Wolter Jans Van der Hoek

WOLTER JANS VAN DER HOEK

Oudste en enige broer van grootvader Bonne Van der Hoek. Zoon van Jan Wolters Van der Hoek (Wouters) en Hiltje Jans Lukkes die in 1861 trouwden.

Van de geboorte van Wolter Van der Hoek wordt 1 april 1867 aangifte gedaan (Schoterland). Zijn naam wordt als Wolter ingeschreven hoewel vader Jan in 1861 nog pleitte voor de Wouter-naam. Feit is dat deze Jan in de geboorteakte van 6-4-1835 (Haskerland) wordt ingeschreven als zoon van Wouter Freerks Van der Hoek en Grietje Bonnes Bouwma. Zoals zijn eerder geboren broer Freerk Wouters Van der Hoek werd genoemd in de geboorteakte te Utingeradeel (25-4-1832), zoon van Wouter Freerks Van der Hoek en Grietje Bonnes Bouma (“vader schipper te Benedenknijpe”). Toen Jan in 1861 trouwde had hij commentaar bij de Wolters- of Wouters-naam dat we nog eens rustig moeten bekijken. Zijn oudste zoon (1867) wordt wel als Wolter ingeschreven, hoewel diens kleinzoon Wouter wordt genoemd.

Bij de geboorte van de jongste broer van Jan, Joldert Van der Hoek (19-7-1841), wordt de vader ook Wolter genoemd. En de zus van Wolter Van der Hoek noemt haar zoon Wolter Jan Fonk (geboren 30-10-1898, zoon van Geert Fonk en Grietje Van der Hoek).

In 1811 wordt aller vader, grootvader of overgrootvader (geb. 1795) ook als Wolter in het register ingeschreven. Diens moeder heette Hendrikjen Wolters, haar broer Jan Wolters Bijma en hun gezamenlijke vader staat als Wolter Jans in de archieven. Wolter dus. Wolter Van der Hoek wordt 30-3-1867 te Het Meer geboren, zoon van Jan Wolters Van der Hoek en Hiltje Jans Lukkes.

Huwelijk met Geertje van der Hoeff (1892)

Wolter is 24 wanneer hij 2-5-1891 trouwt met Geertje van der Hoeff. De huwelijksakte (Aeng 6) meldt:

Wolter Van der Hoek, 24 jaar oud, geboren te Het Meer, pakhuisknecht, wonende te Terband, zoon van Jan Wolters Van der Hoek, arbeider, en Hiltje Jans Lukkes, wonend te Terband. Geertje van der Hoeff, 24 jaar oud, geboren te Wolvega, dienstmeid te Heerenveen (Aengwirden), dochter van Pieter Geerts van der Hoeff, timmerman, en Jantje Wolters Berkenbosch, te Wolvega.

Volgens de huwelijkse bijlagen zou Wolter voor de militie zijn vrijgesteld wegens “broederdienst”. De term broeder heeft dan een ruime inhoud. Wolter had één, bijna acht jaar jongere broer, Bonne (geb. 1875), die beslist niet voor de militie in aanmerking kwam. Bonne had in 1883 immers een bijna fataal akkefietje met een trein bij het station van Heerenveen en liep in 1891 nog met krukken. Had de “broederdienst” nog te maken met de dood in militaire dienst van Cornelis Lukkes, oudoom van Wolter?

Het huwelijk van “pakhuisknecht” Wolter werd misschien versneld omdat hij een baan bij het spoor kon krijgen. De jonggehuwden verhuisden direct naar Drachten, waar 2-4-1892 hun eerste kind werd geboren, de dochter Hiltje (Small 77). In de jaren erna kwamen ze in Amsterdam terecht. Een zoon Pieter (geb. ca 1905) is ons vandaar bekend, werkend bij de Rijkspostspaarbank. In april 1959 was ik, met vader Willem Van der Hoek bij deze “oom” Pieter op bezoek die aan de Admiraal de Ruyterweg in Amsterdam-West woonde. Ook zijn zoon Wouter, kleinzoon dus van Wolter en Geertje van der Hoeff, kwam toen nog langs. Met het overlijden van deze Wouter eind jaren tachtig lijkt de Amsterdamse VanderHoeken-tak te zijn beeindigd. Maar dit is nog verder te onderzoeken.

In de bestuursnotulen van de zondags-schoolvereniging Jachin van Heerenveen en omstreken komt de jonge W.v.d.Hoek uit Terband voor die wordt aangeworven om als hulponderwijzer Knobbe in Nieuwebrug te ondersteunen. Dat is oktober 1890. In april 1891 moet genoteerd worden dat deze W.v.d.Hoek wegens vertrek dit vrijwilligersbaantje weer moet opzeggen. Met de zondagsschool Nieuwebrug bleef men problemen houden.

DE SCHOONFAMILIE

Geertje van der Hoeff is 22-9-1866 te Wolvega geboren, dochter van timmerman Pieter Geerts van der Hoeff en van Jantje Wolters Berkenbosch.

Geertje werkt rond 1890 als “dienstmeid” te Heerenveen. In de huwelijksakte wordt daar Aengwirden aan toegevoegd. Je mag vermoeden dat het 24-jarige meisje in dienst was bij één van de families aan de Fok te Heerenveen. Wolter woonde in Terband, op het verlengde van de Fok (de Schans). Waarschijnlijk nog bij zijn ouders.

Geertje werd geboren in Wolvega, waar haar vader, de timmerman Pieter Geerts in 1891 nog woonde (hij overlijdt er 18-2-1907, 77 jaar oud, WSW 34). Jantje Wolters Berkenbosch, de moeder van Geertje, was in 1891 niet meer in leven. Jantje overleed 23-7-1875, 39 jaar oud (WSW 170), toen Geertje 8 was.

