN DER HOEK EN NEELTJE ROEM

Bonne Van der Hoek is jongste kind uit het huwelijk van 1861 tussen Jan Van der Hoek en Hiltje Lukkes. Bonne wordt 6 januari 1875 geboren aan de grintdyk in Oranjewoud waar het gezin korte tijd woonde voor vaste plek in Terband werd gevonden. Het opmerkelijke van Bonne (opa Bonne) is voorlopig vooral dat hij bij Terband (spoorwegstation Heerenveen) op 8-jarige leeftijd te hardhandig met een tram of trein in aanraking kwam. Hij raakte daarbij zwaar aan zijn benen gewond. Om kort te zijn: Bijna tien jaar lang moest hij zich met krukken behelpen, vader Jan stuurde hem naar de Franse school (soort Mavo) wat tamelijk uniek was en zorgde voor een leerplek bij kleermakersbedrijven. Tenslotte dwong vader Jan hem ook als rond twintig-jarige naar Holland te vertrekken.

Bonne is dus naar ginds vertrokken. Via Zaltbommel en Maassluis naar het Westland onder den Haag. In Naaldwijk werd hij inwonend bij het tuindersgezin van Willem Roem. Neeltje Roem KLAAS PIERS DE JONG en FOKJE SCHIPPERS WILLEM VAN DER HOEK en ELIZABETH DE JONG