Nazoekers in archieven zijn gewaarschuwd: de familienaam van der Hoeff wordt ook vaak van der Hoef geschreven en begon (1811) ook als van der Hoef. Zoals Berkenbosch in 1811 Birkenbosch wordt geschreven. Wanneer en waarom schrijfwijzen veranderden, is onduidelijk. Uiteraard is het mogelijk dat takken van dezelfde families vervolgens via de ene dan wel de andere schrijfwijze “aparte families” lijken te zijn.

VAN DER HOEF(F)

In 1811 bij de familienaamregistratie meldt zich te Wolvega Geert Klasen van der Hoef. Geen kinderen.

Waarschijnlijk is zijn vader overleden (dus geen aanmelding van die kant), is Geert rond 25 jaar en nog ongehuwd.

Hij trouwt niet lang erna, 6-5-1813 (WSW 3), met Antje Jans Wijnkool. De Wijnkool-familienaam komen we in de Friese naamregistratie van 1811 niet tegen.

Bij zijn overlijden 3-6-1859, 73 jaar, weduwnaar wordt Geert als Geert Klazes van der Hoeff genoteerd (WSW 78). Overgang naar dubbel-f komt in zijn leven al eerder voor bij geboorte-aktes van kinderen. Geert werd ca 1786 geboren.

Antje Jans Wijnkool wordt slechts 59 en overlijdt 24-6-1851 (WSW 65). Geboren ca 1791.

Uit het huwelijk van Geert en Antje worden vlot vier kinderen geboren: dochter Pietje (2-6-1814, WSW 25), zoon Klaas (26-2-1816, WSW 12), zoon Jan (11-2-1818, WSW 19, wordt slechts 1 jaar oud en overlijdt 18-7-1819), tweede zoon Jan (27-5-1820, WSW 81). Hierna stopt de kinderreeks volgens de archieven tot de geboorteaangifte per 26-10-1829 van Pieter Geerts van der Hoef.

Dit is de Pieter Geerts, timmerman, die 35 is wanneer 22-9-1866 dochter Geertje van der Hoeff te Wolvega wordt geboren. Geertje is dochter uit tweede huwelijk van Pieter Geerts. Hij was eerst 7-6-1855 getrouwd met Vroukjen Willems Roders (WSW 58). Uit dit eerste huwelijk werd Willem Pieters van der Hoef geboren (WSW, aangifte 3-5-1856) en waarschijnlijk nog enkele andere kinderen tot 8-3-1862 wanneer een naamloos gebleven zoontje levenloos wordt geboren en Vroukje Roders 10-3-1862 ook in het kraambed overlijdt, 31 jaar oud (WSW 62). Pieter Geerts hertrouwt in hetzelfde jaar, 20-12-1862. Met Jantje Wolters Berkenbosch (WSW 91). Uit dit huwelijk een aantal kinderen, onder wie dus, 22-9-1866, Geertje van der Hoeff.

BERKENBOSCH

Bij de naamsregistratie van 1811 wordt Birkenbosch geschreven. Maar daarna vrijwel altijd Berkenbosch. Het is in 1811 Roelof Martens te Oldeholtpade (mairie Wolvega) die onder de naam Birkenbosch wordt ingeschreven, met de kinderen:

Marten 18 (Ter Idzard) Wolter 17 (Nijeholtpade) Thijssen 15 (Ter Idzard) Barbertje 13 Zwaantje 11 Jantjen 8 Grietje 6 Geertje 4 Aaltje 2

Drie zonen en daarna zes dochters. De zonen wonen al apart, ws als boerenknecht.

Geesje van der Hoeff die in 1891 met Wolter Van der Hoek trouwt, is een kleindochter van genoemde Wolter Roelofs Berkenbosch. Wolter Roelofs is 17 eind 1811. Hij trouwt 3-5-1823 (WSW 10) met Geertje Jakobs Kroondijk. Uit dit huwelijk de kinderen: Jakob Wolters Berkenbosch (16-9-1824) Grietje Wolters Berkenbosch (3-3-1826) Trijntje Wolters Berkenbosch (7-6-1829) Roelof Wolters Berkenbosch (21-7-1831) Jantjen Wolters Berkenbosch (6-9-1834).

Wolter Roelofs Berkenbosch overlijdt 10-4-1879, 84 jaar, weduwnaar (WSW 83). Zijn dochter Jantjen, moeder van Geertje van der Hoeff, is dan al overleden, 23-7-1875, 39 jaar (WSW 170). En zijn vrouw en haar moeder Geertje Jakobs Kroondijk overleed 9-12-1864, 65 jaar (WSW 221).

Geertje van der Hoeff kreeg de voornaam ws van deze oma, die vlak voor 1800 was geboren. Bij de naamsregistratie van 1811 kwam Jakob Hansen Kroondijk te Oldelamer zelf niet opdagen bij de Mairie Sonnega, maar hij stuurde een “gelastigde” (Dankert Jans van der Woude) die voor zichzelf en kinderen toch al aangifte moest doen. Dit werd door de mairie geaccepteerd zodat we weten dat Jakob Kroondijk in 1811 de volgende kinderen had: Neeltje 21 Annigje 18 Ringjen 18 Hans 15 Geertje 12 Hendrik 9 Ijssebrand 4.

Tot zover hier een “beeld” van de schoonfamilie van Wolter Van der Hoek (geb. 1867). Over hem zelf, na 1900, later meer.

Wolter Jans – concept nov. 2001